- 7 hafta önce
İspanya sadece futbol ülkesi değil.Teniste, basketbolda, motor sporlarında, golfte ve daha birçok branşta dünyanın zirvesinde bir şampiyonluk fabrikası. Peki bunu nasıl başardılar? Messi ve Ronaldo’yu aynı sahnede buluşturabilecek futbol ekosistemini nasıl kurdular? İspanya’nın Franco sonrası dönüşümden Barcelona 1992 Olimpiyatları’na, Messi-Ronaldo rekabetinden Nadal ve Alcaraz’a uzanan hikâyeyi Derya Angun anlatıyor.
Hazırlayan: Derya Angun
Kurgu: Hivda Kılıçaslan
Hazırlayan: Derya Angun
Kurgu: Hivda Kılıçaslan
Kategori
🥇
SporDöküm
00:012 Dünya Kupası, 4 Avrupa Şampiyonluğu rekoru,
00:06Formüle 1 Dünya Şampiyonlukları,
00:0960 sporcunun dünya birincisi olduğu MotoGP efsaneleri,
00:14basketboldaki başarıları ve yetiştirdikleri NBA yıldızları,
00:18golfün zirvesi,
00:21Dünya Futbolu'nun merkezi Real Madrid ve Barcelona yarışı.
00:25Şimdi asıl soru şu, İspanya tüm bunları nasıl başarıyor?
00:341975'te General Franco öldü.
00:37İspanya'da yaklaşık 40 yıl süren diktatörlük sona erdi.
00:41İspanya artık özgürleşiyordu ama ülke ekonomik olarak çok gerideydi.
00:46Spor altyapısı da öyle.
00:48Avrupa'nın gerisinde kalmış tesisler, plansız federasyonlar, dağınık spor sistemi,
00:53bir yanda da İspanya'nın büyük kulüpleri Real Madrid ve Barcelona.
00:58Ama ülke genelinde sürdürülebilir bir spor modeli yoktu.
01:061992 Olimpiyatları Barcelona'da yapılacaktı.
01:09Herkes bunun yalnızca bir spor organizasyonu olduğunu düşünürken,
01:13İspanya bunu bir yeniden doğuş projesine çevirdi.
01:17Yani dünya diktatörlükten kurtulan bir İspanya'dan yalnızca 17 yıl içinde modern, demokratik ve sporun merkezi haline gelen bir İspanya'ya
01:28tanıklık edecekti.
01:291992'de ülke tarihinin en büyük spor yatırımı tam da burada başladı.
01:34Tesisler kuruldu.
01:36Bu tesisler olimpiyat bittikten sonra da halka bırakıldı.
01:41Spor salonları kuruldu.
01:42Yüzme havuzları inşa edildi.
01:44Bisiklet yolları açıldı.
01:46Stadyumlar yükseldi.
01:47Bu tesislerin hiçbiri olimpiyattan sonra kaderine terk edilmedi.
01:52İşte İspanya'nın en büyük sırrı buydu.
01:54Onlar organizasyona yatırım yapmadılar.
01:56İnsan yetiştirmeye yatırım yaptılar.
01:59Yani 1992'de sadece olimpiyat meşalesi yanmayacaktı.
02:04Bir ülkenin kaderi de değişecekti.
02:06O anı izleyen milyonlar yalnızca bir açılış töreni gördü.
02:11Ama İspanyollar için o gece yeni bir başlangıçtı.
02:1825 Temmuz 1992'de paralimpik okçu Antonio Rebollo elindeki yanan oku gökyüzüne gönderdi.
02:26Ve meşale yandı.
02:28İspanya için o ok bir meşaleyi değil bir vizyonu ateşledi.
02:33Barcelona olimpiyatları sadece şehrin değil İspanya sporunun da yeniden doğduğu gündür.
02:47Ev sahibi İspanya tarihinin en başarılı olimpiyat performansında sergiledi.
02:5313 altın, 7 gümüş, 2 bronz, toplam 22 madalya.
02:58Bu sayı İspanya'nın o güne kadar tüm olimpiyatlarda kazandığı madalya toplamına neredeyse yakındı.
03:05Bir anda dünya sporunun yeni aktörlerinden biri olmuşlardı.
03:09İlk altın madalyayı 20 kilometre yürüyüşte Dani Plaza kazandı.
03:14Aynı gün judoda Miriam Blasco, İspanya tarihinin olimpiyatlarda altın madalya kazanan ilk kadın sporcusu oldu.
03:22Kadın sporunun geleceği açısından da simgesel bir kırılma noktasıydı.
03:27Erkek futbol takımı da tarih yazdı.
03:29Polonya'yı son dakikada mağlup ederek olimpiyat altın madalyasını kazandı.
03:34Sahada henüz dünyanın tanımadığı genç isimler vardı.
03:38Pep Guardiola, Luis Enrique, Kiko, Abelardo.
03:42Yıllar sonra İspanyol futbolunu değiştirecek jenerasyon ilk büyük kupasını burada kaldırdı.
03:57Kadın için pokeyi takımı altın madalya kazandı.
04:01Yerken, atıcılık, yüzme.
04:03İspanya sadece futbolda değil birçok branşta artık söz sahibiydi.
04:07İspanya şunu gösterdi.
04:09Biz sadece iyi bir ev sahibi değiliz.
04:12Büyük bir spor ülkesi olabiliriz.
04:14İşte o gün atılan özgüven sonraki 30 yılın temelini oluşturdu.
04:19Halbuki olimpiyatlar birçok ülke ve şehir için milyarlarca dolarlık borç anlamına geliyor.
04:25Yani çok büyük bir yük.
04:27Ama Barcelona bunun tam tersini başardı.
04:33Spor artık devletin uzun vadeli kalkınma planının bir parçasıydı.
04:38Yerel yönetimler, kulüpler, üniversiteler, federasyonlar hepsi aynı hedefle çalıştı.
04:44Peki nasıl?
04:492008 Avrupa şampiyonası.
04:51İspanya 3 kez Avrupa şampiyonu olmuş.
04:54Almanya'yı 1-0 yenerek kupayı kaldırdı.
04:57Birçok kişi bunu sürpriz olarak gördü.
04:59Ama bu henüz başlangıçtı.
05:01Dünya artık yeni bir kelime öğrenmişti.
05:04Tiki taka.
05:07Aslında bu sadece kısa pas yapmak demek değildi.
05:10Bu topa sahip olma felsefesiydi.
05:12Rakibin seni kovalamaya mahkum olduğu bir oyun tarzı.
05:17Top İspanyollar için sadece bir nesne değildi.
05:20Kontrolün kendisiydi.
05:22Pep Guardiola'nın Barcelonası,
05:24Luis Aroganes'in milli takımı
05:26aynı futbol kültürünü farklı sahalarda büyütüyordu.
05:30Artık herkes İspanya gibi oynamaya çalışıyordu.
05:33O güne kadar futbol daha hızlı koşanın oyunu sanılıyordu.
05:37İspanya doğru düşünenin de kazanabileceğini gösterdi.
05:44Tam o yıllarda dünya futbolunun merkezi artık Madrid ile Barcelona arasındaki yaklaşık 620 kilometrelik yol olmuştu.
05:54El Clasico 100 yılı aşan bir tarihin yansımasıydı.
05:57Madrid merkezi otoriteyi temsil ediyordu.
06:01Barcelona ise Katalonya kimliğini.
06:04İki şehir, iki kültür, iki farklı dünya görüşü yıllardır aynı sahada karşı karşıya geliyordu.
06:10Ve şimdi bu tarihi yarış futbol tarihinin en büyük oyuncularıyla yeni bir boyuta taşınıyordu.
06:172009 yazı Cristiano Ronaldo, Manchester United'dan Real Madrid'e transfer oldu.
06:22O güne kadar futbol tarihinin en pahalı transferiydi.
06:26Karşı tarafta ise Barcelona'nın yetiştirdiği bir dahi vardı.
06:30Lionel Messi.
06:31Sonraki 9 yıl spor tarihinin en büyük bireysel yarışına sahne oldu.
06:36Messi ve Cristiano Ronaldo.
06:42İki farklı karakter, iki farklı oyun anlayışı, iki farklı efsane ama aynı lig, La Liga.
06:50Dünya artık sadece El Clasico izlemiyordu.
06:53Dünya futbol tarihinin en büyük diyalosunu izliyordu.
06:57Bir hafta Messi hat-trick yapıyordu, ertesi hafta Cristiano.
07:01Bir yıl Messi balondor kazanıyordu, sonraki yıl Cristiano.
07:05Birbirlerini yalnızca geçmeye çalışmıyorlardı.
07:07Birbirlerini tarihin ötesine de taşıyorlardı.
07:17İspanya tarihin en büyük futbol yarışını mümkün kıldı.
07:21Pep Guardiola, Barcelona'da pas oyununu kusursuzlaştırıyordu.
07:25Jose Mourinho, Real Madrid'i hızın ve geçiş futbolunun en ölümcü takımına dönüştürüyordu.
07:32Bir tarafta sabır, diğer tarafta patlayıcı güç.
07:35Bir tarafta pozisyon oyunu, diğer tarafta doğrudan hücum.
07:39Sadece oyuncular değil, teknik direktörler de tarihe geçiyordu.
07:47Sonra 2010 Güney Afrika Dünya Kupası.
07:50Finalde rakip Hollanda.
07:52Maç uzatmalara gitti.
07:54116. dakikada Iniesta topu ağlara gönderdi.
07:57İspanya tarihinin ilk Dünya Kupası'nı böyle kazandı.
08:02İspanya ilk kez Dünya'nın zirvesine çıkmıştı.
08:05İki yıl sonra 2012 Avrupa Şampiyonası.
08:07Rakip İtalya, final skoru 4-0.
08:11Avrupa tarihinin en dominant finaliydi.
08:14Üç büyük turnuva arka arkaya Avrupa, Dünya tekrar Avrupa.
08:19Modern futbolda bunu başarabilen başka bir milli takım olmadı.
08:272008 ve 2018 arasındaki yaklaşık 10 yıl birçok futbol tarihçisine göre futbolun en yüksek kaliteye ulaştığı dönem.
08:36Çünkü Dünya'nın en iyi oyuncuları, en iyi teknik direktörleri ve en büyük kulüpleri aynı ülkede buluşmuştu.
08:44Barcelona Pep Guardiola yönetiminde futbolu yeniden tanımlıyordu.
08:48Real Madrid önce Jose Mourinho, sonra Carlo Anceletti, ardından Zidane Zidane ile Avrupa'nın zirvesine çıkıyordu.
08:57Bir tarafta Messi, diğer tarafta Cristiano Ronaldo.
09:01Ama onlar yalnız değildi.
09:03Xavi, Iniesta, Busquets, Sergio Ramos, Luka Modric, Toni Kroos, Karim Benzema, Neymar, Suarez ve daha niceleri.
09:12Futbol tarihinde hiçbir lig aynı anda bu kadar fazla dünya yıldızını bir araya getirmemişti.
09:18El Clasico artık bir derbi değildi.
09:21Dünyanın en büyük spor organizasyonlarından birine dönüşmüştü.
09:25Ve İspanya'ya yalnızca kupalar kazandırmadı.
09:29Milyarlarca euro da kazandırdı.
09:31La Liga'nın yayın hakları dünyanın dört bir yanına satıldı.
09:35El Clasico 180'den fazla ülkede canlı yayınlandı.
09:39Yüz milyonlarca insan aynı anda ekran başına geçti.
09:42Real Madrid ve Barcelona'nın forma satışları tarihi seviyelere ulaştı.
09:46Kulüpler artık yalnızca futbol takımı değildi.
09:49Küresel markalardı.
09:51Turizm de değişti.
09:52Bir futbol maçı otelleri dolduruyordu, restoranları çalıştırıyordu.
09:56Hava yollarını hareketlendiriyordu.
09:58Şehir ekonomisini canlandırıyordu.
10:00İspanya sporun yalnızca madalya kazandırmadığını, bir ülkenin ekonomisini de büyütebileceğini gösterdi.
10:07Önce Ronaldo ayrıldı.
10:09Ardından Messi.
10:10Bir dönem kapanmıştı.
10:12Dünya şunu sordu.
10:14Artık La Liga eski gücünde olmayacak mı?
10:20Katar Dünya Kupası.
10:22İspanya'nın yetiştirdiği Arjantinli Lionel Messi hayatının en büyük hayaline kurduğu ulaştı.
10:29Arjantin Dünya Kupası'nı kazandı.
10:31İspanya ise son 16 turunda pasayelendi.
10:34Birçok kişi yine aynı cümleyi kurdu.
10:36İspanya'nın altın çağı artık bitti mi?
10:39Çünkü artık Çavi yok, İniyes de yok, Kasilyas yok, Puyol yok, Sergio Ramos yok, Pique yok.
10:45Sanki bir devrim bütün kahramanlar artık sahneden çekilmişti.
10:53Tam da birçok kişi İspanya'nın altın çağı sona erdi derken İspanya futbol üretmeye devam ediyordu.
11:00Bu kez sahnede İspanya'nın kadın futbolcuları vardı.
11:03Yıllar boyu erkek futbolunun gölgesinde kalan kadın futbolu, alt yapıya yapılan yatırımların meyvesini vermeye başlamıştı.
11:11Barcelona'da yetişen genç kızlar, ülkenin dört bir yanındaki akademiler ve yıllardır aynı futbol kültürüyle büyüyen yeni bir nesil.
11:202023'te Avustralya ve Yeni Zelanda'da Kadınlar Dünya Kupası finale oynandı.
11:25Rakip İngiltere dakikalar 29'u gösterirken Olga Carmona topu ağlara gönderdi.
11:31Ve İspanya tarihinde ilk kez Kadınlar Dünya Kupası'nı kazandı.
11:35Bu zafer sadece bir kupa değildi.
11:38İspanya kadın futbolunda da dünyanın zirvesine çıkmıştı.
11:42Üstelik bunu kadın futboluna profesyonel yatırım yapan ülkelerin çoğundan çok daha kısa sürede başarmıştı.
11:48Ama her şey kusursuz değildi.
11:50Final seremonisinde yaşanan ve tüm dünyada büyük tepki çeken öpücük skandalı.
12:05İspanya futbolunun altın çağı sona me erdi derken cevap 2024 yazında Berlin'den geldi.
12:12Avrupa Futbol Şampiyonası finali rakip İngiltere.
12:16Henüz 17 yaşındaki Lamin Yaman turnuvanın en büyük yıldızlarından biri olmuştu.
12:22Nicole Williams hızıyla ve cesaretiyle Avrupa'nın dikkatini üzerine çekmişti.
12:26Pedri orta sahada yine oyunun aklını temsil ediyordu.
12:30Rodri takımın lideriydi.
12:32Finalde ilk golü Nicole Williams attı.
12:35İngiltere geri döndü.
12:37Maç yeniden dengelendi.
12:39Dakikalar 86'yı gösteriyordu.
12:41Mikel topu ağlara gönderdi.
12:44Ve İspanya tarihindeki 4. Avrupa Şampiyonluğunu da kazandı.
12:48Üstelik turnuvadaki 7 maçın 7'sini de kazanarak bir kez daha dünya şunu anladı.
12:54İspanya'nın başarısı tek bir jenerasyona ait değildi.
12:57Bu ülke şampiyon futbolcular yetiştirmiyordu.
13:00Şampiyonluk üreten bir sistem kurmuştu.
13:03Ve bu sistem aradan geçen onlarca yıla rağmen hala çalışıyordu.
13:12Bu kez sahnede bambaşka isimler vardı.
13:15Henüz 19 yaşındaki Lamin Yamal turnuvanın en büyük yıldızlarından birine dönüşmüştü.
13:20Çanatlarda Lamin Yamal ve Nico Williams her savunmayı zorlayan ikiliye dönüştü.
13:26Kulübede ise bir isim bekliyordu.
13:28Torres ilk 11'de başlamıyordu ama bazen kader kahramanını sonradan sahneye çıkarır.
13:34Dakikalar 106'yı gösterirken Torres tıpkı 2010'daki Iniesta gibi uzatmalarda topu ağlara gönderdi.
13:42İspanya Arjantin'i mağlup etti ve tarihindeki 2. Dünya Kupası'nı kazandı.
13:53Bu sadece bir final değildi.
13:56Bir neslin başka bir nesle bıraktığı mirastı.
13:59Xavi'nin pasları Rodri'nin ayaklarında yaşamaya devam ediyordu.
14:03Iniesta'nın sakinliği Pedri'de hissediliyordu.
14:06Puyol'un karakteri Kubarski'nin oyununda yeniden doğuyordu.
14:10Ve İspanya son dünya şampiyonu Arjantin'i Lionel Messi'nin ülkesini yenerek Kupa'ya uzandı.
14:23Yani 1992 Barcelona olimpiyatlarıyla başlayan dönüşüm Messi ya da Ronaldo değil de onları aynı sahnede buluşturabilecek futbol ekosistemini kurabilmiş olmaktı.
14:39Bir ülkenin spor kültürünü anlamak istiyorsanız yalnızca kazandığı kupalara da bakmayın.
14:45Yetiştirdiği karakterlere de bakın.
14:48İspanya'nın karakteri kesinlikle Rafael Nadal.
14:51Mallorca adasında küçük bir çocuk saatlerce aynı topa vuruyordu.
14:56Otoriter amcası Tony Nadal ona hiçbir zaman kolay bir hayat sunmadı.
15:00Ve Nadal 14 kez Fransa açık şampiyonu oldu.
15:03Bu spor tarihinde ulaşılmaz rekorlardan biriydi.
15:07Ama Nadal'ı özel yapan sadece kazandıkları değildi.
15:10Kaybettikten sonra bile rakibini alkışlamasıydı.
15:14İspanya sadece büyük sporcular yetiştirmedi.
15:17Büyük karakterler de yetiştirdi.
15:19Uzun yıllar boyunca dünya şunu düşündü.
15:22Nadal'dan sonra İspanya'nın tenisi biter.
15:24Ama İspanya'nın cevabı hazırdı.
15:27Carlos Alcaraz.
15:30Henüz genç yaşında.
15:31Grand Slam kazandı.
15:32Dünya bir numarası oldu.
15:34Ve bir kez daha aynı soru soruldu.
15:37Bu nasıl mümkün olabilir?
15:38Cevap yine aynıydı.
15:40İspanya bir sporcunun üzerine sistem kurmuyor.
15:43Bir sistemin üzerine sporcu kuruyordu.
15:46Nadal gittiğinde yerine Alcaraz geldi.
15:48Yarın Alcaraz'ın yerine de başka biri gelecek.
15:51Çünkü devam eden şey bir isim değil.
15:53Bir kültür.
15:57İspanya'nın başarısı tek bir branşla açıklanamaz.
16:00Basketbolda İspanyol basketbolu yıllarca Avrupa'nın zirvesinde kaldı.
16:05NBA'ye sayısız yıldız gönderdi.
16:08Golf'te Seyye Ballesteros.
16:10Modern golfün en büyük ikonlarından biri.
16:12Ardından John Ramp.
16:14Dünya bir numarası.
16:16Masters şampiyonu.
16:17Motor sporlarında Fernando Alonso.
16:20Formula 1 dünya şampiyonu.
16:22Carlos Sainz rally efsanesi.
16:24MotoGP belki de İspanya'nın en güçlü olduğu alanlardan biri.
16:2810 yıllar boyunca MotoGP'nin merkezi adeta İspanya oldu.
16:35Müzik
16:37Müzik
16:37Müzik
16:38Müzik
16:39Müzik
16:40Müzik
16:41Müzik
16:54Müzik
16:56Müzik
16:57Müzik
16:57Neredeyse hangi spora bakarsanız bakın karşınıza bir İspanyol çıkıyor.
17:01Gördüğünüz gibi bir ülkenin kaderini değiştirmek için bir hükümet, bir yasa ya da bir savaş gerekmez.
17:08Doğru hedefe atılmış tek bir ok yeterlidir.
17:10İspanya sporu yalnızca federasyonlara bırakmadı.
17:13Spor devletin uzun vadeli kalkınma planının bir parçası oldu.
17:18İspanya'da bir çocuk ister Madrid'de de olsun ister Barcelona'da.
17:22Yetenekli ise onu keşfedecek bir sistem var.
17:26Kısacası 1992 Barcelona Olimpiyatları sadece 16 günlük bir organizasyon değildi.
17:32Bir ülkenin geleceğini değiştiren başlangıçtı.
17:34O gün yapılan stadyumlar hala dolu.
17:37O gün kurulan akademiler hala sporcu yetiştiriyor.
17:40İspanya'nın asıl başarısı kazandığı kupalar değil, sporu bir devlet projesi değil, bir toplum kültürü haline getirebilmiş olması.