- 5 hafta önce
"Bosna Kasabı" olarak anılan, soykırım suçlusu Sırp komutan Ratko Mladiç, Sırbistan'da devlet töreni ile gömülecek. 8 bin kişinin hayatını kaybettiği Srebrenitsa Soykırımı'ndan sağ kurtulan Selma Jahic bu karara tepki gösterdi, "Sırp hükümeti bu törenle 'Biz de failiz' diyor, soykırımı sahipleniyor" dedi. Jahic, Türkiye'ye teşekkür etti, "Türk halkı acımızı kendi acısı gibi görüyor" diye konuştu.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:25SREBRINICA
00:42Başlangıçta bu canavarın öldüğünü ve hapiste hastalıklarla boğuştuğunu, ölürken acı çektiğini duyduğumda çok ama çok mutlu oldum.
00:50Ama bir yandan da biraz daha uzun yaşamasını, biraz daha uzun süre acı çekmesini istedim.
00:55Çünkü bizim aile üyelerimiz huzur içinde ölmedi. Onun öyle huzur içinde ölme hakkı yoktu.
01:01Bu yüzden onun Lahey'de hapiste ölmesi, üstelik bu kadar ileri bir yaşa kadar yaşayıp ölmesi bir anlamda onun için şanstı.
01:10SREBRINICA'da öldürülen diğer insanlarla karşılaştırdığınızda çocukların, yaşlıların, hiçbirinin böyle bir şansı olmadı.
01:18Milad için ölmesi bana herhangi bir adalet duygusu vermiyor. Başlangıçta çok mutluydum ama sonrasında duygularım birbirine karıştı.
01:26Aile üyelerime düşünmenin getirdiği büyük acı ve yas duygusu geldi.
01:30Hayatını kaybeden bütün anneleri düşündüm. Çocukların kemiklerinden tek bir parça bile bulamadan hayatını kaybeden anneleri.
01:38Passed away, died, never even found a bone of their children.
01:58Peki onun hapse gönderilmesi size adalet duygusu vermiş miydi?
02:03Evet bu bir anlamda adaletin yerini bulmasıydı. Çünkü ne yazık ki soykırım işleyen herkes cezasını çekmiyor.
02:11SREBRINICA'da Bosna Hersey'in tamamında soykırım işleyenlerin tümü cezalandırılmadı.
02:16Unutmamamız gerekir ki Miladić oradaki tek fail değildi.
02:21İnsanların infaz alanlarına götürülmesini sağlayan devasa bir mekanizma vardı.
02:26Toplu mezarları kazan, cesetleri bu mezarlara taşıyan bir mekanizma.
02:30Dolayısıyla gerçek anlamda adalet sağlanmış değil.
02:34Bazı kişiler hakkında soykırım suçundan mahkumiyet kararı verildi ama soykırım Bosna Hersey'in tamamında boşnak halkının tümüne karşı işlendi.
03:00Miladić hayatının sonuna kadar Srebrenica'daki suçlarını kabul etmedi ve pişmanlık göstermedi.
03:06Soykırımdan hayatta kalan bir kişi olarak onun suçlarını itiraf edeceğini hiç düşündünüz mü?
03:13Hayır hiçbir zaman bunu düşünmedim. Kendisinin suç işlediğini hiçbir zaman düşünmedi.
03:19Dolayısıyla yanlış bir şey yaptığını hiçbir zaman kabul etmeyeceği açıktı.
03:23Sırbistan Adalet Bakanı, Ratko Miladić'in en yüksek devlet ve askeri onurla defnedileceğini açıkladı.
03:30Bu açıklama size ne hissettirdi?
03:35Sırbistan ve Sırp hükümeti bugüne kadar Srebrenica soykırımındaki sorumluluklarına dair her türlü anlatıyı reddediyordu.
03:43Bugüne kadar biz hiçbir şey yapmadık, orada işlenen savaş suçlarıyla bizim hiçbir ilgimiz yoktu diyorlardı.
03:49Suçları işleyen varsa onların kendi başlarına hareket ettiğini söylüyorlardı.
03:54Bir soykırım suçlusunu kahraman gibi onurlandırmalarıysa şu anlama geliyor.
03:58Biz de bu soykırımın suç ortaklarıydık.
04:01Biz de soykırım işledik ve evet biz de failler arasındayız.
04:21İzlediğiniz için teşekkür ederim.
04:27İzlediğiniz için teşekkür ederim.
04:33Sadece yetkililerden değil Sırbistan sokaklarında halktan da Miladiç'e yönelik olumlu mesajlar geldi.
04:40Bir soykırım suçlusu olan Miladiç hayatta olmasa da bu durum ruhunun Sırbistan'da yaşadığını hissettirmiyor mu?
04:52Evet bizler soykırımda hayatta kalanlar olarak, Bosna'daki aktivistler ve Diyaspora'daki aktivistler olarak hep şunu söyledik.
05:01Bu ideoloji sadece Miladiç'ten ibaret değil, yalnızca hüküm giymiş savaş suçlularından da ibaret değil.
05:07Bu, kendi halkını savaş suçları işleyerek güçlendirme anlayışına sahip bir zihniyet.
05:12Savaş suçlarını meşrulaştırmaya ve bu suçları işlemeye hakları olduğuna inanmaya çalışıyorlar.
05:18Tarih boyunca bazı kesimler bu gibi savaş suçlarını kutladı.
05:22İkinci Dünya Savaşı'nda da bunu gördük.
05:24Ne yazık ki Miladiç'in ölümünden sonra da bu devam edecek.
05:28Gelecekte, önümüzdeki yıllarda Miladiç için yeni bir mitoloji oluşturacaklarını düşünüyorum.
05:34Kendi tarih anlatılarını şekillendirecekler ve böylece kendilerini daha iyi hissedecekler.
05:48Bu soruyu sormak zor ama bir aktivist olarak soykırım sürecinde yaşadıklarınızı paylaşıyorsunuz.
05:55O dönem kaç yaşındaydınız? Sizin ve ailenizin başına neler geldi?
06:02Srebrenica'da doğdum.
06:041992'den 1995'e kadar süren saldırılar boyunca annem, küçük erkek kardeşim ve diğer akrabalarımla Srebrenica'daydım.
06:13Şehir 1995'te Sırp militanları tarafından ele geçirildiğinde 7 yaşındaydım.
06:19Bazen köylere kaçtık, bazen şehre döndük.
06:22Sürekli yiyecek ve barınak bulmaya, hayatta kalmaya çalışıyorduk.
06:26Çok sayıda akrabam öldürüldü.
06:28Kimi bombardımanlarda hayatlarını kaybetti,
06:31kimi yiyecek bulmaya, çocuklarını kurtarmaya çalışırken öldü.
06:35Ve sonunda büyük bölümü Srebrenica'dan sürülerek infaz alanlarına götürüldü ve katledildiler.
06:54Annem, kardeşim ve ben çok sayıda kadın ve çocukla birlikte Srebrenica'dan götürülen ilk gruplardan biriydik.
07:01Bize kim gitmek istiyor, bu bölgeden ayrılabilir, özgürsünüz dediler.
07:06Onlara inandık. Çünkü savaştan ve açlıktan dolayı tamamen tükenmiştik.
07:11Sadece huzur ve sessizlik istiyorduk.
07:14Belki savaş bitmiştir diye düşündük.
07:16Bu yüzden onlara güvendik.
07:18Bizi askeri kamyonlara bindirdiler ve erkekleri kadınlardan ayırmaya başladıklarını hatırlıyorum.
07:23Biz bunun olacağını bilmiyorduk.
07:26Önümüzde büyükannem ve büyükbabam yaşlarında yaşlı bir çift vardı.
07:30Adımı kenara çektiler ve sen hiçbir yere gitmiyorsun, burada kalacaksın dediler.
07:34Adam yalvardı çünkü eşi hastaydı.
07:37Lütfen eşimle gitmeme izin verin, güvenli bölgeye ulaşacak kadar güçlü değil, oraya varamaz dedi.
07:43Onun yüzüne gülerek, merak etme seni Bosna ile Sırbistan'a ayıran nehirde buluruz dediler.
07:50Sonra adamı kenara çektiler ve kadın bizimle birlikte devam etti.
07:54O an aman Allah'ım dedeme ne olacak diye düşündüm.
07:57Çünkü büyükannem bizimle bu kamyonlara binecek kadar güçlü değildi.
08:02Bu nedenle onlar bir gün daha kalmıştı.
08:04Bizim araçlarımızda az sayıda erkek de vardı.
08:07Onlar şüphe çekmemek için seçilmişlerdi.
08:10Hepsi bu.
08:10Sonra Tuzla şehrine götürüldük.
08:12Orada bir mülteci kampına yerleştirildik.
08:15Ertesi gün insanlar Srebrenica'da yaşananlarla ilgili korkunç şeyler anlatmaya başladı.
08:33Öncesinde Miladiç'in dünyaya ne kadar büyük bir lider olduğu ve insanlara ne kadar iyi davrandığı anlatılırdı.
08:39Çünkü o zamanlar kameralar açıktı.
08:41Katliam kameralar kapanınca başladı.
08:44Dünyanın görmediği bir şeyi yaşadık.
08:54Büyükannem ertesi gün yanımıza geldi ve büyükbabamı da götürdüklerini söyledi.
08:59Onu bir daha hiç görmedik.
09:01Zihinsel engeli olan bir amcamı da götürdüler ve kendisinden bir daha haber alamadık.
09:06Bu şekilde çok sayıda akrabam, kuzenim götürüldü.
09:09Halbuki bize onlara güvenmemiz söylenmişti.
09:12Birleşmiş Milletler'in bulunduğu bölgedeydik ve bize zarar vermeyeceklerine, orada güvende olacağımıza inanmıştık.
09:19Sonunda yapılabilecek en korkunç şeyi gerçekleştirdiler.
09:40Büyükbabamın kalıntıları 2007'de bulundu.
09:43İnsanlar için bu durum tamam artık başlarına gelen her şeyi biliyorsun diye düşünüyor.
09:48Öyle değil.
09:49O kişiyi ikinci kez kaybediyorsunuz.
09:52Kızıl Haç'tan gelen mektup öncesinde ister istemez aklınızda bir sahne, bir umut, bir yanılsama yaratıyorsunuz.
09:59Belki hayatta kalmıştır.
10:01Belki bizimle iletişime geçemiyordur diye düşünüyorsunuz.
10:04Hayatta kaldığına dair her türlü olumlu ihtimali hayal ediyorsunuz.
10:09Sonra o mektubu aldığınızda her şey paramparça oluyor.
10:13Çünkü o mektupta büyükbabamın kalıntılarının fotoğrafları vardı.
10:17Ve bu nedenle biz aynı cehennemi ikinci kez yeniden yaşadık.
10:23Her şey bir şey.
10:46Öte yandan Srebrenica annelerinin her yıl çocuklarına ait başka bir kemiği, bir başka parçayı, belki bir parmağını bulup gömmesinin nasıl
10:55bir şey olduğunu hayal bile edemiyorum.
10:57Çünkü kalıntılar çok sayıda toplu mezara dağıtılmıştı.
11:01Her yıl yeniden bunu yaşamak, bize bunun yaşatılması korkunç bir şey.
11:05Bitmeyen bir dehşet.
11:26Soykırım sırasında boşnaklar için Türk denildiğini de sık sık duyuyoruz.
11:38Bizleri Türk olarak adlandırmanın Sırp mitolojisinde kökleri var.
11:42Bir anlamda Osmanlı İmparatorluğu'ndan intikam alma düşüncesi hala devam ediyor.
11:47Bu pek çok insana son derece saçma gelebilir.
11:51Evet saçma ama bazı milliyetçilere göre bizler Osmanlı İmparatorluğu döneminde İslam'ı kabul ederek onlara göre kanımızı kirlettik.
11:59İslam'a geçerek DNA'larını kirlettiğimize inanıyorlar.
12:03İşte bu yüzden de bize nefretle Türkler diyorlardı.
12:07Bunu insan değilmişiz de insan altı varlıklarmışız gibi kullanıyorlardı.
12:12Sırp milliyetçilerinde kanımızı İslam'la kirlettiniz anlatışı savaş sırasında cinsel şiddete dönüştü.
12:19Boşnak kadınlara bu nedenle tecavüz ettiler.
12:21Onların korkunç anlayışına göre o kadına tecavüz edip hamile bıraktıklarında ve bu çocuğu doğurmasını sağladıklarında onu temizlemiş olacak ve çocuk
12:31Sırp olacaktı.
12:33Bu gerçekten çok iğrenç bir ideoloji.
12:49Suzan L. Woodward Bosna ile ilgili çalışmalarında batının ve uluslararası toplumun sadece başarısız olmadığını hatta şiddeti daha da ağırlaştırdığını yazmıştı.
13:01Çocukken Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilen bir güvenli bölgede olmanıza rağmen soykırıma şahit oldunuz.
13:09Bugün sizin için uluslararası toplum kavramı ne demek?
13:13Ya da bir başka savaşta Birleşmiş Milletler size güvendesiniz dese buna inanır mısınız?
13:20Hayır.
13:21Birleşmiş Milletler'in insanların hayatlarını kurtarabileceğine ya da onlara güvenli bir alan sağlayabileceğine asla inanmıyorum.
13:28Bu bir yalan. Bugün Filistin'de de aynısını görüyoruz.
13:32Birleşmiş Milletler ne yapıyor?
13:33Hiçbir şey.
13:34İşte bizim içine düştüğümüzde sahte bir güvenlik duygusuydu.
13:38Birleşmiş Milletler bize sonunda kurtulacağımıza dair inanmamızı ve umut etmemizi sağladı.
13:44Bizleri silahsız bir şekilde teslim etti ve sonunda katledilmemize yol açtı.
13:49Uluslararası toplum bize yardım etmek için orada değildi.
13:52Kimse yoktu.
13:53Bu yüzden savaş bölgesi içindeyseniz ne Birleşmiş Milletler'in ne uluslararası toplum sözünün benim için hiçbir anlamı yok.
14:02David Reif, Holocaust sonrasında söylenen bir daha asla sözü için şöyledir.
14:09Srebrenica'dan sonra bu ifadenin ne anlama geldiğini biliyoruz.
14:13Bir daha asla.
14:14Almanlar 1940'lardaki gibi Avrupa'daki Yahudileri öldürmeyecek.
14:19Hepsi bu.
14:20Srebrenica'nın üstünden 31 yıl geçti.
14:22Sizce Avrupa bu soykırımdan gerçekten ders çıkarttı mı?
14:27Yoksa gölgede kaldığını, yeterince konuşulmadığını hissediyor musunuz?
14:33Bence Avrupa hiçbir şey öğrenmedi.
14:35Bugün aşırı sağın yükseldiğini görüyoruz.
14:38Mevcut siyasetçilere ve siyasi partilere baktığımızda hiçbir şeyin değişmediği belli.
14:43Bana göre Avrupa yine aynı Avrupa.
14:46Evet, Holocaust nedeniyle kendini suçlu hissediyor.
14:49Bir anlamda kendini ahlaken daha iyi insanlarmış gibi göstermeye çalışıyor ama gerçek böyle mi?
14:55Sadece Srebrenica'da değil, bugün Filistin'de soykırım işlendiğini görüyoruz.
15:00Sudan, Yemen, Rohingya var.
15:02Dünyanın dört bir yanında soykırım işleniyor.
15:05Yani hiçbir şey değişmedi.
15:07Bu durumda biz nasıl bir daha asla diyebiliriz ki?
15:11Çünkü ahlak insanları kurtarmaz.
15:13İnsanları kurtarmak için harekete geçilmesi gerek.
15:18Srebrenica soykırımının hafızası Türkiye'de çok güçlü.
15:22Sizce bunun nedeni ne?
15:25Türkiye'de çok sayıda boşnak var.
15:27İkinci Dünya Savaşı sırasında ve sonrasında Türkiye'ye gelen ve Türk vatandaşı olanlar var.
15:32Ve onlar Bosna Hersek'teki köklerini unutmadılar.
15:36Ayrıca çok güçlü dini ve kültürel bağları var.
15:39Yaşam biçimlerimiz, yemeklerimiz, pek çok şeye benzer.
15:43Ben de Türkiye ile aramda bir bağ olduğunu hissediyorum.
15:46Türkiye, Bosnalılara karşı misafirperver.
15:49Biz de öyleyiz.
15:50Aramızda güçlü bir iletişim var.
15:52Bu nedenle Türklerin bizim acımızı kendi acıları gibi hissettiklerini düşünüyorum.
15:57İnsanlık tarihine kara bir leke olarak kazınan Srebrenica soykırımının üzerinden geçen 30 yıla rağmen
16:06vahşice öldürülen bütün boşnak kardeşlerimizin acıları yüreğimize daha dün düşmüş gibi tazedir.
16:17Türk halkına yanımızda durduğu için teşekkür ederim.
16:21Soykırım hakkında konuşmamız, yaşadıklarımızı anlatmamız ve bize konuları anlatabileceğimiz platformlar sunmanız çok değerli.
16:29CNN Türkiye'ye bu imkan için teşekkür ederim.
16:32Bosna Hersek dünya haritasında küçük bir ülke ve bu nedenle pek çok kişi önemsiz görebiliyor.
16:37Türk halkının Bosna Hersek ile ilgilenmesinden, tarihimizi ve başımıza gelenleri öğrenmeye çalışmasından çok memnunum.
16:44Umarım bu dünyanın hiçbir yerinde, hiç kimsenin başına bir daha, bir daha asla gelmez.