- 4 weeks ago
Değerli takipçilerimiz bizi izleyip takip ettiğiniz için çok teşekkür ederiz.
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Category
📺
TVTranscript
00:04Müzik
00:18Merhaba sevgili izleyenler, Bir Fikir Durağı programı ile daha sizlerle beraberiz.
00:24Bu yıl 1 Eylül Dünya Barış Gününü, bir yanda yüzlerce taziye ve yasın ağırlığı, diğer tarafta da Kürt meselesinin çözümü
00:34yolunda çatışmasızlık dönemi ve bunun getirdiği yeni eşikle birlikte karşılıyoruz.
00:40Ve hiç şüphesiz ki içinde bulunduğumuz bu yeni dönem özellikle kadınlar için temel bir anlam ifade ediyor.
00:48Çünkü kadınlar savaş süreçlerinde, çatışmalı süreçlerde en yoğun, ağır zorlukları yaşamalarıyla beraber aynı zamanda savaşan, mücadele eden, barışın inşasında çok
01:03önemli roller üstlenen özneler de aynı zamanda.
01:07Ve bu yeni eşikte de aslında yeni bir tartışma zemini daha açılıyor kadınlar açısından.
01:13Yeniden siyaset dizayn edilirken, şekillenirken kadınlar bu sürecin neresinde olacak?
01:20Bugün de tam bu sorunun aslında cevabını arayacağız konuklarımla beraber.
01:25Her iki konuğum da Barış'a ihtiyacım var inisiyatifinden.
01:29Sabahat Tunceli Kürt Kadın Hareketi'nden zaten tanıyoruz, biliyoruz.
01:34Feride Eralp de yine Türkiye'li feminist hareket içerisinden tanıdığımız bir isim.
01:39Her ikisine de hoş geldin diyeyim.
01:41Hoş bulduk.
01:41Hoş bulduk.
01:42Sevgili Sabahat sizinle devam edelim.
01:45Çerçeve yasa ile beraber aslında siyasetin yeniden yeni bir sürece evrildiği, bunun işte tarihsel bir eşik olduğu uzun süredir konuşuyoruz,
01:55tartışıyoruz.
01:56Kürt Kadın Hareketi açısından bu süreçten beklentileriniz neler diyerek başlayayım?
02:01Ya biz Özgür Kadın Hareketi TCA olarak çok uzun süredir aslında bir barış mücadelesi veriyoruz.
02:09Bir yandan Kürt halkının hak ve özgürlükleri, bir yandan kadınların özgürlükleri, bir yandan da işte ekolojik mücadele hepsini birlikte yürütmeyi
02:18esas alıyoruz.
02:19O açıdan bizim açımızdan bu bir, nasıl bugüne kadar verdiğimiz emek mücadelenin yeni bir aşamaya taşınması, yani mücadelenin bitmesi değil
02:30yeni bir aşamaya taşınması olarak tanımlıyoruz.
02:33Evet bir çerçeve yasa çıktı ama bu çerçeve yasa bütün sorunları çözmüyor.
02:38Bir de bizim hafızamızda şöyle bir şey var tabii, daha önce de bir çerçeve yasa çıkmıştı 65-51 sayılı yasa.
02:47Yani o zaman da 2013-2015 o zaman parlamentoda milletvekili yapıyorduk.
02:53O sürecin bir zat içindeydik.
02:55Yine işte çözüm komisyonu kurulmuştu.
02:58Hatta o zaman bir anayasa komisyonu kurulmuştu.
03:01Türkiye'de bu sorunun anayasal çözümüne dair de tartışmalar yürütülüyordu.
03:06Yani Kürt sorunu konuşuluyordu esas itibariyle.
03:09Ama işte 2015'te masa devrildi.
03:12Arkasından koyu bir faşizm aslında yaşanan süreç.
03:17Şimdi aslında bu taziyelerle biz bunun ağırlığını çok daha derin hissediyoruz.
03:21Yani bu 10 yılda nasıl korkunç bir çatışma, savaşın derinleştiğini çok daha cenazelerle birlikte daha ağır hissetmeye başladık.
03:33O açıdan barış meselesi bizim açımızdan hani mücadelemizin ne kadar önemli bir yerde olduğunu görüyoruz.
03:40Cenazelere ya da anmalara katıldığımızda her bir aile neden barış olması gerektiğini,
03:48bir daha başkalarının bu açıyı yaşamaması gerektiğini ifade ederken bazıları da kendi çocuklarının akıbetini öğrenmek istiyor.
03:56Yani bu açıdan çok ağır bir süreç ve bu ağırlığın kendisi de aslında barış mücadelesinin zorluğunu beraberinde getiriyor.
04:05Yani bu açıdan bir bütün baktığımızda bir yandan aslında hani Kürt sorunu yarattığı sorun çelişkiler,
04:15bir yandan barış umudu, bir yandan AKP hükümetinin yarattığı, siyasi atmosferinin yarattığı güvensizlik,
04:23bütün bunlarla birlikte baş edmeye çalışan bir özgür kadın hareketi esasda.
04:29Yani bir yandan çünkü Türkiye Kadın Hareketi'ne de, Türkiye'li topluma da barış neden ihtiyaç neden önemli diye anlatmaya
04:36çalışıyoruz.
04:37Bir yandan bu süreci işte devlete güven olur mu, olmaz mı?
04:40Bu meselenin devletle güven olup olmamasının bir sonucu değil.
04:45Aslında bizim nasıl yaşamak istediğimiz ve barışın, asıl ihtiyacı olanların biz olduğumuza dair bir süreç anlatma.
04:54Bir de olmasını istediğimiz bir demokratik bir süreci inşa etmek.
04:58Mesela işte bu yasa evet yani Kürt meselesinden bahsetmiyor.
05:02Sadece silahsızlanmaya odaklanmış.
05:04Biraz önce söyledim, 2013-2015'te biz Kürt meselesini konuşuyorduk, demokratikleşmeyi.
05:09Türkiye'deki tüm aydın, çevreler, kadın hareketi, demokrasi güçleri bu süreci omuzlamıştı.
05:15Yani hatta işte barış için mitingler yapıldı.
05:18Ankara'da biliyorsunuz işte odakana bulandı.
05:23Yani o dönemde de barış istemeyenler aslında süreci sabot etmek isteyenler vardı.
05:28Ama şimdi de şöyle evet yani Kürt sorunun adını bile koymadan sadece silahsızlanmaya odaklanan bir yasa çıkmış olsa bile
05:38biz bunu önemli ve anlamlı görüyoruz.
05:40Yani her şey değil bir başlangıç, yeni bir başlangıç ve barışa giden adım yani barışa giden yolda önemli bir adım.
05:49Biz bu adımı önemli ve kıymetli buluyoruz ve bu yolda yürümek istiyoruz.
05:53Esas olarak böyle diyebilirim.
05:55Feride feminist hareket peki nasıl görüyor bu yeni dönemi, nasıl tartışıyor?
05:59Ya öncelikle biraz hani Sabahat'ın açtığı yerden birkaç bir şey söylemek istedim.
06:05Yani bu bahsettiğin hani özellikle son 10 yıldaki savaşın ne kadar derin yaralar açtığını
06:13şimdiki süreç cenazeler ve tazeler göster dediğin yerden.
06:17Ben bunun mesela ağırlığının bu tarafta yani ülkenin batısında idrak edilemediğini düşünüyorum.
06:25Yani hani hakikaten genel olarak zaten son 10 yılın bakiyelerinden bir tanesi sonsuz bir ırkçılaşma oldu.
06:34Ve bu ırkçılaşma aslında işte siyaset spektrumunun sağından soluna her yere tezahür eden de bir ırkçılaşma oldu.
06:42Biçimleri değişiyor.
06:43Yani bir kısım açısından bu mezunlik işçilere linç etmek, işte bu bir takım erkeklik performanslarıyla linç etmek olarak yaşanıyor.
06:51Bir kısım açısından daha incelikli bir tür hani sürekli işte Kürtlerin bir takım kandırılacak insanlar olarak görüldüğü sosyal medya tartışmalarında
07:04yaşanıyor.
07:04Biçimleri değişiyor ama geriye yani belki AKP siyasetinin düşmanlaştırıcılığının yani sadece Kürt meselesinde değil,
07:14ülkenin başka meselelerinde de düşmanlaştırıcılığının sonuçlarından bir tanesi olarak böyle birbirini duymayan, anlamayan, dinlemeyen bir takım kategoriler içerisine yerleştiren
07:24ve bunu hani örtük veya açık, kimi ırkçı sahiplerle de yapan toplamlar kaldı.
07:32Şu anki sürecin ağırlığının hakikaten böyle anlaşılmadığını düşünüyorum.
07:40Bunun anlaşılmasının da aslında barışın, yani barışın toplumsallaşması üzerine yaptığımız tartışmanın anahtarlarından biri olduğunu düşünüyorum.
07:482013-2015 sürecinde aslında çok bu tip konular üzerine konuşulurdu.
07:52Yani Gezi ile birlikte ve Gezi'nin işte medyada belli bir şekilde anlatılmasının ya da işte üzerinin örtülmesinin
08:01hani bu taraf, ülkenin bu tarafı tarafından ilk defa belki o biçimiyle deneyimlenmesiyle birlikte
08:06bir tür başka gözle Kürtlerin acılarını dinleyebilme kapısı aralanmıştı.
08:11Ve o aralanan kapıdan aslında birçok toplumsal yüzleşme yani ne bileyim hani Ermeni soykırımı yüzleşme tartışmaları da.
08:19Yani aslında böyle bu 2000'ler, 2010'ların başı bu açıdan böyle Türkiye toplumunun belli tartışmaları yapmaya daha belki açık
08:29da olduğu bir zamandı.
08:31Ve 2015'le beraber onun ardından gelen o hani hakikaten yükselen faşizm, artan baskılar, sessizleştirme bir hafızasızlaştırma da yarattı.
08:44Sanki o dönemleri yaşayan insanlar, o dönemki yani yüzleşme pratiklerini bilen insanlar sustular ve geriye böyle bir yani başkasının acısına
08:55tahammül edemeyen
08:56veya hani kulakları buna tamamen kapalı olan bir toplam kaldı.
09:01Bu süreçte de konunun aslında sadece hani bunu çokça da biz Barış'a ihtiyacım var kanalın inisiyetiyle de konuştuk.
09:07Kendi eksikliklerimizi de bu açıdan konuştuk.
09:10Çoğunlukla hani işte meclis komisyonu, yasa, yasanın içeriği ne olacak?
09:16İşte meclis komisyonundan taleplerimiz ne olacak?
09:18gibi daha üst siyaset ve işte meclis koridorları veya hani Ankara'nın Ankara'da yapılacak temaslar ve oraya konuşan bir dille
09:31belki bazı açılardan sıkışması
09:34konunun böyle gerçekten insanların hani varlığını, hayatlarını, kederini, derdini ilgilendiren ve bunu paylaşmamaktan gelen o hani bir toplum olabilme, halk
09:48olabilme, bir arada yaşayabilme halinin geri planda kalmasına sebep oldu.
09:53Bu bence üzerine düşünülmesi gereken bir şey.
09:55Aslında çerçeve yasanın sonrası için bana en temel gelen şey bunun bir toplumsal mücadele alanı haline yeniden getirilmesini sağlamak.
10:02Bizim en çok zorlandığımız şeylerden de biri bu.
10:05Burada tabii ki sıkışmalarımızın sebepleri var.
10:08Yani Sabahattin hani mevcut siyasetin bunu bir işte silah sızlandırma ve hani zaten adına da terörsüz Türkiye diyor ve aslında
10:19birçok yani terör parantezini öyle genişletiyor ki
10:22her türlü işte radikal marjinal faaliyet diye böyle geniş muğlak bir takım kavramlarla yani zaten topluma şey diyor.
10:32Yani ben size terörist dersem siz teröristsiniz.
10:35Dolayısıyla da benim yani eylemlerinizin suç olarak tanımlanıp tanımlanmayacağı bana kalmış diyen bir iktidar biçimiyle karşı karşıya olduğumuz için
10:47bu iktidar biçiminin altında mücadele ederken sürekli kendisine karşı bir bir araya gelebilme potansiyeli olanları birbirine düşürmek gibi bir sahikle
11:00de hareket eden bir iktidar var.
11:02Hep hani Sabahattin şey der bizim için mesela iktidarın sahiklerinin ne olduğu değil bizim ne yapacağımız olmalı.
11:09Öyle bir yerden düşünmeye çalıştığımda da şeyi görüyorum yani mevcut çerçeve yasanın yani tanımlar vesaire tüm bunları bile bir kenara
11:17bırakacak olursak
11:18kendi sınırları içerisinde en büyük sorunu diyeceğim.
11:23suç mevcutu ortadan hiç kaldırmaması yani suçun infazını ertelemek gibi bir yöntemle insanların demokratik siyasete entegre olma zeminin oluşturması.
11:36Bu da bir demoklesin kılıcı demek yani her an o suç olarak tariflenen şey yeniden infaz edilebilir.
11:43Her an yani ben bugün sizi bu eylemler karşılığında ülkeye dönmenize veya cezaevinden çıkmanıza veya dosyaların ertelenmesine müsaade ettim.
11:56Ama yarın aynı suçtan yargılama hakkımız haklı tutuyorum diyen bir devlet gerçekliği altında mücadele etmek zorunda bırakılıyor insanlar.
12:03Yani bu koşullar altında mücadele etmek zorunda bırakılmak bugün cezaevinden çıkacak olanın yarın yeniden o cezaevine girme riskini zaten göze
12:11alarak o mücadeleye dahil olması demek.
12:13Bizim bu temel bu temeli yani bu temel olarak mücadeleyi demokratik mücadeleyi suç olarak tanımlama zihniyetini ortadan kaldırmak gibi bir
12:24derdimiz var.
12:24Zaten bu yüzden barışa ihtiyacım var kadının inisiyatif şey yani terörle mücadele kanunu kaldırılması gibi hani radikal gibi düşünülebilecek bir
12:32söz söylüyor.
12:32Terör suçu denen bir suçu bu biçimde tariflemek zorunda olmamalı bir devlet gibi bir iddiada bulunuyor.
12:42Bu feministler açısından da aslında sadece feministler değil hani demokratik mücadele alanındaki herkes açısından kadınlar açısından da oldukça önemli.
12:51Çünkü aynı suç kalıpları biz kadınların karşısına her an çıkıyor.
12:55İşte daha geçtiğimiz gün Ayşe Tokyaz davası için bir karakolun önünde eylem yapmak istedik.
13:01Dediler ki karakol önünde eylem yapamazsınız.
13:03Bu da aslında aynı zihniyetin ürünü.
13:06Çünkü adliye önünde eylem yapabilirsiniz.
13:09İşte meclis önünde eylem yapabilirsiniz.
13:11Ama karakol önünde yapamazsınız.
13:12Çünkü Türkiye bir polis devleti.
13:13Yani bu yasakçı zihniyet neyin suç olduğunu işte neyin o izin verdiği sınırın ötesinde olduğunu bu biçimle tanımlamaya devam ettiği
13:27sürece biz hep suçlu olmaya devam edeceğiz hakkımızı ararken.
13:29Biz hakkımızı ararken suçlu olmadığımız bir düzen ve dünya istiyoruz.
13:33Bunu inşa etmek için uğraşıyoruz.
13:35Bu yasayı da hani bunun sonrasındaki süreci de aslında tam da bu yasanın kendisine temel olarak aldığı bu suç meselesini
13:44sürdürme zihniyetiyle mücadele ederek geçirmemiz gerektiğini düşünüyorum ben.
13:50Sabah sen bu suç meselesiyle ilgili ek neler söylemek istersin?
13:56Bence Feride Önem bin yok diye dikkat çekti.
13:58Mesela biz bu Kürt halkının özgürlük mücadelesini, hak ve özgürlük mücadelesini bu kavramla ifade etmiyoruz.
14:06Bu meşru bir talep.
14:08Dolayısıyla devletin bunu bu noktada ele almasını ve bir infaz erteleme olarak tanımlamasını kendisi zaten sorunlu bir şey.
14:17Yani bir halkın hak ve özgürlük mücadelesi suç olamaz yani.
14:21Biz mesela bu tanıması kabul etmiyoruz o açıdan da.
14:25Ama biz bu süreç açısından hem ki devletin nasıl tanımladığı değil Feride Atıfta bulunduğu ya da dışımızdakiler bizi nasıl tanımladığından
14:35ziyade biz kendimizi nasıl tanımlıyoruz ve nasıl yol yürüyoruz.
14:38Mesela hep sokakta bana da soruyorlar bu devlete güven olur mu, AKP'ye güven olur mu?
14:43Ya biz bu mücadeleye devlete güvenerek başlamadık.
14:46Zaten devletin bu politikalarına karşı bir mücadele hak döndü.
14:51Yani devlet Kürtleri yok saydığı için, dilini kimliğini, kültürünü yok saydığı için sadece Kürt'e değil sosyalisti de, muhalifi de,
14:59feministi de, komünisti de yok saydığı için.
15:02Yani kendinden ötekini yok sayıyor zaten.
15:05Dolayısıyla biz mesele diyelim ki devlete bakarak değil, kendi durduğumuz noktada kendi mücadelemizi esas alarak ne istiyoruz ve bu mücadeleyi
15:15nasıl geliştirebiliriz?
15:16Şimdi Kürt siyasi hareketi iradesel olarak mücadele yöntemini değiştiriyor.
15:21Esas mesele bu ve bu mücadelede şimdiye kadar devletle karşı karşıya gelen, mesela devlet ne diyordu?
15:27Terörle mücadele konseptinin bir parçası olarak bu işeyle alıyordu.
15:30İşte bu ülkeyi bölmek istiyorlar deyip bütün baskı rejimini devreye koyuyordu.
15:35Yani bu son 10 yılda bu kadar koyu faşizm yaşandıysa bu Kürt meselesinden bağımsız değil yani.
15:41Kürtlere yönelik baskı siyaseti, zulüm politikası bir şekilde aslında genelleşerek bütün Türkiye halklarına yayıldı artık yani.
15:52Siz bir yerde çünkü haksızlığa, hukuksuzlığa yol açarsanız yarın başınıza gelir.
15:57Biz bu Kobani yargılamaları sırasında ya da öncesinde muhalefete karşı şimdi CHP ve yeni parti hangisine diyeceğim ama ikisi de
16:08aslında sonuçta ikisi de bu meselede.
16:10Çünkü Kılıçdaroğlu dokunmazlıktan kaldırmasına evet dedi o dönemki yönetim bu işe şeyi yaptı.
16:18Mesela o zaman şöyle diyorduk yani bugün siz bunu şey yapmazsanız yarın başınıza gelir diye ifade ettiğimizde sanki böyle bir
16:25şey gibi söylüyorduk hani ama pratik bizi doğruladı.
16:28Yani şimdi yeni bir aşamadayız.
16:31Gerçekten silahlı mücadelenin sonlandırılması hem Kürt özgürlük mücadelesi açısından hem feminist mücadelesi açısından hem sosyalist mücadelesi açısından hem de Türkiye
16:42'nin demokrasi mücadelesi açısından yeni bir olanak sağlıyor.
16:45Nedir bu? En azından bundan sonra sorunları konuşarak diyalogla müzakereyle çözme olana bu bir mücadelenin yeni biçimi yani mücadele bitmiyor.
16:57Esas itibariyle devlet açısından bakarsan tabii bu mücadeleyi bitirmek istiyor.
17:01Kendisi için tehlike tehdit olarak görüyor.
17:03Onun durduğu noktadan baktığımızda şey Feride'nin çok haklı olarak söylediği gibi mesela güvencesi yok.
17:09Demokrasinin kılıcı gibi başında sallanıyor bu yasa aslında.
17:12Yarın çünkü 10 yıl erteleyeceksin 10 yıl içerisinde benzer suç işlediğinde yarın her an her şey örgüt olabilir yani.
17:22Dolayısıyla bunun güvencesi şeyi yok.
17:25O yüzden peki bunun güvencesini, bunun güvencesini biz şöyle tanımlıyoruz.
17:29Örgütlü kadın gücü, örgütlü halk gücü.
17:32Yani ve örgütlü bir dayanışma.
17:35Yani bu mesele Feride'nin çok haklı söylediği ve beni de aslında biraz kaygılandıran ve daha doğrusu şöyle bir yol
17:43yöntem bulma konusunda bizi de en çok uğraştıran konu bu.
17:47Batıya nasıl anlatacağız bu mesele?
17:49Çünkü devlet bilerek bu meselenin batıya anlatılmasını engelliyor.
17:54Aslında eskiden nasıldı tırnak içinde söylüyorum terör sorunu nasıl?
17:58Kürt sorunuydu, Kürtlerin sorunuydu, devletle Kürtler arasındaki bir sorundu.
18:02Dolayısıyla Türkiye toplumu buraya dahil etmiyordu.
18:05Hatta Türkiye toplumu bu soruna bakınca ya efendim devletin güvenlik sorunu var zaten.
18:10Devlet kendini koruyacak gibi bir perspektifle aslında batıyı bu işin içerisine dahil etmiyordu.
18:16Şimdi de aslında barış meselesini batının bir meselesi olarak görmüyor.
18:20Yani bu işte Kürtlerle devlet arasındaki sanki bir süreçmiş gibi batıyı bu işi dışında tutmak için de çeşitli yol yöntemi.
18:29İşte muhalefete yönelik baskı siyasetini hızla sürdürüyor ya da işte tam Kürt meselesini konuşturmuyor başka meseleler.
18:35Ya da onu konuşan sosyalistleri operasyon düzenliyor.
18:40Türkiye'de dikkat ederseniz başka gündemleri hep Kürt meselesinin önüne koyarak bu mesele Kürtlerle devlet arasında barış meselesi bir alana sıkıştırılmak
18:49isteniyor.
18:50Batı'ya da başka bir psikoloji doğal olarak şöyle bir şey söyleniyor dışarıdan.
18:56İşte efendim CHP'ye ya da yeni partiye operasyon olurken belediye başkanları cezaevindeyken bilmem işte bu kadar antidemokratik uygulama varken
19:04barış olur mu?
19:06Bu sözün kendisi aslında yeni bir duvar yani görünmez bir duvar halklar arası bir duvar.
19:12Mesela bu duvar şöyle kırılmıştı ilk işte Gezi direnişi 2013-2015 aynı zamanda Gezi direnişinde şey yaptığı bir süreçti.
19:21Ve işte Medeni Yıldırım katledildiğinden Gezi'den Lice'ye diye ilk kez bir slogan atıldı.
19:27İlk kez belki Batı Devlet şiddetinin aslında nasıl olduğunu deneyimlemiş oldu.
19:31Buradaki şiddet biçimleriyle ki kıyaslanamaz aslında Kürdistan'da yaşanan şiddet başka bir boyutu belki bu süreç ile ilerlerse.
19:40Daha da uzun yıllara yayılmış en azından.
19:42Tabii hakikat adalet yüzleşme konusu belki ileride daha çok gündemimiz olacak.
19:47Ama esas itibariyle Batı'yı bu meselenin hani dışında tutmak için şey yapan iktidarın kurduğu oyun biraz tutmuş gibi görünüyor.
19:58Yani mesela işte barışa ihtiyacım var kadın inisiyatifi bu şeye biraz müdahale ediyor.
20:04Yani ben mesela şey BİV'in bu açıdan bazı eylemleri çok önemli buluyorum.
20:09Mesela şimdi aslında radikal bir talep değil.
20:12TMK çünkü toplum üzerine toplumda mücadele kanuna dönüştü yani.
20:17Terörle mücadele kanunu değil toplumla mücadele kanunu.
20:20Çünkü her şey bu kavramına girebilir.
20:24O yüzden bunun kaldırılması gerekir.
20:26Yani amasız fakatsız.
20:27Yani ama kaldırılmıyor diye biz mücadele etmekten vaz mı geçeceğiz?
20:32Bir bu.
20:32İkincisi mesela barışa ihtiyacım var kadının inisiyatifi'nin önemli taleplerinden birisi siyaset yapma hakkı.
20:39Mesela bu da aslında siyaseti kimin yapacağını belirleyen bir devlet gerçekliğiyle şey yapıyoruz.
20:47Ya da hukukun araşsallaştırarak işte kayyum rejimi bunun adıdır.
20:51Yani Kürtler kendi kendini yönetemez esasla.
20:53Hizmet şey yapamaz.
20:55Buna ben ancak karar veririm.
20:56İşte atadığı valiyi kaymakamla o süreci geliştiriyor.
21:01Yani o açıdan bu batıda yine de bu mesele bizim ortak meselemiz, ortak geleceğimiz.
21:09Yani Kürt özgür değilse Türk de özgür değildir.
21:12Bugün Kürt'ün başına gelen yarın Türk'ün başına geliyor deneyim diyoruz.
21:16Dolayısıyla bu mesele Kürt-Türk meselesi de değil.
21:18Aslında bu mesele devletin uyguladığı Kürt karşıtı politikanın yansımaları.
21:24Yani bu yukarıdan üretilen bir ırkçılık var yani.
21:28Yukarıdan üretilen bir milliyetçilik, bu cinsiyetçilik, hatta dincilik.
21:33Yani bu politikaların altında hem toplumlar arasında görülmez, duvarlar ölüyor.
21:39Biz kadınlar yıllarca camdan duvarlardan bahsettik cam tavanlar.
21:44Hani kadını bir şekilde görülmez o tavana çarpıyor diye.
21:47Aslında şimdi de halklar arasında ya da bu süreçle halklar arasında böyle bir görülmez şey örüyor devlet.
21:54Bunu kırabilirsek yani dediğim gibi Kadın Hareketi'nin emeği çabası var ama yetmez.
22:01Daha da ilerlemek gerekir.
22:03Bunun çeşitli nedenleri var yani sadece şeyle de değil.
22:06Yani Türkiye'deki sosyalist hareketinin zayıflaması bir şekilde sendikal hareketinin zayıflaması,
22:12muhalif hareketin kendisini baskı altına alıyor olması.
22:16Yani son on yılda çok başka bir siyaset şey yapıldı ama buna mahkum olmamak lazım.
22:21Belki de bizi şey yapan da bu.
22:24Yani bazen diyorlar nasıl bu hala umutlusunuz bu kadar işte cezevinde kaldınız çıktınız hala AKP gerçekliğini bilmiyoruz.
22:32Yani bizim bilmemek değil yani.
22:33Bizim bir iddiamız var ve umudumuz var.
22:37Bunu gerçek kılmak istiyoruz.
22:39Hani bunun sorumluluğunu da üstleniyoruz öyle diyeyim.
22:42Şimdi çerçeve yasanın aslında eksiklikleriyle beraber bir tarafıyla bu sonrasında kurulacak olan alt komisyonlar da çok eleştiriyor.
22:51Biraz da buraya gelmek istiyorum.
22:53Yani kadın kurulunun olmaması.
22:55Ve Feride Sabahat de bahsetti aslında.
22:59Sen de söyledin.
22:59Batıdan duyulmamak.
23:01Batının da farklı kaygıları, korkuları var.
23:04Ve bir şekilde bu ülkede aynı etnik kimlikten olmayan, ortak paydaları olmayan insanların söz kurması,
23:13aynı cümle etrafında ortaklaşması, imkansız olduğu zamanlarda dahi kadın hareketi bunu yapmayı başardı.
23:21Farklılıklarıyla beraber ortak bir cümle altında buluşabildi.
23:27Dolayısıyla kadın kurulu nasıl kurulmalı?
23:32Bu acıların, yasların ortaklaştırılmasında ya da bize öğretilmiş olan bu nefret diliyle beraber bunun aşılmasında nasıl bir mekanizma olmalı?
23:42Yani hem meclis içinde hem meclis dışında.
23:44Yani şimdi yani her durumda savaşın erkek egemenliğini derinleştirdiği ve savaşın erkek egemen bir durum ortaya çıkardığı aşikar.
23:55Ama barış da kendiliğinden erkek egemenliğini aşındırıyor diye bir şey yok.
24:00Yani bu anlayışla aslında biz biraz hani bu barış mücadelesinin içerisinde kadınlar olarak yer alıyoruz.
24:07Yani barış denen de gayet patriarkal, gayet erkek egemen bir biçimde.
24:12İşte erkeklerin, yani bir grup erkeğin savaşın nasıl sonlanacağına ve hangi koşullarda sonlanacağına karar verdiği bir şekilde gerçekleştirebilir.
24:23Dünyada da çokça örneği var bunun.
24:25Bizim şu an burada içinde bulunduğumuz süreçte de aslında özellikle devlet tarafından yani kadınlar veya kadınların iradesi,
24:34işte kadın meselesi yani toplumsal cinsiyet meselesi, savaşın cinsiyetli tarafı ve sonuçları konusu.
24:42Sürekli olarak göz ardı edildi ve ediliyor.
24:44Yani biz buna çokça dikkat çektik.
24:47En çok dikkat çektiğimiz şey boyutlarından bir tanesi aslında tam da bu meclis komisyonunun öncelikle,
24:53hani bu yasaya giden süreçteki komisyonunun oluşumu ve işleyişiyle ilgiliydi.
24:58Yani komisyon çoğunlukla işte 50 küsur üyesinin sadece 10 civar kadındı diye hatırlıyorum.
25:06130'dan fazla kere toplandı.
25:09Sadece bir gününde kadın örgütlerini dinledi.
25:13Toplamda 6-7 yani işte 5 kadın örgütü ve aynı zamanda Barış anneleriyle birlikte 6 kadın örgütünü dinlemiş oldu.
25:23Dinlediği yüzlerce örgüt içerisinden ve sonuç olarak bir rapor oluşturdu ve o raporda kadın kelimesi geçmiyordu.
25:30Yani kadınlarla ilgili herhangi bir tespit yoktu.
25:35Dolayısıyla da yani savaşa ilişkin, barışa, demokrasiye, çözüme ilişkin fikriyatında
25:42hani kadınlar bunu nasıl yaşadı, bu toplumun yarısı aynı zamanda.
25:46Hem yani savaştan, çatışmalı süreçlerden her iki tarafta da etkilenen kadınlar var.
25:51Hem de savaşan doğrudan savaşın içerisinde, elinde silah olan kadınlar var.
25:55Hem de yani savaş süreci boyunca işlenen pek çok cinsel suç var.
26:03Bunların hepsi ile birlikte aynı zamanda zorunlu göçler var, bunların cinsiyetli sonuçları var.
26:08Ana dil meselesi, bunun cinsiyetli sonuçları var.
26:11Bunların hiçbir tanesine ilişkin bir tespit raporda yoktu.
26:16Biz bunu sıklıkla gündeme getiriyoruz aslında.
26:20Yani sorun nasıl tespit edilirse çözüm de aslında biraz o şekilde geliyor.
26:24Tam da bu yüzden şimdi kurulan kurul, mecliste kurulan kurul tamamen erkeklerden oluşuyor.
26:30Alt kurullarda da herhangi bir şekilde bu konunun toplumsal cinsiyet boyutuyla ilgili bir vurgu yok.
26:37Bununla ilgili DEM Parti'nin bir talebi, yani talep dile getirdiğini biliyorum.
26:43Bence bir yandan, yani bence de bir yandan bunun resmi olarak yürütülen izleme değerlendirme mekanizmasının bir kadın kurulu veya toplumsal
26:56cinsiyet perspektifinden bakan bir kurulunun olması gerekir.
26:59Ama aynı zamanda diğer kurulların içerisinde de kadınların da olması gerekir.
27:04Yani kadın bakış açısıyla yaklaşan kadınların da olması gerekir.
27:08Yani böyle sanki kadın meselesi diğer bütün meselelerden ayrı kendi içinde bir kategoriymiş de örneğin mesela yani işte hem hani
27:17silah bırakma süreci bu kadınları hiç ilgilendirmeyen bir şeymiş gibi.
27:22Cinsiyetsiz bir süreçmiş gibi yani silah bırakacak kadınlar yokmuş gibi, geza ardından çıkacak kadınlar yokmuş gibi yaklaşılıyor.
27:30Ya da hani eğitim konusu düşünüldüğü zaman, ana dil konusu düşünüldüğü zaman bunun sadece erkek uzmanlar tarafından değerlendirildiği ve bu
27:39boyutunun eksik kaldığı.
27:40Ya da eğer hani 2013-2015 sürecinde ve daha öncesinde de bunun tarçmaları vardı işte köye dönüş meselesi ya da
27:47zorunlu göçle boşaltılan işte ne bileyim özel güvenlik bölgesi ilan edilen köylerin, toprakların, oradaki zararların telafisi, tazmini konusunun da kadınların
27:58hayatlarına çok doğrudan etkileri var.
27:59O yüzden böyle tek yani bir yere kadınların sıkıştırılmasını da ben hani yetersiz buluyorum yani bir başlangıç elbette böyle bir
28:09şey olmasa ama yetersiz.
28:10Ve bunun haricinde tabii ki hani resmi mekanizmadan bağımsız olarak da işleyebilen, yani kadınların hani gerçekten o kısıtlılıklar olmadan diyeyim
28:23yani resmi süreçlerin kısıtlılığı,
28:24işte bürokrasinin sorunları vesaire engelleyici tarafları olmadan da aslında kendi izleme diyeyim kurullarımızı oluşturma kapasitemiz var.
28:37Yani daha önceki süreçte aslında Kadın Özgürlük Meclisi biraz böyle bir düşünceyle de yani bunu da içeren bir bakış açısıyla
28:47kurulan bir yapı vardı örneğin.
28:48Bugün de hani Kadın Hareketi'nin bu tip şeyleri tartışacağına, yani hala tartışıyor olduğuna söyleyebilirim.
28:57Ben yani böyle düşünüyorum genel itibariyle bu şey yani kadınların bu süreci izlemesi, değerlendirmesi ve kurullar meselesinde.
29:07Şimdi Feride yine önemli başlıklar da verdi. Yani savaşan kadınlar var, dağdan gelecek olanlar var, cezaevinden çıkacak olanlar, diaspora da
29:16olanlar.
29:17Hem bu kurul meselesi hem de bütün bu kadınları da ya da barış anneleri, bugün işte yaz tutan anneler veya
29:25onların yakınları aynı şekilde.
29:27Bunları kapsayacak bir mekanizma nasıl olmalı, ne olmalı?
29:32Ya Feride de söyledi, esas itibariyle erkek hegemen bir toplumsal yapıdan geçiyor.
29:38Sonuçta AKP iktidarı da, AKP-MHP, aslında ideolojik politik olarak da buradan besleniyor yani.
29:48Erkek hegemen kapitalist bir sistemin temsilcileri sonuçta öyle bakınca.
29:54Dolayısıyla doğalında bir kadın politikasını düşünmek akıllarına dahi gelmiyor.
30:00Hatta bu süreç başladığından beri yani 2013-2015 dediği hani Kürt Siyasi Hareketi'nin, Kürt Siyasi Hareketi'nin önderliğinin kadın
30:08meselesini bu kadar gündeme getirmesine anlam da vermiyorlardı.
30:12Ama gelinen aşamada kadınların bu süreçte yer alması konusunda bir şey, itiraz yok.
30:20Evet, yani biz mesela görüşmelerde de mutlaka kadınlar yer almalı diyoruz ama pratik politikada da bir karşılığı yok.
30:27Bir de nasıl yer alması?
30:29Yani hani izleyici pozisyonunda mı, özne pozisyonunda mı?
30:32Birinci durum bu yani tespit olarak söylüyorum tamamen kadınlar yer almasın demiyorlar.
30:37Ama yer alması konusunda bir şey yok. Feride'nin dikkat çektiği önemli bir şey var.
30:41Mesela diyeyim ki bir gün kadınları dinlediler.
30:45O da biraz partinin zoruyla hani Barış'a ihtiyacım var kadın inisiyatifi sunum yaptı.
30:51Örneğin biz TC olarak da sunum yapmak istedik ama kabul görmedi.
30:54Barış anneleri bir sunum yaptı.
30:57Ama rapor çıktısına baktığımızda bu çok görünmez kılındı.
31:01Evet tutanaklarında var kadınlar ama esas itibariyle ama siyasi partilerinde.
31:05Mesela biz o zaman bir açıklama yaptık siyasi partilerin açıklamalarında da kadınlar yoktu.
31:12Hatta DEM Parti de dahil o zaman.
31:14Yani ne yazık ki değil mi bu kadar kadın özgürlük mücadelesi yürüten ve bu kadar güçlü kadın şeyi olan.
31:20Ama o dönemde yoğunlaşan başka bir şey nedeniyle.
31:24İkisi birbirinden ayrı şeylermiş gibi oluyor.
31:26Evet. Böyle bir durum yaşadı.
31:29Şimdiki süreç açısından da şimdi iki tane bir kurul bahsediliyor.
31:33İşte bu şeyin yasanın gerektirdiği bir icra kurulu.
31:36Bir tanesi de mecliste kurulacak kurul.
31:39İzleme olan.
31:40İcra kurulu Cumhurbaşkanlığı yardımcılığında kurulacak olan işte dört tane alt kurulu kuruldu.
31:46Bu kurullarda mutlaka kadınlar yer almalı.
31:48Mesela biz sadece kadın meselesi kadınlarla ilgili bölüm değil gerçekten bütün bu kurullarda.
31:55Mesela bu bizim aynı zamanda iktidara da şeyimiz.
31:59Yani barışa ihtiyacımız var kadın inisiyatifi.
32:01Aynı zamanda devlete de bir çağrı bulunuyor.
32:03Yani tamam bu kurulları kurdunuz.
32:05Önemli bu çalışmalar açısından.
32:07Ama burada mutlaka kadınlar yer almalı.
32:09Çünkü kadınların olmadığı yerde kadınlar adına hiçbir karar uygulanmıyor.
32:13Yani bunu görüyoruz.
32:15Görünmez kılmıyor.
32:16Bir bu ikincisi mecliste kurulacak izleme komisyonu.
32:21Yani aslında üçüncü taraf diye ifade edeceğimiz.
32:24Ya da bu sürecin olası bir krize girdiğinde hani şey yapacağı devreye gireceği kurul.
32:30Çünkü mesela Türkiye'deki süreç dünya örneklerine benzemiyor.
32:34Diğer dünya örneklerinin hemen hemen hepsinde bir üçüncü göz var yani.
32:38Yani tarafları denetleyecek ya da tarafların bir sorun yaşadığında devreye gidip çözecek.
32:44Türkiye'de böyle bir mekanizma yok.
32:45Bu mekanizmayı mecliste atfetmiş oluyor bu komisyonlar.
32:49Dolayısıyla meclisteki bütün partilerin içerisinde olacağı bir komisyon gibi öngörülüyor.
32:55Burada da mutlaka kadınlar olmalı.
32:57Yani bu diyelim ki siyasi partiler esas da üye sayısı kaç olacak onu çok bilmiyorum.
33:03Nasıl tanımlayacaklar ama kadınların verilmesi gerektiğini düşünüyoruz.
33:07Üçüncü olarak da aslında yine Peri'den söylediği şeyi tartışıyor.
33:11Yani bundan bağımsız mutlaka kadınların bu süreci özgün olarak takip etmesi gerekir.
33:18Yani işte sadece kadın gerillalar geleceği için değil.
33:21Cezem'de kadınlar çıkacağı için değil.
33:23Avrupa'da, diaspora'da sadece kadınlar geleceği için değil.
33:26Kadınlar olarak yeni bir sürecin örgütlenmesinde ve geleceğimizi ilgilendirecek bir süreçte var olmak için de.
33:37Yani mesela sadece çünkü gelecek kadınlar politik kadınlar.
33:40Sonuçta onlar da bu mücadelenin bir parçası.
33:44Yani onlar da tamam silahları bırakıyor ama mücadeleyi bırakmıyor.
33:47Avrupa'dan gelecek ama demokratik zaten Avrupa'da da bir şekilde mücadeleyi devam ediyor.
33:52Ya da işte mahmurdan gelecek olanlar.
33:54Yani o açıdan biz kadınlar olarak demokratik bir cumhuriyeti, demokratik bir toplumu, demokratik bir geleceği nasıl inşa edeceğiz?
34:03Çünkü bu mesele, evet işte Sayın Hocalan ne dedi?
34:07Bin kilometrelik yolun birinci adımı yani.
34:10Demek ki bu bundan sonraki atılacak adımlarda gerçekten kürt sorunu demokratik ve barış çözümü Türkiye'nin demokratikleşmesi,
34:18kadın özgürlüğü, ekolojik özgürlük gibi yani şimdiye kadar mücadele gerekeceğimiz olan pek çok konuda mücadele etmek durumundayız.
34:26Bu süreç sadece silahların sonlandırmasıyla sınırlı değil.
34:30Bu bir aşama, mesela silahların sonlandırdığı kadınlar geldi.
34:34İşte o yüzden biraz önce söyledim siyaset yapma hakkı, talebi çok kıymetli.
34:38Bu kadınlar gelecek, siyaset yapacak.
34:40İsterse siyasi partide, isterse feminist hareketli, isterse sosyalist hareketli, isterse işte başka kurumlarda.
34:47Yani sonuçta bu kadınlar geldiğinde, diyelim ki kürt sorunu çözümü konusunda bugüne kadar yürüttükleri mücadeleyi başka bir biçimde yürütecekler.
34:58Mücadelenin aracı değişiyor.
35:00Eğer bunu yapamıyorsa mesela o zaman işte bu kurul devreye girip bunun yapılmasını sağlamak, bu konuda bir mücadeleyi yürütmek, birlikte
35:09mücadele etmek.
35:10Çünkü oradaki kadına siyaset yapma hakkı tanımadığında aslında buradakine de tanımamış oluyor.
35:15Yani burada zaten tanımıyor.
35:17Mesela Kadın Hareketi olarak biz şöyle tanımlıyoruz.
35:20Bu süreç bekle görü siyaseti değil.
35:23Bu süreç gerçekten ortaya çıkan olanağı, demokrasi ve barış mücadelesinde demokratik siyaset olanağını doğru değerlendirip buna örgütlemek, bunu toplumsallaştırmak.
35:36Yani çünkü esas itibariyle mesele bu.
35:38Yani barış isteyenlerin kendisini güçlü örgütlemesi ve iktidar yapması, klasik anlamda iktidar söylemiyorum, yönetime getirmesi aslında o yönetimin nasıl şekilleneceğini
35:51geliştiriyor.
35:52Yönetim hep iktidar, yani erkek egemen, dinci, milliyetçi, cinsiyetçi bir anlayışta olduğunda hep biz onunla karşı mücadele etmek durumunda kalacağız.
36:02Yani o yüzden siyaseti de değiştirmeyi esas alan bir yer.
36:06Mesela belki bu izleme kurulları işte sadece izleyen değil, kanun teklifi yapmayı öneren, siyasetteki değişiklikleri öneren, işte toplumsal kırılmaların nerede
36:16yaşadığını bilen, bunun için tedbirler alan.
36:20Yani birçok çalışma alanı olabilir, klasik anlamda bir izleme meselesi değil.
36:24Yani doğal olarak ben bu çalışmaların yani sadece bir kurul da olmayabilir.
36:31Tövü tövü dışarıda bağımsız başka.
36:33Bir de bu mesele sadece işte devletin alanına bırakmamak gerektiğini ben aslında cezaevinden çıktığımdan beri barış çok ciddi bir iştir.
36:41Sadece devletin insafına bırakılamaz.
36:44Çünkü devletin barış dediği şey aslında negatif barıştır.
36:47Yani dolayısıyla biz pozitif barış istiyorsak yani kadınları, insanları, halkları ilgilendiren bir süreçten bakıyorsak o zaman bunun ciddiyetine vararak bunun
36:59içinde olmak, bunun yürütücüsü olmaya ihtiyacımız var.
37:04Yani kendi durduğumuz noktadan da böyle bakıyoruz.
37:07O açıdan önümüzdeki süreç biraz zorlu, uzun ve sorumlu kalmayı gerektiren bir süreç diyeyim.
37:15Şimdi aslında dünya örneklerinden de biraz bahsettin.
37:20Yine Feride ile devam etmek istiyorum.
37:22Yani kadınların masalarda olduğu hem dünya örneklerinde işte hem de burada Sabahat de yine belirtti.
37:28Yani kadınların masada olmasına bir itiraz yok.
37:31Ama o kadınların nasıl masada olacağı da ince bir çizgi.
37:35Genelde işte tabii ki gerçekliğiyle beraber savaştan en çok etkilenen kadınlar ama sürekli olarak bir mağduriyet halde var.
37:44Bu mağdurluktan çıkarak özneleşme, işte bir inşa süreci nasıl yani buna bir basınç oluşturulabilir?
37:54Kadınların zaten genel olarak siyaset yapması, politika yapması yani uzun yıllardır kadın hareketi içerisindesin ve kadını buna dahil etmek bu
38:03kadar zorken
38:04şimdi işte bu yeni dönem dediğimiz çatışmasızlıkla beraber bu basınç hem mecliste bir basınç oluşturmak hem de toplumda bir farkındalık
38:13ya da daha geniş bir çeper yapmak için
38:15sence nasıl örgütlenmeli ya da o basınç nasıl olmalı diyeyim?
38:19Ya zor bir soru soruyorsun.
38:21Bence biraz şeyde yatıyor bu.
38:24Şey gibi bir siyaset yapma biçimi var iktidarların.
38:28Yani sanırım ki sadece Türkiye'deki iktidar için değildir bu.
38:32Meseleleri birbirleriyle yani çıkarları diyeyim ya da meseleleri birbiriyle karşı karşıya getiren biçimde.
38:38Yani sanki hani bizim toplumumuzda mesela işte işçilerin çıkarları ve Kürtlerin çıkarları birbirine zıtmış gibi.
38:44Yani sanki sadece bir tanesine yetecek kadar bir kazanım yani bir pasta varmış da hani onun olursa onun olamazmış gibi.
38:52Bir siyaset yürütme tarzı var iktidarların yani kadın meselesinde de biraz bunu yapıyor.
38:57Yani böyle şey çok tesadüfi gelmiyor bana.
39:02Ne zaman bir işte infaz meselesini konuşsak, cezaevi meselesini konuşsak bunun iki yüzü var.
39:09Bir yüzü siyasi tutsaklar tartışması, bir yüzü de işte yani kadın katillerine, kadına suç işleyenlere, cinsel suç işleyenlere vs. vs.
39:20infaz indirimleri ve cezasızlık politikaları.
39:23Yani kadın hareketinin çok uzun süredir bu cezasızlık politikaları ile bir derdi var.
39:27Ama aynı zamanda işte demokrasi mücadelesi içerisindeki hepimizin aynı zamanda da cezalandırma politikalarıyla da bir derdi var.
39:34Ve sanki ikisi hani birini talep ederken öbürünü geri planda bırakmalıymışsın.
39:39Ya da biri için mücadele ederken öbürünü zararına bir şeye onay vermeliymişsin gibi bir ortam yaratılıyor.
39:48Ve böyle hareketlerin ya da toplumsal kesimlerin çıkarlarını karşı karşıya getirmeye yönelik bir siyaset tarzı işletiliyor.
39:56Kadınlar açısından da yani bugün mevcut rejim oldukça problemli bir rejim.
40:04Yani özellikle 80'lerden bu yana kadın mücadelesi, femiz mücadelesinin ortak kazanımlarına sürekli olarak aşındırmaya çabalayan,
40:15bunu da belli bir böyle daha hani işte kadınların itaatkar olduğu, daha çok çocuk doğurduğu, çocukların bakımını koşulsuz bir şekilde
40:25üstlendiği,
40:26aynı zamanda ama piyasaya entegre olduğu, piyasaya da bir hani orada da bir değer ürettiği ama evde de ücretsiz çalıştığı,
40:32bu hali hani tahkim etmek ve sürdürmek gibi derdi olan bir iktidarla karşı karşıya kadınlar, bütün kadınlar,
40:41hani bu işte Kürt kadınlar da, işçi kadınlar da, ne bileyim Türk kadınlar da, Rum kadınlar da yani işte hani
40:50kimliğinden bağımsız değil bütün kadınlar.
40:52Ve farklı biçimlerinde, kimliklerinden de dolayı farklı biçimlerde etkileniyorlar elbette.
40:57Ve bu ortak mücadeleyle, yani kadınların bu ortak mücadeleyle, bu iktidara, iktidarın da sürdürdüğü bu politikalara karşı ortak mücadeleyle,
41:06barış için çabalamak ve barış için mücadele etmenin böyle birbirinden apayrı, hatta yer yer birbiriyle çatışan şeyler değil de,
41:16aslında birbirini güçlendirecek şeyler olduğu anlayışını yaygınlaştırmaktan geçtiğini düşünüyorum.
41:22Öte yandan bütün kadınların talebi haline gelen şeylerin ve oluşturulan basınçların da her zaman sonucunu alamadığımız koşullardayız.
41:30Örneğin İstanbul Sözleşmesi için işte Ahmet'ten, Edirne'ye bütün kadınlar mücadele ettik.
41:36Binler sokağı da yüküldü yani.
41:38TCA'lı birçok arkadaşımız tutuklanırken İstanbul Sözleşmesi eylemleri de dava dosyalarında yer aldı.
41:46Ama bütün bu basınca rağmen örneğin biz bu tek adam rejimine karşı bu kazanımı savunmayı aslında başaramadık.
41:54O yüzden de bir yandan hani hep bir araya gelip oluşturduğumuz basınçların mevcut işte otoriter ortamda, koşullarda her zaman karşılık
42:05bulmadığını da görmemiz lazım.
42:07Yani ve bulmadığı yerde yani o karşılığı bulmadığı yerde yıkılıp hani büyük bir hani hezimet yaşamamak, işte Sabahat'ın söylediği
42:18umudu bir biçimiyle canlı tutmaya çalışmak.
42:20Yani bu şimdi olmadı, biz şimdi bunu koruyamadık ya da şimdi bunu kazanamadık ama bunun için mücadele etmeye devam etme
42:27azmini göstermek önemli.
42:29Bu konuda hani Kürt hareketinden öğrenecek çok şeyimiz var. Ama şey diye düşünüyorum yani hani bu böyle bir takım yani
42:37Türkiye'de çünkü aynı zamanda bir rejim sorunu var.
42:40Yani işte hani tek adam rejimi olarak tariflediğimiz rejimle ilgili işte büyük halk kesimlerinin çok ciddi sorunları var.
42:47Bu rejim sorununun yarattığı ve hani savaşta da derinleşen çok ciddi bir ekonomik sorun var.
42:54Yani hani işte yani sermayenin elini sonsuz genişleten ve halkı bir bütün yoksullaştıran, aile meselesinden yani aileci politikalardan dolayı kadınların
43:04karşı karşı karşıya kaldığı çok ciddi bir sorun ve kriz var.
43:08Yani her gün işte hani bir biçimiyle bir kadınlara yani karşı hani savaş koşulundaymışçasına bir katletme hali devam ediyor.
43:17Bunun Kürdistan'daki biçimi, biçimleri aynı zamanda çok daha doğrudan savaş politikalarıyla ilişkili oluyor.
43:23İşte Gülistan doku dosyasında, cinayetinde gördüğümüz gibi.
43:27Yani bütün bunların sıklıkla karşı karşıya gelen meseleler olduğunu gözlemliyorum.
43:35Birini önceliklendirdiğiniz zaman öbürünün geri planda kaldığını görüyorum.
43:41Ama bunları böyle iç içe bir şekilde geçiren bir mücadele lazım.
43:45Ve iç içe geçirirken de öte yandan şey de yapmamamız lazım.
43:48Yani sanki birini mesela hani hani hep konuşuruz ya yani barış tek başına bütün bunları çözmeyecek.
43:58Yani böyle bir anlamda yüklemeden hani dolayısıyla barışın ardından da mücadele var.
44:04Yani barışın sonrasında da mücadele var.
44:06Yani o mücadele bitimsiz bir şey.
44:08Erkek egemenliğine karşı hani mevcut iktidar, AKP iktidar gittiğinde patriyarka erkek egemenliğe ortadan kalkmayacak.
44:14Bu açıdan aslında feminist hareketle, Kürt hareketinin böyle hani siyasi, seçim siyasetleri mecliste ve iktidarda kimin olduğunu aşan bir kurtuluş
44:26perspektifi ve aşan bir mücadele perspektifi açısından bir benzerliği var.
44:29Yani hani evet bu iktidar çok faşist, evet bu iktidar çok erkek egemen ama bu iktidarın ardında da bizim erkeklerle
44:37bir mücadelemiz olacak.
44:38Feministler olarak örneğin yani ya da kadın kurtuluş mücadelesi verenler olarak.
44:42O yüzden her şeyi barışa bağlamadan ama öte yandan da barış mücadelesiyle kadın mücadelesinin gerçekten organik bağlarını belki birazcık daha
44:51üzerine düşünerek.
44:52Yani bu nevsimlik işçinin linç meselesinde örneğin yani ben hani bunu düşündüm oldukça hani şimdi biz o görüntüleri gördüğümüzde işte
45:03ne bileyim Düzce'de, Zonguldak'ta işte saldıran hani üstü çıplak böyle kamyonet kovalayan hani zincirinden boşanmış bu erkek performans görüntüsünü gördüğümüzde
45:15işte Kürt çocuklara, kadınlara yönelen.
45:18Yani şeyi de düşünmeden edemememiz lazım.
45:22Yani bu adamlar evde kendi çocuklarına hani kendi evli oldukları kadınlara neler yapıyor kim bilir.
45:28Dolayısıyla bu iki mücadeleyi yani bu adamların linç performansıyla erkeklik performansına karşı o ölçülükle işte erkek egemenliği, erkek şiddetini birbirine
45:38konuşturan hatlar bularak belki o basıncı kurmak mümkün olur.
45:41Yani aslında bunun yani Kürt kadın hareketi açısından ve feminist hareket açısından da tarihi bir deneyimi de var.
45:50Yani Feride'nin ifade ettiği yani erkek egemenliği evet var.
45:54Bütün dünyada var, bu ülkede de var ama bir taraftan da gitgide otoriterleşen bir rejim var.
45:59Ve bu en çok kadın hak ve özgürlüklerini tırpanlıyor.
46:03Belki de şimdiye kadarki mücadelemizin en büyük kaynağı buydu.
46:08Peki şimdi yeni bir süreç, yeni bir imkan olarak gördüğümüzde sence nasıl o Feride'nin söylediklerine ek olarak ilerlemek gerekiyor?
46:19Aslında ben Feride'yi dinlerken şeyi söyledim.
46:22Bu sadece otoriterleşme, erkek egemenliğinin ya da erkekliğin bu kadar hortlaması sadece Türkiye'nin meselesi değil.
46:30Aslında bütün dünyada böyle bir şey var.
46:32Ama buna paralel olarak yani bu kadar otoriter faşizan bir yönetim anlayışının dünyada egemen olmasına karşı güçlü bir kadın hareketi
46:42de var.
46:42Yani aslında hani daha cesur kadın özgürlüğünü olması gerektiğini ifade eden, bunun için örgütlenen,
46:53yani mislediğim ki 90'lı yıllardan bugüne baktığımızda, 2000'li yıllara bugün çok daha gelişen bir kadın hareketi de görüyoruz.
47:02Yani öyle zayıf değil.
47:04Belki de kadın hareketi güçlendikçe erkek egemenliğe daha da saldırgan oluyor.
47:08Yani İstanbul Sözleşmesi'ne bu kadar saldırması ya da kadınlara yönelik baskı politikasını toplumsallaştırması,
47:21mesela aile tartışması öyle boşuna kendiliğinden gelen bir şey değil ya da nüfus planlaması.
47:28Yani tabii ki kapitalizmin ihtiyacına göre bir nüfus planlama yaklaşımı da var.
47:34Ama aileciliğin bu kadar gündem yapılması ya da iktidarın temel politikasının haline getirmesi,
47:42aslında yeni bir toplumsal düzeni kendi durdukları yerde şekillendirme ile de alakalı,
47:47yani geleneksel erkeklik ve kadınlık rollerini yeniden üreterek,
47:51çünkü aslında bu bağda ciddi bir kriz var.
47:53Bilmiyorum Feride de muhtemelen şeyi de görüyordur.
47:56Aile kavramı eskisi gibi değil, ciddi anlamda bir kriz yaşanıyor.
48:02Yani özellikle Z kuşağı denilen eski o geleneksel aile modelleri aslında yıkılmakla karşı karşıya.
48:08İşte birey, yani aile bireylerinin kendi arasındaki ilişki biçimi değişiyor.
48:15Yani kadın erkek ilişkileri değişiyor.
48:18İktidar buna cevap üretmek yerine, yani bunu daha demokratikleştirmek, özgürleştirmek yerine,
48:24bu krizi de baskı politikalarıyla, eve kapatarak aslında ya da o geleneksel rolleri yeniden üreterek geliştirmek istiyor.
48:34Mesela hem feminist hareket hem Kürt kadın hareketi olarak biz bu ilişkileri özgürlükçü biçimde nasıl kurabiliriz?
48:43Yani kadınların hayatlarını etkileyecek demokratik bir süreci geliştirmede ailenin rolünü pozitif mi negatif mi?
48:52Ya da nasıl özgürleşecek kadınlar?
48:57Sadece kadınlar değil erkekler de sonuçta bu aile kurumu erkeği de şekillendiren bir yerde.
49:04Dolayısıyla burada da farklılıklar oluyor.
49:06Yani asıl kriz sadece ekonomik değil.
49:09Aslında devletin tüm kurumsallıklarında yaşanan bir kriz var.
49:12Erkek egemenliğinin ya da erkek egemen kapitalist toplumunda diye tanımlarsam çok ciddi bir yapısal krizleri var.
49:19Ve 21. yüzyıla geçerken bütün bunlar tartışma konusu.
49:23Yani bu krizlerin ortaya çıkışında kadın hareketinin yükselişinin kesinlikle rolü var.
49:30Çünkü artık kadın hareketi mevcut bu verili düzeni kabul etmiyor.
49:34Erkek egemenliğini kabul etmiyor.
49:36Kapitalist sistemi kabul etmiyor.
49:38Başka bir hayat istiyor ve bunun için mücadele ediyor.
49:40Bir bunun altını çizmek istiyorum bu kriz hali.
49:44Ve önümüzdeki dönem sanırım en çok konuşacağımız konulardan birisi bu.
49:48İkincisi bu mücadeleler arasında yani tercih etmek ya da birbirini o dedim ya.
49:55Barışma demoklusu.
49:55Evet yani duvarlar örmek diye tanımladığım bu şeyi ilişki biçimi geliştirmek.
50:01Mesela bugün eğer işçinin ekmeğini alamıyorsa yani bugün işçiler Ankara'da maaşını alabilmek için eylem yapıyorsa.
50:11Ne bileyim kadın ailenin evine daha az para giriyorsa, insanların yaşam standardı düştüyse, bugün yoksul daha da yoksul hale geldiyse
50:23ya da bugün kayıt dışı işçilik bu kadar arttıysa ya da şey aslında hukuk düzeni bu kadar ortadan kaldırılıp keyfi
50:32bir hale dönüştüyse.
50:34Bunun Kürt sorunundan bağımsız ele almak mümkün değil.
50:38Kadın sorunundan bağımsız ele almak mümkün değil.
50:41Yani mesela diyelim ki bütün bunlar bugün ekolojik bir kriz yaşanıyorsa bu savaş politikalarından, bu çözümsüzlük politikalarından bağımsız ele almak
50:52mümkün değil.
50:53Böyle bütüncül bakmayı başaramadığımız için ya da daha doğrusu bütüncül bakmamız önünde engel oluyor.
51:00Mesela daha duygular, mesela diyelim ki ben kendi yaramla uğraşıyorum doğal olarak.
51:04Bu bir ara Özgür Özel diyordu, kendi derdimizle uğraşıyoruz.
51:07Yani bu devlet aslında herkesini kendi derdiyle uğraştırır hale geldi.
51:12İşte diyelim ki feminist hareket kendi derdiyle uğraşıyor, kadın cinayetlerine karşı söz söylemek istiyor.
51:17Çünkü orada büyük bir saldırı var, her gün kadınlar katlediliyor, tacize, tecavüze uğranıyor.
51:21İşçi sınıfı işte kendi derdiyle uğraşıyor çünkü emeğinin karşılığını alamıyor, örgütsüz esnek çalışmayamak.
51:30Hatta işsizlik çok ciddi bir sorun.
51:32İşte ne bileyim gençler geleceğe dair umutsuz.
51:38O kadar çok herkesi kendi derdiyle uğraştırır hale geliyor ki kendi derdiyle uğraşan başkasının derdine bakamıyor.
51:45Aslında baksak bu derdin, esas kaynağının bu erkek egemen sistem, otoriter yönetim olduğunu göreceğiz.
51:53Bunu görsek aslında birbirimizin elinde tutmayı da başaracağız.
51:57Şimdi o yüzden mesela kaynağa bakmıyor.
52:00Mesela diyelim ki değil mi bir su var kaynağına baktığında onun nereye gittiğini.
52:05Ama biz herkes kollarıyla ilgileniyor.
52:07Herkes kendi durduğu noktadan bakıyor.
52:10Bir bu bütüncül bakmayı başarabilirsek yeni bir siyaseti örebiliriz.
52:16Bu mümkün.
52:16Yani daha önce bakabiliyorduk.
52:18Neden?
52:19Çünkü işte bu kadar çok baskı ya da bu kadar şey değildi.
52:25Demokrasi birazdan nefes aldırır gerçekten.
52:27Yani bu kadar kendisiyle uğraştırır.
52:32Kendi geleceğini göremeyen, öngöremeyen bir toplumsal yapı ister istemez başka bir şeyi de gerektiriyor.
52:39Şimdi mesela barışa ihtiyacım var kadın inisiyatifi.
52:41Hem Gülistan Doku için hem Rojin Kabayış için hem de Rojin Kabayış için işte Dersim'e, Batman'a ve Diyarbakır
52:50'a gittiğinde
52:51oradaki şeyi de anlıyor.
52:53Yani durum aslında burada görüldüğü gibi değil.
52:56Çok daha derin sorumsallıklar var ve bir iç içe geçmiş.
53:00Yani sadece üniformalık şiddet değil aslında devletin kurumsal şiddetinin nasıl şeyi bulduğunu görüyoruz.
53:06Bunun toplumsal çürümeye nasıl yolaştığını.
53:09Sadece devletle alakalı değil.
53:10Mesela Gülistan Doku olay için Dersim'e de gittiğimde toplumun nasıl birbirinden ayrıştığını
53:16ve gençlerle toplum arasındaki bağın nasıl kopartıldığını ya da işte insanların yoksunluklarının,
53:26yani ekonomik yoksunluk, barınma yoksunluğu bütün bunların nasıl egemen iktidar tarafından
53:32bir koza dönüştürülüp bir baskı rejimine ya da o yozlaşmaya çürümeye biz özel savaş politikası diye tanımlıyoruz.
53:40Buna nasıl bir aslında girdaba dönüştüğünü, bir çürümeye yolaştığını çok daha derin görüyoruz.
53:48Yani demek istediğim şu, bütün bunlar barışla çok alakalı.
53:52Yani tabii ki barış da şöyle bir şey değil.
53:54Mesela deyim ki silahların susması tabii ki barış değil.
53:57Mesela deyim ki örneğin gerilla dağdan geldi, Avrupa'dakiler geldi.
54:01Biz barışmış olmayacağız.
54:02Biz mücadeleyi yeni bir evreye taşıyoruz.
54:05Mesela erkek egemenliği son bulmadığı sürece kadınlar açısından gerçek anlamda bir barış.
54:11Özgürlük.
54:11Mümkün değil çünkü esas kaynağı burası yani.
54:15O yüzden barış kavramında dar yani şey anlamında değil.
54:19Bu bir mücadele biçimi.
54:21Bütün bunları değerlendirebilirsek bence bir yol bulabiliriz.
54:24Bakış açısını değiştirmeye ihtiyaç var belki de.
54:27Mesela ben burada işte şeye baktığımda sadece Beste'yi görüyorum.
54:31İşte yana baktığımda sadece Feride'yi görüyorum.
54:33Ama bütüne baktığımda buradaki hem işte emekçileri görüyorum.
54:38Bu programın çekiminde şey yapan emekçi kadınları görüyorum.
54:43Hem de birbirimizi görüyoruz.
54:45İşte birbirimizi görmeyi başarabilirsek belki oradan yeni bir hayat, yeni bir şey çıkarabiliriz.
54:51Ama sürekli Beste'ye bakınca belli bir süre sonra algıyı da şey yapıyor.
54:55Ya da Beste, Sebahat'e baktığında şey aynı noktaya bakmak körleştiriyor bazen yani gerçekten.
55:00Bir geniş bakabilirsek barış inşa edebiliriz.
55:04Yani ez cümle bu bir mücadele süreci.
55:07Evet çok fazla sorunlarımız var.
55:09Çoklu krizlerimiz var.
55:10Bütün bu krizlere hep birlikte çözüm bulamayız.
55:13Ama bu krizleri çözmek için bir yol bulabiliriz.
55:18Program süremizin sonuna geldik ama son yine de Feride varsa bir iki hızlıca toparlayacağımız cümlelerini alarak getirdik.
55:26Sadece şey söyleyecektim.
55:27Bence biz aslında Sebahat'ın bu söylediğini yani işte ne bileyim hani o ekmek azalıyorsa bu barışla savaşla doğrudan ilgilidir
55:39diye söylediğin kısımdaki bu bağlantıyı savaş söz konusu olduğunda kurabiliyoruz.
55:46Yani ve bence insanlara da anlatabiliyoruz.
55:49Örneğin işte savaş bütçesinin insanları nasıl fakirleştirdiğini anlatabiliyoruz.
55:53Ama anlatmakta daha çok zorlandığımız ya da şüphenin devreye girdiği yer barışın bunu nasıl değiştireceği.
55:59Bence bu kısımda zorlanmıyoruz.
56:01Evet onu konuşmaya ihtiyacımız var.
56:01Yani barışın bunu nasıl değiştireceği çünkü bu barışın ne şekilde olacağına bağlı olarak değişir.
56:07Yani hani o ekmeği hani işçi yönünden arttırmayacak ama zengini daha çok zenginleştirecek barış da mümkün.
56:15Öbürü de mümkün.
56:16Öbürünün de ancak beraber mücadeleyle olacağını anlatmakta belki de herkes kendini mücadele yorgunu da hissettiği için bilmiyorum.
56:27Belki biraz bu kısmında zorlanıyoruz diye düşünüyorum.
56:29Temel şeylerden bir tanesinin de toplumun yani bir bütünüyle toplumun belki biz kadınlar bu konuda birazcık daha açık düşünüyoruz diyeyim.
56:39Örgütlenme ve örgütlülük fikrine nasıl baktığıyla ilgili ciddi bir sorun var.
56:44Yani şimdi toplumsal örgütlenme yani barış aslında bu sürecin bir sonraki adımı nasıl bir toplumsal örgütlenme sorusudur gibi bir şey
56:52de söyledin ya.
56:53Bunun hani şey açısından ülkenin batısı açısından diyeyim örgütlülük fikrinin ne çok yabancı bir toplum toplamdan bahsettiğimizi düşünüyorum.
57:08Bunun da aşılması gereken bir sorun olduğunu düşünüyorum.
57:10Belki burada işte nasıl bir deneyim olacağını şöyle tartışmaya ihtiyaç var.
57:14Yani bunu birlikte deneyimleyeceğiz.
57:15Evet savaşı çünkü birlikte deneyimledik ve negatif bir hafızamız var.
57:20Ama pozitif bir hafızayı oluşturabilmek için de bunun için bir çaba evet neyse biz de şimdi yani sen söylediğinde tam
57:28öngöremiyorum.
57:29Ama madem kaynağı buysa o zaman barışın inşası aynı zamanda bu kaynağı kurutacak.
57:36O zaman yeni bir siyaset biçimi, yeni bir mücadele biçimi ya da yeni bir yaşam biçimini de örgütlemiş olacağız.
57:43Bunu toptan reddederek olmaz demek yerine bunu deneyimlemek için bir yol bulmak belki de.
57:51Yani ben böyle bakmayı tercih ediyorum.
57:53Belki de buradan bu programa çıktısı da işte barışa ihtiyacın var inisiyatifinin önüne koyacağı.
57:59İşte barış neleri değiştirecek belki bunu daha çok hepimizin de konuşacağı bir çıktığıyla diyeyim programı da bitirmiş olalım.
58:07Belki hepimizin bunu daha çok konuşmaya ihtiyacı var.
58:10Çok uzun süreli bir savaş hafızasından barış hafızasına nasıl geçeceğimizle ilgili.
58:15Ve elbette burada da kadın örgütlerinin, kadınların talihsel deneyimleri de referans olacaktır.
58:21Bizlere de bugün çok güzel değerli aktarımlarla referans oldunuz.
58:27Çok teşekkür ediyoruz katıldığınız için tekrar.
58:29Biz teşekkür ederiz.
58:31Sevgili izleyenler bu haftalık da programımızın sonuna geldik.
58:34Haftaya görüşmek üzere.
58:35Hoşçakalın.
58:40İzlediğiniz için teşekkür ederim.