00:28MÜZİK
00:32Merhaba ben Güven İslamalı. Yeşildoğa programı ile yine karşınızdayız.
00:35Bu hafta güzel bir hikaye ekrana taşıyacağım. Şu anda Bursa Karıcabey'deyiz.
00:39Leylek köyündeyiz. Eski Kara Ağaç köyündeyiz.
00:42Burası Avrupa Birliği. Avrupa Leylek köyleri ağına üye köylerden bir tanesi.
00:48Arkamda bir iskele görüyorsunuz. Iskelede kuyruk var.
00:51O kuyruktaki insanlar Adem amcanın Yaren leyleğini bekliyorlar.
00:55Yaren çok popüler olunca arkasından da festivaller başladı.
00:58Festivaller başlayınca iş başka bir tarafa gitti.
01:02Şu anda Eski Kara Ağaç köyündeyiz.
01:04Ama ben sizi aslında Eski Kara Ağaç'tan başka bir yere götüreceğim buradan sonra.
01:07Çünkü buradaki festivalden sonra leylek sayısı biraz azaldı burada.
01:11Platformlar boşalmaya başladı. Herkes bir leyleğin peşinde.
01:15Yaren'in peşindeler. Hangisi Yaren değil çok da bilinmiyor.
01:18O yüzden turlar düzenleniyor. İş biraz şeye döndü.
01:21Ticari bir sürme döndü. Ama hemen karşı kıyıda Fadıllı köyü var.
01:26Fadıllı köyünde yaklaşık 30 yuva var.
01:2930 yuvada 60'ın üstünde leylek var.
01:31Ve oradaki leylekler halkla barışık yaşıyor.
01:34Burada Yaren var. Orada Bilal var.
01:36İşte bu hafta sizi Bilal ile tanıştıracağım.
01:39Ama önce bir sizin festival alanını göstereceğim.
01:42Festivali anlatacağım.
01:43Oradan asıl leylek köyüne.
01:45Asıl değil de şu anda doğallığını koruyan bir leylek köyüne götüreceğim.
01:50Yeşildoğa başlıyor.
01:58Avrupa bilir dışında Avrupa leylek köyleri ağına bağlı tek yer Bursa Uluabat Gölü kıyısında yer alan Eski Karaaş Köyüdür.
02:05Eski Karaaş Leylek Festivali doğa severleri ve kuş gözlemcilerini bir araya getiren en önemli etkinliklerden biri.
02:17Özellikle balıkçı Adem Yılmaz ile Yaren Leylek arasındaki dostluk burayı dünyaca ünlü bir yer haline getirdi.
02:24Ancak bu sene Leylek Festivali'nde Leylek Köyü'nde leylek yok.
02:2940 yuvadan sadece 4 ya da 5 yuva dolu.
02:32Ortada 4 leylek var.
02:33Herkes Yaren diye bu leylekleri fotoğraflıyor.
02:39Yaren'i görebilmek için kayıya binmek isteyenler iskel önünde kuyruk oluşturmuş.
02:43Ama Yaren kim bilir nerede.
02:46Çünkü beslenmek için uzaklara gitmek zorunda kalmış.
02:49Festivale ayıracak zamanı yok sanırım.
02:58Yaren'i gördünüz mü?
02:59Gördük gördük.
03:00Yaren'i gördük.
03:01Nerede?
03:02İleride.
03:03O yavrusu o ya.
03:04Kendisi yoktu.
03:06Yavrusu mu bilmiyorum.
03:08Olabilir.
03:08Küçüktü.
03:09Başka Leylek gördünüz mü?
03:11İki tane daha gördük.
03:12İki tane daha.
03:13Aslında eskiden daha çoktu burada da azalmış gibi.
03:15İlk kez geldik o yüzden.
03:17İlk baharda daha fazla oluyor.
03:18Daha fazla oluyor.
03:19Adem amcayı da gördük.
03:21Tekneyle mi gittiniz?
03:22Tabii tabii.
03:23Döndükten sonra zaten caminin orada gözüküyor.
03:25Başka Leylek gördünüz mü?
03:26Var var orada zaten birkaç tane daha Leylek gördük.
03:28Birkaç tane daha Leylek gördük.
03:30Sırf onun için mi geldiniz?
03:31Görmek için mi geldiniz?
03:32Tabii tabii zaten bu soruyordunuz.
03:33Onun için de görmek için geldiniz.
03:34Tamamdır.
04:00Leylekler azalmış.
04:02Niye öyle platformlar bomboş?
04:04Şimdi Leylekler 10 senedir geriye doğru azalıyor.
04:07Bizim tespitlerimize göre olayı şu.
04:10Şimdi Leyleklerin bu sulak alanlar beslenme alanları.
04:14Bu yerleşim yerinde de sazlar iyice göl kenarına geldiği için Leyleklerin beslenme alanları ortadan kalkınca,
04:21beslenme alanı bulamayınca dolayısıyla her yıl azalıyor.
04:24Bu sene de bayağı azaldı gerçekten.
04:45Su içerisinde oluşan kirlilik sebebiyle sazlık alan popülasyonla artış yaşandı.
04:51Özellikle son yıllarda göçmen kuşların da Afrika'dan bahar döneminde buraya gelmelerindeki ana sebep,
04:58burada kendilerine bir eş bulup yavrularını dünyaya getirmek ve buradaki ekosistemi sürdürülebilir kırmakla alakalı burada geçirdikleri bir periyot var.
05:09Avlanma sahalarında yaşanmış olan sazlık alan oluşumları sebebiyle hayvanlar beslenme koşulları daha uygun olan yerlere gitmek durumundalar.
05:16Hemen biz şu an Ulağabat Gölü'nün eski Kara Ağaç kıyısındayız.
05:21Ancak Akçalar ve devamındaki Mustafa Kemalpaşa ilçemizin Ulağabat kıyısında olan köylerinde de görüldüğü üzere,
05:30her ne kadar oralarda sazlık alanlarla ilgili benzer sıkıntılar yaşansa da Leylek popülasyonunun eski Kara Ağaç'a kıyasla daha fazla
05:37olduğunu görebilmek mümkün.
05:39Bir leylek, ki zamanında orada yüzlerce leylek vardı ama bir leylek bayağı bir ses getirdi.
05:45Şu anda bu festivalin nedeni de o bir leylek sanırım.
05:47Tabii bu işe katkı koyan çok önemli mentorlar da var.
05:51Allah rahmet etsin Prof. Dr. İsmet Aracı, merhum ziraat mühendisi, eşiği Fransiska Hanım ve doğa fotoğrafçısı Alper Bey'in de,
06:00Alper Tüdeş'in de buradaki hikayeyi güçlendirmek ve dünyayı tanıtmakla ilgili oldukça fazla gayesi var.
06:06Bugün İspanya'daki Avrupa Leylek Köyleri Ağı içerisindeki köye dahi gidiyor olsanız,
06:13eski Kara Ağaç dediğinizde akıllara Yaren Leylek ve Adem Amca gelmekte.
06:17Tabii ki bu da bir turistik destinasyon kimliği de kazandırdı burayı.
06:33Tamam herkes bir şey yiyor da leyleklerine veriyorlar merak ettim.
06:37Şimdi buradan Fadullu Köyü'ne gideceğiz.
06:40Orada leylekleri balıkla besliyorlar.
06:50Yaren Leylek'in işi zor açıkçası.
06:52Şimdi sizi yine Uluabat Gölü kıyısında bulunan Fadullu Köyü'ne götürüp Bilal Leylek'le tanıştırmak istiyorum.
06:59O da çok popüler bu ara.
07:20Yaren Leylek'ten sonra Bilal Leylek'i ziyarete geldik.
07:24Şu anda yavrularıyla yukarıda.
07:27Anne beslenmek için ayrıldı.
07:31Yukarı çıkılıyor mu?
07:44Çizmama devamlı bakıyorsun ona.
07:46Tabii efendim.
07:47Gidiyor ne ya? 6 ay boyunca gidene kadar bakıyorum.
07:49Ağustos geldi mi bay bay.
07:52Ne zaman geliyor bir daha? Mayıs'ta mı?
07:54Mart 1.
07:56Ağustos'a kadar kalıyor.
07:57Aynen öyle abi.
07:58Aynı Leylek oldun nereden biliyorsunuz?
08:00Aynı hareketlerden.
08:01Diğer leylekler zaten uzaklaşıyor senden, kaçıyor.
08:04Buna gel dediğimde benden beraber yürüye geliyor.
08:21Bilal'le tanışmanız nasıl oldu?
08:23Ben balıkçılık yapıyorum eskiden beri, çocuk bundan beri yapıyorum bu işi.
08:28Buraya balık getirdikçe Bilal gelmiş buradan direğin üstünden herhalde hayvan aşağıya doğru bakıyor.
08:35Karnı da acıktı.
08:36İnmiş buraya aşağıya.
08:37Buradan dediler ya Leylek indi bak falan balık attık.
08:40Tuttuk balık attık buna.
08:41Balık atınca 2-3 günde bir sefer falan gelmeye başladı.
08:47Daha sonra alıştı.
08:48Sık sık gelmeye başladı.
08:50Beni herhalde tanıdı.
08:52Tanıdın.
08:53Yusuf arkadaşım çıktı.
08:53Yusuf arkadaşım buralarda ilgilenmeye başladı.
08:55Çok leylek var mı burada?
08:58Hemen hemen.
09:0030'dan hesap yaparsan 60 yapar.
09:02Çip olarak yani.
09:0460 leylek yapar.
09:05Hepsine bakıyor musunuz?
09:06Sadece Bilal mi geliyor?
09:07Sadece Bilal.
09:09Bilal.
09:10Eşi var herhalde.
09:11Sultan.
09:12Hepsi beraber mi geliyor?
09:13Yok.
09:14Sultan 2 kere geldi ondan sonra da gelmedi.
09:16Gelmedi.
09:16Gelmedi.
09:17Onun sultan olduğunu nereden biliyorsunuz?
09:18Ben bilirim abi.
09:19Siz biliyorsunuz.
09:20Benden kaçmaz.
09:21Ama burası aslında bir leylek köyü.
09:23Yani ama siz leylek köyü ağına bağlı değilsiniz.
09:26Ya leylek köyü ağına bağlı değiliz.
09:28Şenlik Karahaçköy'ünde oluyor.
09:30Karahaçköy'ünde olduğu için burayı pek bilen yok.
09:33Yani çevreden tanıyan yok.
09:35Sosyal medya tarafından tanıysalar tanıacaklar yani.
09:38Bir de burada hiç leylekler daha sakinler böyle.
09:40Daha rahatlar.
09:41Çok rahatlar.
09:42Niye?
09:43Yem çok.
09:43Yem çok.
09:44Balık çok.
09:47Peki şey.
09:49Platforma ihtiyacınız var mı?
09:51Çok leylek geliyor.
09:52Belki de yuva yapamıyorlar.
09:53Yaşımız var.
09:54Vallahi 20 lira yuva olsun 20 lira daha olur burada daha.
09:57İstiyor musunuz 20 yuva?
09:58Diyorum abi ben isterim.
10:00Ama bu batıdaşı da sonra çok herhalde.
10:02Böyle görüyoruz.
10:03Bak bu ağaçta şurada leylek yuvası vardı bozdular.
10:06Niye?
10:07Evet tırk çarpar.
10:08Şimdi elektrik çarpar bir de buradan gelip geçerken pisliyor.
10:12Adamın üstüne geliyor.
10:13İstemiyorlar.
10:14İstemiyorlar.
10:15İstemiyorlar işte.
10:16Leyleğin bizim köye de faydası var.
10:19Mesela arazide, tarlada sebze, meyve ekiliyor.
10:22Sebze ekiliyor.
10:23Sebzeleri farele zarar veriyor.
10:25Bu fareleri de topluyor bunlar.
10:27Bunlara da çok faydası var.
10:29Onun için leylek faydalı bir hayvan yani topluma.
10:37Uluabat köylerinin leylek köyü olmasındaki en büyük etken 2006-2010 yılları arasında
10:43köy merkezindeki tüm elektrik hatlarının yer altına alınmış olması.
10:47Elektrik hatları leyleklerin ölmesine neden oluyordu.
10:51Padıllı köyünde bu platformlar var.
10:53Ancak yarım kalan proje nedeniyle maalesef leylekler hayatını kaybediyor.
10:59Sorun o tarafta.
11:00Ne oluyor orada?
11:01Çarpı abi 15 yene leylek itti oradan.
11:0315 leylek?
11:04Vallahi 15 yene ya yeminle ya.
11:06Onu niye halletmediler?
11:07Hallet dedik ama abi ilgilenen olmadı ya.
11:10Olmadı abi.
11:11Muhtar söyledi kaç sefer.
11:16Bu leylek köylerinin mimarı ve Avrupa leylek ağına girmesini sağlayan kişiler
11:21hala Bursa'da yaşayan Alman asıllı çevreci Fransiska arıcı
11:25ve şu anda aramızda olmayan Prof. Dr. İsmet arıcıydı.
11:30Bir gezi sırasında leyleklerin ölümüne tanık oluyorlar ve 2004 yılında bu projeyi hayata geçiriyorlar.
11:37İsmet arıcı leyleklerin babası olarak görülüyordu.
11:41İsmet arıcı ve eşi Fransiska arıcı ile 2010 yılında tanışmış bu projeyi ekrana taşımıştım.
11:47Aradan geçti 16 yıl.
11:49Şimdi Fransiska arıcı ile sizi tanıştırmak istiyorum.
12:22İzlediğiniz için teşekkür ederim.
12:51İzlediğiniz için teşekkür ederim.
12:52Üneyim kazandık. Farklı projeleri gördük. Onları biraz değiştirip ortama uygun şekilde yapmaya çalıştık.
13:05Ve üye olmak için 2005 veya 2006'da biz de başvurduk. Ama 2011'de gerçekten üye olduk.
13:15Ondan sonra tabii vakıftan destek almak daha kolaylaştı.
13:20Şu anda bir leylek festivali var ve sizin leylek festivalinin haberiniz yok.
13:26Öyle oldu evet.
13:28Ne oldu yani işler bir başlattınız sonra iyi gitmedi mi? Şu anda ne durumda?
13:35Aynen öyle iyi gitmedi diyebilirsiniz.
13:38Ayrı Natür'la planladığımız resmi projeler galiba 2020'de bitti.
13:47Ve ondan sonra şöyle aslında otomatik olarak herkesin ne yapacağını bildiği için yürünmesi gerekiyordu.
13:54Ama öyle maalesef olmadı.
13:57Bazen öyle oluyor.
13:58Öyle oluyor.
14:00Peki şey biz Fadılı köyüne gittik.
14:03Baya büyük leylek var.
14:05Hani eski Kara Ağaç'tan da fazla orada leylekler.
14:07Ve insanlar çok da ilgili.
14:09Orada köylü çok ilgili.
14:11Oraya da bir leylek köyü yapılabilir mi?
14:13Yapılabilir.
14:14Ben zaten başladım.
14:15Bilmiyorum harita asıldı mı?
14:17Bütün yuvaların numarası var.
14:20Haritası var.
14:22Hangi yuva nerede?
14:22Bütün sayılarını da biliyorum.
14:26İki sene önce de üç tane platform da alabildik.
14:31Onları da astık.
14:32Siz devam ediyorsunuz hala şeye platformla?
14:34Ediyordum ama şimdi artık yapmıyorum.
14:37Yapmıyorsunuz.
14:38Başka projeniz var mı?
14:39Yoksa artık dinlenmek mi istiyorsunuz?
14:41Projem dinlenmek, evet.
14:43Dinlenmek.
14:45Francisca Hanım fazla konuşmadı ama sanırım biraz kendisini üzmüşler anlaşılan o.
14:49Umarım sorunlar hallolur.
14:51Bu güzel proje devam eder.
15:06Evet bu haftalıkta bu kadar.
15:08Leylek köylerini ekrana getirmeye çalıştım.
15:10Eğer onları istiyorsak, çevremizde olmalarını istiyorsak bu sazlık alanları bir şekilde rehabilite etmemiz gerekir.
15:17Mera ıslığına önem vermemiz gerekir.
15:19Onların beslenme alanlarını açmamız gerekir.
15:22Eğer bunu yapmazsak leylekler de haliyle kendilerine başka yerler, başka yuvalar bulacak.
15:27Programda gördüğünüz eski kara ağaç köyündeki bütün platformlar neredeyse boşalmış.
15:32Hepsi fadılı köyüne ve diğer köylere doğru yönelmiş.
15:35Eğer seneye 21.sini yapacaksak leylek festivalinin bugünden çalışmaya başlamak lazım.
15:41Çünkü 21. festivalde eski kara ağaçta belki leylek bulamayız.
15:46Haftaya bir başka yerde, bir başka hikayede buluşmak üzere.
15:49Hoşçakalın.
