00:002022'de 14 yaşındaki oğlunu kaybeden İngiliz anne Ellen Ruhm TikTok'a karşı mücadelesini sürdürüyor.
00:08Oğlunun sanal medyadaki bir meydan okuma nedeniyle hayatını kaybettiğinden şüphelenen anne TikTok'a verileri paylaşmadığı için dava açtı.
00:17Başlattığı kampanya sayesinde İngiltere'de sanal medyaya karşı özel bir yasa konuldu.
00:23İngiliz anne mücadelesini CNN Türk'ten Serdar Korucu'ya anlattı. İşte o özel röportaj.
00:37Dünya sanal medyayı özellikle de sanal medya nedeniyle hayatını kaybeden çocukları konuşuyor.
00:43Onlardan biri de 14 yaşındaki Julian Julesivin'i.
00:472022'de oğlunuzu kaybettiniz.
00:49Öncelikle şunu sormak isterim.
00:51Oğlunuzun ölümüne sanal medyanın neden olabileceğini ne zaman düşünmeye başladınız?
01:01Oğlumun hayatını kaybettiği ilk gece bunu düşündüm.
01:04Bir polis memuruyla konuşuyorduk ve ona telefonunu alın ve sanal medyanın onun önüne hangi içerikleri çıkarttığını görün dedim ama bunu
01:11yapmadılar.
01:12Jules'un yaşadığı talihsiz olaydan 6 gün önce aynı şeyi yapmış bir başka çocuk olduğunu öğrendik.
01:18İngiltere'de haberleri çıktı ve herkes o çocuğun ölümüne meydan okumanın neden olup olmadığını sormaya başladı.
01:24Bunun üstüne ben polise acaba meydan okuma neden olabilir mi diye sordum.
01:29Onlar da olabilir ama bunu kanıtlayamayız dediler.
01:35Jules nasıl bir çocuktu?
01:37TikTok'tan önce nasıl bir hayatı vardı?
01:41Jules mutlu bir çocuktu.
01:43Çok fazla arkadaşı vardı.
01:44Zorbalığa uğradığına dair hiçbir belirti ya da psikolojik sorunu yoktu.
01:49Oyun oynamaya meraklıydı.
01:502022'de insanlar sanal medyanın zararlarını bugünkü kadar konuşmuyordu.
01:55Ben Instagram ve TikTok'u sadece saçma sapa dans videolarının paylaşıldığı yerler sanıyordum.
02:01Sanal medya platformlarındaki tehlikelerin farkında değildik.
02:04Ve o izledikleriyle gerçekten mutlu görünüyordu.
02:08Ortada herhangi bir sorun olduğuna dair işaret yoktu.
02:11Sanal medyayı sık kullanıyor muydu?
02:13TikTok kullanmaya başladıktan sonra onda herhangi bir değişiklik fark etmiş miydiniz?
02:19Hiçbir değişiklik fark etmedim.
02:21Zaten bu yüzden de neler olup bittiğini bir türlü anlayamadım.
02:25Depresyon belirtisi yoktu.
02:26Hiçbir şey yoktu.
02:28Hayatındaki hiç kimse de bir değişiklik görmemişti.
02:31Ne arkadaşları, ne öğretmenliği, ne büyükanne ve büyük babası.
02:35Onda bir farklılık gördü.
02:38TikTok'tan oğlunuzun verilerini talep ettiniz ama alamadınız.
02:42Sizce bunun altındaki neden ne?
02:43Bana mahkeme kararı olmadan mesajları ya da izleme geçmişi verilerini görmeme izin verilmediğini söylediler.
02:51Yani çocuklara sunulan algoritma verilerini öğrenemiyorsunuz.
02:55Mahkeme kararı olmadan bunları görmeme izin vermediler.
02:58Ben de bu verileri elde etmek için konuyu mahkemeye taşıdım.
03:01Jules'un ardından çocuklarını sanal medya nedeniyle kaybettiklerini söyleyen başka ailelerle de tanıştınız.
03:09Onların yaşadıklarını dinlediğinizde kendinizle ortak neler gördünüz?
03:15Çok büyük benzerlikler vardı.
03:17Üstelik bu benzerliklerin bazıları tüm dünyada aynı şekilde karşımıza çıkıyor.
03:22Hayatlarına son verme biçimleri, kullanılan yöntem ve hatta beşininde dövüş sanatlarıyla uğraşmış olması.
03:28Örneğin Jules Kung Fu'da siyah kuşak sahibiydi.
03:31O dönemde kendi kendime bunun ne alakası olabilir ki diye sormuştum.
03:36Bahsettiğim şu ki o beş çocuğun hepsinin de başına aynı şey geldi.
03:40Hepsi dövüş sanatlarıyla uğraşıyordu ve görünüşe göre bu durum sanal medya şirketlerinin çocuklarımıza zararlı içerikler sunarken kullandığı algoritmalardan biriydi.
03:51Beş İngiliz aile olarak Amerika'da TikTok'a karşı dava açtınız.
03:55Bu dava ne aşamada, sonucun ne olmasını bekliyorsunuz?
04:00Biliyoruz ki çocuklarımıza, sadece bizim çocuklarımıza da değil, tüm çocuklara sanal medya şirketleri tarafından zararlı içerikler sunuluyor.
04:09TikTok'a açılan dava Amerika'da görülüyor ve TikTok bizi davanın dışına etmeye çalışıyor.
04:15Dava sürecine devam edebilmek için hakimden gelecek onayı bekliyoruz.
04:18Bu onay gelirse sanal medya şirketlerinin, bu örnekte TikTok'un, eğer henüz silmedilerse çocuklara ait verileri açıklamak zorunda kalacakları delil
04:28toplama aşamasına geçilecek.
04:30Dolayısıyla bu son derece önemli bir aşama ve sonucunu her an öğrenebiliriz.
04:36Bir başka hukuki süreçte İngiltere'de.
04:41Hem soruşturma devam ediyor, hem de mücadeleniz sayesinde Jules'un adı sadece sanal medya nedeniyle hayatını kaybeden bir çocuk olarak
04:50anılmıyor.
04:50Bir yasaya da dönüştü.
04:52Kamuoyunda Jules yasası olarak biliniyor.
04:55Bu süreci de sizden dinleyebilir miyiz?
05:00Yasa resmen Jules yasası olarak geçmese de kampanyayı yürütürken bu ismi vermiştim.
05:06Bu aslında suç ve polislik yasasında yapılan bir değişiklik.
05:10Buna göre artık bir çocuk hayatını kaybettiğinde sanal medya verilerinin ölümünden sonraki 5 gün içinde muhafaza edilmesi zorunlu.
05:18Diğer ebeveynlerle tanıştığımda onların da benzer bir durumda olduklarını, cevap aradıklarını ancak verilere ulaşamadıklarını gördüm.
05:26Ve ebeveynlerin verileri görmesine izin verilmemesini asla kabullenemiyordum.
05:31Bu yüzden yasa için kampanya yürüttüm ve değişti.
05:35Böylece yas tutan ailelere yardımcı olunabilecek.
05:38Kendi adıma Jules davasını yüksek mahkemeye taşıdım.
05:41Beleşik Krallık'ta atli soruşturma dediğimiz süreç işliyor.
05:45Jules için ilk duruşma sadece 23 dakika sürmüştü.
05:48Yüksek mahkeme bu süreci usulüne uygun yürütülmediği gerekçesiyle iptal etti ve şimdi süreci yeniden yürütüyoruz.
05:55Bir sonraki duruşma tarihi ise 2 Kasım'da.
06:00Sizin de hep vurguladığınız gibi sanal medya sadece İngiltere'nin, Amerika'nın sorunu değil, tüm dünyanın ortak problemi.
06:08Türkiye'deki anne babalara ne tavsiye edersiniz?
06:11Çağrınız ne olur?
06:13Bence bu küresel bir sorun.
06:15Bence ebeveynler çocuklarıyla oturup konuşmalı.
06:18Onlara sadece zararlı içerikler görüyor musun diye sormamalı.
06:21Çünkü elbette hayır diyecekler.
06:23Bunun yerine telefonunda karşına neler çıkıyor bana göster demeli.
06:27Seninle yabancılar konuşuyor mu diye sormalılar.
06:30Onları telefonlarını bir kenara bırakmaya teşvik etmeliler.
06:33Gece yatak odasında telefon bulundurmamalılar.
06:36Çocuklarla sohbet edilen yemek saatleri oluşturulmalı ve onlara örnek olmalılar.
06:40Ebeveynler olarak bizler de telefon başında çok vakit geçiriyoruz ve bu durum çocuklara belirli davranış kalıplarını öğretiyor.
06:47Bu yüzden çocuklarınızla telefonlarında ne tür şeyler gördükleri hakkında konuşun.
06:52Çünkü bunların bir kısmı, hatta çok büyük bir kısmı son derece zararlı.
Yorumlar