00:00Good evening, guys!
00:05I'm your Kuya Kim,
00:06and I'm going to give you a trivia
00:08on the trending news.
00:09There's a lot of water in a place in Pampanga
00:12with small and small
00:15and small.
00:16What is this?
00:18What is this?
00:19What is this?
00:20What is this?
00:23When I was born in Pampanga,
00:27it was not water in Pampanga.
00:30May kasama rin itong mga maliliit na isda.
00:32Nagla-lunch po kami.
00:34Bigla pong may pumasok po na maliliit na isda.
00:37Welcome!
00:38Welcome!
00:39At kanilang mga bisita,
00:40pumasok hanggang sa kanilang dining area
00:42at lumangoy papuntang kusina.
00:44Ang saya pong nilang tingnan,
00:45hindi po sila natatakot sa amin.
00:47Ayon kay Jeffrey,
00:48ang mga isda,
00:49posibli daw mga fingerling o maliliit na tilapia
00:51na nanggaling sa mga palaisdaan
00:53malapit sa kanilang tahanan.
00:54May mga butas po yung gilid
00:56sa may gate po.
00:58Doon po si ruguro sila nakapasok.
01:01Ang tilapia,
01:02isa sa mga paboritong isda sa ating bansa.
01:04Maliban kasi sa ito'y abot kaya,
01:06madali itong hanapin sa mga palengke.
01:08At madali din itong lutuin.
01:10Pwedeng pinirito,
01:12inihaw,
01:13o di kaya ginataan.
01:16Ayon sa BFAR
01:17o Bureau of Fish and Aquatic Resources,
01:19isang tilapia sa mga priority species
01:21sa Philippine aquaculture.
01:23At tinutulong din
01:24second most farm species
01:26kasunod ng bangus.
01:27Sa Central Luzon
01:28and any other parts of the country
01:30is tilapia yung nangunguna natin
01:32na
01:34aquaculture
01:35na aquaculture species.
01:37Mabilis daw kasi itong i-culture
01:38o paramihin ang mga isdang ito.
01:40Three to four months
01:41nag-harvest na tayo ng tilapia
01:43pero may mga areas din tayo
01:45na medyo hindi nakagandahan
01:46yung tinatawag natin
01:48na carrying capacity.
01:49So, maabot na rin kung minsan
01:51ng mga six months to eight months
01:53yung culture period natin.
01:55At dahil nga ito'y abot kaya
01:57at mainam na source ng protina,
01:58ang mga tilapia,
01:59binansagan ding aquatic chicken.
02:01Pero alam niyo ba
02:02ng isda na paborito ng masa,
02:04hindi pala native sa ating bansa?
02:05Saan ito nang galing?
02:07Kuya team, ano na?
02:09Ang tilapia,
02:14hindi native o katutubong isda
02:16ng Pilipinas.
02:17Galing ito sa ilang bansa
02:18sa Afrika,
02:19gaya ng Egypt, Uganda at Kenya.
02:21Ang pinakaunang species
02:22ng tilapia sa Pilipinas,
02:24ang Mozambique tilapia,
02:25pinasok sa bansa
02:26noong dekada 50
02:28sa pamamagitan ng Bureau of Fisheries
02:29o ngayon Bureau of Fisheries
02:31and Aquatic Resources.
02:32Layo ng pag-angkat noon
02:34ang tilapia
02:35ang mas siguradong food security
02:36at aquaculture development
02:37sa bansa.
02:38Mula noon,
02:39pinalawak na ang tilapia farming
02:40sa maraming lugar
02:41sa bansa.
02:42Samantala,
02:43para malaman ng trivia
02:44sa likod ng viral na balita,
02:45ay post o ay comment lang
02:46hashtag
02:47Kuya Kim.
02:48Ano na?
02:49Laging tandaan,
02:50kimportante ang mayalam.
02:51Ako po si Kuya Kim
02:53at sagot ko kayo,
02:5424 hours.
02:59Magandang gabi,
03:00mga kapuso.
03:01Ako po ang inyong Kuya Kim
03:02na magbibigay sa inyo ng trivia
03:03sa likod ng mga trending na balita.
03:05Naharap sa isang sticky situation
03:07ang nakilala naming
03:08Mami Mula Bulakan.
03:09Ang buhok pa si
03:10ng kanyang anak
03:11na tikitan
03:12nang nilalaro niyang slime.
03:13Halos hindi na raw makasmile
03:15si Mami Shaira
03:16nang biglang umiyak kamakailan
03:17ang anak niyang si Anya.
03:18Nagulat po ako.
03:19Akala ko nadulas po siya sa CR.
03:21At nang puntahan niya raw ito sa banyo.
03:23Nagulat siya sa kanyang naabutan.
03:25Ang buhok nito,
03:26nagkagulo-gulo.
03:27Dumikip na pala kasi rito
03:28ang napakalagkit pa namang laruan ni Anya
03:30na slime.
03:32May mga tumpok na po ng slime
03:34dito sa anit niya.
03:36Sobrang kabangkaba ako.
03:37Natatakot ako na baka
03:38mamaya makalbo.
03:39Yung buhok, sayang naman.
03:41Paano kaya tutulungan ni Mami Shaira
03:43ang anak na makaalis sa sticky situation na ito?
03:46Ang slime ay isang stretchy
03:47at madulas na substance
03:49na nahiligang paglaruan ng mga bata ngayon.
03:51Pero ano nabang matagal na pala itong tumikit sa puso
03:53ng maraming pag-ets?
03:55Ang isang marahil na pinakaunang laruan
03:57na katulad ng slime,
03:59ang Silly Putty.
04:01Inimbento ito ng chemical engineering
04:02na ito.
04:03Ang isang marahil na pinakaunang laruan
04:04na katulad ng slime,
04:05ang Silly Putty.
04:07Toto ito ng chemical engineer
04:08na si Ruth B. Ginkins
04:09bilang rubber substitute
04:10ng World War II.
04:11Pero dahil ito'y malambot,
04:12stretchy,
04:13at bouncy,
04:14ginawa itong laruan ng mga bata.
04:16Ang slime naman
04:17na kilala natin ngayon,
04:18dekada si Tenta
04:19nung unang sumikat.
04:20Inimbento naman ito
04:21ng isang kinalang toy company
04:22sa Amerika
04:23at gawa mula sa pinaghalong
04:24gorghum,
04:25borax,
04:26at tubig.
04:27At dahil ito ngayon napakadikit,
04:28ito'y posibleng kumapit
04:29sa ating buho.
04:30At ang naging diskarte
04:31ni Mami Shaira
04:32nung mangyayari ito
04:33sa kanyang anak na si Anya,
04:34ang pataka nito ng suka.
04:36Pinatak ko po siya mismo
04:38sa anit niya.
04:39Tapos,
04:40pusa naman po siyang
04:41na, ano,
04:42nadudurog,
04:43na nawawala.
04:44Tapos,
04:45ang pinapangbanlaw ko
04:46is maligam-gam na tubig.
04:48Pusa na siyang sumasama
04:49sa tubig na maligam-gam.
04:51Tama naman yung
04:52naglagay siya ng vinegar,
04:54pero usually diluted sana,
04:56mas maganda pa rin
04:57hindi mag-dry yung skin after.
04:58Mix it equally,
04:59and then let it set
05:01for about 5 to 10 minutes,
05:02at saka susuklayin
05:03para sumama yung slime.
05:06Ang slime,
05:07masayang paglaruan
05:08dahil sa kakaiba nitong
05:09texture at consistency.
05:10Pero,
05:11napatanong na rin ba kayo
05:12kung ang slime ay solid
05:13o liquid?
05:14Kuya Kim,
05:15ano na?
05:20Ang slime ay pwedeng
05:21damputin na parang solid,
05:22pero tila nag-u-oose din ito
05:24sa ating kamay
05:25at sumusunod
05:26sa hugis ng isang container
05:27na parang liquid.
05:28So,
05:29ano nga ba ito?
05:30Ang slime,
05:31kabilang sa isang special type
05:32ng liquid
05:33na kung tawagin
05:34sa non-Newtonian fluid.
05:35Hindi kasi ito maagos
05:36o gumagalaw
05:37gaya ng ordinaryong likido.
05:38Maliban sa slime,
05:39kabilang din sa mga
05:40non-Newtonian fluid
05:41ang toothpaste
05:42at ketchup.
05:43Sa batala,
05:44para malaman
05:45ang trivia sa likod
05:46ng viral na balita,
05:47ay post o ay comment lang,
05:48Hashtag Kuya Kim,
05:49ano na?
05:50Laging tandaan,
05:51kimportante ang may alam.
05:53Ako po si Kuya Kim,
05:54at sagot ko kayo,
05:5524 horas.
05:56Magandang gabi,
05:58mga kapuso.
05:59Ako po ang inyong Kuya Kim
06:00na magbibigay sa inyo
06:01na trivia sa likod ng mga trending na balita.
06:03Na shark este na shock
06:05ang mga residente
06:06ng isang barangay sa Negros Occidental
06:08nang sa kanilang lugar
06:09may inanod na patay na pating.
06:11Ano kaya ang ginawa nila rito?
06:13Nagbabayanihan ang mga residente ng barangay linaon.
06:15Para may ahon ng labang tagat na inanod sa kanilang dalampasigan sa Kawayan, Negros Occidental.
06:31Isang patay na pating.
06:34Umaga daw nitong martes ng unang lamataang palutang lutang sa dagat ang pating.
06:40Parang truso daw.
06:41At nung nilapitan na nila,
06:43doon nila nakita na
06:45siya palang patay na talaga.
06:47So sabi ko,
06:48huwag na natin, huwag muna natin galawin.
06:50Siya patawag tayo ng DNR
06:52para makacheck.
06:54Pero wala na raw na abuta ng mga kawanin ng DNR.
06:58Ang pating kasi,
06:59agad na kinatay at kinain ng mga residente.
07:02Sabi nila, sarap.
07:04Walang amoy na mabaho.
07:07Ang pating isang short fin macroshark
07:09o isurus oxirintius.
07:11Pinakamabilis na pating sa buong mundo.
07:13Kaya nila lumanguhin ng hanggang 60 km per hour.
07:15Dahil sa taglay nila lakas at matutulis nilang hipin.
07:18Kinakatakutan sila ng marami.
07:20Gayunman,
07:21bihirado sila kumataki ng tao.
07:22Ayon naman sa IUCN o International Union for Conservation of Nature.
07:26Endangered o nanganganib ng maubo sa mga short fin macroshark
07:29dahil sa overfishing at bycatch.
07:32E ang pagkain kaya ng mga residente na inanod ng patay na pating.
07:36Digtas at legal nga ba?
07:38Sa lahat ng mga nahuhuli na patay na,
07:41kahit nasabihin natin gaano sila ka-fresh,
07:44pero wala tayong idea kung ano yung kinamatay.
07:47Kumbaga, kumakain tayo ng mga double dead.
07:49Hindi natin pwedeng maalis na talagang may contamination.
07:53Mahigpit na yung pinagbabawal ng Republic Act 10654
07:56o yung Philippine Fisheries Code,
07:58yung paghuli, pagkuha, pagkakaroon,
08:00at pagbenta ng mga aquatic species na nakalista sa batas
08:04at kasama na dyan yung mga pating.
08:06So ibig sabihin,
08:07kung hindi sila pwedeng hulihin,
08:08hindi rin sila pwedeng kainin.
08:10Meron niyan kaukulan na penalty.
08:12Pwede sila magbayad ng fine,
08:14300,000 pesos up to 3 million pesos,
08:16at meron din niya na imprisonment
08:18from 5 years to 8 years.
08:20Ignorance of the law excuses no one from compliance.
08:24Ang pating na inanood sa barangay Linaon,
08:26nasa 200 kilos lang ang bigat.
08:28May ideya ba kayo kung gaano naman kalaki
08:30ang pinakabalaking pating sa buong mundo?
08:33We are king at manat!
08:39Ang pinakabalaking pating sa buong mundo
08:41ay ang mga butanding o whale shark.
08:43Sila din ang tinuturing na pinakabalaking isda.
08:46Ang pinakabalaking documented specimen ng whale shark
08:49na nahuli sa India noong May 2001,
08:5118.8 meters o halos 62 feet ang haba.
08:55Samantala, para malaman ng trivia,
08:57sa likod ng viral na balita,
08:58i-post o i-comment lang,
08:59Hashtag Kuya Kim, ano na?
09:01Laging tandaan,
09:03kimportante ang may alam.
09:05Ako po si Kuya Kim,
09:06at sagot ko kayo,
09:0724 hours.
09:13Magandang gabi mga kapuso.
09:14Ako po inyong Kuya Kim,
09:15magbibigay sa inyo ng trivia
09:16sa likod ng mga trending na balita.
09:18Kinagigili mo ng maraming netizens
09:20ang mga na-video ang palanguy-languy
09:22sa Turtle Island sa Tawi-Tawi.
09:24Hindi sila mga turista,
09:26kundi mga otter.
09:32Sa pinakadulong bahagi ng Pilipinas,
09:34ang probinsya ng Tawi-Tawi.
09:36Ang mga beach puting-puti ang buhangin
09:38at crystal clear ang tubig.
09:40Gaya na lang dito sa Turtle Island.
09:42Kaya naman,
09:44hindi lang daw mga turista ang mga dumadayo dito.
09:46Pati na ang dalawang ito,
09:48parang mga pusa o di kaya'y manalaking daga.
09:50Ang tawag sa kanila,
09:52mga otter.
09:54At yung ng dalawang lumalangoy na otter
09:56kuha ni Patrolman Maribincan.
09:58Pag nagpa-patrol po kami,
10:00kadalasan po doon sa aming station,
10:02malapit nagpapay nga sir.
10:04Yung mga otter,
10:06binibigyan po namin sila ng pagkain.
10:08Hindi lang po sir,
10:09hindi lang po namin sila sinasanay.
10:12Hinala niya,
10:13ang mga otter na kanyang navideohan sa Turtle Island
10:15galing pa raw sa Malaysia.
10:17May possibility na yung galing ang sea otter
10:19sa may sandakan, Malaysia.
10:21Matagal-tagal na po sila dito na naninirahan.
10:25Handa po kaming protektahan yung mga sea otter,
10:27mag-monitor sa kanila
10:29para sa safety po nila.
10:31Ang mga otter ay kabilang sa pamilya ng mga mamal
10:33na kung tawagin Muskely Day.
10:35Matatalino silang mga hayo.
10:37Iilan sila sa mga hayop na gumagamit ng kasangkapan
10:40gaya ng malilit na bato
10:41upang basagi ng mga kabibe
10:42para makuhang laman nito.
10:44Napakakapal din ang kanila mga balahibo.
10:46Ito nagsisirbin nilang proteksyon sa lamig.
10:48Sila rin ay magagaling na swimmers.
10:50Meron kasi sila mga wet feet
10:52na parang sa palaka
10:53kaya nakakagalaw sila ng mabilis na tubig.
10:55Sa kabuuan,
10:56may 13 species ng otter sa buong mundo.
10:58May ideya ba kayo kung anong klaseng otter
11:00ang namataan sa Turtle Island?
11:03KUYA KING, ANO DA?
11:07Nang video ang mga nagtatampisaw sa dagat
11:11ang mga otter sa Turtle Island.
11:13Hindi mga sea otter
11:14o enhydrolutris ang mga ito.
11:16Ito po yung matatagpuan lamang
11:18sa North Pacific Ocean.
11:19At ayon sa nakausap naming eksperto
11:21ang nagviral ng mga otter,
11:23posibleng mga smooth-coated otter
11:25o lutrogale persipilata
11:27na matatagpuan sa South at Southeast Asia.
11:30Ang semi-aquatic animals na ito
11:32ay madalas namamataan sa mga ilog,
11:34mga lawa, at mga baybayin.
11:36Hango naman ang pangalan nito
11:37sa kanilang makikinis
11:39at may iksing balahibo.
11:41Sa kayong tinuturing na silang vulnerable species.
11:44Samantala, para malaman ng trivia,
11:45sa ikot ng viral na balita,
11:46e-post or comment lang,
11:47Hashtag KUYA KING, ANO NA?
11:49Laging tandaan,
11:50kimportante ang may lab.
11:52Ako po si Kuya Kim,
11:53at sagot ko kayo,
11:5424 oras.
12:01Majestic ang naging journey back home
12:03ng siyam na rescued penguin sa Chile.
12:05Ang naturang species din tagumpay
12:07na nalampasan ang kanilang near-threatened status
12:10matapos ang dalawang dekada.
12:11Anong klaseng penguin ito,
12:13Kuya Kim? Ano na?
12:15Matapos ang matagumpay na rehabilitation process,
12:20siyang na-rescued Magellanic penguins
12:23ang pinakawalan kamakailan
12:25mabalik sa karagata ng Chile sa South America.
12:27At mga penguins na-rescue sa iba't ibang bahagi
12:30ng Chilean coast
12:31at nakatanggap ng customized treatment
12:33bago i-release.
12:35Ang mga Magellanic penguins,
12:37o Spenicus Magellanicus,
12:38ay mga medium-sized penguins
12:40na native sa katimugang bahagi ng South America.
12:42Ang kanilang pangalan,
12:44hango sa Portuguese explorer
12:46na si Ferdinand Magellan,
12:47na unang nakapagtala
12:48ng naturang mga penguin noong 1520.
12:51Carnivorous ang mga penguin ito.
12:53Kumakain sila ng isda,
12:55pusit, at grill.
12:56Mahusay din silang swimmer.
12:58Kaya nila mag-dive na hanggang 50 meters.
13:01Sa halos dalawang dekada,
13:03near-threatened o nanganganib
13:04na maubos sa mga Magellanic penguin
13:06ayon sa IUCN.
13:07Pero nito lang 2020,
13:09tinatayang nasa 1.1
13:11hanggang 1.6 million na pares
13:13ang populasyon
13:14ng mga Magellanic penguins.
13:16Kaya least concerned
13:17o hindi na kasalukuyan
13:18nanganganib
13:19baubos sa mga ito.
13:20Laging tandaan,
13:21kiimportante ang may alam.
13:23Ito po si Kuya Kim,
13:24masagot ko kayo 24 horas.
13:27.
13:32.
