00:00Son dönemde sıkça hava araçlarının düşüşü teyakkuzda olmamızı gerektirir mi?
00:05Evet, gerçekten teyakkuz halinde olunması gereken bir süreçten geçiyoruz.
00:10Özellikle Trump'ın iş başına gelmesinden sonra Amerika ile Rusya arasındaki iniş çıkışlı ilişkiler,
00:16Avrupa ile Rusya arasında artan gerilim ve Ukrayna-Rusya savaşında ateşkes ile her an daha kapsamlı savaş arasında yaşanan gelgitler,
00:26Türkiye'nin bu kritik süreçte kendi savunma sistemlerini ciddi şekilde gözden geçirmesini zorunlu kılıyor.
00:34Ben hep bir sistemik depremden bahsettim ve sistemik depremin tam ortasındayız.
00:38Ve Türkiye bu fay hatlarının üzerinde bulunan bir ülke olarak kendisini tahkim etmekle ve sorumluluğuna karşı karşıya.
00:44Bakın son dönemde yaşananlar F-35, S-400 dengesinde Türkiye 2017'deki aldığı kararın geri dönecek şekilde o kararı geri döndürecek şekilde F-35 yanında,
00:57yani Amerika Birleşik Devletleri İlişkiler yanında bir karar aldı.
01:01S-400'ün nasıl ve ne şekilde Rusya'ya iade edileceği tartışılırken,
01:05arka arka yaşadığımız gelişmeler hava savunma sistemimizdeki zaaf ihtimalini tartışma gündemine getirdi.
01:13Ne oldu? 11 Kasım 2025'te bir uçağımız Gürcistan üzerinde düşüldü ve kaza kırım raporları çok net bir şekilde tabloyu ortaya koyamadı.
01:25Daha sonra arka arkaya 3 İHA'nın Türkiye sınırları içinde düşürüldüğü ve düştüğü haberleri geldi arka arkaya.
01:3415 Aralık'ta en önemlisi Roketsan'ın da bulunduğu bölgede bir İHA düşürüldü.
01:42Karadeniz'de vurulduğu söylenen bu İHA'nın o kadar yolu katledip Ankara'ya yakın ve savunma sistemlerimizin bulunduğu testlere yakın bir yerde düşmesi,
01:51başlı başına hepimizi düşündürmesi gereken bir husus.
01:54Hemen sonrasında bu sefer büyük sanayi yatırımlarımızın olduğu İzmit'in yakınlarında bir İHA düştü.
02:00Ve son olarak da Balıkesir'de Manyas'a yakın yani hava üstümüzün de olduğu Balıkesir'de sınırdan epey içeride bir bölgede bir İHA daha haberi düştü.
02:13Şimdi bakalım Rusya-Ukrayna Savaşı'nda karşılığı kullanılan İHA'lar, SİHA'lar o coğrafyanın çok uzağında olan Anadolu'nun içine kadar gelebiliyorsa
02:23çok ciddi bir şekilde değerlendirme ihtiyacımız var.
02:26İki ihtimal vardır. Birileri bize bir mesaj mı veriyor, kamuoyu bunu tartışıyor.
02:31Eğer böyle bir mesaj veriliyorsa tabii devletin güvenlik birimleri, istihbarat birimleri bunu değerlendirmeli ve gerekli mütekabiliyet uygulanmalı.
02:38Yok eğer böyle bir mesaj yok da rastgele İHA'lar bizim hava sahamızdaki bütün radar sistemlerini geçerek Anadolu'nun içine kadar ulaşıp düşüyorlarsa
02:48burada da herkesin hava savunma sistemimizle ilgili sorular sormasının vakti gelmiş demektir.
02:54Devlet güvenliği zaaf, kalınmaz.
02:57Türkiye-Rusya ilişkileri tarihi ilişkilerdir, çok önemli ilişkilerdir.
03:02Ve komşuluk ilişkisi dışında Balkanlar, Orta Asya, Kafkaslar, Orta Doğu gibi bölgesel alanlarda da Türkiye'nin ve Rusya'nın karşılıklı birbirine ihtiyacı var.
03:11Ama bu ihtiyaç karşılıklı saygıyla hayata geçirilebilir.
03:16Daha önce üç önemli tecrübe yaşadık Rusya'yla.
03:19Birisi 2008 yılında Rusya ile Gürcistan arasında 8 Ağustos'ta çıkan savaş sonrasında
03:24Türkiye son derece doğru bir politikayla Rusya ile Gürcistan arasında ara buluculuk yaptı.
03:29O zaman Başbakanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan ile birlikte Tiflis'e ve Moskova'ya gittik.
03:35Ama daha da önemlisi Türk ve Rus Deniz Kuvvetleri Komutanları Karadeniz'in ortasında Kemal Reis Fırkateli'nde buluşarak
03:43Montreux Anlaşması'nın uygulanmasında Türkiye'nin taiz vermeyeceği görüşün karşı tarafa aktarıldı.
03:49Rusya'da Türkiye ile herhangi bir gerilim yaşamayacağını bize bildirmişti.
03:53İkinci önemli gelişme 2012 yılında bu kez Suriye bir keşif uçağımızı 22 Haziran 2012'de düşürdüğü zaman Suriye'ye hava sahasını kapatmıştık.
04:0612 Ekim'de Türkiye üzerinden insani amaçlı bir uçağın geçeceği bilgisi Rusya tarafından iletildiğinde kendilerine karşılıklı saygı içinde şu mesajı iletmiştik.
04:16Hava sahamıza giren Rus uçağını Esenboğa'ya indiririz.
04:20Orada gerekli tetkiki yaparız.
04:22İnsani yardımıza gidebilir.
04:24Askeri malzemeyse askeri malzemeye el koyarız.
04:27Ve gerçekten de Rus uçağı Türk hava sahasına girdiğinde Balıkesir'den Merzifor'dan kalkan uçaklarımız Rus uçağını eskort ederek Esenboğa'ya indirdi.
04:38Ve içinden füze parçaları çıktığında daha önce de söylediğimiz şekilde füze parçalarına el konuştuk.
04:46Bence kısa dönem bir kriz yaşanır gibi olup bir gün bile sürmedi.
04:50O zamanız Mışişleri Bakanı Sayın Sergei Larov'a bu konuyu kendilerine açık bir şekilde ilettiğimizi ve bu uygulamayı mutabakatla yaptığımızı söyledikten söyledim.
04:59Ve ondan sonra da Sayın Putin bir ay sonra Türkiye'ye girerek tansiyon düşündü.
05:04Üçüncüsü 24 Kasım 2015'te.
05:06Bir Suriye'den gelen ve kimliği belirsiz olan bir uçağın hava sahamızı defalarca ihlal etmesi üzerine daha önceki angajman kuralları gereği ve o angajman kurallarının Rusya tarafından da bilinmesi ve onu defalarca iletilmesine rağmen Rus uçağı olduğu bilinmeyen bir uçağın hava sahamızı ihlal etmesi sonucunda bir Rus uçağının düşürülmesi olayında bir kriz yaşadık.
05:30O zaman başta ben olmak üzere ağır eleştirilere de muhatap oldum.
05:34Ama şunu hep söyledim tekrar söylüyorum.
05:36Türk hava sahası herhangi bir başka ülkenin hangi ülke olursa olsun rahatlıkla kullanabileceği, rahatlıkla geçebileceği, at oynatabileceği bir hava sahası değildir.
05:47Gerekli angajman kuralları taraflara bildirilir.
05:49Bu angajman kurallarına uyulmaması halinde de Türk Hava Kuvvetleri, Türk Deniz Kuvvetleri, Türk Kara Kuvvetlerimiz herhangi bir ihlali karşısında gerekli tedbiri alır.
06:00Egemenlik hakkımızdır bu bizim.
06:02Bunu tartıştırmam demiştim o zamanda.
06:04Eleştirilen olmasın belki doğaldı.
06:06O krizde yaşanmayabilirdi.
06:08Aslında yaşanan kriz bir Türk-Rus krizi olmaktan sonra çok o zaman Cumhurbaşkanlığından yapılan, açıklamadan kaynaklanan bir iletişim kriziydi.
06:16Şimdi bu üç tecrübeden hareketle şunu ifade etmek isterim.
06:19Rusya çok önemli bir komşumuzdur.
06:22Karşılık saygıyla ilişkilerin yürütülmesi gerekir.
06:24Ve bugün Sayın Cumhurbaşkanı'nın ve hükümetin Rusya ile Ukrayna arasındaki tarafsızlık politikası doğrudur.
06:30Aktif tarafsızlık devam etmelidir.
06:32Ama Rusya'da, Ukrayna'da, Türkiye gibi bir ülkenin hava sahasının her an geçilebilir olduğu vah vehmine kapılmamalıdır.
06:40Bu konuda her iki tarafada net uyarılar yapılmalıdır.
06:43Bu net uyarılar çerçevesinde de bundan sonra herhangi bir ihlal olursa, bu ihlalin gereği olarak da hava sahamız, koruma sorumluluğumuz çerçevesinde gerekli tedbirler ve uygulamalar devreye sokulmalıdır.
06:54Özellikle Rusya ile çok samimi bir şekilde bu konuların ele alınmasında fayda münafız ediyorum.
06:59Çünkü Trump'ın iş başına gelmesinden sonra, Türkiye ile Amerika arasında ve özellikle de Sayın Erdoğan ile Sayın Trump arasında gelişen ilişkilerin Rusya tarafında nasıl alınlandığı önem taşıyor.
07:10Ve son Türkmenistan-Aşkabat görüşmesi 12 Aralık'ta, o görüşmeden sonra bütün bu gelişmelerin yaşanıyor olması açıkçası hepimizi tedirgin edebilecek bir husus.
07:21Özetle, bir, Türkiye Rusya ile Ukrayna arasındaki aktif tarafsızlık politikasını sürdürmelidir.
07:27İki, Türkiye her iki tarafa da çok açık ve net bir mesaj vererek hava sahalıklığımızın, deniz sahamızın ihlal edilmesi halinde gerekli her türlü tedbir alacağımızı bildirilmelidir.
07:40Üç, S-400-F-35 denklem içinde Türkiye'nin Rusya ile yeni bir kriz yaşamaması için en üst düzeyde bu konular açık bir şekilde Rusya ile ele alınmalı.
07:50Türk-Rus ilişkilerinin önemi aktarılmalı ama Türkiye'nin hava gücü açısından F-35'i alması gerektiği de bunun yanında S-400 vaktinde bence yanlış bir karardı.
08:03Bunu o zaman da dile getirmiştim.
08:05S-400'e uygun bir formu bulunması da taraflara iletilmelidir.
08:08Ve nihayet Türkiye çok boyutlu diplomasiyi en etkin şekilde uygulamalı, Avrupa, Rusya, Çin ve Amerika Birleşik Devletleri arasındaki her dengeyi gözetmeli.
08:19Ve bu dengeler içinde kendisinin bir mağdur değil, bu dengeleri yeniden kurabilen güçlü bir aktör olduğunu taraflara gösterebilmesi lazım.
08:28Ve tabii hava savunma sistemimizin, özellikle de stratejik konumlara sahip olan savunma sanayimizin bulunduğu bölgelerin, hava üslerimizin bulunduğu bölgelerin,
08:39yoğun teknoloji kullanımına sahip sanayi testlerimizin olduğu yerlerin korunması ve korunmasına yönelik olarak da çok net tedbirler almalıyız.
08:46Gün tedbir alma günüdür, devlet tedbir demektir.
08:49Hiçbir zaaf gösterilmeden hava savunma sistemimiz tüm bile gözden geçirmelidir.
