- 4 dakika önce
Feridun Erdoğral/ Mücahit Saraçlı/ Serkan Okur "Tarladan markete şüpheli fiyat zinciri" 15.09.2026
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Evet bu aslında halkımız tarafından uzunca bir süre beklenen bir meseleydi.
00:07Tarladan markete gelene kadar fiyat gerçekten çok uçuk rakamlara ulaşıyordu.
00:13İşte tarlada bir ürün 10 liraysa 90 liraya kadar ulaşıyordu.
00:18Gerçekten halkımız bundan bir hayli müzdaripti.
00:21İşte 41 firmaya, 45 şirkete operasyon gerçekleşti.
00:25Bununla alakalı bizler akit haber olarak arkadaşlarımız hep sahada oldular.
00:31Ve sürekli bu konunun üzerinde durdular.
00:35Şimdi işte bu konuyu, bu hususu derinlemesini biraz konuşalım.
00:39Efendim şu anda değerli bir konuğumuz var stüdyomuzda.
00:43TÜKOMFET Hukuk Komisyonu Başkan Vekili ve aynı zamanda akademisyen Mücahit Saraçlı bizlerle.
00:50Efendim hoş geldiniz.
00:51Teşekkür ederim, iyi yayınlar diliyorum.
00:52Teşekkür ediyorum.
00:53Ve bir yandan da efendim bu haberlere sürekli olarak imza atan, sahada olan, bununla alakalı gerçekten çok emek veren muhabir
01:03arkadaşımız Serkan Okur da bizlerle.
01:05Hoş geldiniz Serkan.
01:06Hoş buldum, çok teşekkürler, iyi yayınlar.
01:07Evet, bayağı bir ses getirdi değil mi? İnşallah devam edecek.
01:10Evet, evet kesinlikle.
01:12Peki, hocam sizinle başlayalım arzu ederseniz.
01:15Öncelikle şöyle başlayalım.
01:17Bu 41 şirketi operasyonu siz nasıl okudunuz, nasıl değerlendirdiniz?
01:21Biz, halkımız çok seviniyor herhalde şu anda, inşallah devamında gelir diyor.
01:26İnşallah birazcık da burada kendimize de pay vermek gerekirse TÜKOMFET olarak biz yaklaşık ben de içinde 7 yıldır bulunduğuma göre
01:35uzun bir yıllardır, 4-5 yıldır bu konudaki bu gerçekten sıkıntı yaratan bu olayı eninde sonunda Adalet Bakanlığı'nın el
01:47atması çok çok önemli.
01:48Daha öncesinde bu konuya el atılmadı mı?
01:52Daha öncesinde bu konuya, özellikle Ticaret Bakanlığı tarafından bütün yapılan denetimlerle el atıldı.
01:59Bu aslına bakarsanız olması gereken sonucun başlangıcı.
02:04Ne demek istiyorum onu da bir açıklayayım arzu ederseniz.
02:07Burada bir soruşturma başlatıldı.
02:10Söylediğiniz gibi 41 tane şirketin üst düzey yöneticileri yani şirketi temsil ve ilzama yetkili olanlar şu anda beyanlara alınmak üzere
02:21soruşturma evresinde kendilerinden alınacak olan bilgiler çerçevesinde bu derinleştirilerek kovuşturma yani yargıya yansıtılması söz konusu.
02:34Bugüne kadar evet hukuki anlamda yapılan çok fazla bir şey yoktu ama ne vardı?
02:40Bugüne kadar Ticaret Bakanlığı ve Tarım Bakanlığı özellikle Ticaret Bakanlığı tarafından bizlerin de yardımıyla tüketicilerden, vatandaşlarımızdan gelen bütün şikayetler değerlendirmeyi
02:52alıyordu.
02:52Nereden şikayet geldiyse oraya mutlak surette denetmenler gidip o şikayetlere dayalı olarak incelemeler yapılıyordu.
02:59Bunun karşılığında ne yapılmaktaydı? İdari para cezası kesiliyordu.
03:05İşte burada idari para cezası kesildiğinde hukukun içerisinde ceza şöyle tanımlanmalı, caydırıcı unsur olmalı.
03:15Eğer biz herhangi bir haksız bir fiilimizden dolayı bir ceza ile karşılaşacaksak o fiili işlemekten kaçınırız.
03:23Bu çok basit bir hepimizin insani görevi.
03:26Burada da yapılan haksız kazanç çok önemli.
03:30Bunu da izin verirsiniz ileriye dönük açıklamaya çalışacağım.
03:34Haksız kazanca dayalı olarak yapılan bütün bu işlemler neticesinde yapılan tespitlerde hep idari para cezaları kesildi.
03:43Ama o idari para cezaları çok üzülerek söylemek gerekirse yine biz tüketicilerin vatandaşlarının sırtına yüklendi.
03:50Çünkü fiyatlara yansıtıldı.
03:52Acı tarafı bu.
03:53Ama şu anda yapılan hukuki bir soruşturma ve savcılık kanalı ile başlatılan ve emniyet güçleri ile birlikte yapılan hatta okuyabildiğim
04:05kadarıyla yanlışsam düzeltin evlerinde dahi arama yapılıp belgeye ulaşma yoluna gidildiyse bu çok ciddi anlamda bir soruşturma evresidir.
04:16Bu kavuşturmaya ve yargıya geçecektir.
04:18Yani bu soruşturma sırasında elde edilen bütün bilgiler savcılık tarafından değerlendirilir bir mütalası yapılır yargıya aktarılır yargıda yargılama süreci başlamış
04:29olur.
04:29Burada yapılan evet mutlak surette bir cezai işlemlerle karşılaşılacaktır.
04:36Ha ne oldu bu cezai işlemler derseniz sizin de işte az önce söylediğiniz gibi tarlada 5 lira olan 10 lira
04:45olan bir ürünü biz büyük şehirlerde hatta küçük şehirlerde dahi belki de 100 liraya yani 15 katına 20 katına tüketmek
04:54zorunda kalıyoruz.
04:55Bakın bu bize dayatılmış olan bir yaşam şekli biz hiçbir zaman bir küçücük bir grubun kişisel menfaatlerini üst düzeyde tutması
05:08için elde edecekleri haksız kazanç.
05:11Haksız kazanç da işte bu hak etmedikleri şekilde bir takım piyasayı manipüle eden hareketlerle elde edilen kazançlarla bizlere yansıması neydi
05:22yüksek fiyatla ürünleri tüketmek zorunda kalıyoruz.
05:26İki alacağımıza bir almak zorunda kalıyoruz.
05:29Bu bakın satın alma gücüne de vurulan büyük bir darbedir biz de bu ülkemiz için baktığımızda ki ben hep şunu
05:37söylüyorum dünyanın da en güzel ülkesinde yaşıyoruz.
05:40Her türlü Allah'ın vermiş olduğu imkan elimizde yani dört mevsim en güzel yaşayan bir ülkeyiz.
05:47Üç tarafımız denizlerle çevrili topraklarımız verimli.
05:51Bu varken biz buna müstahak mıyız derseniz herhalde hiç kimse kabul etmeyecektir.
05:55Demek ki bir yerlerde bir problem var demek değil mi bu?
05:58Evet yani burada tabii yapılmakta olan olayı da çok kısaca arzu ederseniz anlatmaya gayret edeyim.
06:04Bakın şu anda ülkemizde kabul edelim on binlerin üzerinde şubesi olan beş tane büyük işletme var marketler grubu.
06:13Bunların her biri çoğu zaman tarladan üreticiden ürününü öncesinden bağlantısını yapıyor, ön ödemelerini yapıyor ya da bir sözleşmeye bağlı olarak
06:26o ürünü ticari anlamdaki ifadesidir kapatıyorlar.
06:31Dolayısıyla bu ürün toplandık...
06:33Çok yüklü miktarda alıyorlar.
06:34Tabii ki çok yüklü miktarda.
06:36Bakın hepimizin yaşadığı bir olay var.
06:39Artık mahallemizde bakkal, manav, kasap maalesef kalmadı.
06:43Çünkü bütün bu şubelerinde bizlerin yaşamın en yoğun olduğu bölgelerde artık sokak aralarında dahi bu şubelere ulaşamıyoruz.
06:53Aslında bu güzel bir hizmet.
06:54Ama bu hizmeti de işte böyle faiş fiyat uygulamalarıyla, haksız kazanç elde etme yoluyla biraz da...
07:04Denetlenebilir olduğu sürece çok güzel tadı.
07:06Çok güzel, çok doğru söylüyorsunuz.
07:08Ama denetlemeler de yetersiz de.
07:10Ticaret Bakanlığı'nın hakkını yemeyelim.
07:13Gerçekten bütün şikayetleri değerlendiriyorlar da fazla mesai yapıyorlar.
07:17Yani biz sürekli iletişim halindeyiz kendilerine ve giden her türlü şikayet için mutlak surette bir denetçi sevk ediliyordu.
07:27Ama sonuç olarak bu bizim kendi hukukumuz içerisinde kabahatler kanunu içinde değerlendirildiği için idari para cezasına çarptırılıyordu bu işletmeyi yapan.
07:39Maalesef onda ödüyorlardı.
07:41Çünkü o çok kısa sürede cirosundan elde edebileceği bir rakamdı.
07:45Yani bir caydırıcı hiçbir tarafı yoktu.
07:49İşte burada ben de mümkün olduğunca, diğer arkadaşlarım da mümkün olduğunca hep şunu söylüyorduk.
07:56Yaptırımın çok ciddi olması lazım.
07:59Nedir bu?
07:59Yani evet, caydırıcı olması için de olması lazım.
08:02Kapatmadı da yine aynı benzer bir durum söz konusu oluyor değil mi hocam?
08:06Mesela kapatmayı da para cezasına çevirip...
08:08Çok harika.
08:08Şimdi onu da söyleyecektim.
08:09Çok doğru söylüyorsunuz.
08:10Evet, kapatma cezası alıyorlar.
08:12Yani bir dönem içerisinde üç kez tekrar edilirse aynı işlemden dolayı yapılan haksız fiille dayalı işlemler bu sefer kapatma cezasından.
08:22Bu yayınlanmış olan yönetmelikte, Ticaret Bakanlığı'nın yönetmeliğinde var.
08:27Fakat burada da yine işte bu kapatma cezası yine para cezasına çevriliyor.
08:31İşte dediğimiz gibi burada caydırıcı unsur olmaktan uzak kalıyor.
08:36Dolayısıyla aynı işlemleri devam etmeye çalışıyorlar.
08:40Ama son dönemlerde artık öylesine tespit edilmiş olan durumlar var ki ekonomi açısından yani iktisadi doktoriller açısından da çok basit
08:50hizah var.
08:51Piyasalar artık biz ülke olarak serbest piyasa ekonomisi uygulanmakta.
08:55Piyasamızda uygulanan serbest piyasa ekonomisi bu şirketler tarafından yok edildi.
09:02Ne oldu?
09:02Monopol bir piyasa.
09:04Mono tek demek biliyorsunuz.
09:06Tek satıcı varmış gibi biz tüketiciler, vatandaşlar yaşıyoruz.
09:10Ne oluyor?
09:11X marketine gidip bir yoğurda alacaksınız.
09:14Örneğin 100 lira.
09:15Bir başka markete gittiğinizde 99 liraya bulamıyorsunuz.
09:21Yine 100 lira.
09:22Marka farklı olsa da.
09:23Bu fiyat birlikteliğini sağlıyorlar.
09:26Satıcı sanki karşımızda tek.
09:28Rekabet yok aralarında ama önceden belirlenmiş olan bir fiyat var.
09:33Bizler tüketici olarak gidiyoruz.
09:35Onların bize dayatmış oldukları fiyattan alışveriş yapmak zorunda kalıyoruz.
09:41Burada da tabii ki özür dilerim toparlıyorum.
09:45Burada da olan ne?
09:46Elde edilmiş olan kazanç mutlaka bir kere dürüst ticarete dayalı bir kazanç değil.
09:51Bunu net bir şekilde koyabiliriz ortaya.
09:54İkincisi de elde edilmiş olan kazanç haksız fiile dayalı olan haksız kazanç.
10:00Bunun da Türk Ceza Kanunu'nda dahi fiyatların manipüle edilmesi anlamında TCK 237'de çok açık ve net bir şekilde belirtilmiş
10:09durumda.
10:09Yani evet aslında sözünüzü kesin.
10:11Yani bu husus sadece bununla alakalı değil.
10:14Yani Türkiye'deki bu serbest piyasa ekonomisi birçok kere esasında bu bahsettiğiniz örneklerden dolayı sorgulanıyor.
10:22Belki bu yeniden bir düşünülebilir Türkiye'de.
10:25Düşünülmesi lazım.
10:27Yani ülkenin ekonomisi açısından mutlak surette serbest piyasa ekonomisinin tüm şartlarıyla vücuda bulması lazım.
10:37Nedir serbest piyasa ekonomisi?
10:39Onun da çok kısa.
10:39Arz ve talebin çok serbest bir şekilde aynı piyasa ortamında, aynı platformda karşı karşıya gelmesi.
10:47Yani siz birkaç satıcı varsa karşınızda herhangi bir ürünü alacaksanız aynı ürüne orada tabii ki kalitesine bakacaksınız ama fiyat anlamında
10:56hangisi daha uygunsa tercihinizi ona kullanacaksınız.
11:00Hocam siz yoğurttan örnek verdiniz.
11:01Özür dilerim.
11:01Şimdi ben firma ismi vermeyeyim.
11:04Ben bunu benzinde, motorinde gördüm.
11:08Falan x işte yerde atıyorum işte bir lira, başka yerde bir buçuk lira gibi benzinde gördüm.
11:16Evet maalesef.
11:16Peki ben müsaadenizle Serkan Okur'a bir döneceğim.
11:21Şimdi Serkan sen uzunca zamandır sahadasın.
11:24Aynı zamanda Tukonfet'te de beraber hem Sayın Aydın Ağaoğlu'yla da buradan kendisini...
11:31Selam olsun kendisine.
11:32Selam edelim.
11:33Yani bu konuşulan rakamlar gerçekten çok uçuk rakamlar.
11:39Ben dünkü, evvelki günkü röportajını hatırlıyorum.
11:43Verdiğin rakamları hatırlıyorum.
11:45%400 ne demek? Bu nasıl bir rakam?
11:48Gerçekten korkunç ama şöyle söyleyebiliriz Feridun Erdoğrul.
11:52Perşembenin gelişi çarşambadan belliydi.
11:54Çünkü artık Türkiye'de gıda enflasyonu maalesef vatandaşın katlanabileceği boyutun çok üzerine çıktı.
12:00Biz bu haberleri defaten ekranlara taşıdık.
12:03Yine de taşımaya devam edeceğiz.
12:05Buradan önümüzdeki yapacağımız haberle ilgili de bir bilgi paylaşmak isterim.
12:10Şimdi bu buzdağının görünen kısmı olarak değerlendirelim Feridun Bey.
12:14Çünkü bu operasyon başladı ve bunun devamı çorap söküğü gibi gelecektir.
12:18Sadece bu bahse konu 41 yöneticiliğe kalmayacak.
12:22Bundan emin olabilirsiniz.
12:23Çünkü devletimiz artık eline sopasını aldı.
12:26Vatandaşın sırtına binenleri silkelemeye başladı diyebiliriz.
12:29Yani koskoca Türkiye'de 41 tane üretici yoktur herhalde.
12:32Yoktur.
12:33Bir de hocama ek yapacak olursak şöyle.
12:36Türkiye'de 10 bin şubeden fazla 5 market olduğunu söyledi hocam.
12:40Bunlar kapatma mantığıyla çiftçiye gidip tarlasındaki ürünü daha çıkmadan alıyorlar.
12:47Bir de hocam şöyle bir durum var.
12:49Bunların zaten kendi toptancıları da var.
12:51Yani toptancıya giderek dışarıdan bir alım da yapmıyorlar.
12:54Kendi toptancıları var.
12:56Kendi içerisinde bu alışverişi gerçekleştiriyorlar.
13:00Hatta kendi toprakları olduğunu bile duydum.
13:02Tabii tabii tabii evet.
13:03Bununla ilgili de çalışmalar yapılıyor.
13:05Şimdi ne oldu Feridun Bey?
13:07Bakın şimdi önümüzde çok somut örnekler var.
13:09Yıllar üzerinden gidecek olursak eğer pandemiyle 2020 yılında tanıştık biz.
13:152022 yılında artık gıda enflasyonunu çok ciddi bir şekilde hissetmeye başladı vatandaşlarımız.
13:212022 yılında örnek verecek olursak mesela gıda enflasyonu 2022 yılında %77 idi ve artarak devam etti.
13:312023'de %72'ye indi, 24'te 43'e indi, 25'te 28 oldu.
13:37Ancak bu fiyatlara nasıl yansıdı biliyor musunuz?
13:41Mesela enflasyon düşüyor ama fiyatlar yükseliyor.
13:43Burada da ilginç bir tezat oluştu.
13:46Mesela bu yılın Ağustos...
13:48Mantığa uymuyor.
13:49Değil mi?
13:49Yani mantık olarak enflasyonun düştüğünde hocam daha iyi bilir belki fiyatların düşmesini bekleriz.
13:54Değil mi hocam?
13:54Burada tam tersi bir durum var.
13:56Enflasyon düşüyor, fiyatlar yükselmeye devam ediyor.
13:59Benim gözümün önüne şimdi o pandemi döneminden falan bahsedince patatesler geldi.
14:04Ya rahmetli kayınvalidem patatesin nasıl olduğundan bahsetmişti.
14:09Ben bilmiyordum açıkçası.
14:10Yani sonuçta şehir çocuğuyuz.
14:12Yani bilmeyebiliriz.
14:13Patatesi evladım kesiyorsun, toprağa ekiyorsun ve patates çıkıyor.
14:17Ya böyle bir patatesin Türkiye'de işte tarlalarda şurada burada bulunmaması gibi bir şey olabilir mi?
14:25Bu ülkede patatesi stok yaptılar. Böyle bir şey olabilir mi?
14:28Patatesle ilgili çok özel bir durum var Feridun abi.
14:32Çok kısa onu da anlatayım dilerseniz.
14:34Patatesi üretici üretebilmek için toprağa maalesef çok sayıda zehirli gübreyi vermek durumunda.
14:41Nide bölgesi, İç Anadolu bölgesi aslında patatesiyle ünlü bir bölge.
14:45Nideli üreticiler artık neredeyse Nide'de üretim yapamaz hale geldiler.
14:49Çünkü topraktaki bütün verimi maalesef kaybettiler.
14:52Bu kullanmış oldukları gübreden dolayı artık Kayseri'ye, Nevşehir'e, farklı illere gidip toprak kiralayarak yapmaya başladılar.
15:02Bu yıl mesela Kayseri'ye Nide'den çok ciddi bir üretici geldi.
15:06Kayserililer topraklarını kiraladılar.
15:09Nide'den gelen üretici orada patates üretimi yapıyor.
15:11Çünkü Nide'nin topraklarının verimini çok ciddi oranda düşürdüler bu atmış oldukları gübreden dolayı.
15:17Bu parantezi kapattıktan sonra devam edeyim.
15:19Mesela çiftçileri de ele almamız gerekiyor.
15:20Çiftçiler gerçekten para kazanamıyor.
15:23Neden böyle söylüyorum?
15:24Mesela bu yaz tatilinde Anadolu'ya gidip Anadolu insanıyla sohbet etme imkanı buldum.
15:29Anadolu insanının en büyük problemi örnek veriyorum.
15:33Buğday, arpa gibi ürünleri ekiyorlar ve karşılığında belli bir para almayı, para kazanmayı ümit ediyorlar.
15:39Geçen yılki mazot fiyatıyla bu yılki mazot fiyatı arasında nereden baksanız yüzde ellilik bir fark var.
15:46Geçen sene mazot 40-45 lira bandındaydı yaz döneminde.
15:50Bu sene 80-85 liraya çıktı.
15:53Mazot fiyatı iki katına çıktı.
15:55Buğdaydan kazanılan para bırakın iki katına çıkmayı bir kat bile yükselmedi.
16:00Geçen sene tonu 10 bin liraysa bu sene 12 bin lira oldu.
16:05Yani arada çok ciddi bir fark var.
16:07Üreticinin kazanamıyoruz isyanının temel sebebi de aslında burası.
16:11Mazot girdi fiyatları yükseliyor ancak üreticinin elindeki malın değeri yükselmiyor.
16:16Evet burada yaptığımız haberlerde de mesela bazı karpuz üreticileri sattıklarında herhangi bir kar elde edemeyeceklerinden dolayı ellerinde kalıyor karpuzlar.
16:28Dolayısıyla bunları bulundukları bölgelerde halka ücretsiz ila nihaiye veriyorlar, dağıtıyorlar.
16:35Bazıları da maalesef işte görüyoruz işte dereleri orayı buraya atıyorlar, çöpe gidiyor ya da üzerlerinden arabalarla geçiyorlar.
16:45Onlar hoş şeyler değil.
16:47Sonuçta nimettir.
16:48Ama burada sizin de bahsettiğin gibi çok ciddi bir problem var.
16:52Bu problemin üzerine gerçekten düşünmesi lazım.
16:56Hocam o bahsettiğiniz yani Sayın Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın sürekli bahsettiği mesele pazartesi dün akşam programda da bundan bahsettik.
17:05Yani bu ülkede adalet ve cezasızlık algısı bu cezasızlık algısını yıkacağız dedi Sayın Erdoğan.
17:12Sayın Akın Gürley'in yaptığı bu operasyonlar bir nevi aslında bunun örtüşmesi gibi düşünebiliriz değil mi?
17:20Yani gözde gördüğümüz bu.
17:21Kesinlikle düşünebiliriz. Ben bir tık daha üstünde bir şey söyleyeceğim.
17:26Özür dileyerek ama biraz da geç kalmış.
17:28Daha öncesinde yapılması, uygulanması gerekiyordu.
17:32Evet bu merkezi yönetimlerin sadece ve sadece konusu tek değil.
17:37Yani düşünün 90 milyona yaklaşmış olan bir ülkedeyiz.
17:42Değerlendirmeyi yaparken de buna göre yapmamız lazım.
17:44Kuzeyimizde, güneyimizde, doğumuzda savaşlar ortasındayız.
17:49Şimdi İsrail tarafından hani biraz konumuzun dışına çıkıyoruz ama konu çok geniş.
17:54Yok her şey birbiriyle girip domino taşı gibi.
17:56İşte hocam onu o bakımdan izin verirseniz yani İsrail'in şu anda üzerimizde, bağışlayayım ben diğer kanallarda da bu küresel
18:05krizden ilgili olarak bizim ülkemizi nelerin etkileyeceği konusunda,
18:10nacizane görebildiğim, araştırabildiğim kadarıyla dile getirmeye gayret ediyorum.
18:15İsrail'in çok büyük bir oyunu var.
18:17Güney Kıbrıs üzerinden şu anda Yunan adalarından sözde doğal gazını Avrupa'ya satma çabasındı ki satamaz maliyeti çok yüksek bir
18:26kere.
18:26Oradaki bütün amaç bizi tehdit etmek.
18:29Bizi tehdit edebilecek bir ülke değil.
18:32Bizi tehdit edebilecek bir gücü yok.
18:34Allah'a şükürler olsun biz çok kaba tabir, çok rahat bir şekilde üflesek halledebilecek.
18:41Sayın Hakan Fidan Kavga bizim işimiz.
18:43Evet yani Yunanistan açısından da aynı şekilde ki halklarının yakınlığı karşısında bu siyasi yönetimin getirmiş olduğu bir takım şeylere bizi
18:54öcü gibi öne çıkartmaları neticesinde de olan bir şey.
18:58Ama İsrail'in amacı burada çok çok farklı.
19:00Şimdi bütün bu olayların içerisinde varken işte birazcık da meydanı boş bularak şu haksız kazanç elde edilme, haksız fiillerin uygulanması,
19:11adaletin cezasının ertelenmesi gibi konular hep gündemdeydi.
19:16Evet bir yerden sonrasında bakıldığı zaman enflasyonu tetikleyen en büyük olay.
19:21Neden enflasyonu tetikleyen en büyük olay?
19:24Basit bir şekilde değerlendirmesini yapalım.
19:26Bakın bu marketlerin uygulamış oldukları bu yüksek fiyatlar ekonomide referans fiyat diye geçer.
19:35Ne demek istiyorsun diyeceksiniz.
19:37Referans fiyat markette herhangi bir domatesi eğer 30 liraya satıyorsa pazarcı halden gidip aldığı domatesi 20 liraya 22 liraya satıp
19:48karını elde etmesi varken orada 30 ya ben de 25'e satayım 26'ya satayım 27.
19:54İşte referans fiyatı bu.
19:56Yani rahatlıkla oradaki fiyatı kendine baz alıp kendi fiyatını belirliyor.
20:02Tabi burada bir de yine marketlerin fiyat belirlemedeki en önemli olayı da maliyetlerin hesaplanması konusunda.
20:10Bunların çok ciddi denetlenmesi gerekiyor.
20:13Siz az önce söylediğiniz çok önemli çok önemli bir noktayı söylediniz.
20:18Bakın tarladan alıp market rafına girene kadar olan süre içerisinde en az kendi alt firmaları kendi firmalarına ait olman lojistik
20:28depolama nakliye her türlü işlemleri yapan kendi alt firmaları en az 5 kez el değiştiriyor.
20:355 tane aracı var.
20:36Bakın ama şöyle.
20:37Bu rakama yükselmesi doğal da o zaman.
20:39Tabi ki yani bunun soğuk hava depoları var depolanma var nakliye var mağazalara dağıtım var hep kendi şirketten işler.
20:46Burada kendi şirketinden az karla aslına bakarsanız hizmeti kaliteli görmek amacıyla kurulan bir şirkette tam tersi karı maksimize etmek demektir
20:58bu.
20:59Ekonomik olarak karşılığı tam anlamıyla bu.
21:02Karını maksimize.
21:03Farklı farklı şirketlere dağıtırsınız.
21:05İşte Mersin'deki 5 liralık limonu biz İstanbul'da 120 liraya almak zorunda kalırız.
21:11Buradaki olay nerede?
21:12İşte o X firmasından Y'ye, Y'den Z'ye gelerek faturalandırma yapılmakta.
21:19Ama dolayısıyla bütün bu şişirilmiş fiyatın sonucu biz tüketiciye, vatandaşa yansıyor.
21:27Ne oluyor?
21:27Satın alma gücümüz düşüyor.
21:29Satın alma gücünün düşmesi demek ülkedeki enflasyonun kontrol edilememesi demek.
21:34Şu anda enflasyonu en çok vatandaşın, tüketicinin canını acıtan taraf temel gıda ve temel ihtiyaç maddelerindeki bu haksız uygulanan fiyat
21:46politikası.
21:47Evet bu mevcut durumlar, fiyatlar, bu skalalar özellikle pandemi döneminde çok sorgulandı.
21:53Şimdi isim vermeyeceğim, bir kiloluk bir salça.
21:57Amerika'da yaşayan bir tane Türk vatandaş işte sosyal medyaya atıyor markette, Türkiye'den oraya gitmiş salçaya bakıyor.
22:08O salça Amerika'da Türkiye'den daha ucuza satılıyor.
22:12Amerika'daki bir süpermarkette.
22:14Evet, çok ilginç bir durum.
22:16Yani bu çok ilginç, bu çok acıda bir durum.
22:18Sizin bahsetmiş olduğunuz, biz yedi düvelle çarpıştık, aslında hala çarpışmaya da devam ediyoruz.
22:26Dolayısıyla madem şu anda iç cepheyi sağlamlaştırma projesi hayata geçirebildiği terörlüsüs Türkiye, sadece buna değil.
22:34İnşallah.
22:34Bu bahsettiğiniz mesele de gıda terörizmidir.
22:37Tabii tabii tabii tabii.
22:39Sertanlar bu hususu ağırlıkta işliyorlar dışarıdaki yayınlarında.
22:43Yani bununla ilgili gerçekten bahsettiğiniz gibi ciddi önlemlerin alınması lazım.
22:49Yani bu para cezasıyla hani geçiştirilemeyecek bir cümle var ya, yani bu halkımız bunu kabul etmez yani.
22:56Daha çok kısaca daha real yaptırımlar ortaya konması gerekiyor.
23:01Zannediyorum ki şu anda bu konuda düğmeye basıldı.
23:04Sayın Cumhurbaşkanımız da olayın mutfak surette farkında ve bu konuda verdiği talimatlardan da inşallah sonuna kadar gidilip, ha kimsenin ceza
23:16almasını arzu etmek değil bizim derdimiz.
23:18Ama bütün halka, vatandaşa, tüketiciye yansıtılmış olan bu haksız yapılmakta olan fiili işlemlerin artık bir son bulması biraz da artık
23:30kanaat getirmeye çalışsınlar.
23:33Yani ben özür dileyerek doyumsuzlar diyorum.
23:35Yani çok özür dilerim hani kelimeleri de seçerek kullanmaya çalışıyorum ama doyumsuz bir şekilde, doymayacak bir şekilde.
23:44Yani siz bakın küçük esnafı o anlamdaki küçük esnaf ortadan kayboldu.
23:50Eskiden çok önemliydi.
23:52Küçük esnafın da ülke ekonomisine çok ciddi anlamda faydası var.
23:57Ne anlamda faydası var?
23:59Siz herhangi bir markette birkaç ürün aldınız, bugünün parasında bir liranız eksik.
24:06Mutlak bir ürünü geri bırakmak zorundasınız.
24:09Ya kasiyer cebinden koyacak ya da siz o ürünü düşüneceksiniz ki ödemeyi.
24:14Ama işte o mahalle bakkalımız, mahalle manabı, mahalle kasabı hep o kendi çevresinde tanıdığı, inandığı, güvendiği insanlara kredi açandı.
24:26Ekonominin çarklarının küçük de görünüp ama çok ciddi anlamda çok büyük devinimler sağlayan o küçük esnafımız da yok oldu.
24:34Bu da çok çok önemli.
24:35Her ne kadar örf ve ananelerimizin yok olduğunu söz ediyorsak işte onların içerisinde bunlar da var.
24:42Ülkenin evet globalleşiyoruz, evet modernleşiyoruz ama bazı hasletlerimiz var onları da kaybetmememiz gerekiyor.
24:50Gerçekten ben hep tekrar ediyorum dünyanın en güzel ülkesindeyiz.
24:54Az önce patates için konuştuğunuzda çok güzel bir şey vardı.
24:59Bir dalı kır, Trakya'da toprağa batır, kendi kendine büyür meyvesini alırsınız.
25:05Yani böylesini Allah'ın bahşetmiş olduğu bir ülkede.
25:08Bunu yaşamak zorunda mıyız diye kendimizi sorguladığımızda evet karşımızda ciddi bir haksızlık var.
25:15Bu haksızlığın giderilmesi gerekiyor da diye düşünüyoruz herhalde.
25:18Bakamları tekrar Serkan Okun'a soralım.
25:21Şimdi Trakya dedi ya, Trakya'da ağırlıklı olarak mesela karpuz var.
25:25Şimdi evvelki hafta ben Çanakkale'deydim.
25:27Yani Çanakkale savaşının durduğu, yapıldığı yer ve o bölge müthiş tarım açısından özellikle zeytinlik ve domates açısından yani dünyada çok
25:41sayılı bölgelerden ve sayılı topraklardan bir tanesi.
25:45Bunca güzellik hocamın da bahsettiği gibi bunca zenginlik içerisinde hangi rakamlar karşımıza çıkıyor?
25:52Rakamlar gerçekten aslında korkunç Feridun Bey. Versek bir dert, vermesek ayrı bir dert ama şunu altını çizerek başlayalım.
26:01Tarımda gerçekten stratejik bir planlamaya ihtiyacımız var.
26:04Şimdi hocam az önce limondan bahsetti.
26:07Limon sadece Ağustos ayında üreticiyle tüketici arasında yani market arasındaki fiyat farkı yüzde kaç olabilir biliyor musun? Tahmin edebilir misin?
26:15Yüzde 10 falan mı?
26:16Yüzde 784.
26:19Yüzde 10 dedim ama.
26:20Yüzde 784 hocam yani şöyle biraz daha sonuçlaştırayım.
26:25Üreticide 10 lira bir kilo limon, markette 84 lira.
26:30Bu aradaki 74 lirayı 74 kuruş acaba kimin cebine gidiyor?
26:34İşte bakanlıklar hareketi geçti.
26:35Ben yüzde 10'u niye dedim?
26:37Üreticiyle tüketici arasında tek bir tane sağlayıcı olmalı.
26:42Ben ona göre yüzde 10 ya da yüzde 15 oluyordum.
26:44Çok iyiyim tersiniz gerçekten.
26:45Kaç tane hocam işte bahsetti 5 tane 6 tane.
26:48Bu nedir ya?
26:50Mesela...
26:51Limona ama şöyle bir parantez açayım Feridun Bey.
26:53Hatırlayacaksınız geçen yıllarda limon çok para etmemişti.
26:56Üretici de para etmediği için maalesef limon ağaçlarını kesmek durumunda kaldı.
27:02Bu sene limona ihtiyaç oldu.
27:03Fiyatlar bir anda tavana çıktı.
27:06Bunun için diyorum aslında tarımda stratejik bir kalkınma planına ihtiyacımız var diye.
27:11Çünkü hocam da belirtti altını çizdi.
27:13Türkiye gerçekten kendi kendine tarım anlamında hayvancılık anlamında yetebilen bir ülke.
27:18Ancak tabii ki ithalat, ihracat kanalları da düşünüldüğünde bizim önce kendimize yetebilmemiz lazım.
27:25Ya biz Rusya geçmişte bunu yaptı.
27:27Tamamen kapandı.
27:29Rusya gibi tarımda çok çok da ileri olmayan bir ülke.
27:34Ama biz öyle değiliz.
27:35Bahsettiğimiz gibi Çanakkale bölgesi, Trakya bölgesi, Çukur Hava, Anadolu her yer çok büyük zenginliklerle dolu.
27:43Bunun ötesinde her tarafımız denizlerle çevrili ve burada müthiş bir balık popülasyonu söz konusu.
27:52Yani bizim zengin olmamamız için hiçbir neden yok.
27:56Ama bir Norveç'den, bir İsveç'den, bir İskandinav ülkesinde yaşayan birisinden 10 kat daha az balık tüketiyoruz.
28:05Bu konumuza bağlantılı değil ama ek olarak söylüyorum.
28:09Balık tüketimimiz çok az, süt tüketimimiz çok az, bal tüketimimiz, şifadır bal süt.
28:15Bunları tüketimimiz çok az maalesef.
28:17İlaveten bakın şimdi rakamları konuşunca olayın vehameti daha da ortaya çıkacak hocam.
28:24Örnek verecek olursak mesela havuç var önümüzde.
28:28Havuçta marketle üretici arasındaki fiyat farkı tam 380.
28:32Elmada 377.
28:34Kabakta %239.
28:38Bakın üreticide 10 lira 66 kuruş olan bir kilo havuç.
28:42Markette 51 lira 20 kuruş.
28:4418 lira 75 kuruş olan elma 89 lira 60 kuruş.
28:49Rakamlar gerçekten korkunç.
28:51Buradan devam edersin tabii.
28:53Şimdi Serkan Okun'un bahsetmiş olduğu rakamlar çok uçuk.
28:56%200, %300.
28:59Yani çiftçilikten anlamam ama 3 aşağı 5 yukarı şöyle bir düşündüğümde
29:06bu çiftçi kardeşlerimiz toprağı ekiyorlar.
29:10Ekerken oraları suluyorlar.
29:13Su ayrı bir masraf.
29:15Oraları sularken bir yandan da traktörleriyle kullandıkları mazotlar var.
29:20Suyu pompaladıkları o cihazlarla motorlarla mazot kullanıyorlar.
29:26Elektrik sahip ediyorlar.
29:27Feridun Bey 6 ay bu ürünleri yetiştirmek için uğraşıyor vatandaşlar.
29:30Bir domates biz markete, pazara gidip çok...
29:34Masrafı üretici yapıyor.
29:35Evet.
29:35Ve üretici bu haliyle bile para kazanıyor.
29:37Para kazanıyor.
29:38Ailesini geçindiriyor.
29:39Gelecek sezonun hazırlığını yapıyor.
29:41Gübresini alıyor, mazotunu alıyor.
29:42Bunları stokluyor ve yeni sezona hazırlık yapıyor.
29:45Bu haliyle bile üretici, çiftçi para kazanırken aradaki bu farkı alanlar üreticiden daha fazla para kazanıyor.
29:54Yani üretici, çiftçi, Kayseri'deki bir çiftçiyi düşünelim.
29:586 ay emek verdiği bir üründen para kazanıyor.
30:01İstanbul'daki aracılar, işte bu devletin o sopasını alıp onların kafasına kafasına vurduğu o aracılar hiçbir şey yapmadan, sadece bir kağıt
30:09üzerindeki oynamayla o üreticinin 6 aylık emeğinden daha fazla para kazanıyorlar.
30:14Yani adamlar halde duruyor, zaten nereden geliyorsa kamyonlarla geliyor, naklediliyor ve halden de dağılım oluyor.
30:23Burada herhangi bir, ben açıkçası bir masraf da göremiyorum.
30:27Halle ilgili hocam sanıyorum söyleyecektir, hal kayıt sistemi var değil mi hocam?
30:33Mesela vatandaşlarımız da bu noktada aslında markete gittiklerinde o ürünün kaç paraya geldiğini, nereden geldiğini görebilecekleri bir sistem var değil
30:41mi hocam?
30:41Hal kayıt sistemi dediğimiz olay şu, öncelikle Ticaret Bakanlığı'nın etiket olarak yayınlamış olduğu yönetmelikte etiketlerin üzerinde bulunması gereken şekil
30:52şartları dediğimiz hukuki anlamda tamamlanması mecburi olan şeyler var.
30:57Nereden geldi, kaça geldi?
30:58Tabii ki bunu, onu karekotu, yani cep telefonunuza karekot okumayı indirdiğiniz zaman, karekotuna tuttuğunuz zaman menşeini her şeyini öğrenebiliyorsunuz.
31:08Ama buradaki önemli olan olay etiketin üzerinde fiyatın, alış fiyatının ve satış fiyatının çok okunaklı olması.
31:16Bir ikincisi etiketin hangi tarihte düzenlendiği, yani o etiketi değiştirmek neden dolayı ülkemizde artık indirim bekleyemiyoruz, yatırı kadar zam yapmasınlar
31:27diye dua ediyoruz.
31:28O fiyat farkını ne zaman koydular üstüne, hangi tarihte onu anlamaya gayret etmek için o tarihin olması.
31:35Ama karekotu okuttuğunuz zaman onunla ilgili olarak hal fiyatını dahi görebiliyorsunuz.
31:43Tabii burada bir hala devam etmekte olan bir olay var.
31:46Ben de üzerinde çalışmalar yaptığım hal yasasından ilgili olarak,
31:51baya uzun zamandan bu yana üzerinde revizeler yapılmakta, geliştirilmekte mutlaka ama bir an evvel artık yasanın çıkartılması gerekiyor.
32:00Peki bu yasa çıkartılsa ne olacak?
32:02Bakın hal yasasında şöyle bir düzenleme var.
32:05Öncelikle üreticilere hal alanının içerisinde kullanılabilir alanın en az 1 bölü 3'ü kadar bir yerin ayrılarak kooperatiflerine, üreticilere ürününü
32:20getirdiği zaman direkt alıcıyla,
32:23toptancı, market, her kimse alıcıyla karşı karşıya kendi ürününün fiyatını kendisinin belirleyerek satabileceği bir alan açılması.
32:33Bu işte az önce söylediğimiz serbest piyasa ekonomisinin gerçekten ceryan ettiği ortamdır.
32:40Satıcı bir tarafta, alıcı bir tarafta o fiyatını söylüyor, diğeri kabul ediyorsa alıyor, etmiyorsa pazarlık ediyor, fiyatı düşürebilirse alacak.
32:48Bunların uygulanabilmesi hal yasasının çıkartılmasından ilgili ama bildiğimiz gibi buradaki bu haksız kazançı artık doymaz bir şekilde elde edenler,
32:59mutlak surette bu konuda da bir takım pürüzler, bir takım engeller çıkartıyorlar ama...
33:04Al yasası da sadra şifa olmadı deniyor.
33:07Deniyor ama işte oradaki o revizeler bir yapılsa, o revizeler yapıldıktan sonrasındaki uygulama mutlak surette fayda getirecek.
33:16Ya az önce söylediğiniz gibi yani sizin karpuzdan da verdiğiniz örnek gibi birçok üretici, çiftçi toplama parası kalmadığı için cebinde
33:26ürününü toplayamıyor, tarlada çürüyor gidiyor.
33:30Bu bakın aslına bakarsanız o çiftçinin zararı değil bizim milli servetimiz gidiyor.
33:36Milli servetimiz gidiyor bu kadar basit.
33:38Yine söylediğinizde aslında üreticinin fiyatıyla işte nihayet satıcıya gelene kadar olan fiyat arasındaki bu kadar büyük uçurum,
33:48baktığınız zaman kazancı kimin elde etmesi haktır diyoruz üreticinin.
33:53Çünkü emeğini vermiş, 6 ay beklemiş, her türlü şekilde karında, kışında, yağmurunda, çamurunda emek vermiş, üretmiş, ortaya bir şey çıkartmış.
34:046 ay kaç ton su gitti, 6 ay kaç ton yakıt gitti, 6 ay kimler çalıştı, o kişilere ne kadar
34:13yağışe verildi.
34:14Yani 6 ayın sonunda nasıl bir beklenti oluştu o çiftçi ve ailesinde?
34:19Yani bu tamamen milli servet.
34:21Evet, yok ediyoruz.
34:23Türk halkının cebinden çıkıyor yani Besim Tübuk aklıma geldi şimdi diyor ki yani bu Türk halkı diyor hala diyor şey
34:31hazinede olan paranın kendisine ait,
34:34kendisinin parası olduğunu bilmiyor ya.
34:35Valla çok doğru şeyler söylüyor.
34:36Ben şahsi fikrimi söylüyorum, çok doğru şeyler söylüyor.
34:39Tabii esnaf ağzından söylediği için de anlaşılması çok daha net ve çarpıcı oluyor ama
34:45gerçekten çok doğru da tespitleri var kendisinin.
34:49Dolayısıyla burada gerçekten kaybeden üretici.
34:53Bakın üreticinin bunu parantez açayım turizmde de yaşıyoruz.
34:57Üretici kazanamadığı zaman bir sonraki yıla ne tohum alma gücü kalıyor, ne bakım için gübre alma gücü kalıyor,
35:06ne işte toprağının yeniden tazelenmesi açısından gerekli olan işlemleri yaptıracak işçisi kendisi çalıştıracak.
35:17Bunların hepsi maliyet.
35:18Bu maliyetleri karşılayacak hiçbir durum olmuyor.
35:21Hele ki bir de çok da acı başka bir taraf daha var.
35:24Ben acı diye değerlendiriyorum ama acı işte tarlayı gidip kapatan bu arkadaşlarımız,
35:31bu şirketler önceden avans veriyorlar, fiyatı öldürüyorlar.
35:37Adamın zaten borcu var.
35:39Borcunu ödeyecek.
35:40Borcunu ödeyebilmek için razı oluyor.
35:42O parayı alıyor, borçlarını kapatıyor.
35:45Ürün geldiğinde toplayacak, işçiye verecek parası kalmıyor.
35:48Bırakın sonrasını.
35:50Böylesine bir döngünün içerisinde giderken buna mutlak dur denmesi gerekiyor.
35:54Şimdi programın yavaş yavaş sonuna geliyoruz.
35:56Şöyle bir iki dakikamız kaldı.
35:58Serkan son olarak söylemek istiyorum.
35:59Son olarak şunu ben ek yapmak istiyorum.
36:01Az önce dediğim gibi bu buzdoğanın sadece görünen kısmıydı Feridun Bey.
36:05Yakında farklı operasyonları, farklı sektörlere yapılan operasyonları da göreceğiz.
36:09Buradan izleyicilerimize...
36:10Damacana'dan bahsettiniz.
36:11Damacana'dan bahsediyorum.
36:12Yarın bunun haberini yapacağız.
36:14Damacana'da da, Damacana suda da çok ciddi oyunlar oynanıyor.
36:18İşte nasıl olduğunu yarın izleyicilerimiz Akit Anahaber'de izleyebilecekler.
36:22İnşallah.
36:23Peki hocam son olarak ne söylemek istersiniz?
36:25İnşallah Serkan kardeşimizin de söylediği gibi birçok haksız fiile uğramış olan bu güzel vatanda birçok şeylerin artık düzeltilmesi,
36:35daha yaptırımların neticeye varacak şekilde olması arzumuz.
36:40Ki o yolda bana kalırsa çok ciddi şeyler başlatıldı.
36:44İnşallah sonuç olarak hep birlikte bunun faydasını göreceğiz.
36:47Çok teşekkür ediyorum.
36:48Çok açıklayıcı bir program oldu.
36:50Kısa oldu ama özet geçtik.
36:53Gerçekten inşallah daha güzel bahsettiğiniz gibi daha güzel günlere hep beraber çıkacağız.
36:58Biz de teşekkür ediyoruz.
36:59Başka programda yine inşallah bu konulara gönüşürüz.
37:01Tükonfet adına ben de teşekkür ediyorum.
37:03İmkan veriyorsunuz.
37:04Biz de dile getirmeye çalışıyoruz bazı konuları.
37:07Her zaman.
37:07Bu konuda da teşekkür edelim.
37:08Biz de halkımız adına size teşekkür ediyoruz.
37:11Estağfurullah.
37:11Bu meselelerin üzerinde durduğumuz.
37:13Biz vatan borcu için her şey yapılması gerekenler neyse her birimizin yapabildiği kadar bir şeyleri bu dünyanın en güzel ülkesi
37:21için yapması lazım.
37:22Mutlak surette şart.
37:23Dünyanın en güzel ülkesindeyiz.
37:25Bütün gözler üstümüzde.
37:27Biz birlik ve beraberlik içerisinde bu dünyanın en güzel ülkesinde güzel yaşama hakkına sahibiz.
37:33Çünkü bize çok güzel bir miras bırakıldı.
37:36Kesinlikle.
37:37O mirasa sahip çıkacağız.
37:38Serkan teşekkür ederiz.
37:39Çok teşekkürler.
37:39Sağ olun.
37:40Sağ olun.
37:41Efendim şimdi kısa bir araya gidelim.
37:43Ziya Kaptan'ın saat başında gelişme.