- 1 hafta önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Coco was 12 when she opened Instagram for the first time in 2017.
00:05Four years before the world learned what Meta already knew.
00:10Instagram was harming teenage girls.
00:14By her teens, she could not look away.
00:18Her scrolling became depression, then anxiety, she could not escape.
00:25Dünyanın gözü Amerika'daki Meta davasında.
00:27Facebook ve Instagram gibi platformların arkasındaki şirket şimdi yargı önünde.
00:32Öte yandan, sanal medya yüzünden çocuklarını kaybettiklerini söyleyen ebeveynler de adaletin yerini bulmasını istiyor.
00:39Siz bu davalara 17 yaşında ve aynı zamanda Türk vatandaşı olan kızınız Coco'nun fotoğrafıyla katılıyorsunuz.
00:46Şu soruyla başlamak istiyorum.
00:48Sanal medya çocukların ölümüne nasıl yol açabilir?
00:59Bence sanal medya çocukların ölümüne yol açan faktörlerden biri.
01:03Ben üyelerinin tamamı sanal medyanın farklı zararları nedeniyle çocuklarını kaybeden ebeveynlerden oluşan Parents Rise kuruluşunda yer alıyorum.
01:11Benim kızım reçeteli bir ilaç olduğunu sandığı bir hapsatını aldı.
01:15Biri tarafından kandırıldı.
01:17Onunla buluşmaya yönlendirildi.
01:19Kendisine hayatına mal olan fentanil içerikli madde verildi.
01:22Fentanil zehirlenmesi nedeniyle hayatını kaybetti.
01:26Başka çocuklar, gençler, şantaj, tehlikeli meydan okumalar, siber zorbalık ve cana kıymaya neden olan tehditlerle karşı karşıya kalıyor.
01:39Ayrıca cinsel yönden de saldırıya uğrayan fotoğrafları yayınlananlar var.
01:43Yani sanal medyada tehlikeler sonsuz bir liste halinde uzuyor.
01:47Onları asıl etkileyen şey platformların onları cezbetmek ve ne pahasına olursa olsun platformda tutmak için tasarlanmış olması.
01:55Bu yüzden sürekli gönderi kaydırmak istiyorlar.
01:57Bildirimleri, beğenileri önemsiyorlar.
02:00Bunlar çocuğu sanal medyanın tamamen içine çekiyor ve telefonu elinden bırakamıyor.
02:05Kızımın başına da bu geldi.
02:07Ta ki Instagram'da bir saldırgan ona ulaşana kadar.
02:12Koko, Instagram'ı kullanmaya başladığı ilk dönemde siz bunun masum göründüğünü söylemiştiniz.
02:18Bir şeylerin değiştiğini ilk ne zaman fark ettiniz?
02:23İlk başta gerçekten anlamadım.
02:25Bence ebeveynler algoritmalar aracılığıyla çocuklarına ne tür bilgiler gönderildiğini gerçekten anlamıyorlar.
02:31Ve tabii ki Koko, Instagram'a girdiğinde bu algoritmalar henüz tamamen devrede değildi.
02:37Algoritmaları devreye sokmaya ve yaymaya başladıklarında, yani yetişkinler olarak bizler bir tuhaflık olduğunu anladık ama ne olduğunu bilmiyorduk.
02:46Ne yazık ki rahatsız edici bir şey içeren bir videoda uzun süre kalırlarsa, algoritma onları başka içeriklere de yönlendiriyor.
02:53Bu da onları depresyona sokuyor ve anksiyeteye neden oluyor.
02:59Size travmatik bir soru sormak istemem ama o dönemde sanal medyanın Koko'yu olumsuz etkilediğini nasıl fark ettiniz?
03:06Bunu paylaşır mısınız?
03:15Koko çok canlı, macera perest, sevgi dolu ve çok hassastı.
03:20Dikkat eksikliği, rahatsızlığı vardı.
03:22Bu yüzden sürekli beğenilerin gelmesi, yeni videolar izlemek, ondaki dopamini besliyordu.
03:27Bu kısa içerikler sürekli platformda aktif kalmasına neden oluyordu.
03:32Bu başta eğlenceliydi.
03:33Müzik videoları yapıyor, arkadaşlarıyla paylaşıyordu.
03:36Bunlar masum görünüyordu.
03:39Sonra telefonunda giderek daha fazla zaman geçirmeye başladı.
03:42Bu da evimizde pek çok soruna neden oldu.
03:45Durum öyle bir noktaya geldi ki, kızlarımın elinden telefonu almaya gittiğimde büyük kızım gözlerini devirip tamam al anne diyordu.
03:52Ama Koko ne pahasın olursa olsun telefonunu bırakmıyordu.
03:56Telefonu elinden almak için mücadele etmek zorunda kalıyorduk.
03:59Tıpkı bağımlı birinin elinden bağımlı olduğum maddeyi almak istemeniz gibi.
04:05İşte o zaman sorunun ne kadar derin olduğunu anladım.
04:07Telefonda geçirdiği süreyi sınırlamak için elimden gelen her şeyi yaptım ama çocuklar teknolojiyi bizden daha iyi kullanıyorlar.
04:15Güvenlik önlemlerinin etrafından dolaşmanın yollarını buluyorlar.
04:19Sonuçta trilyon dolarlık şirketler tarafından geliştirilen ve bizim başa çıkamayacağımız bu ürünleri bir ebeveyni yönetmeye çalışması gerçekten imkansız.
04:29Teknolojide neler olup bittiği hakkında hiçbir fikrimiz yok.
04:32Biz veri bilimcisi değiliz.
04:34Yapay zeka uzmanı değiliz.
04:35Dolayısıyla birilerinin araya girip bize ve ebeveynlere, ailelere yardım etmesi gerekiyor.
04:42Çünkü çocuklarımızı güvende tutmak için bazı korumalara ihtiyacımız var.
04:47Instagram'da Coco ile iletişime geçen kişi onun güvenini nasıl kazandı?
04:56Instagram'da Coco'yu takip ediyordum.
04:58Dolayısıyla ne paylaştığını, akışında neler olduğunu bildiğimi düşünüyordum.
05:01Ama tabii ki ona doğrudan gelen mesajları sürekli takip etmiyordum.
05:06Bu imkansızdı.
05:07O 17 yaşında bir kızdı.
05:09Ama bu kişi ona ulaştı.
05:11O da gençti, 20'li yaşlarındaydı.
05:13Önce onunla flört etti, ardından konuşma ilerledi.
05:17Bana güvenebilirsin, ben senin için buradayım.
05:19Aksiyeten mi var?
05:20Sana yardımcı olabilecek bir şeyim var.
05:23Bana güven, dedi.
05:24Çok değil, sadece bir buçuk günde kendisine güvenmesini sağladı.
05:28Sonra da buluşmak istedi.
05:30O gün en yakın arkadaşıyla alışveriş için evden çıktım.
05:34Bu çok normal görünüyordu.
05:36Merdivenlerden inerken söylediğim son şey şuydu.
05:39Bebeğim, seni seviyorum, dikkatli ol.
05:42O da bana, ben de seni seviyorum anne, sonra görüşürüz, dedi.
05:46Ve eve hiç dönmedi.
05:49Cansız bedene o erkeğin kendisiyle buluşmasını istediği yerin yakınında.
05:53Bir başka erkeğin dairesinde bulundu.
05:56Soruşturma hala açık ve o gece ne olduğu ile ilgili bilmediğimiz çok şey var.
06:06Bu sadece kızınızla ilgili değil.
06:08Başka ailelerin de neler yaşadıklarını biliyor ve yakından takip ediyorsunuz.
06:13Çocukları hedef alan çeteler mi var?
06:14Çocukları tehdit mi ediyorlar?
06:16Sanal medyanın arkasındaki bu karanlık ağı nedir?
06:23Sanal medyada saldırganlar, hasta insanlar, pedofiller, insan kaçakçıları var.
06:29Kelimenin tam anlamıyla bir bataklık.
06:31Kızımın başına gelmiş olabileceğini düşündükleri şey de bu.
06:34Arkasında insan kaçakçılığı çetesi olabilir.
06:38Hala yanıtını öğrenmeyi bekliyoruz.
06:40Sanal medyada yetişkin bir erkeğin bir düğmeye basarak reşit olmayan genç bir kıza erişebilmesi çok korkutucu.
06:47Üstelik artık yapay zeka ile birleştiğinde yapabileceklerinin sınırı da yok.
06:51Çıplak fotoğraflar, görüntüler oluşturuyorlar.
06:54Bunlarla korkunç şeyler yapıyor, yayıyor ve paylaşıyorlar.
06:59Çocuklarınızın odalarında güvende olduğunu düşünüyorsunuz ama o sırada bunlar yaşanıyor.
07:03Bir saldırganı sanal medya aracılığıyla odasına kadar sokmuş oluyorsunuz.
07:24Geçmişte sizin gibi aileler bu mücadeleyi çoğunlukla tek başlarına veriyordu.
07:29Bugün ise uzmanlar ve savcılar da giderek daha fazla aynı endişeleri dile getiriyor.
07:33Sizin gibi ailelerin etrafına örülmüş olan sessizlik duvarı sonunda yıkıldı mı?
07:44Karşımızdaki tarafın trilyon dolarlık bir şirket olduğunu düşünecek olursak, bizim mücadelemiz Davut'la Goliath'a benziyor.
07:51Ve evet, o sessizlik duvarını çatlatmayı başardık.
07:54İnsanlar artık bizi dinliyor.
07:56Elimizde kanıtlar, tanıklar var.
07:58Ebeveynlerin anlatıları toplumda kırılma yaratıyor.
08:01Eğer sanal medyayı kontrol etmekte ve çocuklarımızı korumakta başarısız olursak, yapay zekaya karşı ne yapacağız?
08:09Artık çocuklar, chat GPT ve aynı zamanda Google'un ürünü, karakter AI ile yaptıkları konuşmalar nedeniyle de hayatlarını kaybediyor.
08:17Buna karşı da harekete geçmemiz gerek.
08:19Bu nedenle bizler, hikayelerimizi anlatmayı bırakmayacağız.
08:23Küresel şirketlere karşı dünyanın dört bir yanında mücadelemizi sürdüreceğiz.
08:47Bu davadan çıkacak hangi sonuç sizin ve diğer ailelerin adalet talebini tam olarak karşılar?
08:59Sanal medya şirketlerine karşı iki karar çıktığını gördük.
09:03İlki Meta'ya karşıydı, ikincisi Meta ve Google'a karşıydı.
09:06Ve şimdi yine Meta'ya karşı dava var.
09:09Jürenin şirketlerin çocuklarımızı kasıtlı olarak bağımlı hale getirdiğini ve ürünlerinin geliştirilmesinde, tasarımında bunu gözetmediğini söylemesi önemli.
09:33Bu davalar sürecinde belgeler de yayımlanıyor.
09:37Yöneticilerin, çalışanların bu ürünler çocuklar için zararlı, elgenlere ve çocuklara zarar veriyor dediği iç yazışmaları da görüyoruz.
09:45Buna rağmen şirketlerin sorunlarını çözmemek için karar verdiğini de izliyoruz.
09:49Yani çocuklarımıza bile bile zarar verdiler.
09:52Çünkü etkileşimi kaybetmek istemediler.
09:54Etkileşimi kaybederlerse karlara düşecekti.
10:18Siz ebeveynlerin suçlanmaması gerektiğini defalarca söylediniz.
10:23Elbette ebeveynleri suçlamak bazı hükümetler, büyük şirketler ve hatta toplumun bir bölümü içinde en kolay yol.
10:30Öte yandan hayatlarındaki en değerli varlıklarının yani çocuklarının kaybından ebeveynleri sorumlu tutmak çok ağır bir suçlama değil mi?
10:42Kesinlikle bu çok incetici.
10:44Ben kızlarım için elimden gelenin en iyisini yapan bir anneydim.
10:48Onlar benim hayatımın en önemli varlıkları ve uğurlarına canımı verirdim.
10:52Günümüzde ebeveyn olmak çok zor.
10:54Gücümüz yettiğince her şeyi yapıyoruz.
10:57Elimizden gelenin en iyisini de yapsak bizler algoritmalarla bu platformların tasarımlarıyla boy ölçüşemeyiz.
11:03Sanal medya platformları kumar gibi çocuklarımızı içine çekiyor ve bağımlı hale getiriyor.
11:09Bu platformlarla bir ebeveyn nasıl boy ölçüşebilir?
11:11Bu yüzden hepimizin yardıma ihtiyacı var.
11:14Gerçek şu ki bu ürünler test edilmiyor.
11:17Çocuklarımızın önüne küçük bir şeker parçası gibi kondu ve bunun tehlikeli olabileceği hiç söylenmedi.
11:24Bizim kuşağımızdaki ebeveynler de başlarına gelebileceklerinden habersiz.
11:27Durum böyle olunca çocuklarımız kobay gibi kullanıldı.
11:31Şimdi daha da ileriye bakmalı.
11:32Yapay zekaya karşı da hazırlıklı olmalıyız.
11:41Mahkemenin önünde 400 fotoğraf vardı.
11:43Ama bu çocuklar ve gençler belki de buzdağının sadece görünen kısmı değil mi?
11:48Size ulaşan yeni aileler var mı?
11:57Kesinlikle hikayelerimizi duyuyorlar, hikayelerimizi anlattığımızı duyuyorlar ve yalnız olmadıklarını anlayarak bizimle irtibat kuruyorlar.
12:06Yapılan araştırmalar Amerika'daki ebeveynlerin büyük çoğunluğunun sanal medya ve yapay zekanın evlerindeki en önemli sorun olduğunu söylüyor.
12:14Ebeveynler çocuklarla karşı karşıya geliyor ve aile yapımız parçalanmaya başladı.
12:28Mahkeme önündeki fotoğraflardan biri 17 yaşındaki kızınız.
12:32Aynı zamanda Türk vatandaşı olan Koko'ya ait.
12:35Uygun görürseniz Koko'yu biraz daha yakından tanımak istiyoruz.
12:38Bize ondan bahsedebilir misiniz?
12:40Sanal medya hayatını kaplamadan önce nasıl biriydi?
12:48Aslında onun tam adı çok uzun.
12:50Hem Amerika'da kullanacağı bir isim vermek hem de Türkçe bir isim vermek istedik.
12:54Dolayısıyla adı Lucien Colette Dilara Konar'dı.
12:57Colette'in kısaltması olarak Koko diyoruz.
13:02Koko her zaman çok aktif, ilgili, çok ama çok zeki, her şeyi sorgulayan genç bir kızdı.
13:09Küçükken Türkiye'de İstanbul'da yaşadık.
13:11Dolayısıyla aynı anda hem Türkçe hem İngilizce öğreniyordu.
13:14Her zaman çok hareketliydi, bir şeylerin parçası olmak istiyordu ve iyi oda olmayı seviyordu.
13:20Çok espriliydi.
13:22Hep güler, ablasıyla ve etrafındaki herkesle eğlenirdi ve çok seviliyordu.
13:27Bir de hüzünlü bir yanı vardı.
13:28Çok küçük yaşta bazı şeyleri gördüğünde bile bunlardan çok etkilenmişti.
13:33Mesela Türkiye'de yaşarken Suriyeli mülteci meselesini görmüştü.
13:37Bunlar ondaki merak duygusunu daha da arttırmıştı.
13:40Keşfetmek, gerçeği bulmak onun için bir tutkuydu.
13:44Aileler çocuklarına karşı korumacı davranıyor ama tehlike sadece fiziksel olarak gelmiyor.
13:49Tek tehlike dışarıda, çocuğunuza çarpabilecek bir araba değil.
13:53Cihazlar, telefon ekranları onları daha fazla tehlikeye atabiliyor.
13:58Teknolojiyi dışlamak çok zor.
13:59Artık her yerde var.
14:01Koko okulu pek sevmezdi.
14:02Çünkü her şeyi bildiğini düşünüyordu.
14:05Ben bunu biliyorum.
14:06Neden buna ihtiyacım var derdi.
14:08Gelecekte nerede ne olacağını hayal etmeyi severdi.
14:12Yurt dışında mı?
14:13Türkiye'de mi olacak?
14:14Nerede yaşayacak?
14:15İdealleri vardı.
14:28Önce Türkiye'de anaokuluna, ilkokula gitti.
14:31Ve Koko'yu okula götürecek servise bindirdim.
14:34Ben çok endişeliydim ama bana herkes bunun Türkiye'de normal olduğunu söyledi.
14:38Çok küçüktü, küçücüktü.
14:41Bindi ve sonradan öğrendim ki servisten inmek istememiş.
14:44O kadar hoşuma gitmişti ki İstanbul'da biraz daha dolaşmak istemiş.
14:49O gün çok heyecanlanmıştım.
14:51Türk akrabalarını çok seviyordu.
14:53Türk yemeklerini, kültürünü seviyordu.
14:56Boğazı seviyordu.
14:57En sevdiği şey Boğazı izlemekti.
15:00Sanırım Türkiye'de herkesin yapmayı en sevdiği şeylerden biri de bu değil mi zaten?
15:23Türkiye'de çocukları sanal medyadan korumak için de bir tartışma var.
15:26Hükümet de bazı kısıtlamalar getiriyor.
15:29Cumhurbaşkanı Erdoğan, sanal medyanın zararlı etkileri konusunda defalarca uyarıda bulundu.
15:34Meta ise gençleri korumak için önemli adımlar attığını söylüyor.
15:37Sizin görüşünüze göre doğru çözüm nedir?
15:40Çözüm farklı ülkelerde farklı olabilir.
15:46Çünkü hepimizin sistemleri farklı.
15:49Amerikan sisteminde anayasanın getirdiği zorluklar var.
15:52Duna rağmen bizim sistemimizde de tehlikenin giderek daha çok farkına varılıyor.
15:58Şirketler ellerinden geleni yaptıklarını söylese de biz ebeveynler olarak bunun doğru olmadığını biliyoruz.
16:04Ve artık örneğin Instagram hesapları üzerinde yapılan bir araştırma, güvenlik önlemlerinin büyük bölümünün işe yaramadığını ortaya çıkarttı.
16:12Çünkü bu tedbirler uygulanmaya konarsa onların etkileşimi azalacak.
16:19Bizim istediğimiz şey şu, sanal medya ortadan kalkmayacak.
16:23Ama yapmamız gereken çocuklarımız için güvenli hale getirmek.
16:27Onlar savunmasız, toplumda en fazla korunmaya ihtiyaç duyan kesim.
16:31Bu yüzden hükümetimize ve dünyanın dört bir yanındaki diğer hükümetlere bu trilyon dolarlık şirketleri kontrol etmeleri için, gerekli önlemleri almaları
16:41için yalvarıyoruz.
16:42Birçok insanın bilmediği şey şu, bu şirketlerin para kazanma biçimi gerçekten bizden ve çocuklarımızdan geçiyor.
16:50Bizim ve çocuklarımızın bu sanal medya platformlarında geçirdiği süre ve aldığımız beğenilerin sayısı onlara daha fazla para kazandırıyor.
16:58Reklam verenlerden daha fazla para almalarını sağlıyor ve bu onların iş modeli.
17:04İstedikleri tek şey ellerinden geldiğince etkileşim sağlamak ve insanları, özellikle de gençleri platformlarında mümkün olduğunca uzun süre tutmak.
17:14Bu davalar sayesinde artık bunu kanıtlayan delilleri de görüyoruz.
17:18Elimizde artık kanıtlar var.
17:20Sizin de dediğiniz gibi bu anlatıları aktarmak çok zor.
17:22Anlatmaktan hoşlandığımız için paylaşmıyoruz.
17:26Her dile getirdiğimizde çok zorlanıyoruz ama bunu yapmak zorundayız.
17:30Çünkü diğer çocukları korumamız gerekiyor.
17:32Kimse sesini çıkarmazsa bu düzen değişmeyecek.
17:35Ve biliyorum ki Türkiye'de dahil olmak üzere dünyanın dört bir yanındaki ülkelerde siz de aynı sorunlarla uğraşıyorsunuz.
17:42Bu da bunun tek bir kültürün, tek bir ülkenin, tek bir ırkın veya tek bir sosyoekonomik grubun sorunu olmadığını gösteriyor.
17:49Hepimizi etkiliyor.
17:51Ve bence artık buna bir son vermenin ve bu şirketlere bazı düzenlemeler getirmenin zamanı geldi.
17:57Böylece biz ebeveynler, çocuklarımızı saldırganların kurbanları haline getirmeyeceğiz.
18:06Türkiye'ye mesajınız ne olur?
18:09Burası ikinci eviniz olduğuna göre telefonunu kontrol ediyorum.
18:13Dolayısıyla çocuğum güvende diye düşünen Türkiye'deki bir ebeveyne ne söylemek istersiniz?
18:26Şunu söylemek isterim.
18:28Küçük çocukları olanlar bu konuyu onlarla açıkça konuşsun.
18:32İnternette neler olduğunu anlatsın.
18:34İletişimde olsun.
18:35Çocuklar bir şeyin kendilerine zarar verdiğini gördükleri an size gelebileceklerini bilmeliler.
18:41Hangi platform olursa olsun onları yargılamayacaklarını hissetmeliler.
18:45Başlarına gelenler çocuklarımızın suçu değil.
18:49Ayrıca ailelere şunu da eklemek isterim.
18:51Onları olabildiğince dışarıda oynamaya teşvik edin.
18:55Ben Türkiye'deki çocukların Amerika'daki çocuklardan daha aktif olduğunu gördüm.
18:59Çocuklar dışarıda, açık havada oynuyorlar.
19:02Bu çok güzel.
19:03Onların aktivitelerini destekleyin, etkinlikler yaratın.
19:06Ve her zaman sizinle açıkça konuşabileceklerini bilsinler.
19:10Odalarına gidip kapıyı kilitlemelerine, cihazlarını yanlarına almalarına izin vermeliler.
19:15Çünkü orası olabilecekleri en kötü yer.
19:18Sokaklardan daha tehlikeli.
19:21Cihazları kullandıklarında kuralları açıkça koyun.
19:24Sınırları birlikte belirleyin.