00:00Napuruhan din ng lagpastaong baha ang Rodriguez Rizal.
00:04Kaya maraming na-traps sa mga bahay at may inanod pang sasakyan.
00:08Sabi ng kanyang mayor, bahayin talaga sila dahil sa mga ilog at tubig mula bundok.
00:14Kaya may payo siya sa mga residente.
00:16Live mula roon, nakatutok si Mark Salazar.
00:19Mark!
00:24Vicky given na flood prone ang malaking bahagi ng Rodriguez Rizal
00:28dahil kagaya ng binanggit mo, valley sila eh, napapaligiran ng kabundukan
00:32at dinadaluyan din ng napakaraming river system.
00:36Sila ang imbudo ng baha bago ito dumaloy sa Metro Manila.
00:41Pero yung naganap na flash flood noong Sabado ng gabi,
00:44Vicky ang sabi nila unprecedented.
00:46Hindi nila ito nakasanayan.
01:03Ganito katindi ang ragasan ng tubig bandang alas otso ng gabi nitong Sabado
01:07sa ilang bahagi ng Montalban o Rodriguez Rizal.
01:11Hindi pa malinaw kung may sakay at kung kanino ang closed van na inanod.
01:24Pero ang sigurado, may mga buhay na nalagay sa alanganin.
01:29Gaya ni Hughes Cooper Loreley Bautista na nanawagan ng rescue sa barangay San Isidro.
01:35Kasama raw ni Loreley ang dalawa niyang anak na anim at isang taong gulang lang.
01:40Nag-livestream si Loreley sa pag-asang mabilis darating ang tulong
01:44pero hindi rin daw sila na-respondihan.
01:47Pinagtulong-tulungan na lang daw nila ang paglikas gamit ang hagdan at lubid.
01:52Nang magtungo kami sa pag-asa village San Jose Rodriguez,
01:56ito ang tumambad sa amin.
01:58Makapal na putik na iniwan ng lagpastaong baha.
02:02May mga nasirang bahay at mga gamit na malabo ng pakinabangan.
02:06Bago umabot sa lampastao, nakaalis naman kayo?
02:09Opo.
02:11Ibangkwet kami sa eskwilaan.
02:12Pero kami nakaalis, maraming nakaalis.
02:14Pero yung iba huban, umakyat lang?
02:16Iba.
02:17Umakyat lang kayo.
02:18Sa taas.
02:19Dito kasi may lauting ako, diba?
02:21Dito lang kami sa taas.
02:23Kagaya ng iba pang flood-prone area,
02:26iraraos lang din nila ito.
02:27At paghahandaan ang susunod na baha.
02:30Ito ang lugar na ito.
02:32Bahayin talaga ito, sir.
02:33Pero pinasok lang namin ito kasi wala kaming matirahan.
02:36Sa ating mga butihing mahal na mayor at kapital
02:39at kaaksama po ang mga konsihal,
02:42humihingi lang po kami sa inyo po ng kaunting tulong
02:45na ayuda ng bigas
02:47kasi kulang po talaga sa amin ang aming kainin
02:51dahil sa ganitong sitwasyon po.
02:53Ang Montalban o Rodriguez Rizal
02:56ay imbudo para sa tatlong malalaking river system
02:59na kapag nagsipag-apaw, natural silang babahain.
03:03Yung main river natin, which is the Marikina River,
03:06ang dumadaloy dyan ay from Bosoboso River
03:10and from Quezon, Kayabas River.
03:16So yung dalawa na yun, nag-fuse
03:20and then dito ngayon lalabas yan sa Wawa.
03:24Meron pang isang river na galing ng puray,
03:27dito rin babaksak.
03:28And another river, downstream,
03:30na hindi naman yung Mangahan River.
03:33So Montalban basically ay source ng tubig
03:38papuntang Metro Manila.
03:40Malaking ambag din sa pagbaha
03:42ang lagaslas mula sa mga bundok.
03:44Paano pa kaya kung may quarry operations?
03:47Yeah, contributory ang quarry.
03:49Sa mga ganito, kauna may putik, magkanoon.
03:51Pero sabi mo sa pagbaha, even without quarry kasi,
03:54binabahari naman kami.
03:56So I'm not trying to protect quarry.
03:59Sampire, nakakasiraan ng kalikasan,
04:01nakakasiraan ng ganito,
04:03ng whatnot.
04:03Pero kahit wala pa yung quarry noon,
04:06river quarry yung ilang dati kasi,
04:08ay may baha pa rin naman dito.
04:10Sa kanilang topografiya, wala raw choice
04:13kundi mag-adjust ang mga tao.
04:15Kabilang sa nakikitang solusyon
04:17ng magpataas ng mga bahay,
04:19lalo na ang mga nasa pinakamabababang komunidad.
04:22Ang usapan namin dito,
04:23sila na mismo magpapagawa ng bahay nilaga,
04:25gawin nilang itong story.
04:26Patulungan ng LGU, wala silang pera.
04:28No, no, may pera na rin yung mga yan.
04:30Sa nga, pang-second floor.
04:32Kasi, hindi mo na kaya.
04:34Ano mo, kano ang karami ito?
04:352,000 plus ito eh.
04:37Hindi kaya ng LGU.
04:38Hindi kaya ng LGU.
04:39Paano po yung mga may hirap,
04:40nang wala ka tulad ko,
04:41single parents ako.
04:43Hindi kaya.
04:43Hindi po kaya.
04:50Vicky, ipakita ko lang saglit sa mga kapuso natin
04:53kung ano yung nangyari doon sa closed van na inanod
04:56para lang makita ninyo yung brute force
04:59na dala ng flash flood noong Sabado ng gabi.
05:01Yung tipak na bato na yan
05:03para yan ay mapaguhu ng bahay, di ba?
05:05At itong railing ng tulay na ito sa double L,
05:09kung tawagin nila rito sa San Isidro,
05:11bumigay din sa lakas ng Agos ng daloy ng baha na ito
05:15na nangyari noong Sabado.
05:17Ang panawagan ng LGU ng Rodriguez, Vicky,
05:20ay para sa national government
05:22na sana raw ay bigyan sila ng angkop
05:24na flood control project
05:25para sa klase ng topografiya na meron sila.
05:29Tutal sila doon naman napakahalaga,
05:30imbudo sila at kung ang baha ay makokontrol
05:33dito pa lamang sa Rodriguez,
05:36maiiwasan na ang pagdaloy ng problema
05:37dyan sa Metro Manila.
05:39Vicky?
05:40Mark, di ba sabi ni Mayor Evangelista
05:42na topography na ang problema
05:44kaya ang isang solusyon
05:46ay yung magpataas na lang ng bahay
05:48yung mga residente.
05:49Ganun na lang ba yun, Mark?
05:51Wala na ba ibang solusyon
05:52na nakikita ang lokal na pamalaan?
05:58Sa kamay nila, napakalimitado.
06:01Aminado ang LGU ng Rodriguez
06:02na overpopulated sila.
06:04In fact, ang sabi ng kanilang Mayor,
06:06sila ang pinakapopulated na munisipyo
06:09sa buong bansa,
06:09sila ay more than half a million
06:12sa lugar na ito,
06:13sa valley na ito.
06:14At sa kapangyarihan nilang ordinansa,
06:17hanggang disenyo lamang daw
06:18ng bahay ang pwede nilang gawin.
06:20Kaya ang kanilang hinahighlight palagi
06:23tuwing may problema ng pagbaha dito
06:24ay aksyon mula sa national government.
06:27Yung maraming budget
06:29para sa mga big ticket projects na ito,
06:31flood control projects na ito,
06:33para sa very challenging na topography
06:35kagaya ng Rodriguez Rizal, Vicky.
06:38Alright, maraming salamat
06:40at ingat kayo, John Mark Salazar.
Comments