00:28İzlediğiniz için teşekkür ederim.
00:44İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:07İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:08Sayıları çok fazla olan küçük yuvarlak şeklinde klinoblast dediğimiz hücreler var.
01:16Bu klinoblastlar içerisinde de yakıcı özellikle kimyasal klinosit dediğimiz bir sıvı var.
01:24İşte vücudunuza hafif çarptığı zaman çok hassas olduğu için bu hücreler anında patlayabiliyor.
01:32Patlamayla beraber o sıvı yüzeye yayılıyor ve orada kızartı, kaşıntı, yanma etkisi yapıyor.
01:40Son dönemlerde evet Marmara sisteminde, Türk Boğazlar sisteminde Mavi Deniz Anası dediğimiz Rizostoma pulma türü yaygın olarak görülmeye başladı.
01:51Bu görüntüler daha önceki yıllarda da vardı ama bu kadar yoğun bir popülasyon yoktu.
01:56Popülasyonun Marmara sisteminde yoğun olmasının bir takım etkenleri olduğu düşünülmekte.
02:01Bunlardan bir tanesi türün Karadeniz ekosisteminde yoğun olarak bulunması, dalga ve akıntı hareketleriyle veya bunların kendi organellerinin sağlamış olduğu hareketlerle
02:12sistem içerisine girişleri.
02:14Yüzey sularında şu sıralar az görülse de daha önceden de söylediğimiz gibi 3-5 metre derinlikler altında yoğun olarak var
02:23olduğu söyleniliyor.
02:25Canlı türü normalde insan sağlığı açısından zehirli olmamakla birlikte daha önceden de belirtildiği gibi bunların özellikle kuyruk bölgesindeki tentaküllerinin içerisinde
02:37bulunan
02:37Kynodobülas dediğimiz küçük hücrelerin içerisindeki kynidosit sıvısının, kimyasal sıvının hafif çarpmanın etkisiyle yüzeye dağılması,
02:47bunun da sonucunda yüzeyde kızarıklık, kaşıntı, acı hissi olması.
02:54Tabi bu insan sağlığı açısından bir sıkıntı yaratmıyor ama anlık rahatsızlıklara meydan verebiliyor.
03:01Bu canlı Karadeniz ekosisteminde yoğun olarak pelajik balık türlerinin larva yumurtasını tüketebiliyor.
03:07Ayrıyeten balık türlerinin yemiş olduğu zoo ve fitoplankton türlerini de tüketebiliyor.
03:12Şöyle söyleyebiliriz aslında Karadeniz ekosistemi için bir predatör tür olarak tanımlanabilir.
03:19Peki hala bununla ilgili nasıl bir mücadele yapılmaya başlandı daha önceki yıllarda?
03:23İlk atılımlar Ruslar ve Ukraynalı bilim adamları tarafından başlatıldı.
03:28Pelajik balık türlerinin ortama yoğun olarak adapte edilmesi,
03:32yine deniz kaplumbağalarının ortama adapte edilmesi
03:35veya bazı diğer canlıların adapte edilmesi sağlandı ama deniz kaplumbağaları
03:40bu tip canlıları yoğun olarak tükettiği halde sıcak seven canlı türleri oldukları için
03:46genellikle Akdeniz ekosisteminde bulunuyorlar.
03:49Karadeniz'i pek tercih etmiyorlar.
03:51Şimdi eğer suda nitriyent dediğimiz besleyici elementler yoğun olarak varsa
03:56bu tip canlıların beslenmesiyle ilgili birinci alkayı oluşturan
04:01fitoplankton türleri yoğun olarak bulunuyor.
04:04Ne kadar çok fitoplankton ve zooplankton varsa bu canlı da o kadar yoğun oluyor.
04:10Fitozooplankton çok yoğun olursa balık larvalarının da yoğunluğu artıyor
04:16ve bu canlı hiçbir selektivite göstermeden bütün hepsini yediği için
04:21yoğun popülasyonlar oluşturulabiliyor.
04:23%97-96'sı su olan bu canlı türlerinin hemen kara ortamına veya güneş ışığına çıktığında
04:29çok kolay eriyebildiği görülebiliyor.
04:32Suların genellikle çok temiz olduğu bölgelerde pek bir popülasyon oluşturamıyorlar.
04:38Tabii ki bunlar bir doğal döngü.
04:40Su sıcaklığının, yüzey suyu sıcaklıklarının, nütriyent girişlerinin ve tuzluluğun
04:45bu canlıların dağılımında popülasyon oluşturmalarında büyük bir etkisi var.
04:51Ama her zaman söylüyoruz nütriyent girişlerinin az olması lazım.
04:56Nütriyent girişleri de kısmen demeyelim de yine belli bir oranda
05:00kirlilik etmenlerinin, sistemdeki kirlilik etmenlerinin var olmasından kaynaklı.
05:05Buna bağlı olarak da bu kirlilik etmenlerinin bir noktada azaltılmasında fayda var.
05:11Azaltırsanız sistemden bu canlıyı belli bir oranda çekebilirsiniz.
05:16Ama tamamen çekmeyeceksiniz tabii ki.
05:18Tamamen çektiğinizde de bu sefer besin zincirinde anomaller meydana gelecektir.
05:22Bu canlılar biraz büyük boyutta oldukları için vatandaşlarımız denize girdikleri zaman
05:28mümkün olduğu kadar gördüklerinde yönlerini değiştirsinler.
05:31Özellikle şemsiye bölgesine değil kuyruk bölgesine pek temas etmesinler.
05:36Çünkü krinidositler oradan yayılıyor insan vücuduna.
05:40Biraz tabii rahatsızlık verir.
05:42Yani yakıyor gerçekten çok yakıyor.
05:44Yani bir anda bir deniz anası farkına varmıyorsunuz.
05:48Yüzünüze çarpabiliyor.
05:49İlk su içerisinde onu hissetmiyoruz ama kara ortamına çıktığımızda
05:54yoğun bir acı ve yanma hatta gözünüzü göz bölgenize gelirse gözünüzü bile açamazsınız.
06:00O yüzden kaçmakta fayda var yani.
