00:13Isang turok lang.
00:16Ang starfish na ito, mababatay.
00:22Minsan po, nakaturok ako ng mahigit 200.
00:27While it's a sea-steel, it's been buried.
00:31And it's been buried until the end of life.
00:41Why is it like that?
00:45Is it the case of the karahasan?
00:52It's a color and color.
00:54If you can see the starfish in the video, you can see the starfish.
01:01But the starfish in the video,
01:05maybe you can see it.
01:08Crown of Thorns starfish is called this,
01:10which is known as Salanay or Dabag.
01:13It's one of the phylogic northern mata
01:16or the sea star, sea urchin, and sea converse.
01:21Pero meron itong matutulis na triik na tayo ng sea urchin
01:24at hindi lang daw limang mga braso nito.
01:28Mahirapan kayong i-drawing ang starfish na ito
01:31dahil meron na naman itong 7 to 23 arms.
01:34Imbis tuloy na star, mas nahahawig na sa disk o pabilog ang hugis nito.
01:38Ang starfish na ito matatagpuan sa Indo-Pacific,
01:41kabilang ang Indonesia, Papua New Guinea, at Pilipinas.
01:44No wonder nadali ito ng isang Pinoy.
01:52Ang lalaki sa video na nakitang nagturok ng kung anong kemikal sa Salanay.
01:57Dito namin natuntun sa Badian, Cebu.
02:00Siya si Bonifacio.
02:01Toturoka namin siya sa gilid ng kanyang mga galamay.
02:05Kinabukasan pa tayo na pa.
02:09Pag-ami niya, hindi lang daw Salanay ang tinitira niya.
02:13Pati itong Seasnail na Drupelia, pinagtidiskitan din.
02:18Doon ako punta sa mga coral reefs at mag-monitor.
02:23Pero teka, walang dapat tugisin dahil hindi raw siya nagtatago.
02:26At lalong hindi siya guilty sa anumang krimen.
02:29Dahil ang totoo, ginagawa raw niya ang pagpatay sa mga Salanay Drupelia
02:33alang-alang sa coral reefs.
02:35Pag-unahin pagkain kasi ng mga crown-of-thorn starfish ang hard corals.
02:39Paano ito ginagawa?
02:40Iyayakap nila mga coral naglalabas ng enzyme
02:43na tumutunaw sa coral tissue at saka sisipsipin.
02:46Madami na pa yung population nila sa isang coral reef ecosystem po.
02:50It's uncontrolled na po sila.
02:51So, dapat maintaining balance na talaga yung population nila.
02:56Nanunayot at namumuti ang corals sa kalulumutin.
02:59Kapag infested ng Salanay ang isang bahagi ng dagat,
03:02kain itong kainin ang nasa 90% ng coral reef
03:05na naroon sa loob lang ng ilang buwan o taon.
03:08Ang mga Drupelia snail naman,
03:09ginagamit ang kanilang radula
03:11para kayo rin ang tissue ng buhay na corals.
03:14Malaking epekto po nito kapag nasira ang mga coral reefs
03:17dahil nababawasan din ang mga tirahan ng mga isda.
03:21For comparison, ito ang itsura ng buhay at healthy coral reef.
03:25Pero kapag ganito na ang kulay at itsura, patay na po ito.
03:29Ang dami mong alam, Kuya Kim!
03:30Ang dami mong alam, Kuya Kim!
03:33Kamanghamangha at kahangahanga.
03:35Pinusuan si nero at community sa interes ng online universe,
03:38pero bakit nga ba nag-viral ng mga video nito?
03:40Samahan niyo akong himayin at alamin ng mga kwento sa likod ng mga viral video
03:43at trending topic dito lang sa...
03:46Ang dami mong alam, Kuya Kim!
03:47At dapat kayo rin, sa dami ng ating episodes,
03:50ang dami-dami ko rin unforgettable animal encounters.
03:53Maka tanongin nyo, mga ilan?
03:58Narito ang sampung pinakakagulat na enkwentro sa mga hayop sa iba't-ibang sulok ng bansa.
04:04Hindi po yan nakatingkayad o nakatiptoe.
04:07Hindi rin ditiklop o foldable ang kanyang katawan.
04:09Ano nga kaya ang kondisyon ni Bantay?
04:12Na mga kami sa itsura niya, parang bola. Walang liig.
04:20Tuturo ka namin siya sa gilid ng kanyang mga galamay.
04:24Kinabukasan, patay na po.
04:25Isa ba itong kaso ng karahasan?
04:31Kilala ang Badian bilang Adventure Capital of Cebu.
04:34Nagagandahan ang mga canyons, emerald rivers at white sand beaches dito.
04:40Kaya marami rin lokalang maasa sa biyaya ng kalikasan
04:43para may maipakain sa kanilang pamilya.
04:47Isa na dyan si Bonifacio na isang tour guide.
04:51Utang daw niya sa dagat ang pangtustos at pagpapaaral niya sa tatlong anak.
04:55Kapag may itotour kami sa ibang mga tourist spot,
05:00maipakita namin na ang kagandahan na sa ilalim ng dagat.
05:04Gusto kong maging marine biologist
05:06at nang makatulong sa pagprodukta ng ating karagatan.
05:10Kaya nang mabalitang nagkaroon ng outbreak ng salanay sa dagat
05:13kung saan siya nagsisigding tour guide at diver.
05:15Voluntaryo rin siya tumulong para puksain ito.
05:18Na may paintulot naman daw sa DNR sa kanilang lugar.
05:22Dapat may proper regulation po kasi kapag hindi po gagawa yung pag-extract ng kanilang tours
05:30na hindi tapa kasi may potensyal po na mas dumadami sila.
05:34Aprobado rin nila ang tinuturok ni Bonifacio sa mga salanay.
05:37Hindi rin yung mapanganib na kimikal kundi natural vinegar o suka.
05:44Para makatipid, si Bonifacio pa mismo ang gumagawa ng sarili niyang suka mula sa tuba.
05:50Sasalain na natin ito.
05:53Maraming liguan.
05:54After na mga one-way ko nito, maging suka na po ito.
05:57Dati, sarili mga syringe lang ang gamit niya sa pagturok.
06:02Hanggang sa nagkaroon na siya ng sponsor mula sa Australia
06:04na nagpadala ng special injector na gamit niya ngayon.
06:07Binaliktad ko po at hahayaan lang silang mabulok doon
06:11at kakainin din naman ng mga malilit na isda.
06:15Kailangan ng iba yung pag-iingat dahil venom mo sa mga tinik ng salanay.
06:19Kapag natusok, naglalabas nito ng plantsipoxins at saponins
06:22na nagdudulot ng infeksyon pamamaga at kung minsan pagsusuka.
06:27Ang mga dropelya, dinadampot lang daw niya.
06:31Iniahon sa dagat at ililibing basta sa mga malalayo sa dagat.
06:37Sa ilang buwang pagbaboluntean ni Bonifacio,
06:40nakita rin niya ang magandang improvement o lagay ng kanilang coral reefs.
06:43Napigilan na po yung mga coral bleaching
06:45at saka nagsitubuan na rin yung mga maliliit na corals
06:51saka parami na parami na din yung mga isda.
06:54O baka masyado nang nagiging kontrabida ang tingin nyo sa salanay at dropelya ha?
06:59Hindi naman daw, puro problema lang ang dala nito sa dagat
07:02dahil may ambag din sila sa ating ekosystem.
07:05Napapanatili ng salanay at dropelya ang balansa sa coral reefs natin.
07:09Sila kasi nag-aalis ng mabibilis lumaking uri ng corals.
07:13Nang sa ganon, magkaroon pa ng space ang iba pang organism underwater para lumago.
07:17Pero dahil sa overfishing ng mga tao sa natural predators na kumakain sa salanay,
07:22tulad ng giant triton snail, triggerfish, pufferfish at maori ras,
07:27Imbista na co-control, mas lumalaki tuloy ang tsansa ng pagkakaroon ng outbreak.
07:32Nakupo, domino effect mga kapuso.
07:36Ika nga, no one is born a villain.
07:39Mas mabuting maging responsable para hindi maging biktima ng sarili nating kagagawan.
07:44Dahil sa mabuting pangalaga natin sa kalikasan, sa huli, tayo rin mga tao ang makikinaba.
07:52Dami mong alam, Kuya Kim.
07:55Ibong Adarna.
07:58Ibong Adarna na mataan sa antike,
08:02pati yung nakita sa bulakan,
08:06at isang cobra umapir sa loob ng kabinet.
08:11Narito ang sampung pinakalakagulat na enkwentro sa mga hayop sa iba't ibang surok ng bansa.
08:20Sa number 10,
08:21mga hayop na bigla na lang namataan sa hindi inaasahang lugar.
08:25Kasama dyan ang maliit pero kapansin-pansing mga squirrel.
08:28At dahil hindi ito karaniwang tanawin sa ganitong lugar,
08:31kaya talagang nakakapukaw ito ng atensyon.
08:38Isa raw sa mga lugar kung saan naglipan na ang mga squirrel,
08:41dito sa boundary ng Las Piñas at Alabang.
08:44Kung saan ilang residente na raw ang nakaspat sa kanila.
08:49Doon nagja-jogging na ako,
08:51dalawa ko sila nakita, nakaabulan dito sa wire.
08:55Ang kulay niya ay gray,
08:58tapos ang sa ilalim ay puti.
09:01Ang kit nila, ang sarap nilang gawing pet.
09:04Native mga squirrel na ito sa Southeast Asia,
09:07particular sa Thailand, Cambodia, Laos at Vietnam.
09:12Kakaibang sighting ang squirrel sa number 10,
09:14pero sa number 9,
09:15isang ibo naman ang agad kukuha ng atensyon
09:17dahil sa isang natatanging katangian.
09:19Pula ang mga mata nito.
09:24Sa Kalimu Aklan,
09:27nakita ng residente na si Archie ang malauwak na ibong,
09:31may mapula at parabang nalilisik na mga mata.
09:37Habang kumakain ako sa bahay,
09:40maingay yung paligid doon sa may itaas pagtingala ko.
09:47Napakaraming mga ibon.
09:50Nagulat din kasi malalaki siyang ibon na
09:53first time ko lang nakita yung ganong klaseng mga ibon.
09:58Ayang kay Doc Sean, isang wildlife veterinarian,
10:01posibleng isang Asian Glossy Starling ang nakita ni Archie.
10:04Ano siya, no?
10:06Distinguishable siya dun sa,
10:07itsura niya basically,
10:09na pure black,
10:10tapos crimson red or scarlet red yung taong niya dun sa mata niya.
10:14So yun yung ano, tapos itim yung pure feel.
10:17Highly adaptable daw ang nga Asian Glossy Starling,
10:19kayang-kaya nilang sumabay sa fast-paced life sa syudad.
10:22Hindi rin sila tsusi sa tirahan.
10:24Kapag feeling nila'y secure ang area,
10:26dun sila tatambay.
10:27Kung number nine,
10:28mga mata ang agad pupukaw sa ating atensyon,
10:31yung hayop sa number eight,
10:32naririnig nyo na ba?
10:35May isang bisita na tiyak mapapalingon tayo,
10:37di tao, kundi kwago.
10:40Manlalaki rin kasi ang mata nyo
10:41kung isang gabi,
10:42bisitayin kayo
10:44ng isang kwago.
10:51Ang may-ari ng video na siya rin dilalo ng kwago na si Lavinia,
10:55isang simpleng may bahay at hindi roka klase ni Harry Potter
10:58na may alaga rin kwago.
11:00Nung pinitsuran ko muna siya,
11:02sasabi ko kulay red yung eyes niya,
11:03tapos brown yung feather, yung katawan.
11:07First time po nakakita talaga ng kwago.
11:10Ang bumisit ng kwago sa bahay ni Lavinia,
11:12isa palang Philippine Scope sa owl.
11:14Isa ito sa mga karaniwang uri ng kwago sa Pilipinas.
11:19Tinawag itong megalotis
11:21na ibig sabihin ay big ears
11:22dahil sa malaki nito na parang tengang bahagi ng malahibo sa ulo.
11:26At kapag nakaramdam na takot o panganib,
11:29kaya nitong palagihin ng anyo ng katawan
11:31at pakpak para magmukhang mas malaki
11:32kesa sa predator.
11:35Ang kwago ay tinurn over sa DNR
11:38at sa huli, pinakawalan din sa wild.
11:44Pula sa kwagong bigang nagpapakita,
11:46lumuso naman tayo sa dagat para sa isang ikwentro,
11:49sa kakaiba rin ang itsura.
11:51Mahuhulaan nyo na ba?
11:52Sa number 7, ang tomato jellyfish.
12:01Nabulabog ang mga residente sa tabing dagat na ito sa Palawan.
12:04May kung ano kasing biglang nagnitawan.
12:07Usually po ma, nakakakita kami yung jellyfish na marami po siyang galamay.
12:13Nakakamata yung mga ganong klaseng jellyfish.
12:16Ang uri ng jellyfish na nagnitawan sa Palawan,
12:19isang tipang karaniwong dikya na kung tawagin ay
12:21Philippine tomato jellyfish.
12:23May bating ka ditong pula o minsan orange na bell-shaped
12:26na may kukumpara nga sa kamatis.
12:27Ang tomato jellyfish po ay makikita sa Indo-Pacific region.
12:32So kabilang ang Pilipinas, Indonesia, Malaysia, Vietnam,
12:36at iba pang mga bansa.
12:38Ang local name doon sa Palawan ay Labong Labo.
12:41Mula sa mga may galamay, punta naman tayo sa may sumay.
12:45Sa number 6, isang Philippine deer ang naging bida
12:49sa isang hindi maninimutang ikwentro.
12:52Paano kung yung akala mong wala na?
12:55Diglang bumalik?
12:57Iyan ang nakatutuwang kwento ng Philippine brown deer
13:00dito sa isla ng Marinduque.
13:04Dati daw ay naglipa na sila dito sa Marinduque.
13:06Pero 30 years ago,
13:08pinaniniwalaan daw ng mga lokal na naging
13:09locally extinct na ito sa kanilang isla.
13:13Pero nitong Hulyo lang, biglang may nagbalik.
13:16Ang Philippine brown deer na ito
13:18nakunan sa Marinduque Wild Dive Sanctuary.
13:29Ang Philippine brown deer o Philippine sambar
13:32ay isang endemic na uri ng usa.
13:34Ibig sabihin, sa Pilipinas na ito natural na matatagpuan.
13:38Kumpara sa ibang uri ng sambar deer,
13:40mas maliit at payat ang pangangatawan nito.
13:42Mas maliit ang mga sumayo antlers.
13:44Mas aktibo rin sa gabi ang mga usa,
13:46pero hindi sila nocturnal.
13:48Sila'y crepuscular.
13:49Ibig sabihin,
13:50di nakaaktibo sila sa madaling araw at pagsapit ng dilim,
13:53pero hindi ibig sabihin ay natutulog na lang sila maghapon.
13:59Mula sa squirrel na nakakapukaw ng atensyon
14:02sa ibong pulang mata,
14:04bisitang kuwago,
14:05tomato jellyfish at Philippine brown deer,
14:08meron na tayong nakitang kakaiba sa lupa, hangin at dagat.
14:11Pero hindi pa dito nagtatapos ang ating countdown.
14:14Ano-anong mga hayong kaya ang nasa top 5 to top 1?
14:19Panamin ang top 5 na nakakagulat na animal encounters
14:22sa aming online channel.
14:25Aso na mukhang napit-pit.
14:27Totoo ba o AI lang?
14:29Ang asong yan, real na real.
14:32Pero bakit nga ba ito kakaiba?
14:34Na mga kami sa itsura niya, parang bola.
14:36Walang liig.
14:37Na-amaze kami sa kanya
14:39kasi first time lang namin nakakita ng ganitong klaseng aso.
14:44But wait, there's more.
14:46May dalawa pa kaming namataan na parehong itsura.
14:49Ano nga bang espesyal sa mga asong yan?
14:54Sabi nga, all dogs are special.
14:57Bawat isa sa kanila may angking ugali na kapansin-pansin.
15:00Mula sa pagiging makulit hanggang sa masusungit.
15:04Meron ding ilan sa unang tingin pa lang mapapansin nyo na.
15:09Dito sa Southern Leyte, nakilala namin ang viral dog na si Bailey.
15:13Akala man ang iba na AI lang siya.
15:16Aba, totoo pala.
15:18Ang foreparent ni Bailey na si Lynn.
15:20Tila na love at first sight nang una ron siyang makita.
15:24Ang unang encounter namin kay Bailey noong June 2023.
15:28Brigada Eskwela noon ang paaralan.
15:30Nakita nila si Bailey sa my school garden.
15:33Pinakuha ko si Bailey para dalhin sa amin.
15:35Noong una, parang napansin ko lang na medyo makapal yung balahibo.
15:40Pero hindi pa namin alam talaga nakakaiba siya.
15:44Bukod sa kanyang itsura, may kakaiba rin daw si Bailey na kumpara sa ibang aso.
15:48Malambing naman siya, sumasalubong siya.
15:52Kaya lang yung mga galaw, kagaya ng normal na aso, talagang hindi niya masyadong nagagawa.
15:59Kapag naglalaro, nagtatakbo, medyo limited yung movement niya.
16:06Nakakalungkot man, pero may ilan na ginagawang katatawanan ang itsura ni Bailey.
16:10Pero mabuti na lang na ang nakapaligid sa kanya gets na gets kung gaano siya kaspesyal.
16:14Si Bailey, kung sa tao, strong siya. At nagdadala ng good vibes talaga sa mga bata.
16:21Ano nga bang rason kung bakit kakaimang itsura ni Bailey?
16:24Pero bago natin niyang sagutin, may ahabol pang special friends sa ating kwentuhan.
16:30Dito sa Quezon City, may aso rin na tila pareho ang itsura kay Bailey.
16:34Meet Igor.
16:36May nakasama rin siya noon na kapareho niya ang itsura, pero hindi sila naghahawahan.
16:40Ang kondisyon nila, meron na nung nasa sinapupunan pa lang sila.
16:44Nagkasama lang sila dahil pareho silang rescued dogs.
16:47Hindi po naaksidente ang injured si Bailey, Igor at Peanut, kaya ganun ang kanilang itsura.
16:52Ang tawag sa kanilang kondisyon ay short spine syndrome.
16:55Isa itong rare condition kung saan pinanganak silang mas maikli kaysa sa normal ang gulugod o spine.
17:01Dahil dito, masiksik at rounded ang itsura ng kanilang katawan.
17:05Ang dami mong alam, Kuya Kim.
17:07Ang mga common natin na makikita doon sa mga animals ay maliit po walang lieg,
17:12hindi flexible yung kanilang neck, short or crump itong thorax, hump or arch yung back,
17:19at wala silang mga buntot.
17:21Makikita nyo si Igor, nung 3 months siya, kaya siya ay pinangala ng king of zoomies,
17:26ay malikot at masigla rin sila.
17:29So, pwede silang mamuhay ng parang normal, siya na-rescue ng 3 months pa lang,
17:35pero ngayon, kita nyo, 9-year-old na siya.
17:40Kompleto din ang mga buto ng mga aso na may short spine syndrome.
17:43At ang kondisyon na ito, hindi na pala makikita sa mga aso.
17:46Pwede rin natin ito na ma-observe sa mga pusa at sa other mammals.
17:51In fact, may mga tao din na meron itong short spine syndrome.
17:55Hindi sila nakulam, hindi sila isinumpa, at lalong hindi sila dapat katakutan.
18:01Bagkos, dapat silang bigyan ng special attention, extra loving care.
18:06Napakaraming pag-aaral ang nagsasabi na maraming benefits ang pagkakaroon ng pet.
18:11Nakakatulong sila para ma-reduce ang anxiety, stress at feeling of loneliness.
18:14Para kay Lynn, ang pagkakaroon ng short spine syndrome ni Bailey,
18:19nakakadagdag lang sa kanyang pagiging spesyal.
18:22Para sa amin, parang part na siya ng family.
18:25At hindi namin siya inaalagaan dahil sa kung ano ang maibibigay niya sa amin,
18:29kundi kung anong maibibigay namin sa kanya.
18:33Kakaiba ba ng kanilang anyo, deserve na deserve nila na mahalin ng totoo at buong puso.
18:39Dami mong alam, Kuya Kim!
18:41Para sa mas mahamang kwentuhan at nagdag-alaman,
18:43panoodin ng Dami Mong Alam Kuya Kim Extended Episodes
18:46sa GMA Public Affairs YouTube Channel.
18:49May mga kwento rin ba kayo viral worthy?
18:50Just follow our Facebook page, Dami Mong Alam Kuya Kim,
18:53at is-share nyo doon ang inyong video.
18:55Anong malay nyo?
18:56Next week, kayo naman ang isasalang at pag-uusapan.
18:58Hanggang sa muli, sama-sama nating alamin ng mga kwento
19:01at aral sa likod ng mga video nag-viral dito lang sa
19:04Dami Mong Alam Kuya Kim!
19:06Dami Mong Alam Kuya Kim!
19:07At dapat kayo rin!
Comments