00:00Herkese merhaba, lafı hiç uzatmadan hemen konuya girelim.
00:03Bugün Türkiye'nin o devasa, adeta aynı anda birkaç masada birden oynadığı o karmaşık jeopolitik satranç oyununu deşifre edeceğiz.
00:11Diplomasinin kapalı kapıları ardında dönen çarkları tamamen tarafsız bir gözle masaya yatırıyoruz.
00:16Özellikle son günlerde hepimizin kafasını kurcalayan o büyük soruya odaklanacağız.
00:20Bu Mekke ittifakı gerçekte nasıl işliyor?
00:23Bakın bu görsel aslında temel stratejiyi ne kadar da net özetliyor değil mi?
00:27Bir yanda Bişkek'teki Şangay İşbirliği Örgütü Zirvesi'nde Putin ve Xi Jinping'le onur konuğu olarak yan yana oturuyorsunuz ama
00:35hemen ardından İstanbul ve Mekke hattında Suudi Arabistan ve Pakistan'la yepyeni bir savunma paktının kurallarını yazıyorsunuz.
00:43İki tamamen farklı masa ama tek bir denge arayışı.
00:46Bugün rotamız oldukça yoğun, iki farklı masadaki satrancı Mekke ittifakının nasıl tıkır tıkır işlediğini, bunun bir sünni NATO'su olup olmadığını,
00:56vevasa savunma fırsatlarını, sahadaki gerçeklerin soframıza nasıl yansıdığını ve tabii ki bu çok kutuplu dengenin taşıdığı büyük riskleri hızlıca ama
01:05derinlemesine inceleyeceğiz.
01:07Hemen birinci bölümle başlayalım.
01:09İki farklı masa.
01:10Bakalım Türkiye bu doğu-batı dengesini nasıl kuruyor?
01:13Şimdi Şangay İşbirliği Örgütü'nün Bişkek zirvesine bir gidelim.
01:18Türkiye burada tam üye değil biliyorsunuz sadece bir diyalog ortağı ama işin ilginç yanı orada adeta bir şeref konuğu statüsünde
01:26ağırlanması.
01:27Bu dışarıya verilen muazzam bir diplomatik mesaj.
01:31Masada Rusya-Ukrayna savaşı, enerji güvenliği gibi çok ağır konular var.
01:35Peki buradaki asıl oyun ne?
01:37Doğu masası artık öyle kenarda duran bir yedek plan falan değil.
01:41Burası Türkiye'nin batıyla pazarlık yaparken elini inanılmaz derecede güçlendiren aktif bir manevra alanı.
01:48Öyle ki zirve dönüşü uçakta batılı komşulara çok net, çok sert uyarılar yapılabiliyor.
01:54Yani doğuda baş köşeye oturuyorsunuz ki batıdaki masaya çok daha güçlü, çok daha iddialı oturabilesiniz.
02:01Gelelim asıl odak noktamıza, ikinci bölüme.
02:05Mekke İttifakı nasıl işliyor?
02:08Bu işin kuralları ve mekaniği inanın bana gerçekten çok ilginç.
02:1231 Ağustos'ta Çırağan Sarayı'nda yapılan o toplantıyı hatırlayın.
02:15O sıradan bir diplomatik nasılsınız ziyareti değildi arkadaşlar.
02:19Düşünün Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın hem Dışişleri Bakanları, hem Savunma Bakanları, hem de Genelkurmay Başkanları tam kadro aynı
02:27masada.
02:28Bu çok ama çok nadir görülen bir tablo.
02:31Bu seviyede üçlü bir katılım bize şunu bağırıyor.
02:33Biz burada sadece iyi niyet temennilerinde bulunmuyoruz.
02:36Sağda hemen çalışmaya başlayacak operasyonel bir savunma mimarisi inşa ediyoruz.
02:41Diklomasinin ve ordunun zirvesi aynı anda devredeyse ortada kesinlikle ciddiye alınması gereken dişleri dönen bir yapı var demektir.
02:49Peki bu yapı nasıl çalışacak?
02:51Kurallar çok keskin çizilmiş durumda.
02:53En kritik hamle daha ilk adımda karşımıza çıkıyor.
02:56Kollektif savunma taahhüdü.
02:58Şöyle düşünün, hani NATO'nun o meşhur beşinci maddesi vardır ya, birimize yapılan saldırı hepimize yapılmıştır diye.
03:05İşte tam olarak o.
03:06Üç ülkeden birine silahlı saldırı olursa bu doğrudan üçüne birden yapılmış sayılıyor.
03:11Ve inanın bu sadece kağıt üzerinde kalan havalı bir söz değil.
03:15Riyad'da kalıcı bir sekreterye kuruluyor ve Pakistan'dan üç yıllığına ilk genel sekreter atanıyor.
03:21Yani bu yapı geçici bir mutabakattan çıkıp kalıcı ve kurumsal bir savunma makinesine dönüşüyor.
03:27Temelleri atılan bu mekanizma Orta Doğu'nun güvenlik denklemini kelimenin tam anlamıyla yeniden yazabilir.
03:32Bu da bizi doğrudan üçüncü bölüme getiriyor.
03:36Kurulan bu yapı bir sünni NATO'su mu yoksa bir kriz yönetim mekanizması mı?
03:41Bunca ağır askeri taahhüdü, o kalıcı kurumsal mekanizmaları gördükten sonra insan ister istemez soruyor.
03:49Yoksa mevcut batılı askeri yapılara doğrudan kafa tutan alternatif bir sünni Müslüman NATO'su mu doğuyor?
03:57Uzmanlara ve savunma analistlerine bakarsak işin aslı pek de öyle değil.
04:01Onlar bunun doğrudan NATO'ya bir alternatif olmaktan çok daha mütevazı ama çok etkili bir bölgesel kriz yönetim mekanizması olduğu
04:09görüşünde.
04:10Düşündüğünüzde Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki güvenlik işbirliği zaten on yıllara dayanıyor.
04:15Çok köklü bir geçmişleri var.
04:16Türkiye'nin bu denkleme girmesi ise o büyük küresel güç rekabetinin ortasında kendi stratejik özelliğini genişletme çabasının çok ama çok
04:24doğal bir uzantısı.
04:26Kısacası mesele batıya bir karşı kutup yaratmak değil.
04:29Mesele bölgesel şoklara, krizlere karşı kendi ayakları üzerinde durabilen bir nevi kasko sistemi, bir sigorta sistemi kurmak.
04:37Dördüncü bölümümüz Savunma Sanayi ve Ticari Fırsatlar
04:40Biraz da bu işin ekonomik ve üretim tarafına bakalım.
04:44Biliyorsunuz savunma sanayi şirketleri bu diplomasi trafiğini adeta nefeslerini tutarak izliyor.
04:50Neden mi? Çünkü imzalanan anlaşmalar öyle birkaç göstermelik askeri tatbikatla sınırlı değil.
04:55Ortak üretim planları, silahlı kuvvetlerin birlikte uyum içinde çalışabilmesi, çok gelişmiş istihbarat paylaşımları şu an masadaki en sıcak başlıklar.
05:04Ve bence en can alıcı nokta teknoloji transferi.
05:07Bu devasa hamle sadece Türkiye'nin kendi savunma kapasitesini arşa çıkarmakla kalmıyor, aynı zamanda Körfez'e ve Güney Asya'ya
05:15açılan o milyarlarca dolarlık yepyeni ihracat pazarlarının kapılarına ardına kadar aralıyor.
05:20Burada çok ciddi bir ticari motor çalışıyor.
05:23Beşinci bölüm Saha ve Sofra Yansımaları
05:25Peki bütün bu büyük anlaşmaların günlük hayatımıza, ekonomimize etkisi nedir?
05:30Ankara'da atılan o görkemli diplomatik adımların sokağa yerele nasıl yansıdığını anlamak için Türkiye'nin etrafında o kaynayan sulara bir bakmamız
05:38şart.
05:39Bakın, Hürmüzboğazı'nda 6 aydır tırmanan bir gerilim var ve hayati önem taşıyan ticari gemi trafiği tarihi düşük seviyelerde, adeta
05:47felç olmuş durumda.
05:49Öbür tarafta Gazze'deki ateşkes süreci maalesef sadece kağıt üzerinde kalıyor, sahada ihlerler hiç durmuyor.
05:55Özetle, o küresel ticaretin alışık olduğumuz düzenli ritmi tıkır tıkır işleyen çarkları şu an tamamen bozulmuş durumda.
06:02İşte tüm bu bölgesel krizlerin, daralan ticaret yollarının sonucunda çok sert bir ekonomik gerçek yüzümüze çarpıyor.
06:10Hızla tırmanan ve varil başına 100 dolar sınırına dayanan küresel petrol fiyatları.
06:17Jeopolitiğin acımasız ama çok gerçek bir kuralı vardır.
06:20Zirvelerde, o devasa saraylarda atılan her diplomatik adım, elinde solunda döner dolaşır, Konya Ovası'ndaki çiftçinin masasına gelir.
06:28100 dolara dayanan petrol, o yerel üreticinin sırtına binen doğrudan mazot ve gübre maliyeti demek.
06:33İşin hiç şakası yok.
06:34Ama madalyonun bir de diğer yüzü var.
06:37Eğer bu kurulan Mekke İttifakı sadece savunma manşetlerinde kalmaz, gıda ve tarım ticaretini de canlandırabilirse işin rengi değişebilir.
06:44Suudi Arabistan ve Pakistan uzun vadede yerel üreticimiz için o artan maliyetleri dengeleyecek yepyeni devasa ticari kapılar aralayabilir.
06:53Yani krizin tam kalbinde aslında büyük bir fırsat da yatıyor.
06:57Ve geldik son bölümümüze çok kutuplu denge ve riskler.
07:01Masada o kadar çok satranç taktası var ki tehlikeleri de konuşmamız lazım.
07:05Türkiye'nin bu çok kutuplu denge politikası, hani o tek bir süper gücün gölgesinde yaşamayı reddeden cesur vizyonu gerçekten takdire
07:13şayan.
07:14Ama dürüst olalım, beraberinde çok ciddi kırılganlıklar da getiriyor.
07:18Farklı eksenlerde kurduğunuz o kısmi ilişkiler hiçbir tarafla tam %100 sarsılmaz bir güven inşa etmenize izin vermiyor maalesef.
07:26Bir yanda geleneksel NATO müttefiklerinin bu yeni savunma adımlarını nasıl yorumlayacağı meselesi var.
07:31Zaten F-35, S-400 gibi kilitlenmiş çözülememiş dosyalarımız varken bunlar çok daha karmaşık bir hal alabilir.
07:38Ve bence en büyük risk ne biliyor musunuz?
07:40O Mekke İttifakı'nın kalbindeki yapısal kolektif savunma taahhüdü.
07:45Düşünsenize, bir kriz anında bu kural ülkeyi tamamen kendi hesabı dışında hiç istemediği bir bölgesel çatışmanın tam ortasına çekiverebilir.
07:53Bu adeta iki ucu keskin bir kılıç.
07:55Sonuç olarak toparlarsak, bu karmaşık ve çok masalı jeopolitik satranç oyunu tüm hızıyla devam ediyor.
08:02Ama günün sonunda hepimizin asıl sorması ve düşünmesi gereken o can alıcı soru şu.
08:08Diplomatik masalarda o parıltılı zirvelerde kazanılan gösterişli sandalyeler, gerçekten yerel halkın sofrasındaki tabaklara dönüşebiliyor mu?
08:17Bu devasa denge arayışı sadece dış politika manşetlerini süsleyip geçecek mi?
08:21Yoksa vatandaşın günlük hayatına dokunan gerçek bir ekonomik refaha mı evrilecek?
08:26Bu soruyu aklınızın bir köşesinde tutmanızı istiyorum.
08:29Bir sonraki analizimizde görüşmek üzere, hoşçakalın.
