00:00Bir yıl içinde enflasyonun gerçekleşmesi hedefin üstünde olduğunda bunun önümüzdeki yıla ve ondan sonraki yıllara da bir miktar sarkan etkisi
00:10oluyor.
00:11Dolayısıyla revizyonun bir kısmı bunu yansıtıyor.
00:14Bir diğer kısmı da aslında küresel konjonktürde değişen dinamikleri yansıtıyor.
00:20Son yıllara baktığımızda arz şoklarının çok daha sık ve çok daha yüksek boyutlarda görüldüğü bir küresel ekonomiden bahsediyoruz.
00:332020'den bu yana baktığımızda bu durumu çok net görebilirsiniz.
00:37Önce pandemiyle başladı.
00:39Daha sonra tedarik zincirlerinde yaşanan dönem dönem sıkıntılar.
00:44Sonra ticaret savaşları ve sonra bu yılda gerçekleşen fiziksel savaşlar.
00:50Bunların enflasyon dinamiğine ciddi etkisi oluyor.
00:54Nitekim bu yılda bu etkinin 7 puana yakın olduğunu hesaplıyoruz.
00:59Bu 7 puanın içinde tabii çeşitli kalemler söz konusu.
01:03Doğrudan etkiler var enerji maliyetlerinin artması kaynaklı olarak.
01:09Ama bu artan enerji maliyetlerinin dışında tabii bunun ulaştırma hizmetlerine yansıyan etkileri.
01:16Ulaştırma hizmetlerinin gıdadan tutun da birçok ürüne yansıyan etkileri söz konusu.
01:23Onun dışında yine savaşın beraberinde getirdiği dinamiklerin gübre gibi birçok tarıma girdi teşkil eden kalemlerde yarattığı yukarı yönlü fiyat baskıları.
01:34Ve bunun enflasyon sepetinde ulaştığı etkiler var.
01:37Yine temel mallarda dayanıklı tüketim mallarında petro kimya ürünleri, petro kimyaya bağlı ürünlerde yukarı yönlü baskılar gördük.
01:45Bütün bunları bir genel içerisinde değerlendirdiğimizde 7 puana yaklaşan bir etki görüyoruz.
01:53Onun dışında tabii ciddi bir revizyon ama enflasyon görünümünde karamsarlığa sebep olacak bir revizyon olarak da açıkçası değerlendirmiyoruz.
02:03Enflasyon verilerine son dönemde baktığımızda savaşın birçok olumsuz etkisine rağmen para politikasının etkileyebildiği alanlarda özellikle talebe dayalı alanlarda enflasyon verilerinin
02:15olumlu geldiğini görüyoruz.
02:16Bunu temel mallarda görebiliriz.
02:19Hem emtia fiyatlarında yaşanan artışlara hem de kurda bir miktar daha yıl içinde yaşanan gelişmelerin etkisine baktığımızda bunlara kıyasla temel
02:33malı enflasyonun daha düşük olduğunu,
02:35bunun da talepteki dengelenmeyle uyumlu olduğunu, dolayısıyla para politikasının etkileyebildiği kalemlerde başarılı olduğunu görüyoruz.
02:45Hizmet enflasyonunda yine aylık verilere baktığımızda bir katılık söz konusu ama burada da esas ataletin olduğu kalemlerde hizmet ve eğitim
02:55gibi öndeki senelere göre daha olumlu bir görünüm söz konusu.
02:58Öte yandan buradaki yatay toplamdaki yatay görünümün ulaştırma ve haberleşme kalemlerinden kaynaklandığını görüyoruz.
03:08Özellikle ulaştırma tarafında bunun savaş nedeniyle olduğu aşikar.
03:13Dolayısıyla aslında bu sene ve bu seneki temel sapmanın sebebi aslında savaşın hem beklenenden daha şiddetli gerçekleşmiş olması hem de
03:24sürecin hala devam ediyor olması.
03:28Kamuda tasarrufta bir başarı var.
03:31Sayın Cumhurbaşkanı Yarımcımızın sunumunda da rakamlar yansıtıldı.
03:36Burada da güçlü bir irade var.
03:38Cumhurbaşkanımızın güçlü bir iradesi var.
03:40Çünkü 2024 yılında Cumhurbaşkanımız bir tasarruf genelgesi yayınladı.
03:47Şimdi diyebilirsiniz ki daha önce de tasarruf genelgeleri yayınlandı.
03:50Sonuç alınmadı.
03:52Şimdi bu defa çok farklı bir çerçeve oluşturuldu.
03:56Öncelikle çok güçlü bir izleme, denetleme, raporlama ve yaptırım çerçevesi oluşturuldu.
04:05Bunlar çok değerli hususlar.
04:07Bir sahiplenme söz konusu.
04:09Burada Maliye Bakanlığı yaptırım boyutu hariç, yani Hazine Maliye Bakanlığı yaptırım boyutu hariç izleme, denetleme ve raporlama boyutlarında çok güçlü
04:21bir fonksiyon ifade ediyor.
04:23Ve sonuç alıyoruz.
04:24Tasarruf genelgesi kapsamındaki harcamalara bakarsanız, sizler biliyorsunuz ama vatandaşlarımıza hatırlatmak açısından tekrarlayayım.
04:34Burada taşıtlar var.
04:36Kamu taşıtları, kamu binaları, haberleşme giderleri, seyahat giderleri, enerji, su, kırtasiye, demirbaşlar.
04:45Yani 3 aşağı 5 yukarı kamunun cari tüketiminin önemli boyutları burada var.
04:54Savunma tabii ki hariç.
04:55Şimdi burada öncelikle şunu söyleyeyim.
04:58Rakamlar ortaya konuldu.
04:59Yani tasarruf genelgesinden önceki 10 yılda bu kalemlerin, az önce zikrettiğim bu kalemlerin bütçe içindeki payı %4.6'ydı.
05:11Bugün bu kalemlerin bütçe içindeki payı 2025 sonu itibariyle %2.9.
05:19Muhtemelen 2026'da çok fazla değişmeyecek.
05:23Ve burada cari fiyatlarla baktığınız zaman bu tasarruf neye tekabül ediyor?
05:31484 milyar liraya tekabül ediyor.
05:34Bu da aslında 6 bakanlığın bütçesinden daha büyük bir tasarrufa tekabül ediyor.
05:40Onun için bunu önemsiyoruz.
05:42Mesela en çok vatandaşlarımızın sahada bize ilettiği hususlardan bir tanesi kamuda taşıt kullanımı.
05:51Bir rakam vereyim sizinle, size paylaşayım daha doğrusu sizinle.
05:562025 yılında sözleşmesi sona eren kiralık araçlarda biz yenilenen sözleşmelerde yeniden kiralanan taşıtları %21 düşürdük.
06:11Yani 2025 yılında diyelim ki 100 taşıtın kiralama sözleşmesi bitti.
06:19Yenilerken bunu 79 olarak yenilemişiz.
06:23Basitleştirmek için söylüyorum.
06:25Dolayısıyla burada çok güçlü bir tasarruf var.
06:28Doğru, yatırımlar boyutuyla bakarsanız sadece ve sadece biz hizmet bina yapımlarını gözen geçirdik.
06:35Onları sınırladık.
06:37O doğru.
06:37Ama zaruri haller dışında yani deprem gibi bir takım kaygılar nedeniyle veya tespitler nedeniyle yenilenen binaları bir kenara bırakırsak doğru
06:50biz hizmet binaları, onlar da yatırıma giriyor.
06:52Yenilenmesinde biz biraz temkinliyiz.
06:55Özellikle enerji ve su kullanımında ciddi tedbirler aldık.
07:00Bir taraftan yenilenebilir enerji ama bir taraftan da LED dönüşümünü hızlandırdık.
07:05Ve dolayısıyla bir tasarruf var.
07:08Bu önemli bir başlıktı.
07:10İkinci bana yönetilen önemli başlık kayıt dışılıkla mücadele hususuydu.
07:15Değerli arkadaşlar biz kayıt dışılıkla mücadele ederken samimi bir şekilde gönüllü uyumu önceliklendiriyoruz.
07:22Yani burada kayıt dışı kesimlerin veya vergiye uyumda sorun yaşayan kesimlerin cezalandırma gibi bir yaklaşımımız, bir stratejimiz hiçbir zaman olmadı.
07:35Tespitlerimizde biz genelde mükellefe lütfen git düzelt.
07:39Bak bizim tespitler bu.
07:41Hatta vergi denetim kurulu şimdi yeni bir prensip, yeni bir takım ilkeler ortaya koydu.
07:50Ve biz önceden büyük veri analitiğini kullanarak, yapay zeka tabi ki devrede, tespitlerimizi mükelleflerimizle veya mükelleflerimizin temsilcileriyle paylaşıyoruz.
08:03Biz bakın tespitlerimiz bu.
08:06Biz denetlemeden önce siz düzeltmek isterseniz bu ürünü düzeltemiyoruz.
08:11Bu önemli bir husus.
08:12Peki denetim nerede yoğunlaşıyor?
08:16Sahada tabi algı farklı ama büyük şirketlerin, her yüz büyük şirketin otuz birini denetliyoruz.
08:24Yani büyük şirketlerde denetim oranı, 2026 yılı için konuşuyorum, yüzde otuz bir nokta üç.
08:33Mesela 2024 yılında bu yüzde on bir civarıydı.
08:36Dolayısıyla büyük şirketlerde denetimi üçe katlamışız, denetim oranını.
08:41Orta ölçekli şirketlerde arttırmışız, yüzde üç nokta altıdan yüzde yedi nokta üçe.
08:48Ama küçük ölçekli toplumda böyle bir algı var, yani küçüklerle uğraşılıyor diye öyle bir şey yok.
08:54Küçük ölçekli şirketlerde denetim oranı yüzde iki nokta bir iken 2024 yılında bu sene yüzde bir nokta bire geriledi.
09:04Dolayısıyla gönüllü uyum esas, rehberlik esas ama burada tabi ki büyüklere bir yoğunlaşma var.
09:13Mesela gelir vergisi beyannamesi ciddi bir şekilde arttı.
09:18Yani 3.8 milyon beyannameden 5.5 milyon gibi rekor bir düzeye ulaştık.
09:25Yine bakın bu vergi gelirlerine yansıdı.
09:282022 yılında mesela ergi gelirlerin milli geliri oranı yüzde 15.4'tü.
09:352023'te 16.6'ya çıktı milli geliri oran olarak.
09:402026'da ise yüzde 17'nin üzerine çıktı.
09:442027'de bizim tahminimiz yüzde 18 civarı, tam rakam yüzde 17.9.
09:49Son bir konu gündeme geçirildi.
09:52Sanayimizin zor bir konjonktürden geçtiği, özellikle finansmana erişim, maliyetler boyutu.
09:59Aslında yine Sayın Cumhurbaşkanı Yarmıcımızın sunumunda çok değerli hususlar var.
10:05Şunun altını çizmek istiyorum.
10:07Finansmana erişimi selektif olarak, seçici olarak, yani üretken kapasiteyi destekleyecek nitelikte
10:15biz aslında çok güçlü bir şekilde hiçbir dönemde olmadığı kadar destekliyoruz.
10:20Ve bakın COBI kredilerinin toplam krediler içerisindeki payı uzun vadeli ortalamalara bakarsanız
10:29yüzde 24.6, yüzde 25 diyelim.
10:32Bugün yüzde 27.
10:33Yani COBI'lerin finansmana erişimi artmış.
10:36Yani 100 liralık sistemde kredi varsa bunun eskiden 24-25'i COBI'lere giderken
10:43şimdi de 27'si COBI'lere gidiyor.
