00:00İsrail ve İran arasında bir haftadır süren savaş yeni bir boyuta taşındı.
00:06İsrail ordusu İran'ın Arak nükleer tesisi dahil birçok hedefe hava saldırısı düzenledi.
00:11Peki Arak nükleer tesisinin önemi nedir?
00:14İsrail'in hedefinde neden bu tesis vardı?
00:16Ağır su reaktörleri 2015'te de nükleer müzakerelerini İran'la yapılan nükleer görüşmelerin merkezindeydi.
00:22Plütonyum bazlı çalışan nükleer reaktörlerdir ve bu da alternatif bir atom bombası, bir nükleer bomba üretmenin de ikinci bir yolu olarak karşımıza çıkıyor.
00:34Şimdi buradaki önemli nokta şu, biz savaşın başından beri 13 Haziran'dan beri İsrail'in gündüz ve gece kombine saldırılarını fakat İran'ın sadece geceleri saldırmış olduğunu gördük, akşamları saldırmış olduğunu gördük.
00:48Arak nükleer reaktörüne yapılan saldırıdan sonra İran'ın karşı saldırıları gündüz gerçekleşti, akşam saatlerini beklemedi.
00:56Ve stratejik noktaları vuran bir sebiye yani İbranice karşılığıyla Berşeva'ya düşen bombaların artık yavaş yavaş Dimona-Riglion reaktörünün tarafına doğru da gelmeye başladığını söylememiz yanlış olmayacak.
01:12Arak reaktörünün vurulması Tahran'ın güneybatısındaki önemli bir noktada İsrail'in de bu el yükseltmeye karşı ciddi bir cevabı olduğunu düşünüyorum ben.
01:23Arak reaktörü tesisi İran'ın kritik merkezlerinden biri. İsrail'in bu tesisi vurması bölgeyi nükleer savaşa mı sürükler?
01:30Aslında bütün İran'ın nükleer tesislerine yönelik bir saldırı var. Bütün hepsinin anlamını okuyacak olursak birincisi İran'ın nükleer kapasitesine büyük bir darbe vurulmaya çalışıldığını görüyoruz.
01:42Özellikle Natans, Ford'u ve Arak gibi tesislerin hedef alınması.
01:46İran'ın silaha dönüştürülebilir olduğu iddia edilen uranyum stoğunu aslında sekteye uğratmayı amaçlıyor ki bu saldırılar nükleer silah edinme eşiğini geçme iddiasındaki bir ülkenin zaman kazınarak aslında durdurulma stratejisi.
02:02Eğer gerçekten İran bir nükleer silah elde etme aşamasındaysa İsrail'in iddia ettiği gibi, iddia ettiği gibi diyorum.
02:10Çünkü biz şunu biliyoruz, Uluslararası Atom Enerji Ajansı bunu denetliyor ve İran NPT'ye yani nükleer silahların yayılmasının önlenmesi anlaşmasına da taraf olan bir ülke.
02:23Bu noktada taraf olmayan ve denetimden kaçan bir diğer ülke de İsrail.
02:28Ama işte hikayenin bence garipliği burada yani anlaşmaya taraf olmayan, denetimden kaçan İsrail, anlaşmaya taraf olan ve denetime tabi olan İran'ın nükleer silah sahip olacağı iddiasıyla vurmakta.
02:42Ki bu tür askeri saldırılar, bu tür saldırılar askeri çözümün nükleer krizi çözmede etkisizliğini aslında defalarca kanıtladı.
02:51Dünyadaki düzenin sürdürülebilmesi için çok önemli olan uluslararası hukuk ki egemen bir devletin nükleer tesislerinin bombalanması da Birleşmiş Milletler şartının ikinci maddesine göre yasa dışı bir saldırı niteliğinde.
03:07Yine az önce değindiğim gibi Uluslararası Atom Enerji Ajansı denetimi altındaki tesisler bunlar.
03:13Ve bunların vurulması aynı zamanda İsrail tarafından NPT'ye yani nükleer silahların yayılmasının önlenmesi anlaşmasına da bir saldırı.
03:24Mutlaka bu mutlaka uluslararası toplumun, küresel aktörlerin bir an önce diplomasi masasını kurması gerekmektedir.
03:32Aksi takdirde bu kriz önce bölgesel savaca sonra da küresel bir krize dönüşebilecektir ki bunun emarelerini son birkaç gündür görmeye başladık diyebilirim.
