00:29İstanbul'dan merhabalar.
00:30Kereler devam ederken başlayan ve 40 gün süren savaşta binlerce can kaybı veren kritik tesisleri, yine eğitim kurumları, araştırma merkezleri
00:39saldırıya uğrayan İran'ın bundan sonraki stratejisi ne olacak hepsini ve daha fazlasını İran'ın Bilim, Araştırma ve Teknoloji Bakanı
00:47Hüseyin İsmail Sarraf'la konuşacağız.
00:50Sayın Bakan Türkiye'ye hoş geldiniz ve bize zaman ayırdığınız için teşekkürler.
00:54Sayın Bakan biliyorum aslında siz İran'ın süze bir yönetici olduğunuz için, yetkili olduğunuz için size bir dizi soru hazırladım
01:02aslında Amerika Birleşik Devletleri ile bu varılan mütabakata ilişkin ama siz sadece doğrudan benim alanımla ilgili olanlara yanıt vermeyi tercih
01:09ediyorum dediğiniz için bir dizi sorumu elemek durumunda kaldım.
01:13Dolayısıyla daha genel bir perspektiften sormak istiyorum.
01:16Geçen hafta tüm dünyanın gözü İsviçre'deki yine müzakerelerdeydi, ilk turş müzakerelerindeydi.
01:23Herkesin merak ettiği şimdi özellikle Tahran yönetiminin ve İran halkının Amerikan yönetimine nedenli güven hissettiği ya da hissetmediği, nedenli temkinli
01:33olduğu yönünde nedir görüşünüz?
01:36Çünkü iki kez savaş açan, nükleer anlaşmadan çekilen bir yönetimden söz ediyoruz. Son durum nedir?
01:43Rahman ve Rahim olan Allah'ın adıyla. Başlangıçta ben de Türkiye Cumhuriyeti Devleti ve halkının İran'a, ABD ve İsrail
01:52'in karşısındaki savaştan dolayı yaptıkları destekten dolayı çok teşekkür ederim.
01:57Bizim ilişkilerimiz sadece ekonomi ve politik değil. Bizim geçmişimiz dini, kültürel, siyasi ve çok ortak faydalara sahip ve bu ilişkiler
02:08her zaman üst seviyede olmuştur.
02:10Yakında da İran ve Türkiye arasındaki 9. Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyi toplantısı yapılacaktır.
02:17Ve umarız ki Cumhurbaşkanı Sayın Erdoğan da bu toplantıya teşrif edip katılacaktır.
02:22Ve özellikle ben burada hem Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Erdoğan'a ve hem de Türk halkına çok teşekkür ederim.
02:30Bu süreçte İran halkını desteklediler. İran halkı savaş istemez. Savaş taraftarı değil ama çok iyi savaşmayı da bilir.
02:39Ve biliyorsunuz ki İran'ın geçmişine baktığımızda İran-Irak savaşı oldu, 12 gün İsrail'in İran'a karşı savaşı oldu
02:47ve son Ramazan savaşı oldu.
02:50ABD ve İsrail İran'a karşı. İran her zaman barış yanlısı olmuştur ve her zaman dünyayla ve komşularıyla huzur ve
02:58barış içerisinde yaşamayı seçmiştir.
03:00Biz her türlü barış önerisini destekliyoruz. Siz girip İran halkına da sorabilirsiniz. İran halkı hepsi barışı seçer.
03:08Tabii ki kalıcı bir barıştan yana İran halkı. Buna rağmen İran halkı ABD'nin bu süreç içerisinde dediklerine ne kadar
03:17sadık kalacağına şüpheyle bakıyor açıkçası.
03:19Ve bu konuda Amerika'ya herhangi bir güvenleri yoktur.
03:26Özellikle önümüzdeki bu 60 günlük süreç için Tahran'ın stratejisi ne olacak?
03:30Çünkü açılışta da belirttiğim üzere ABD ile İran arasında bu kez yeni bir sayfa açılacak mı diye merak ediliyor.
03:36En kritik eşlik sizce hangi başlık olacak?
03:41İran'ın stratejisi bu süreç içerisinde iyi niyet ve aynı zamanda da ahde vefadır.
03:47Ve karşı tarafında bu hisse sahip olması gerekiyor.
03:55Sayın Bakan, Amerikan hazinesi İran petrol ve petrol ürünlerine yönelik yaptırımları 21 Ağustos'a kadar kaldırdığını açıkladı.
04:02İran bu kaynaklarla sadece ABD'den gıda satın alabilecek iddiası doğru mu?
04:09Ve ABD yaptırımlarla sizce bunca yıl amacına ulaşabildi mi?
04:15İran'a karşı yapılan ambargoları eğer biz derinlemesine ele alırsak şunu söylemem gerekir ki ABD 250 yıllık tarihine baktığınızda dünyada
04:25çeşitli nedenlerle yaklaşık 250 savaşı ya dolaylı ya dolayısız idare etmiştir.
04:31Ve her zamanda bunu bir insan hakları maskesinin arkasında yapmıştır.
04:35Baktığınızda insan haklarını bir araç olarak kullanmıştır.
04:39Ve onun dışında da ambargolara yönelmiştir.
04:42Ambargolar insanların temel ihtiyaçlarına ve altyapılara ulaşmasını engelliyor.
04:47Amerika bu araçtan da kendi amaçlarına ulaşmak için faydalanmıştır ve kullanmıştır.
04:52Ve tarih de göstermiştir ki Amerika hiçbir zaman kendi hedeflerine ulaşamamıştır.
04:58Biliyorsunuz bu ambargodan sonra en büyük ve en sıkı ve şiddetli ambargo İran aleyhine Amerika tarafından uygulandı.
05:06Ki dünyada da herhangi buna benzer bir uygulama şu ana kadar görülmemiştir ama hiçbir zaman hedeflerine ulaşamamışlardır.
05:15Çünkü bizim şehit dini liderimizin teorisi bu şekildeydi ki biz dirençli ekonomiyi uyguluyoruz İran'da.
05:21Ve bu bir gerçektir ve bu gerçek karşılığında tabii ki bu ambargolar her zaman yenilgiye mahkumdur.
05:28Yine de söylediğim gibi ambargolar insanların ve halkların temel ihtiyaçlara ulaşmasını engelliyor.
05:33Bunlar belki ekonominin gelişmesinde bazı aksaklıklar yaratabilir ama hiçbir zaman nihayet hedefe ulaşamaz.
05:42Sayın Bakan bir diğer sorumda alanınızla ilgili olduğunu düşünüyorum.
05:46Bilim ve teknoloji ile şimdi görüşmelerin nükleer boyutu elbette en kritik başlıklardan biri.
05:51Uluslararası Atom Enerjisi Aşansı'nın tesislere erişimle izin verildi mi?
05:55Verilecek mi? İlk ziyaret müfettişlerin ne zaman olması bekleniyor?
05:59Ve bununla birlikte İran nükleer programından vazgeçiyor mu yoksa program farklı bir formatta mı devam edecek?
06:06Kırmızı çizgileriniz nedir?
06:09Bizim nükleer enerji faaliyetimiz çok şeffaftır.
06:13Bunların hepsi Uluslararası Atom Enerjisi Aşansı kontrolünde yapılıyor.
06:17Biliyorsunuz İran nükleer silahların yayılmasını önleme antlaşması üyesidir.
06:21Ve hiçbir zaman bizim herhangi bir bunun dışında bir faaliyetimiz olmamıştır.
06:26Herhangi gizli saklı bir faaliyetimiz de yoktur.
06:29Çünkü biliyorsunuz bu konuyla ilgili bizim dini inançlarımız gereği herhangi bir toplumsal silahı kullanmak yasaktır, haramdır.
06:37Özellikle nükleer gibi bir silahı kullanmak.
06:39Biz ABD gibi değiliz.
06:41ABD'nin Nagasaki ve Hiroshima'da kullandığı atom bombasını zaten herkes biliyor.
06:46Uluslararası Atom Enerjisi Aşansı'nın İran'daki yapacağı faaliyetler tamamen Amerikan tarafının davranışlarına bağlı bir seçim olacaktır.
06:55Ama ben sadece burada bir üst düzey yetkili veya bakan değil, belki sadece İran vatandaşı olarak şunu söylemek istiyorum ki,
07:03İran halkı Uluslararası Atom Enerjisi Aşansı'nın başkanı Grossi Bey'den pek de haz etmiyor.
07:10Çünkü kendisini tarafsız olarak İran halkına yansıtamamıştır.
07:16Sayın Bakan, bu savaşın bir kazananı olduğunu düşünüyor musunuz?
07:21Ve Trump yönetimi sizce bu savaşla birlikte bahsettiği amaçlarına ulaştı mı? Ne dersiniz?
07:29Bunun cevabı çok açıktır.
07:31Çünkü siz bir değerlendirme yaparsanız, eğer Uluslararası Aleyna'da ve İran halkı nezdinde şunu göreceksiniz ki,
07:38Trump hiçbir şekilde hiçbir amacına ulaşmamıştır.
07:41Biliyorsunuz İran Savaşı'nın başında Trump'ın amacı İran rejiminin değişikliğiydi.
07:46Ki bu olmadı.
07:48Çok hızlı bir şekilde söylemini değiştirdi ve İran'ı parçalamaya yöneldi.
07:52O da olmadı.
07:53Bu sefer başladılar bizim nükleer tesislerimizi bombalamaya ve biliyorsunuz bu işi daha önce de yapmışlardı.
08:00Ve kendi iddialarına göre bizim tüm nükleer tesislerimizi ortadan kaldırdılar ama siz eğer bir kamuoyu yoklaması yaparsınız,
08:08şunu göreceksiniz ki, ABD İran'a karşı yanlış bir hesap yaptı ve bu yanlış hesabın içine girdi.
08:14Bunlar zannettiler ki savaşın ilk gününde dini liderimizi şehit ederlerse hedeflerine ulaşacaklar.
08:19Halbuki onların uygulaması bizim halkımızı birleştirdi.
08:24Ve aynı zamanda da İran kamuoyu her türlü kendi içindeki ihtilafları kenara koyup hepsi tek bayrak altında birleşti.
08:31Ve kendi bağımsızlığını ve hakimiyetini korudu.
08:34Baktığınız zaman Amerika defalarca bu gibi işlere kalkıştı, başka yerlerde de ama hedefine ulaşamadı.
08:44Sayın Bakan ilk soruya yanıtınızda Türkiye'ye değindiniz ama özellikle sormak istiyorum.
08:49Türkiye'nin bu mütabakata varan süreçteki desteğine dair neler söylemek istersiniz?
08:56Türkiye İran için çok iyi bir komşudur ve Türkiye'de savaş istemiyor.
09:01Türkiye her zaman barıştan yanadır.
09:03Hem uluslararası arenada aynı zamanda da komşularıyla her zaman barış ve huzur peşindedir.
09:09Her zaman Türkiye ilk bu olay başladığında çaba göstermiştir.
09:12İran ve karşı taraf arasında ara buluculuk yapmak için mutlulukla belirtmeliyim ki İran'ın komşuları da savaşı istemiyorlar.
09:20Onlar da çaba gösterdiler ve nihayetinde bu diplomasi çabası sonuç verdi.
09:24Ve bu ülkeler Pakistan, Uman, Katar ve Türkiye gerçekten kendi faaliyetleri doğrultusunda bu diplomasiyi bir sonuca vardırdılar.
09:33Ben Sayın Cumhurbaşkanımızın temsilcisi olarak da bu konuda Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan'a ve Türk halkına
09:42bu süreçte İran halkının yanında oldukları için çok teşekkür etmek istiyorum.
09:49Sayın Bakan Cumhurbaşkanı Erdoğan, İran Cumhurbaşkanı Sayın Pezeşkiyan'la telefon görüşmesinde özellikle bu süreçte sabotaj riskine dikkat çekti.
09:58Ne kadar endişelisiniz bu konuda İsrail'in ve destekçilerinin bu süreci sabot edebileceğine dair.
10:03Ve bununla birlikte bu savaş İsrail ile Amerika Birleşik Devletleri'nin arasını sizce gerçekten açtı mı?
10:09Amerika Birleşik Devletleri artık İsrail'i durdurmak için somut bir adım atar mı söylemin ötesinde?
10:17Biliyorsunuz ki İsrail'in isteği her zaman bölgede bir savaş ve gerginlik yaratmaktır.
10:22İsrail savaşsız kalırsa kendi içerisinde büyük bir problemler yaşar.
10:27Bence İsrail hiçbir zaman barış yanlısı değildir ve İran Amerika arasındaki aynı zamanda bölgede de kurulan bir barışın taraftarı değildir.
10:36Ama ikaz etmem gerekiyor, belki bir şekilde ki buna dikkatli olmamız lazım, İsrail tabii ki bu sürece baltalamak isteyecektir.
10:44Kesinlikle onun tuzağına düşmememiz lazım.
10:46Çünkü Amerikalılar İsrail'i savunmak için savaşa katıldılar.
10:54Sayın Bakan, özellikle şimdi baktığımızda bu 40 gün süren savaşta, Minap'ta bir ilkokul vuruldu, yüzden fazla çocuk hayatını kaybetti.
11:03Üniversiteler hedef alındı, araştırma merkezleri hedef alındı İran'da.
11:07İranlı bilim insanları son yıllarda peş peşe suikastlere uğradı sadece bu savaşta da değil öncesinde de.
11:13Dolayısıyla bu kayıplar İran'ın bilimsel ve teknolojik kapasitesini ne ölçüde etkiledi?
11:19Yeni nesil bilim insanlarının yetiştirmesi için özel programlar düzenleyecek misiniz?
11:24Stratejiniz ne olacak?
11:27İran'a karşı savaşın ilk gününde ülkemizin en üst düzey şahsiyetini Ayetullah Hamane'yi şehit ettiler.
11:34Aynı zamanda da masum çocukları bir ilkokulda hedef aldılar.
11:38Bence Amerika ve İsrail için insan hakları hiçbir anlam taşımıyor.
11:42Biliyorsunuz savaşlarda her zaman bir konu var.
11:44O da meşru olsun veya olmasın savaşlarda hukuk normlarını uygulamak çok önemlidir.
11:50Onlar her zaman uluslararası insan haklarından bahsediyorlar ama hiçbir zaman bunu uygulamıyorlar.
11:56Savaşlarda sivillere saldırmamak lazım.
11:59Aynı zamanda da hastanelere, üniversitelere ve bilim merkezlerine saldırmamak gerekiyor.
12:04Ama ne yazık ki bu savaşta onlar bunu bile bile yaptılar.
12:08İran'ın bilim gücünü bu şekilde test etmeye kalktılar.
12:12Ama bir sonuca varamadılar.
12:14Yaklaşık 44 üniversite, 295 değişik nokta üniversitelerde hedef alındı.
12:19Ve Ramazan Savaşı'nda yaklaşık 15 öğretim görevlisi, 200 öğrenci şehit oldu.
12:25İran bilim açısından tabii çok köklü bir tarihe sahiptir.
12:296. yüzyıldan beri ilk üniversite Cundi Şapur Akademisi İran'da açılmıştır.
12:34Ve hala o şekilde devam ediyor ve kendi faaliyetini sürdürüyor.
12:40Aytullah Hamani'nin öldürülmesi sonrası İran rejimi ve direniş ekseninin geleceğine dair ne söylersiniz?
12:47Amerika yanıldı ve yanlış hesap yaptı.
12:50Onlar zannettiler ki eğer dini liderimizi şehit ederlerse bu rejim çökecektir.
12:55Ama biliyorsunuz İran'daki yönetim modeli çok sıkı ve birliğe dayalı bir yönetimdir.
13:00Bu yüzden herhangi bir değişiklik olmadı.
13:02Tabii ki dini liderimizin yeri kolay kolay doldurulamaz ama halk hemen hızlı bir şekilde kendi tercihini yaptı ve yeni dini
13:10liderini seçti.
13:11Ve ülkede hiçbir sorun yaşamadan kendi yönetimsel açıdan kendi yoluna devam ediyor.
13:18Sayın Bakan bu savaşta kullandığınız askeri teknolojide çok dikkat çekti, tartışıldı.
13:24Özellikle son gelişmelerden bir de İran'ın ABD'ye ait F-15'i nasıl düşürdü?
13:30Şimdi o uçağın pilotunun şöyle bir ifadesi var.
13:33Deniz anasını andıran bir İHA filosu havada asılıydı diyor.
13:38Nasıl bir teknoloji kullanıyor İran?
13:40Askeri eserleri açıklayabilir miyiz?
13:44Peki de alıncıları.
13:44Bu savaş sırasında özellikle ABD ve İsrail'in yapay zekayı da çok aktif kullandığına dair hatta büyük şirketlerle iş birliğine
13:52yaptığına dair de bir takım iddialar var.
13:55Bu konuda elinizdeki bilgilerdedir.
13:57Ve zamanımız dolduğu için sorumu hemen birleştirmek istiyorum.
14:00Türkiye ile ilişkiler.
14:01Eğer yaptırımlar kalkarsa İran üzerindeki hangi alanlarda potansiyelinin yüksek olduğunu görüyorsunuz Türkiye ile iş birliklerinde?
14:11Biliyorsunuz bu yapay zeka ile ilgili çokça değişik düşünceler var.
14:15Yapay zeka bazen ahlaki normlarının dışında çünkü şuuru yok.
14:19Aynı zamanda da adaleti ve insaflı olmayan bir olgudur.
14:23Ve bu konu çok önemli.
14:24Ben inanıyorum ki yapay zeka insanlığın yeteneğini daha da zayıflatacaktır.
14:29Amerika ve İsrail bunu kullandılar.
14:31İran aleyhine ama İran her zaman yapay zekayı insanlık insanlığa hizmet arenasında kullanacaktır.
14:37Özellikle bunu söyleyebilirim ki İran yapay zeka konusunda ülkeler arasında çok iyi bir seviyede yaklaşık 40 yılı aşkındır ki biz
14:46yapay zeka ile faaliyetimiz var.
14:48Değişik yayınlarımız, değişik merkezlerimiz var.
14:51Bugün de İstanbul'da eğitim teknolojileri zirvesi ve biz buna katıldık.
14:56Bizim yapay zeka ile ilgili Türkiye ile çok iyi ilişkilerimiz var.
14:59Şu an benimle heyette bulunan yardımcılarım İstanbul'daki teknoparkları ziyaret ediyorlar.
15:05Türk meslektaşlarıyla nasıl işbirliği yapabileceklerinin peşindeler.
15:09İran İslam Cumhuriyeti'ne bağlı bilim merkezleri çok önemli bir yatırım için özellikle hem Türk kardeşlerimiz hem diğer ülke yatırımcıları
15:17için çok önemli bir alandır yatırım için.
15:20Ve özellikle buna dikkat etmek lazım.
15:22Çünkü İran'da 3,5 milyon öğrenci var yaklaşık.
15:25Onlarca dünya çapında itibarı olan üniversitesi var.
15:29Yaklaşık 70 bin araştırma merkezi var İran'da.
15:32Ve bunlar çok önemli bir alan yatırım için.
15:35Özellikle elektromekanikte, yapay zekada, genetikte, tarımda, tıptaki bu konular yatırım için hem Türk kardeşlerimiz için hem diğer ülkeler için çok
15:45önemli bir fırsattır.
15:46Sayın Bakan, böylesine yoğun ve hassas bir dönemde CNN Türk'ü tercih ettiğiniz ve bize zaman ayırdığınız için çok teşekkürler.
15:55Efendim İran Bilim Araştırma ve Teknoloji Bakanı ile İstanbul'da röportajımızı gerçekleştirdik.
16:01Böylesine hassas bir dönemde elbette bir dizi rezerv olabiliyor.
16:04Süreyle, sorularla hatta kullandığımız dille ilgili bile 3 dilde gerçekleştirdik röportajımızı.
16:10Anlayışınız için çok teşekkür ederiz. Hoşçakalın.
16:17İzlediğiniz için teşekkür ederim.
