- 2 gün önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Bildiğiniz gibi Adalet Bakanlığı'na bağlı ceza ve tevkif evleri genel müdürlüğü her yıl hapishanelere dair istatistikler yayınlıyor.
00:08Son açıklanan Ağustos 2026 verilerine göre Türkiye'de toplam 402 hapishane bulunuyor.
00:15Ve bu hapishanelerdeki toplam mahpus sayısı 433.520.
00:20Bu mahpuslardan 368.000'i hükümlü, 65.000'i ise tutuklu.
00:25Hapishanelerin toplam resmi kapasitesine baktığımızda ise bu sayının 304.278 kişiden oluştuğunu görüyoruz.
00:33Mevcut mahpus sayısıyla kıyasladığımızda hapishanelerde kapasitenin bugün itibariyle yaklaşık 129.000'in üzerinde mahpusun tutulduğunu söylememiz mümkün.
00:43Bu da aslında dolluk oranının %142'ye ulaşmış durumda olduğunu gösteriyor bize.
00:49Türkiye bu rakamlara baktığımızda Avrupa Konsi'ye üye devletleri arasında yaklaşık son 10 yıldır en yüksek mahpus sayısına sahip ülke
00:58olma konumunu sürdürüyor.
01:00Dünya geneline baktığımızda da ilk 10'a giriyor.
01:03Hapsetme oranı en yüksek ilk 10 ülke arasında yer alıyor Türkiye.
01:08Tabii aşırı kalabalıklaşma dediğimizde mahpuslar için ne anlamı geliyor?
01:12Bu sadece mahpusların yatacak yer bulamaması anlamına gelmiyor esasında.
01:16Hem hapishanedeki barınma ve hijyen koşullarının kötüleştiğini görüyoruz.
01:22Aynı zamanda sağlık hizmetlerine erişim, sosyal aktivitelere erişim gibi durumlarda da mahpuslar çok ciddi engellerle karşılaşabiliyorlar kapasite sorunu nedeniyle.
01:35Yani kapasite sorunu aşırı kalabalıklaşma aslında hapishanelerde neredeyse her hak alanını etkileyen yapısal bir sorun alanı diyebiliriz.
01:44Bu sadece fiziki ya da fiziki bir sorun değil aslında bir hak sorunu.
01:53Yeni hapishaneler açmakta baktığınızda bu sorunu çözmüyor.
01:57Aslında yeni hapishaneler açıldığında evet kapasitenin belirli bir süre arttığını görüyoruz.
02:03Ancak mahpus nüfusu bu kapasite artışından daha hızlı bir şekilde artıyor.
02:08Dolayısıyla kısa süre içerisinde tekrar hapishanelerin dolduğunu ve aşırı kalabalıklaşma sorununun devam ettiğini görüyoruz.
02:17Kim zaman bu aşırı kalabalıklaşma sorununa dair çeşitli infaz düzenlemeleri çıkartılabiliyor, yasal düzenlemeler yapılabiliyor.
02:26Ancak bu yasal düzenlemelerin de genellikle tahliyeye dönük düzenlemeler olduğunu görüyoruz.
02:35Tahliye sonrasında mahpusların toplumsal hayata katılımı, istihdam imkanlarına erişimi gibi konularda herhangi bir destek sağlanmıyor.
02:44Bu nedenle pek çok kişi suç döngüsünün içinde kalmaya devam ediyor ve tekrar hapishaneye geri dönüyor.
02:51Dolayısıyla bu tahliyeye yönelik infaz düzenlemeleri aşırı kalabalıklaşma sorununu kalıcı bir çözüm getirmiyor.
02:59Çok geçici kısa bir süre kapasitenin hafiflediğini görüyoruz.
03:04Ama destek mekanizlamaları olmadan yeniden hapishanelerdeki dolduk oranı aynı seviyelere ulaşabiliyor.
03:13Bu sorunun arkasında ne var diye aslında bakacak olursak, Türkiye'deki ceza adaleti sisteminin daha çok hapsetme odaklı bir yaklaşımla son
03:26yıllarda ilerlemesi aslında bu sorunun temelinde yatıyor.
03:31Bildiğiniz gibi mevzuatta tutuklama tedbiri aslında istisnai bir tedbir olarak düzenlenmiş durumda.
03:38Ancak buna rağmen uygulamada gerek yargılama öncesinde gerek yargılama sırasında tutuklama tedbirine neredeyse artık otomatik olarak başvurulduğunu görüyoruz maalesef.
03:51Bu nedenle mahpus nüfusu sürekli olarak artış göstermeye devam ediyor.
03:57Aslında mevzuatımızda baktığınızda hapsedilmeye alternatif yaptırımlar da öngörülmüş durumda.
04:04Örneğin denetimli serbest gibi ancak uygulamada bu hapsedilmeye alternatif tedbirlere çok başvurulmuyor.
04:12Bunun biraz daha sistematikleştirilmesi, hapsetme ve güvenlik odaklı yaklaşımın terk edilmesi gerekiyor.
04:21Ceza adaleti sisteminde aşırı kalabalıklaşmaya bir çözüm bulabilelim.
04:26Biz cist olarak bize ulaşan başvurulara baktığımızda genellikle aynı sorunların sık sık tekrar ettiğini görüyoruz.
04:34Mesela bu sorunlardan birisi aslında sevk sorunu.
04:38Sevk sorununun da iki boyutu var.
04:41Bir yandan mahpusların kendi ailelerine yakın yerlerdeki hapishanelere nakledilmeleri yönündeki talepleri genellikle güvenlik ve gene kapasite gibi gerekçelerle karşılanmıyor.
04:53Bu talepler reddediliyor.
04:55Öte yandan mahpusların herhangi bir talebi olmaksızın gene kapasite ve güvenlik gibi gerekçelerle ailelerinden çok uzak yerlerindeki hapishanelere zorla sevk
05:06edildiklerini görüyoruz.
05:08Bu da birçok hak alanını etkiliyor yine.
05:13Aile eğer çok uzak bir yerdeyse hapishane ulaşım ve konaklama masraflarını özellikle bu ekonomik kriz ortamında karşılamakta zorlandığı için mahpusa
05:24görüşe gitmeyebiliyor.
05:26Gidemeyebiliyor daha doğrusu.
05:29Bu da mahpusun aile bağlarını zedeleyen bir sonuç doğuruyor.
05:32Aynı şey avukatlar için de geçerli.
05:36Yine uzak bir yerdeki hapishaneye sevk edildiğinde mahpusun avukata erişimi de olumsuz bir şekilde engelleniyor.
05:42Bu da kendisini savunma hakkında etkileyen bir durum esasında.
05:47Yine özellikle zorunlu sevklerde mahpusların birdenbire yeni bir hapishane ortamına alışması gerekiyor.
05:55Özellikle uzun süreli hapis cezası alan mahpusların tutuldukları hapishanelerde oluşturdukları bir sosyal çevre oluyor.
06:03Bunu yeniden kurmaları gerekiyor.
06:06Kimi zaman özel eşyalarını taşıyamadıkları ve yeniden temin etmeye zorunda kaldıkları durumlar oluyor.
06:12Bu da kendileri ve yine yakınları ve aileleri açısından ekstra bir ekonomik yük yaratıyor.
06:18Diğer bir sorun da aslında hapishanelerdeki yoksulluk.
06:23Dışarıdan baktığınızda belki hapishanelerde mahpusların tüm ihtiyaçlarının devlet tarafından karşılandığını düşünebiliyoruz.
06:32Ancak gerçekte durum böyle değil.
06:34Hapishanede bir yoksulluk sorunu var.
06:37Özellikle ekonomik krizin devam ettiği son 4-5 yıldır diyebiliriz belki.
06:42Kantin fiyatlarından şikayet ediyorlar.
06:46Mahpuslar pek çok temel ihtiyacını kendi imkanlarıyla hapishane kantinlerinden temin ediyorlar.
06:53Bunun içerisine temiz içme suyu dahil, hijyen ürünleri dahil, temizlik malzemeleri dahil.
07:02Dolayısıyla mahpusun temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için belli bir ekonomik imkana sahip olması gerekiyor.
07:08Çünkü hapishane içerisinde kantin sistemi işliyor.
07:12Ayrı, gene kapasite nedeniyle mahpuslara hapishanede yemek veriliyor.
07:18Ancak bu yetersiz kalıyor ve gene kantinden beslenme ihtiyaçlarını ek gıda alarak gidermeye çalışıyorlar.
07:25Bu ekonomik kriz ortamında kantin fiyatları da hızlı bir şekilde artıyor.
07:30Ve çoğu mahpus bu fiyatları karşılarak temel ihtiyaçlarını gidermekte zorluk çekiyor.
07:35Hapishane içerisinde mahpusların düzenli bir gelir imkanı her zaman olmuyor.
07:41İstihdama iş yurtları var ama istihdama erişim olanakları her zaman herkes için geçerli olmayabiliyor.
07:50Ve oradaki alınan ücretler de çoğu zaman kantindeki fiyatları karşılamaya yetmiyor.
07:56Bu nedenle mahpuslar aslında dışarıdan bir ekonomik desteğe bağımlı hale geliyorlar.
08:01Mahpusların yakını veya ailesi de ekonomik olarak böyle bir imkana sahip değilse bu aslında mahpusların içeride temel ihtiyaçların dahil karşılayamadığı
08:15anlamına geliyor.
08:16Bunun içerisine aynı zamanda iletişim masrafları da dahil.
08:21Telefon görüşleri için yine kantinden telefon kartı almak gerekiyor.
08:26Yakın zamanda e-görüşme uygulaması hayata geçirildi.
08:30Ancak pek çok mahpusun ekonomik durumu bu elektronik görüşme ücretlerini karşılamaya da el vermiyor.
08:38Diğer bir aldığımız şikayetler aslında idare ve gözlem kurulu kararlarına ilişkin.
08:45Belki duymuşsunuzdur.
08:47İdare ve gözlem kurulları her hapishanede bulunan bir yapı.
08:51Bu kurulların 2021 yılında çıkartılan bir yönetmelikle yetki alanı oldukça genişletildi.
08:59Şu an mahpuslar hakkında neredeyse her türlü konuda idare ve gözlem kurulu kararı gerekiyor.
09:06Bu kurullar mahpusların iyi halli olup olmadığına dair aslında değerlendirmelerde bulunuyor.
09:12Ve bir puanlama sistemi var.
09:14Mahpusların davranışlarına göre belirli puanlar veriyorlar.
09:19Ve bu şekilde iyi halli olup olmadıklarını belirliyorlar.
09:22Örneğin kapalı hapishaneden açık hapishaneye ayrılma, denetimli serbestlikten yararlanma,
09:28şahra-tahliye imkanından yararlanma gibi durumlarda
09:31idare ve gözlem kurulunun mahpusun iyi halli olduğuna karar vermesi gerekiyor.
09:37Buradaki temel sorun şu, bu kurullarda aslında hapishanede görev yapan hapishane müdürü
09:46ya da diğer personel gibi kişiler görev yapıyor.
09:51O yüzden bu kurulların kararlarının ne derece tarafsız olduğu konusunda ciddi soru işaretleri var.
09:58Çünkü hapishanenin günlük idaresinden, mahpusların disiplini işlemlerinden sorumlu olan görevli personel
10:07aynı zamanda onların ne kadar iyi halli olup olmadığına da karar veriyor.
10:14Burada hapishane idaresinden bağımsız bir kurul, objektif karar veriyor demek zor hale geliyor bu yüzden.
10:22Ki uygulamada da biz çoğu zaman idare ve gözlem kurullarının kararlarının somut ve nesnel ölçütlere dayanmadan verildiğine dair şikayetler alıyoruz.
10:34Örneğin, mahpusun kütüphaneden kaç kitap aldığı bu puanlama sisteminde önemli bir unsur.
10:41Fakat kütüphaneden kitap alma durumu idare tarafından engellenmiş olabiliyor.
10:46Yani mahpusun sorumlu olmadığı bir idare kararı nedeniyle kendisinin aleyhine bir karar verilmesi söz konusu olabiliyor.
10:56Ya da az önce sevk sorunundan bahsettik.
10:59Mahpusun görüşçü sayısı da yine iyi halli olup olmadığına karar verirken değerlendirmeye alınan bir konu.
11:07Ama şunu görebiliyoruz.
11:09İdare ve gözlem kurulu mahpusun görüşçü sayısının düşük olduğuna karar verebiliyor.
11:14Halbuki mahpus ailesinden uzak başka bir hapishaneye zorla sevk edilmiş oluyor.
11:21Bu durumda da yine az önce bahsettiğim gibi yol, ulaşım masrafları, zaman nedeniyle aslında görüşe gidemiyorlar.
11:31Burada da yine aslında idarenin aldığı bir kararın doğurduğu bir sonuç var.
11:36Ama bunun faturası tekrar mahpusu çıkartılıyor.
11:39Bu tarz kararlara rastlayabiliyoruz.
11:42Bu konuyla ilgili en yakıcı sorunlardan biri aslında 30 yıllık mahpuslar.
11:4730 yıllık mahpuslar esasında koşulu salıverme süresi gelmiş.
11:53Bunun için gerekli hapsedilme süresini zaten hali hazırda tamamlamış olan kişiler.
11:59Ama bu kişiler söz konusu olduğunda dahi idare ve gözlem kurulları olumsuz kararlar verebiliyor.
12:07Mahpusların infaz yakma olarak adlandırdığı bir uygulama bu.
12:13Bu gene işte somut ve nesnel gerekçelere dayanmayan kararlarla 30 yıllık mahpusların bile infaz süresinin uzatıldığını,
12:23tahliyelerinin ertelendiğini görebiliyoruz.
12:26Bu da ne demek?
12:28Aslında idare ve gözlem kurulu bu herhangi bir yargı organı değil.
12:32Fakat mahkemenin hükmettiği kanunla öngörülmüş ceza süresinin üzerinde bir infaz süresine fiilen karar vermiş oluyor.
12:42Çünkü şöyle durumlarda olabiliyor.
12:44Örneğin mahpusun kendisine karşı olumsuz davranışta bulunduğunu düşünebiliyoruz.
12:53Subjektif bir şekilde.
12:54Ve hani sırf ona cezalandırma amaçlı düşük puan vermesi de mümkün olabilir.
13:00Yani o yüzden aslında idealinde bu kurulların bağımsız ve tarafsız olarak yapılması gerekiyor.
13:07Ki uluslararası alanda da bu Türkiye hakkında Birleşmiş Milletler nezdinde eleştirilen bir konu.
13:13Bu da son zamanlarda mahpuslardan en sık şikayet aldığımız konular arasında yer alıyor.
13:20Hapishanelerde sağlık hakkına erişim de esasında ciddi bir sorun ve bu konuda da şikayetler alıyoruz.
13:27Hem hapishane içerisinde mahpuslar revire çıkarken zorluk yaşıyorlar.
13:32Hem kurum dışındaki hastanelere sevk konusunda sorunlar yaşayabiliyorlar.
13:38Bu sevkler zamanında gerçekleştirilemiyor.
13:41Çoğu zaman gecikiyor hatta bazı zamanlar kim zamanın sevklerin hiç yapılamadığına dair vakalarla da karşılaşabiliyoruz.
13:50Bu sevklerin gerçekleştirilememesinin nedeni de genelde yine kapasite ve güvenlik gerekçeleri oluyor.
13:57Ancak özellikle kronik hastalığı bulunan hani düzenli tedavi ihtiyacı olan ya da ağır hasta mahpuslar açısından
14:04bu artık yaşam hakkını tehdit eden geri dönülemez sonuçlara yol açabilecek riskleri de beraberinde getiriyor.
14:13Sevk hapishane ring araçlarıyla gerçekleştiriliyor.
14:18İşte kapasite yetersiz yeterli jandarma elemanımız yok diyerek mesela sevk gecik getirilebiliyor.
14:25Ya da bazen o ring araçlarının içerisinde de mahpusların hapihlerine uğradığını görebiliyoruz.
14:30Çünkü özellikle yani bu sıcak havalarda o kapalı araçlar içerisinde yine uzun süreler tutulması kişinin var olan sağlık durumunun da
14:42kötüleşmesine yol açıyor.
14:46Dolayısıyla sağlık hizmetlerine erişiminin de düzenli bir şekilde sağlanması gerekiyor hapishanelerde.
14:53Ağır hasta mahpuslar açısından şunu ekleyebilirim.
14:58Esasında mevzuatta infaz kanununda ağır hasta mahpuslar açısından bir infaz ertelemesi sistemi öngörülmüş durumda.
15:09Kişi infazını erteleyip hastalığı süresini dışarıda geçirebiliyor.
15:16Ancak bunun için de bir adli tıp kurulu raporu kararı gerekiyor.
15:20Kişilerin diğer hastanelerden aldıkları raporlar olsa bile en son ATK'nın bu kişinin infazı ertelebilir diye karar vermesi gerekiyor.
15:34Ancak biz uygulamada ATK'nın her zaman bu kararı vermediğini görebiliyoruz.
15:40Yine güvenlik gerekçeleriyle kişi çok ağır hasta olsa bile ne hastane sevgi gerçekleşebiliyor ne infaza ertelenebiliyor.
15:50Dolayısıyla sağlık hakkına erişemiyor tedavi alamıyor.
15:54Kimi zaman artık en son aşamada tedaviye ulaştığını görüyoruz.
16:00Bu yüzden biz infaz kanununun 16. maddesinin de değiştirilmesi gerektiğini ve bu ATK'nın tekel rolünün ortadan kaldırılması gerektiğini söylüyoruz.
16:15Mahpusların başka hastanelerden aldığı sağlık raporları da infaz ertelemesi için yeterli ve geçerli olabilmeli.
16:22Mahpusların kuyu tipi olarak andığı hapishaneler esasında S tipi, Y tipi ve yüksek güvenlikli olarak adlandırdığımız hapishaneler.
16:34Bu hapishaneler Türkiye'de 2021 yılından itibaren faaliyete geçmeye başladı.
16:40Bugün 22 yüksek güvenlikli, 12 Y tipi, 7 de S tipi hapishane bulunuyor.
16:49Peki neden kuyu tipi deniyor aslında bu hapishanelere?
16:52Bu adlandırma hem hapishanelerin mimari yapısından kaynaklanıyor hem de bu hapishanelerde uygulanan infaz rejimi böyle bir adlandırmaya sebep oluyor.
17:02Bu hapishaneler çoğunlukla tek ve 3 kişilik hücrelerden oluşuyor ve mahpusların tek başına vakit geçirmeye itildiği bir infaz rejiminin uygulandığını
17:13söyleyebiliriz.
17:14Bize ulaşan mahpuslar günün yaklaşık 22 saatini odalarında tek başına geçirdiklerini bildirebiliyorlar.
17:22Geri kalan 1-2 saatlik zamanda havalandırmaya çıkma imkanları oluyor.
17:28Bunu da bir İKM eşliğinde yapabiliyorlar.
17:34Havalandırmaya çıktıklarında ise bu alan aslında yüksek duvarlarla çevrili bir avlu.
17:40Dolayısıyla günün saatine bağlı olarak güneş ışığına doğrudan temas hiç sağlanmayabiliyor.
17:46Bu hücrelerde de esasında dar bir alandan söz ediyoruz.
17:52Hücrelerin camları da oldukça küçük ve mahpuslar camlarda sık dokunmuş tel elekler olduğunu söylüyor.
18:00Bu elekler de yine güneş ışığının doğrudan içeriye girişini engelliyor.
18:04Ayrıca temiz hava sürkülasyonunu ve doğal havaya ulaşımı da mahpuslar açısından imkansız hale getiriyor.
18:12Bu nedenle hem tek başına tutunma hem güneş ışığına ve temiz havaya erişimin olmaması nedeniyle bu hapistanelerin mahpuslar bir kuyuya
18:24benzetiyor.
18:25Adeta bir kuyunun dibinde bulunuyoruz diye aktarımlarda bulunuyorlar bize.
18:31Uluslararası standartlara baktığımızda aslında Birleşmiş Milletler Nelsin Mendele kuralları 22 saatin üzerinde bir mahpusun hapishanede başka bir insanla temas etmeden
18:45vakit geçirmesini tecrit olarak tanımlıyor.
18:49Ve uzun süreli tecritte aslında mutlak surette yasak.
18:53Fakat bu hapishanelerdeki infaz rejiminin kendisinden kaynaklı ister istemez tecrit koşulları mahpuslara uygulanıyor.
19:03Ve sadece ağırlaştırılmış meybet hükümlüsü mahpuslar değil bu cezaya çarptırılmamış mahpuslar da kuyutip hapishanelerde tutunmaları durumunda.
19:14Adeta bu cezaya çarptırılmış gibi aynı koşullara tutunma koşullarına maruz bırakılıyorlar.
19:22Dolayısıyla uluslararası standartlara da aykırı olan bu hapishanelerin cist olarak biz kapatılması gerektiğini savunuyoruz.
19:30Çünkü içeride insanın onuruna uygun koşullar maalesef sağlanmıyor.
19:34Bu hapishaneler biraz daha ağırlaştırılmış meybet hükümlüsü mahpuslar için tasarlanmış.
19:42Yani ağır suçlar işleyen mahpuslar için tasarlanmış.
19:45Ama burada her mahpus açısından aynı koşulların uygulandığını görüyoruz.
19:52Yani ne Sinem'de de taş ne Deniz Göktaş'a isnat edilen suç esasında o kadar ağır bir suç değil.
19:58Ve orada tutuklanıp ki hani haklarında henüz bir hüküm de yok bildiğiniz gibi yargılama öncesi bir tutuklamadan bahsediyoruz.
20:08Henüz yani suçlulukları bile kanıtlanmamışken bu derece ağır koşullarda tutunmaları elbette kabul edilebilir değil.
20:14Ceza İnfaz Sistemi de Sivil Toplum Derneği hak temelli bir insan hakları örgütü İstanbul merkezli faaliyetlerimizi yürütüyoruz.
20:25Amacımız mahpusların hapishanelerde haklara erişimini sağlamak ve hapishane koşullarının uluslararası insan hakları standartları ve insan onuru ilkeleri doğrultusunda gelişimini sağlamak.
20:41Yaptığımız faaliyetler arasında mahpuslara destek sunmak yer alıyor.
20:48Mahpuslar bize temel olarak kendileri mektuplar aracılığıyla ulaşıp iletişim kurabiliyorlar.
20:56Aynı zamanda bir danışma hattımız var.
20:59Danışma hattımıza da hem mahpuslardan, hapishanelerde bulunan mahpuslardan daha çok ve mahpus yakınlarından başvurular alabiliyoruz.
21:08Aynı zamanda avukat ziyaretleri gerçekleştiriyoruz hapishanelere.
21:13Bu ziyaretlerde de mahpuslarla yaptığımız görüşmelerden bilgi toplayabiliyoruz.
21:18Temel bilgi kaynaklarımız bu şekilde aslında.
21:21Son 10 yıldır neredeyse hapishanelere bağımsız gözetim faaliyeti gerçekleştirilemiyor.
21:30Hapishanelere bağımsız sivil toplum kuruluşu olarak girmemiz mümkün değil.
21:35Esasında bu demokratik toplum ilkelerine uygun bir durum değil.
21:41Avukat görüşleri de avukat görüş odasında gerçekleşiyor.
21:47Yani bizim bir sivil toplum temsilcisi olarak, insan hakları örgütü temsilcisi olarak,
21:52hapishanelere girip içeride gözlem yapıp bunu raporlamamız esasında uzun yıllardır mümkün değil.
21:59Ve hapishaneler dışarıya kapalı yapılar olmayı sürdürüyorlar.
22:04Bu nedenle de esasında hak ihlali riskinin yüksek olduğu yerler.
22:11Mahpuslardan bu kanallarla aldığımız şikayetler doğrultusunda biz idari insin hakları başvuruları yapıyoruz.
22:19İlgili mekanizmalara, Adalet Bakanlığı'na bağlı ceza ve tevkif evleri genel müdürlüğüne başvuruyoruz.
22:27İl ve ilçe insan hakları kurullarına başvuruyoruz.
22:30Yine CİMER başvuru yaptığımız kurullar arasında yer alıyor.
22:34İnsan hakkı ihlali vakası olduğunda bunun giderilmesi ve uygun koşullarının sağlanması için
22:41resim makamlar nezdinde de taleplerde bulunabiliyoruz.
22:45Taleplerimizde geri dönüş oluyor mu? Karşılanıyor mu? Karşılanıyor mu ya da karşılanmadığını nasıl öğreniyorsunuz?
22:51Maalesef her zaman geri dönüş alamıyoruz.
22:54Geri dönüş aldığımız vakalar aslında daha çok ciddi vakalar oluyor.
22:59Mesela sağlık sorunları olan mahpuslar söz konusu olduğunda taleplerimizde daha olumlu ve dönüş alabiliyoruz.
23:11Her durumda maalesef yaptığımız başvuruların hepsine dönüş alamıyoruz.
23:16İkinci olan şey şu, farklı hapishanelerden aynı sorunlara dair şikayetler alıyoruz aslında.
23:22Yani bu da bize şeyi gösteriyor, sorunların mümferrit olmadığını ve yapısal sorunlarla karşı karşıya olduğumuzu gösteriyor.
23:31Burada da yine bahsettiğim gibi hapishanelerin kapalı olan yapısı gereği bağımsız denetime açık olması gerekiyor.
23:39Sivil toplum, devlet arasındaki ilişkinin belki yeniden düzenlenmesi gerekiyor ve hapishane koşullarının insan hakları standartları ve insan onuru doğrultusunda iyileştirilmesi
23:54gerekiyor esasında.
23:55Herhangi bir yasal düzenleme yapılmadan, tüm hapishanelerin bu sorununu çözecek kalıcı bir çözüm üretmeden, buna dair bir politika geliştirmeden bu
24:05şikayetleri biz almaya devam edeceğiz.
24:07Yani tekrar eden şikayetlere dönüşüyor.
24:10Bizim yürüttüğümüz faaliyetlerin arasında stratejik davalama faaliyeti de bulunuyor.
24:16Bu ne demek?
24:17Biraz daha bahsettiğim bu yapısal sorunlara ilişkin vakalarda dava açabiliyoruz.
24:23Tabii ki çok her olaya dava açacak bizim de imkanımız ve kapasitemiz yok.
24:28Daha çok yapısal sorunlara bir çözüm getirebiliyorsak ona ilişkin dava açabiliyoruz.
24:33Örneğin bu sevk ve nakit sorunu, yapısal bir sorun tüm mahpusları bütün Türkiye genelinde etkiliyor.
24:40Ona ilişkin yürüttüğümüz bir davamız var.
24:43Sonuç aldığımız dava oldu mu?
24:45Henüz bütün davalarımız açık, devam ediyor. Daha bitmedi yani.