00:00Tutulong mga residente ng barangay Santa Rita, Olongapo City na ipagpatuloy ang isang solar farm project sa kanilang lugar.
00:07Ito kasi ang makikita nilang sanhiraw ng pagbaha sa lugar nitong weekend, bagay na itinang ginaman ng developer ng proyekto.
00:14Para naman sa DNR at lokal na pamahalaan, tumaas ng 150%.
00:19Ang dami ng ulan na bumuo sa Olongapo City, kaya raw bumaha.
00:23May unang balita si Darling Kai.
00:30Lampas tao ang kulay putik na baha sa bahaging ito ng Forestry, Olongapo City nitong Sabado.
00:36Sa pagragasan ng tubig, isang batang lalaking edad tatlo ang natangay ng pasuki ng baha ang kanilang bahay.
00:43Kinabukasan, natagpuan siyang wala ng buhay sa SBMA boardwalk.
00:52Tila rumagas ang ilog din ang baha sa barangay Santa Rita.
00:56At sa gitna niyan, namataan ang isang ahas.
01:02Naperwisyo rin ang baha ang mga tagapurok uno sa barangay Santa Rita pa rin.
01:06Dalawang araw kasunod nito, umupa na ang baha pero hindi ang makakapal na putik na iniwan ito.
01:12Sobrang hirap bubukod sa inaalipunga ka na, hindi ka na nakakapaglinis.
01:16Ang kapal ng putik, mataas pa yung baha sa loob ng bahay.
01:19Wala ang tubig dito pero sa loob namin meron pa rin.
01:21Ganyan din ang sitwasyon sa Marilag sa barangay Santa Rita pa rin.
01:32Hindi rin makapasok sa trabaho ang anak ni Aling Desiree.
01:36Kung tutuusin, sanay naman daw ang mga residente sa baha pero kakaiba raw ngayon.
01:41Nilobog po kami noong pinakamalaking baha ng 2013 at 2018.
01:45Tapos naulit na naman po yan.
01:46Siguro po yung ulit po ngayon, kasi po siguro dahil sa ginagawa nilang mga solar sa bundok.
01:52Ngayon lang ito nangyari. Dati wala naman eh.
01:55Pagman ka yung solar na yan.
01:57Ang sinisisi ng mga residente, ang phase 1 ng solar farm project na itinayo sa bundok ng AP Renewable Energy
02:04Corporation na pag-aari ng Aboites Renewables Incorporated.
02:08Inaprobahan ng Department of Environment and Natural Resources ang phase 1 nito noong 2022.
02:14284 hectares ang sakop nito at natapos nito lang December 2025.
02:19Sabi niyang grupong PROPEL o Pro People Engineers and Leaders, kung pagbabataya ng satellite imaging, libong mga puno-umano ang
02:27pinutol para sa proyekto.
02:29Kaya hindi na malayong maging sanhi ito ng matinding pagbaha.
02:33Dahil hindi na-absorb, so ito na, pag malalakas ang ulan, ito na ngayon yung nalalaglag sa halupaan.
02:41Kaya nagkakaroon na mas baha kung panahon ng tag-ulan. Kung panahon naman ng tag-araw, natutuyo naman dahil wala
02:51namang hindi na re-recharge yung ating groundwater.
02:55Pero giit ng DNR Region 3, kaunti lamang ang pinutol na puno dahil grassland o damuhan ang ibabaw ng bundok.
03:03Hindi rin daw pinatag ang bundok at ipinatong na lamang ang mga solar panel.
03:07Mga damuhan ho ang majority ng area po nito and hindi ho dinisturb yung natural contour ng lupa.
03:16So sa pagitan ho ng mga solar panels, ma'am, open pa rin po yan na bumabagsak yung tubig at
03:23na-absorb ho ng grasslands natin yung tubig.
03:26Kung titignan ng mapa, downstream o nasa ibabang bahagi ng solar farm ang barangay Santa Rita.
03:32Aminado ang DNR na nakita sa Environmental Impact Assessment ang posibleng pagragasa ng tubig mula sa bundok.
03:38Pero inaprobahan pa rin daw ang proyekto dahil may potensyal mang magbaha, masasagot naman ito ng mga engineering measure.
03:45Nung dumaan ho ito sa proseso ng aplikasyon, nakita ho na mayroong potential impact ho ito sa volume din ho
03:54ng tubig na maaaring makadagdagsak.
03:57Kaya po meron pa yung mga conditions na sinethod dyan for the proponent to address yung flood concern.
04:03Katulad ho yung paglalagay nila ng floodwater drainage, yung pagkatanim ho nila ng mga pulong kahoy.
04:12I-imbisigahan daw ito ng DNR pero posibleng kaya raw bumaha ay dahil mas mataas ng 150% ang bumuus
04:20na ulan sa Olongapo nitong Sabado.
04:22Ito rin ang sinabi ng mayor ng Olongapo.
04:24Definitely po hindi po siya yung cause. Yung level po ng tubig talagang ibang klase po yung ngayon, admittedly.
04:30If you see the map, yung farm is here. So kaya po medyo naka-confirm po namin na yung rainfall
04:39talaga yung problema.
04:40I mean yung hindi po siya talaga yung issue kasi yung speed, yung volume po ng tubig na buwa ba
04:45from here is same as yung buwa ba po sa part na to.
04:49So parang dapat kung ito po yung dahilan, dapat magkaiba po sila na dapat magkaiba yung volume, magkaiba rin yung
04:56speed.
04:57May balak pa ang kumpanya na magtayo ng phase 2 sa mahigit 228 hectares sa kabundukan.
05:03Bagay na tinututulan ng mga residente.
05:06Ayaw po namin matuloy yung phase 2 bilang po mga, mamamayan na rin ang barangay Santa Rita, hindi lang po
05:11mga leader.
05:12Yung ating kabundukan nga po is, dyan po talaga yung pinagkukuha na po nila ng kanilang pangkabuhayan.
05:17Nasa na po wala na pong bundok na makakalbo, wala na pong kalikasan na masisira.
05:28Kasi ang kalikasan may buhay din po sila.
05:33Na maganda na yung ginawa ng Diyos para sa mga tao, sa atin.
05:40Bilang katutubo, isa po kaming nagpoprotekta sa kalikasan.
05:44Noon pa, sa mga ninuno pa po naman.
05:48Kaya sana po, wala na pong mga katutubo na makalayas sa aming lupaing ninuno.
05:56Sa isang pahayag, sinabi naman ng Aboytis Renewables Incorporated na sinusunod nila ang lahat ng mga alituntunin ng DNR.
06:03Pati daw nilang flood pro ng Olongapo City na bahagi ng Kalaklan River Basin.
06:08Kaya dinisenyo ang solar farm para hindi makadagdag o magpalala ng problema sa baha.
06:13Batay rao sa isang independent third party study, hindi palalalain ng power plant ang pagbaha sa downstream communities.
06:21Sinunod din daw nila ang free, prior and informed consent sa ilalim ng Indigenous People's Rights Act of 1997.
06:29Nagsasagawa rin daw sila ng annual tree planting activities.
06:32Sinusubukan din namin kuna ng pahayag ang Department of Energy.
06:36Patuloy namang nakaalerto ang LGU ng Olongapo.
06:38Ito ang unang balita.
06:40Darlene Kai, GMA News.
06:46Darlene Kai, GMA News.
06:49Darlene Kai, GMA News.
Comments