00:00Kinukumpirma pa ng gobyerno ang iniulat na isang Pilipinong turista ang kabilang sa mayigit isang libong nawawala
00:06kasunod ng pagragasan ng Baha at Putik sa border ng Nepal at China.
00:11Ang trahedyang yan na tinawag ng eksperto na debris flow, nangyari na rin daw dito sa Pilipinas at hindi malayong
00:18maulit.
00:18May report si Maki Pulido.
00:25Nagtakbuhan ng mga residente sa bahaging ito ng Tibet sa border ng China at Nepal.
00:30Ilang sandali lang, rumagasa ang malat tidal wave na Baha.
00:34Wasak ang gusali na nawash out kasama ng mga nakaparadang sasakyan at mismo mga residente.
00:41Nakapangingilabot din ang tagpong ito.
00:43Nabura sa isang igla pang isang gusali pati ang mga taong gustong makalikas.
00:54Bago ang mga sandaling yan, mula sa malayo, rinig na ang pagragasan ng tubig sa pagitan ng mga bundok.
01:00Hanggang sa...
01:04Nilamon na ng tubig ang ilog at mga bahay sa gilid nito.
01:10Ilang residente ang nakasaksi sa nakapanulumong ragasan ng tubig.
01:16Higanteng alon ang humampas sa Bote Koshi River.
01:20Tila laruan lang na sinira ng baha ang mga tulay.
01:24Ang pagragasan ng baha nag-iwan ng makapal na putig sa mga komunidad.
01:29Ayon sa local media, tinatayang mahigit tatlong daan ang kinitil ng pagragasan ng bato at putig.
01:34Mahigit san libo naman ang nawawala.
01:36Ayon sa Nepal Tourism Board, kapilang dyan ang isang Pinoy na ngayon ay kinukumpirma pa ng ating mga otoridad.
01:44Babae ho ba yan? Reported o lalaki?
01:46Wala pong indication if it's a male or a female po.
01:50We presume that dahil po galing po yung datos po sa Nepal Tourism Board, that the person is a tourist
01:58there.
01:59Nakikipag-coordinate na ang pamahalaan sa Nepalese authorities and with the Filipino community
02:03to determine if there are Filipinos affected by the incident.
02:07Sa tala ng Department of Foreign Affairs, nasa 128 Pilipino ang naninirahan sa Nepal.
02:14Karamihan sa kanila, mga babaeng kasal sa Nepali nationals.
02:17Si Pangulong Marcos nagpaabot na ng pakikiramay sa mga nasa Nepal at mga naapektuhan ng flash flood,
02:23lalo sa mga nawala ng mahal sa buhay.
02:25Tanaw sa satellite images ang iniwang pinsala ng flash flood.
02:29Ang mga otoridad doon nagbabala sa mga residente at rescuers na lumayo muna sa mga ilog.
02:35May nabuo kasing lawa kung saan nangyari ang baha sa Nepal at pinangangambahang magdulot muli ng trahedya.
02:41Sa ngayon, wala pang ibang detalye, kaugnay niyan.
02:44Pero ano ba ang mitsa ng flash flood sa Nepal?
02:47Ayon sa mga ulat, isang bahagi ng glacier sa Himalayas ang gumuho.
02:51Inakala pa itong lindol, pero sabi ng US Geological Survey,
02:55nagkaroon ng seismic energy o paggalaw ng lupang dulot na mga gumuho bato at yelo ng glacier.
03:01Sinundan yan ng debris flow.
03:04Parang baha na pero may laman na mga bato, graba, buhangin.
03:09Na pagka umagos ay parang wet concrete.
03:12Debris flow ang tawag dyan.
03:14Boulders na tangay-tangay ng baha na more than 50% ang bato.
03:19Mas marami pa sa tubig.
03:21Ang debris flow na nangyari sa Nepal, naranasan na rin noon sa Pilipinas.
03:26Gaya sa Compostela Valley noong 2012 na kumitil ng mahigit limang daan.
03:312015 naman ang natabunan ng bahagi ng ilang barangay ng Baco Oriental Mindoro
03:36ng mga naglalakihang bato mula sa debris flow.
03:39At di raw malayong mangyari ulit yan.
03:42Marami tayong bundok.
03:44Pag nagkaroon ng landslide because of a storm.
03:47Sa mountains, meron tayong source material.
03:50And when they get remobilized, they turn into what we call as debris flows.
03:54And they exit at the mouth of the drainage network.
03:58There are more than 1,000 places that we've identified.
04:01And we need to put them out of harm's way.
04:04And if we cannot get them to leave that place, at least we need to get them prepared.
04:10Mackie Pulido, GMA News.
04:12, you and I.
04:14What's good?
04:15You and I.
04:16What's good?
04:17I want to know.
