00:06Good morning, Mr. Kuyakim!
00:07I'm your Kuyakim, and I'm going to give you a trivia for this trending news.
00:12One of the women who ate a piece of rice,
00:14she ate a piece of rice.
00:16She ate a piece of rice.
00:16In the backyard garden of Josephine,
00:27sa mungkada tarlak, ang halaman doon ay sari-sari.
00:30Nagtatanim-tanim ako ng mga gulay, prutas.
00:33At dito lang daw Mayo, unang beses niya nagtanim dito ng mais.
00:37Pinagkitin, kulay white.
00:38Nung pinanim namin siya, isa-isang butas, isang piraso lang.
00:43Pero hindi raw sing tamis ng sweet corn ang ngiti ni Josephine
00:46nung makita niya kanyang mga mais.
00:48Sa halip kasi na dikit-dikit ang mga butil nito,
00:51ganito ang kinalabasan ng kanyang mais.
00:52Yung butil ng mais ay hiwahiwalay sila.
00:55Nagtanga ako bakit ganun yung bunga ng mais ko.
00:57Kaya nag-post ako sa Facebook,
00:59nagtanong ako kung ano yung mga sanhi.
01:02May mga nagsabi, mga pamanhiin,
01:04na kapag bungal daw yung nagtanim,
01:07magiging bungal daw yung bunga ng mais.
01:09Tapos may mga sumagot din naman na dahil daw sa kulang sa pollination.
01:15Yung iba, tapos yung nagsabi naman na kulang daw sa pataba,
01:19hindi pwedeng fertilizer yung magiging sanhi.
01:23Naglagay din kami ng fertilizer.
01:24Bakit kaya hiwahiwalay ang mga butil ng mais sa taniman ni Josephine?
01:32Alam niyo ba ng mais unang tinanim at tinalago sa Amerikas?
01:35Isa itong sinaunang pananim ng mga indigenous people ng Mesoamerika.
01:38Ang mais naman na kilala natin ngayon,
01:41ibang iba sa mga mais noong unang panahon.
01:43Ang mais kasi natin ngayon resulta ng libu-libong taon ng domestication
01:46mula sa isang ligaw na halama na tinatawag na teosinte.
01:50Botanically, ang mais ay isang damo.
01:52Kabilang ito sa grass family na poesaya,
01:54kasamang palay at trigo o wheat.
01:56Pero ang bawat kernel o butil naman ito
01:59ay tinuturing na putas na tinatawag na karyopsis.
02:01Karaniwan namang may daan-daan kernels ang mais
02:04at madalas ay nakaayos sa mga ito sa even number of rows.
02:07At bakit naman tila iba ang ayos ng mga butil ng mais na taniman ni Josephine?
02:11May paniwanan dyan ng botanista si Sarah Grace Zamudio.
02:14Ang mais kasi bawat isang butil po kasi niyan,
02:17yan po yung parang pinaka-prutas po niya.
02:20So kailangan po na successful yung pollination
02:23para po maging uo yung mismong butil niya.
02:29Ang pollination po kasi sir,
02:31ito yung isang napakalagang proseso para dumami yung halaman.
02:34Siguro ganun yun kasi nga po,
02:36hindi po successful yung pag-pollinate
02:39ng mismong male and female po na flowers niya ng mismong mais.
02:43Ano naman kaya ang dapat gawin ni Josephine
02:45para gumanda na sa susunod ang kanyang mga mais?
02:47Panaka-base siya sa hangin.
02:49Kailangan itanim mo siya kung saan mahangin.
02:52Diba? So sa atin, kung minsan pag walang hangin,
02:55minsan ano na ang ginagawa nila is self-pollination.
02:59Dilaw o di kaya putilag ang kulay ng mais na madalas natin makita.
03:02Pero alam ni bang may isang variety nito na napakakulay?
03:05Ang bawat butil nga nito, may tutulad pa rao sa mga gemstones.
03:12Ang kakaiba at napakakulay na variety na ito na mais,
03:16tinatawag na glass gem corn.
03:18At kaya glass gem corn ang tawag dito dahil kung tititingang mabuti,
03:22ang bawat kernel nito mistulang mga nakakadikit na gemstones o glass beads.
03:27May kulay asul, lila, pula, pink, dilaw, verde at orange.
03:31Parang rainbow.
03:33Ang mga glass gem corn hindi natura lang tumutubo sa ating mga taniman.
03:37Ito'y nabuo ng Amerikanong magsasaka na si Karl Barnes
03:40sa pamamagitan ng tinatawag na traditional selective breeding.
03:43At sa mga nagtatanong kung nakakain ito,
03:45ang sagot ay oo.
03:48Yun nga lang, hindi ito kinakain ng fresh gaya ng nakasanay natin sweet corn.
03:53Ito'y pinapatuyo para gawing cornmeal o kaya arena.
03:57Sa patala, para malaman ang trivia sa likod ng viral na balita,
03:59i-post o i-comment lang.
04:00Hashtag Kuya Kim, ano na?
04:02Laging tanggaan, kimportante ang may alam.
04:05Ako po si Kuya Kim at sagot ko kayo 24.
