- 2 yıl önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Sevgili Cumhuriyet TV izleyenleri hoş geldiniz yayınımıza. Bugün Merkez Bankası bir enflasyon raporu toplantısı yaptı.
00:19Başkan Fatih Karahan bir sunum yaptı. Daha sonra sorular yanıtlandı.
00:24Ve orada da aslında enflasyon tahmininin güncellenip güncellenmeyeceği merak konusuydu.
00:29Enflasyon tahmininin değişmediğini yüzde otuz sekizde tutulduğu bilgisini verelim.
00:34Orada tabii son zamanlarda hem elektriğe hem de doğalgaza yüklü bir zam gördüğümüz için bu güncellemenin yapılabileceği söylenmişti.
00:42Bunun yanında elbette Merkez Bankası'nın ilerleyen aylarda bir faiz indirimine gidip gitmeyeceği de merak konusu.
00:48Bugün bu gündemleri konuşacağız. Gündemimiz ekonomi olacak diyelim.
00:51Konuğumuza anons edelim efendim. Ekonomist Doktor Ramazan Başak bizimle. Hoş geldiniz Sayın Başak.
00:58Teşekkürler.
01:00Şimdi sabah saatlerinde aslında Merkez Bankası'nda Fatih Karahan'ın yaptığı sunumu dinledik.
01:05Orada dediğim gibi merak edilen bir nokta vardı. Tahmin değişecek mi değişmeyecek mi güncellenecek mi şeklinde.
01:11Son zamanlarda yapılan zamlardan da söz ettim.
01:14Sizce yüzde otuz sekizde sabit tutulan bu hedefe ulaşılabilecek mi, güncellenmeli miydi?
01:22Hedefe ulaşılması zor görülüyor.
01:24Eminim bu doğal gaza ve elektriğe yapılan zamlar bundan sonraki aylarda açıklanacak enflasyon oranlarını yükseltecek bir etki yapacak.
01:33Dolayısıyla tahminlerin bir miktar revize edilmesi gerekebilirdi son gelişmelere bakarak ama sizin de ifade ettiğiniz gibi
01:42yirmi dörtte hedeflenen otuz sekiz, yirmi beşte on dört ve yirmi altıda dokuzluk enflasyon hedefinden herhangi bir değişiklik yapılmadı.
01:51Orta vadette yüzde beş enflasyonun istikrar kazanacağı ifade edildi.
01:56Eğer revize edilmiş olsaydı doğal olarak maaşlara ücretlere bir zam da gündeme gelebilirdi.
02:03Belki bunun da etkisiyle şu anda sanıyorum bu hedef revize edilmesi olayı biraz ötelenmiş gibi duruyor.
02:13Peki şimdi üst sınırda aslında yüzde kırk iki biçiminde yüzde kırk ikiyi de aşacak şeklinde uzmanlar yorumlar yapıyorlar.
02:21Sizin bir tahmininiz var mı yıl sonu enflasyon rakamına ilişkin?
02:25Yani kırk kırk beş bandında olabileceğini ben tahmin ediyorum ama otuz sekizlik bir hedefin tutması zor görülüyor.
02:33Özellikle bu son yapılan doğal gaz ve elektrik ki onlar birçok ürünün maliyetini arttıracağı için enflasyonu yukarı itici bir etki yaratacaktır.
02:43Dolayısıyla kırk kırk beş bandı arasında ben gerçekleşebileceğini düşünüyorum.
02:48Eğer çok ekstrem bir şey olmaz.
02:51Çünkü Türkiye'de malum her sabah yeni bir sürprizle kötü sürprizlerle uyanmaya alıştık.
03:00Dolayısıyla bu tür kötü sürprizlerin olmadığı varsayımıyla dediğim gibi kırk kırk beş bandında gerçekleşebileceğini ben düşünüyorum.
03:08Şimdi efendim Aslan aslında aylardır ekonomi yönetiminden duyduğumuz bir şey vardı bizim özellikle Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de bunu sıkça dilendiriyordu.
03:17Baz etkisiyle Haziran Temmuz aylarında yaz aylarında Ağustos'ta bu enflasyonun düşeceği şeklinde ancak şimdi herhalde yapılan zamlar da etkili oldu ki enflasyonda bir düşüş görmedik.
03:28Geçtiğimiz sefer 1,64 açıklanan aylık enflasyonda 3 küsur açtı.
03:33Şimdi baz etkisiyle de bir düşüş yaşanmadı.
03:36Enflasyon düşüşü de ana hedef.
03:38Ne olacak?
03:39Düşecek mi?
03:40Böyle mi kalacak?
03:41Şimdi biliyorsunuz baz etkisiyle en yüksek Mayıs sayında enflasyonun artışını gördük.
03:47Ondan sonra Haziran ve Temmuz'da baz etkisinin geri plan edilmesi düşme ehlimi başlayacağı ifade edildi.
03:56Ama sizin de belirttiğiniz gibi bu düşme gerçekleşmedi.
04:00Ben bu düşmenin kalıcı bir takım radikal önlemler alınmadığı sürece enflasyonda belirgin bir düşme ehliminin olmayacağını tahmin ediyorum.
04:11Bu politikaların başında hukukla ilgili, dış politikayla ilgili, iç politikayla ilgili çok daha kalıcı ve istikrarlı önlemlerin ve kararların alınması gerekir.
04:23O açıdan ben baz etkisiyle bu düşmenin devam etmeyeceğini ve önümüzde bir miktar yükseleceğini tahmin ediyorum.
04:32Çünkü bakın geçen toplantıda Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Cevdet Akçay'dan enflasyonda belirgin bir düşme ehlimin başlamadığı veya başlamayacağı varsayımıyla veya o süre içerisinde politika faizinin düşürülemeyeceğini ifade etmişti.
04:50Çünkü onlar da farkında. Önümüzdeki aylarda enflasyon oranlarında belirgin bir düşme olmayacak.
04:57Tahmin edilen baz etkisi Mayıs'ta geçti. Haziran-Temmuz'da düşme ehlimine girecek.
05:02İhsan da farkında. O farkındalıkla politika faizinde herhangi bir düşme, kalıcı bir enflasyonda düşme ehlimi olmadığı sürece politika faizinde bir düşme olmayacağını ifade etti.
05:16Dolayısıyla ben önümüzdeki dönemlerde enflasyonun bir takım radikal ve doğru önlemler, kararlar alınmadığı sürece belirgin bir şekilde düşme ehlimine girebileceğini tahmin ediyorum.
05:28Şimdi faize gelmeden evvel toplantıya ilişkin sormak istediğim bir soru daha var.
05:32Orada bir soru geldi aslında hem Merkez Bankası Başkanı hem de Başkan Yardımcıları'na asgari ücret soruldu.
05:39Orada böyle bir 5-10 saniyelik bir sessizlik oldu. Aslında kimse ne diyeceğini bilemedi. Sonra soru da yanıtlandı elbette ama asgari ücrete zam yapılmaması hala gündemimiz.
05:51Oradaki bu sessizliği neye yorarsınız?
05:54Onların farkında olduğunu, gerçeklerin farkında olduğunu verebilecek çok net ve doğru cevapların olmadığını ben anladım.
06:06Çünkü orada enflasyon oranlarını dikkate aldığınızda asgari ücrette belirgin bir düzeltme, iyileşme sağlanması gerekiyorken,
06:16yani enflasyonda bu düzeltmeler yapılmaması sonucunda asgari ücrette veya ücretlerde de bu tür iyileşmeler sağlanamıyor.
06:26Dolayısıyla suskunluğu ben aslında gerçekler görülüyor. Fakat net olarak doğal olarak o konuda veya koltukta oturan birisi olarak net ifadeler kullanamıyor diye düşündüm.
06:40Şimdi faiz meselesine de gelmek istiyorum. Faiz indirimi yapılacak mı yapılmayacak mı diye aylardır konuşuyoruz.
06:48Hatta ben birkaç uzmanın Eylül-Ekim aylarında faiz indirimi beklediğini de okudum. Böyle beklentiler de var.
06:54Sizce bir faiz indirimi yapılacak mı yakın zamanda, önümüzdeki aylarda?
06:59Ben Eylül ayında bir faiz indirimi beklemiyorum. Ekim'de de çok beklemiyorum.
07:04Dediğim gibi yani bu tür radikal yöntemleri almadığınız, doğru kararları almadığınız müddetçe,
07:09maliye politikalarının sadece para politikalarının etkinliğiyle devam ettirilmeye çalışılıyor.
07:14Maliye politikaları daha sonra devreye sokuldu ve çok etkin olarak da uygulamaya konulmadığını düşünüyorum.
07:22Dolayısıyla para ve maliye politikaları eş güdümlü ve etkili biçimde uygulanmadığı sürece ve doğru kararlar alınmadığı sürece,
07:30her şeyden önce enflasyon beklentilerini iyileştirmediğiniz müddetçe enflasyonda kalıcı bir düşme eğilimi veya düşme eğiliminin ortaya çıkması güç.
07:39Böyle bir tablo içerisinde faizin de ben Eylül'de, Ekim'de indirim sürecine girmeyeceğini, böyle bir kararın alınamayacağını düşünüyorum.
07:49Çünkü dediğim gibi biraz önce Merkez Bankası Başkan Yardımcısı da enflasyonda belirgin bir düşme olmadığı sürece faiz indirimi gündemimizde yok demişti.
08:00Ben de bu düşünceye katılıyorum.
08:02Hiçbir hata yapılmasa bile şu anda girişat Eylül ayı için faiz indiriminin çok erken olduğunu, Ekim'de çok küçük bir olasılık.
08:10Belki yıl sonuna doğru ama 2025'te doğru kararlar ve doğru önlemler alındığı varsayımıyla belki 2025'te başlayacak bir süreç faiz indirim.
08:19Ama 2024'ün sonuna kadar çok kuvvetli muhtemel bekleniyor.
08:24Özellikle Eylül ayında böyle bir olasılığın olmadığını düşünüyorum.
08:29Peki şimdi son olarak bugün Cumhuriyet Gazetesi'nin manşeti de aslında bu haberi manşete taşıdık.
08:35Önemliydi bizce çünkü.
08:37Bildiğiniz üzere aslında süreçte faiz oranından söz ediyoruz ama hem kredi kartlarının faizlerinde hem kredili mevduat hesaplarının faizlerinde de ciddi artışlar oldu.
08:48Yurttaş'ta kazandığı gelirle yetişemeyince buralara yüklendi derken ciddi bir borçlu bir kitle var artık Türkiye'de.
08:57Hemen bir veriyi aktarayım.
08:58Türkiye Bankalar Birliği'nin verileri bunlar ve bireysel kredi borcunu ödemeyen takibi alınan kişi sayısı geçtiğimiz yılın aynı ayına göre %75 artıyor.
09:08Bu artışı da bir yorumlamanızı isteyeceğim sizden.
09:11Zam da alamadık. Nereye doğru gidiyoruz?
09:13Sıkı para politikası uygulanan sıkı para politikası sonucunda maalesef kaynaklara erişim zorlaşmaya başladı.
09:25Piyasada ciddi bir sıkışma var özellikle real sektörde ve bireysel tarafta çok ciddi bir sıkışma var.
09:31Şimdi ben yılbaşından bu yana bireysel kredilerde ve ticari kredilerdeki gelişmeyi ve takibe dönüşüm oranlarını çıkarttım.
09:40Şimdi yılbaşından bu yana bireysel kredilerde tüketici kredileri ve taşıt kredileri ağırlıklı.
09:48Yani %80'li belki %75'li tüketici kredileri, ihtiyaç kredileri ve kredi kartları oluşturuyor.
09:55%21 oranında yılbaşından günümüze bir artış var bireysel kredilerde.
10:01%20 oranında da ticari kredilerde bir artış var.
10:05Niçin birbirine çok yakın?
10:07Çünkü biliyorsunuz otorite bu sıkı para politikası çerçevesinde kredileri sınırlandırdı.
10:14Yani %20 bandını zaman zaman bu oranlar değişiyor ama %20 bandını üst sınır olarak koydu.
10:20Dolayısıyla bankalar o yıl içerisinde aylık büyüme oranlarını da tutturmak koşuluyla bu büyüme oranlarını geçemiyorlar.
10:29Belli şartlar dahilinde.
10:31Dolayısıyla her iki kredi ticari ve bireysel kredilerde artış oranını %20 diye alalım.
10:36%20 bir büyüme var yılbaşından günümüzde.
10:39Ama bireysel kredilerde takibe dönüşüm oranı %68.
10:43Ticari kredilerde takibe dönüşüm oranı %18.
10:49Bakın ticari kredilerde 18 iken takibe dönüşüm oranı,
10:53ticari kredilerde bireysel kredilerde ihtiyaç kredileri ve kredi kartları ağırlıklıdır.
10:59Bireysel krediler %68 oranında takibe dönüşüm oranı var.
11:04Dolayısıyla kişi sayısının da milyonlarla ifade edilmesi bundan kaynaklanıyor.
11:09Bu ekonomide çok çarkların sağlıklı olarak işlemediğini,
11:13vatandaşın yeterli gelire sahip olmadığını, ciddi bir borçluluk düzeyine sahip olduğunu,
11:19kaynaklara erişim, finansa erişim de zorlaşmasıyla beraber özellikle bireysel tarafta
11:25çok ciddi anlamda temel ödüşme ve bunda takibe dönüşüm oranlarının arttırma şekli bir eğilim var.
11:31Ve bu giderek de artacak.
11:34Bu giderek de artacak çünkü çok ciddi anlamda dediğim gibi gelir tarafında bir problem var.
11:42Gider tarafında inanılmaz bir piyasada fiyatlar konusunda başıboş bir piyasa var.
11:49Yani ben şunu çok rahatlıkla ifade ederim.
11:52Seyircilerimiz de eminim ki buna katılacaktır.
11:56Evet maliyetler arttı, fiyatlar yükseliyor fakat kontrolsüzlük ve denetimsizlik sonucunda
12:02fiyatlar o kadar korkunç ve o kadar geometrik olarak artıyor ki
12:07en üstün olduğumuz, en avantajlı olduğumuz turizmde bile bu kadar dövizin,
12:14yani TL'nin değerinin düşmesi, dövizin, yabancı paranın değerlenmesi şeyleri
12:20dikkate aldığınızda, gerçeği dikkate aldığınızda, turizmde bile bu kontrolsüz fiyat artışları sonucunda
12:27bırakın yabancı turistin gelmemesini, yerli turist bile çevre ülkelere gidiyor.
12:33Aynısıyla doğrusu da ciddi bir problem var.
12:37Bu problemle işte piyasadaki bu denetimsizlik, kontrolsüzlük ve vatandaşın gelirinin yeterli olmaması,
12:44bu giderek takibe dönüşüm oranları, kredi kartları ve tüketici kredilerinde giderek bence yükselerek artacak.
12:51Şimdi efendim siz de söz ettiniz, aslında yurttaş da bu kadar ekonomik sıkıntının içerisinde bir biçimde yaşamını devam ettirebilmek için
12:59daha uygun, daha makul olan yollar arıyor.
13:02İşte bunlardan biri belki daha uygun olduğu söylenen bir yere tatile gitmek oluyor.
13:07Belki de burada yaptığında pahalı bulduğu bir alışverişi daha uygunu yurt dışından yapmak oluyor.
13:12Bildiğiniz üzere son zamanda da buna dair de bir düzenleme geldi.
13:16Yurt dışından, internet üzerinden yapılan alışverişlerde gümrük vergisi arttırıldı.
13:21Dolayısıyla elbette yurttaş eskisi gibi üçte biri fiyatını alamayacak, daha yükseğe alacak.
13:26Çok tepki de aldı bu karar.
13:27Siz nasıl değerlendirirsiniz, iç piyasaya da nasıl yansır onu da konuşalım.
13:31Yani biz hemen sıkıştığımız zaman İrem Hanım, ne yapıyoruz?
13:35Mesela ithalatı kısıtlıyoruz veya ithalatı arttırıyoruz veya ihracatı kısıtlıyoruz iç piyasaya mallar sürülsün diye.
13:45Hep palliatif çözümlerle gidiyoruz.
13:47O palliatif çözümlerin kısa bir süre belki olumlu etkisi oluyor.
13:50Fakat orta valide o alınan önlemler üreteceği ve iç piyasayı olumsuz olarak etkiliyor.
13:57Şimdi bu yurt dışındaki alışveriş oranlarının 30 dolar seviyesine çekilmesi, vergilerinin arttırılması
14:04belki kısa vadede yurt dışı piyasaya yönlenim sağlayacaktır.
14:09Fakat orta vadede bunun zararlarını Türk ekonomisi olarak biz göreceğiz.
14:16Bakın aynı şekilde yurt dışı çıkış harçlarına da ciddi anlamda bir zam yapıldı.
14:22Neden?
14:23Çünkü turistler veya yerli turistler veya yabancılar Türkiye dışında başka ülkeleri tercih ediyor.
14:30Özellikle bugün bir arkadaşımla görüştüm.
14:33Yunanistan'a tatile gittik diyor 5 kilometre kuyruk diyor dönüşte.
14:38Bakın Türkiye'ye girişte 5 kilometrelik bir kuyruk.
14:41Dolayısıyla şimdi biz yurt dışı çıkış harcını arttırmakla turistleri veya yerli turistleri Türkiye'de kalacağını,
14:48Türkiye'de tatil yapacağını düşünüyoruz.
14:50Tamam güzel ama Türkiye'deki fiyatları kontrolsüz ve denetimsiz fiyatları düzeltmediğimiz,
14:56buraya müdahale etmediğimiz sürece bunun bir etkisi olmayacaktır.
15:01Geçici bir etki yaratsa da uzun vadede veya orta vadede daha olumsuz etkileri görülecek.
15:07Yurt dışındaki alışveriş olayı da böyle.
15:10Bence daha palyatif çözümler yerinde daha kalıcı daha etkin çözümler üretmek gerekiyor.
15:16Sayın Başak çok teşekkür ediyorum vakit ayırdığınız için.
15:19Gündemi şöyle bir derlemiş olduk.
15:22Şöyle bir kısa bir şey ekleyebilir miyim?
15:25Bakın yabancı para kredilerinin artışı yılbaşından bu yana 32'den 36'ya yükselmiş toplam krediler içerisinde.
15:33Şimdi Türkiye'nin en önemli sorunlarından bir tanesi real sektörün açık pozisyon sorunuydu.
15:38Biz bunu 2009 yılından yanlış kararlı açık pozisyonla ilgili zararı çok gördük ve 128 milyar dolar diye
15:47128 milyar dolarlık olay tamamen bu rezervlerin real sektörün açık pozisyonunu kapatmakta kullanıldığı sonradan ortaya çıktı.
15:56Şimdi real sektörün açık pozisyonu 211 milyar dolardan 85 veya 79 milyar dolara inmişken tekrar real sektörün açık pozisyonu 115 milyar dolara çıktı.
16:08Bugün Merkez Bankası Başkanı da özellikle buraya vurgu yaptı.
16:11Ciddi anlamda bir yabancı para krediye yöneliş var real sektör tarafından.
16:17Bunun da açık pozisyonla kullanılması 79'dan 115 milyar dolara çıktığını dikkate alırsak real sektör açısından da ciddi bir problem yaratıyor.
16:27Dolayısıyla Merkez Bankası'nın bu konuda eğer bu konuda bir sınırlama getirecekse yabancı para kredilerinin artmasına yönelik doğru bir karar olacak.
16:37Çünkü bunun dediğim gibi tersi yaşanmıştı 2019 arasında.
16:42Çok ciddi anlamda ekonomiye zarar vermişti.
16:45Bugün Merkez Bankası Başkanı özellikle buna vurgu yaptı.
16:48Yabancı para kredilerinin artması dikkatimizi çekti.
16:51Ona azaltıcı önlemler almaya başladık dedi.
16:54Bu da doğru bir karardı.
16:56Çok teşekkür ediyorum aktardığınız görüşler için vakit ayırdığınız için.
17:00Ben teşekkür ederim. İyi yayınlar.
17:02Hoşçakalın.
17:03Sevgili Cumhuriyet TV izleyenleri ekonomi gündemini konuştuk.
17:06Bugün konuğumuz ekonomist Dr. Ramazan Başak'tı.
17:09Bugün Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan enflasyon raporu toplantısı düzenledi.
17:14Ve orada enflasyon tahminine ilişkin, son düzenlemelere ilişkin, son alınan kararlara ilişkin bir sunum yaptı.
17:21Orada da aslında merak edilen soruyu yanıtladı.
17:24Enflasyon hedefini sabit tuttu.
17:26%38'lik yıl sonu enflasyonu değişmedi diyerek bu bilgiyi vererek kapatalım.
17:30Sayın Başak sizler için yorumladı.
17:32Yeniden görüşmek üzere.