- 6 hafta önce
Her gün tüketilen kahvenin ardından geriye kalan posa artık atık değil. Yeşil Doğa bu hafta kahve posalarının çöpe gitmek yerine, bardaktan pipete nasıl çeşit çeşit ürüne dönüştüğünü ve döngüsel ekonomiye nasıl katkı sağladığını ekranlara taşıdı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:01MÜZİK
00:30Merhaba ben Güme İslamoğlu. Yeşildoğ programı ile yine karşınızdayız.
00:34Bu hafta bu kahvenin hikayesini ekrana getireceğiz.
00:37Daha doğrusu hikayesini ekrana getirmeyeceğiz.
00:40Posasını ekrana getireceğiz.
00:42Çünkü son zamanlarda üretimi ve tüketimi 10 kat artmış kahvenin.
00:46Yaklaşık 9 milyon ton kahve çekirdeği üretiliyor.
00:50Bunun %98'i çöpe gidiyor.
00:53Yanlış duymadınız. %98'i çöpe gidiyor.
00:56Ayrıca bunu bazen lavabolara dökenler oluyor.
00:59Onlar da kanalizasyonları tıkıyor.
01:01Oldukça zararlı. Bunu bir şekilde geri dönüştürmek gerekiyor.
01:05Bu doğada kaldığı sürece metan gazı üretiyor parçalandığında.
01:09Metan gazı karbondioksitten yaklaşık 30 kat daha zararlı.
01:13Ancak posasını kullanabiliriz.
01:15İşte bu hafta bu hikaye ekrana getireceğiz.
01:17Çünkü son zamanlarda kahve posasından inanılmaz güzel işler yapılıyor.
01:22Bu geri dönüşüm sayesinde, bu döngüsel ekonomiye katkı sayesinde
01:26bu posaları ham madde olarak kullanabiliriz.
01:29En azından doğaya böyle bir katkımız olur.
01:31İşte bu hafta bu hikaye ekranı taşıyacağız.
01:34Yeşildoğa başlıyor.
01:52Dünyada her gün 2 milyar fincandan fazla kahve tüketiliyor.
01:56Bunların demleme sonrası ortaya çıkan posaya da telvesi dediğimiz kısımları ise
02:01genelde çöpe gidiyor.
02:02Yaklaşık 6 milyon tondan fazla kahve posasını çöpe atıyoruz.
02:07İnanılmaz bir rakam.
02:12Kahve için harcanan su, enerji ve lojistik hizmetleri de içine katarsak
02:176 milyon ton kahve atığı gezegenimiz için büyük bir problem.
02:30Dünyada çok tüketilen bir içecek ve bunun posası da milyonlarca tonu buluyor.
02:36Avrupa bazen bunu değerlendirmeye çalışıyor ama Türkiye'de böyle bir faaliyet yok gibi görünüyor.
02:40Ama sizde bir tane kutu var.
02:42Ne olacak biliyor musunuz?
02:43Bizde bir tane kutu var.
02:44Ne olacağını bilmiyoruz açıkçası.
02:46Buradan büyük ihtimalle çöpe gidecek.
02:48Bunu değerlendiren birkaç tane yerli girişim firması var açıkçası.
02:52Var mı?
02:52Ne yapıyorlar?
02:53Bunları alıp işliyip herhalde bu meyvelerin alt tabaklıkları, bu pazarlarda olan vesaire gibi,
02:59çatal bıçak gibi şeyler yaptıklarını düşünüyorum.
03:02Birkaç marka var ama çok yaygın değil.
03:05Bizde maalesef çöpe atıyoruz.
03:06Yoksa birçok alanda gübre gibi vesaire bunun gibi çatal bıçak olarak değerlendirilebilir.
03:12Diyelim ki bir çuval kahveden ne kadarı posa olarak çıkar?
03:16Şöyle, biz burada kullandığımız kaşıklarda 20 gram kahve kullanıyoruz.
03:21Bir kiloda yaklaşık 50 porsiyon çıkıyor.
03:26Yani bir kiloda 50 tane kaşık neredeyse çöpe gidiyor diyebiliriz.
03:2970 kaşık çöpe gidiyor.
03:30Bayağı oldukça fazla.
03:32Evet.
03:38Çöpe giden kahve posalarını kurtarmak için Kahve Atık Platformu adlı bir dernek kuruldu.
03:43Bu dernek kahve posalarını toplayıp değerlendirmek isteyenlere veriyor.
03:50Nasıl gidiyor bu proje?
03:52Amacınız ne?
03:53Amaç aslında temiz posa, kahve posası toplayıp toprakla birleştirmek, toprağı canlandırmak üzere yola çıkıldı.
04:01Önce büyük festivallerde yüksek miktarda posa toplayıp o bölgenin yakınında bulunan belediyeyle iş birliği yaptım ve onların kompost alanlarını kullanmalarını
04:13sağladım.
04:14Ve bu kompost alanındaki kahvenin de içinde olduğu gübreler daha sonra daha ekşimsi ürün yetiştirmek üzere, toprağı beslemek üzere toprakla
04:24birleştirildi.
04:25Daha sonra istedim ki bunu daha büyütelim, bütün kahvecilerden toplayalım ama lojistik olarak zor bir sistem.
04:33Belediyelerle iş birliğine geçtim fakat iyi bir performans alamadım.
04:38Şu anda da yine bu ve bunun gibi organizasyonlarda yine posayı toplayıp toprakla birleştirmek üzere belediyelerle iş birliği yapıyorum.
04:46Ne var içinde onun?
04:47İçinde aslında espresso'dan çıkan kahve posası var.
04:55Aynı zamanda filtre kahve filtresinden çıkan posayı da aynı zamanda atıyorlar.
05:02Çok kıymetli, çok kıymetli bir ürün.
05:05Toprağı ve cildimizi bile gençleştirmek üzere gerçekleştirilmiş bir ürün.
05:13Kahveyi içtiğimizde nasıl bir anda canlanıyorsak cildimiz de bu şekilde canlanıyor.
05:19Toprak da bu şekilde canlanıyor.
05:21Dolayısıyla aslında değerlendirmemiz gereken bir ürün.
05:25Dünyada nasıl kullanılıyor?
05:27Kurutuluyor, sıkıştırılıyor, mangal kömürü olarak kullanılıyor.
05:38Kahve atıkları şömine odunundan, cilt bakım kremlerine, spor ayakkabılardan, mantar yetiştirmeye, fincan yapımından araba sanayine kadar birçok alanda kullanılıyor.
05:49Türkiye'de henüz sektör bunun farkında değil.
05:51Kahve pozası genelde çöpe gidiyor.
05:56Üniversite yıllarında barista olarak çalışan dört genç, her gün çöpe attıkları posaları görünce ne yapabiliriz, ham madde olarak kullanıp ekonomiye
06:05nasıl tekrar sokabiliriz diye düşünmeye başlamışlar.
06:11Daha önce farklı iç kollarında birçok girişim serüveni olan gençler, bir araya gelip bir şirket kurmuşlar.
06:18Projelerini büyük firmalara götürüp destek almışlar ve işe başlamışlar.
06:26Şu anda pipetten kahve fincanına, kremden sulta üretimine kadar birçok sektör için atık kahveden ham madde üretiyorlar.
06:34Global olarak baktığımızda dünyada biliyorsunuz girişimler, çok fazla girişim çıkıyor, çok fazla iş büyüyor.
06:42Hep böyle odaklanılan bazı işler var, AI var, yazılım var.
06:46Biz araştırdığımızda etki girişimciliğinin burada çok öne çıktığını gördük.
06:50Yani Avrupa'da ve dünyanın birçok yerinde etki yaratarak, sosyal veya çevresel etki yaratarak büyüyen, geçimini bundan sağlayan girişimler olduğunu gördük.
06:59Dolayısıyla biz etki girişimcisi olma hevesiyle aslında yola çıktık.
07:04Orada gıda zaten bildiğimiz bir problemdi.
07:07Ben mesleğim dolayısıyla da zaten hakimin bir gıda mühendisiyim.
07:11Dolayısıyla burada gıda atıklarını çözme yoluna bu şekilde çıktık.
07:16Daha sonra da kahveye odaklandık.
07:18İlk başladığınızda gıda işini normal gıdamıyor. Nasıl bir gıda bunun peşindeydiniz?
07:23Evet orada her türlü gıda vardı. Genelde paketli gıdalarla başladık.
07:26Evet yani tarihi yaklaşan, geçen ürünlere odaklanıyorduk.
07:30Daha sonra üreticilerle çalışmaya başladık.
07:33Üreticilerde de aslında çok fazla üretim firesi olsun, yine depodan çıkan ürünler olsun, çok fazla orada da atık olduğunu gördük.
07:41Oraya odaklandık.
07:42Kahve zincirlerinden, otellerden, restoranlardan hatta şirketlerin genel merkezlerinden haftalık düzenli olarak kahve pasalarını topluyoruz.
07:51Ve şu anda geldiğimiz noktada 4 şehirden ve 80'den fazla lokasyondan aktif olarak kahve pasası topluyoruz.
08:00Bu topladığımız kahve pasalarını biyoplastik malzemeye dönüştürüyoruz.
08:05Yani aslında günlük olarak kullandığınız bardak, çatal, bıçak bunların ham maddesi granül formunda bir plastiktir.
08:12Biz bu plastiği aslında kahve pasası yardımıyla üretiyoruz ve bugün kullandığınız birçok ürüne, pipet olsun, bardak olsun dönüştürebiliyoruz.
08:22Kahvenin ne özelliği var?
08:24Kahvenin ne özelliğini gördünüz de bu işe girdiniz?
08:29Tutucu bir özellik olması lazım.
08:31Bir kere kahvenin en önemli özelliği aslında tamamen çöp olan, atık olan bir malzeme olması.
08:37Posa tamamen çöpe gittiği için aslında biz ücretsiz bir şekilde bir ham madde alabiliyoruz.
08:43Bu işin hem ticari hem çevresel boyutu.
08:47Bunun ötesinde malzeme olarak da sellozik bir yapısı var.
08:51Yani dolgu malzemesi olarak kullanmaya çok uygun.
08:55Bir takım diğer malzemelerle, biyoplastiklerle iyi bağ kurabiliyor.
08:59Bir de bunlara ilave, şu anda aslında yeni üzerinde çalıştığımız bir iş ama kahvenin içerisinde hala değerli yağlar var.
09:08%10'u kahve posasının yağdır.
09:11O yağın biz çok sınırlı bir kısmını ekstrakte edebiliyoruz aslında kahve demleme sürecinde.
09:17Biz o kalan yağı da şimdi ekstrakte edip bir fonksiyonel kozmetik ham madde olarak değerlendirmeye yönelik çalışıyoruz.
09:25Bu antioksidan özelliği olan, anti enflamatuar özelliği olan çok değerli bir yağ aslında.
09:31Şu anda da bunun üzerine çalışıyoruz.
09:33Bir TÜBİTAK projemiz var hatta.
09:35Bizim amacımız aslında bu konuda ilk olmak.
09:38Yani Türk kahvesinin çıktığı bu topraklarda aslında literatüre kazandığımız Türk kahvesini ilave,
09:45biz kahvenin posasına da sahip çıkıp bu çözümü tüm dünyaya yaymak istiyoruz.
10:01Bu bizim biyo bozulur pipetimiz.
10:04Bu işte bizim malzememizden üretiliyor tamamen.
10:07Kahve posası ve nişasta bazlı gıdalardan üretiyoruz bunu.
10:11Normal plastik pipetlere alternatif olarak ürettiğimiz bir ürün.
10:15Biliyorsunuz sektörde ya plastik pipet kullanılıyor ki o doğaya gittiği zaman aslında çözülme problemi var onda.
10:21Ya da kağıt pipet kullanılıyor. Kağıt pipette kullanıcıların çok sevdiği bir ürün değil.
10:27Biliyorsunuz ürünün içerisinde yumuşuyor, ağızda kötü tat bırakıyor.
10:32O yüzden kağıt pipette çok sevilen bir ürün değil. İkisine de alternatif olarak geliştirdik bunu.
10:37Bir şey Avrupa Birliği tek kullanımlı plastikleri yasaklıyor.
10:43Bu tek kullanımlığa mı giriyor?
10:44Çok güzel soru. Şimdi aslına bakarsanız muhtemel olarak plastik değil ama arada bir yerde kalıyor biyoplastik olduğu için.
10:52Şu anda mevzuat da burada nasıl ilerleyeceğini bilmiyor.
10:55Yani Avrupa Birliği de biyobozunur ürünlere karşı kendini nasıl konumlayacağını henüz netleştirmiş değil.
11:02Dolayısıyla bazı ülkeler şu an bunu kabul ediyor, bazıları henüz etmiyor.
11:07Şu anda tartışma konusu.
11:10Yani her şey olursa sizin için antikap bu.
11:12Evet ama biz sadece bunu üretmiyoruz.
11:14Çok kullanımlık ürünlerde mesela az sonra göstereceğim bardağımız var.
11:18Bu bardakta mesela herhangi bir problem yok.
11:21Başka var mı? Şu plastikler var mı?
11:22Evet burada bu tıkaçı görüyorsunuz.
11:25Bu mesela çok kullanımlık bir üründür.
11:26Birden fazla kez kullanabiliyorsunuz.
11:29Bu da bizim malzememizde üretiliyor.
11:31Kahve alındıktan sonra üstüne konan plastik parça vardır ya.
11:34Onu alternatif geliştirdiğimiz bir ürün aslında.
11:36Ama bu çöpe gittiği zaman bozulan tipten mi?
11:41Bu biyo bozulur evet ama çok kez de kullanabiliyorsunuz bunu.
11:45Evet elde yıkayıp tekrar kullanabiliyorsunuz.
11:50Toplanan posolar kurutulup ağaç yongasıyla karıştırılıp doğada çözülebilen ürünler üretiliyor.
12:03Buradaki ahşap levhaları kahve posalarını kullanarak ürettik.
12:08Burada zaten kahve posalarını görebilirsiniz.
12:11Yarısı kahve posası yarısı talaş olacak şekilde ürettik.
12:15Burada da aslında ahşap tüketimini azaltmış oluyoruz kahve posasıyla beraber.
12:19Yani bunun renginin böyle olması...
12:20Evet aynen herhangi bir boya falan kullanılmıyor.
12:23Tamamen kahvenin doğal rengi.
12:25Kahve ne görevi görüyor burada?
12:26Selloz görevi mi görevi?
12:27Evet kahve burada aslında ahşabı benzer bir yapısı var.
12:30Dolayısıyla burada hani ahşap görevi görüyor.
12:33Yani burada mekanik dayanımda herhangi bir böyle büyük bir kayıp olmadan aslında ahşap muadili olarak da kullanabiliyoruz aynı zamanda.
12:56Belli bir üretim aşamalarımız var bizim.
12:59Buradaki üretim aşamalarımız gelen kahveyi üretim standartlarına seri üretim öncesinde iyi oturtturabilmemiz için önce bir elek makinemiz var.
13:11Burada bir eleme yapılıyor.
13:12İçerisinde farklı atıklar varsa bu atıkları alıyoruz.
13:16Daha sonrasında elenen taze kahveyi kurutma makinemize götürüyoruz.
13:22Belli bir neme sahip bu nem oranını minimum seviyede tutup seri üretim öncesi standartlara oturtuyoruz.
13:29Şimdi burada kaç ton işliyorsunuz?
13:32Totalde burada bizim haftalık işlediğimiz 350 kiloya yakın kuru kahve çıkarıyoruz.
13:38Yani o da aslında baktığınız zaman %70 nem oranında yaklaşık 700-800 kilo hatta bir tona yakın bir kahve kurutma
13:45işlemi yapıyoruz.
14:01Bu şimdi granül halde mi?
14:04Evet bu en son aslında ürünlerimizin son ürüne bardak, çatal, bıçak, kaşık üretimlerimizin tam maddesi bu.
14:11Az önce sizlerin gösterdiğimiz çipetlerimiz tek kullanımlıklardı.
14:15Bunlar da aslında bizim çok kullanımlık, premium dediğimiz top site ürünlerimiz.
14:21Zaten bir ambalaj tasarımı yaptık.
14:23Bu ambalaj tasarımında burada tüm Vespresso hikayesini anlatan kahve posasının çöpe gitmeden aslında bir ürüne dönüştüğünü anlatan bir hikaye yansıtıyoruz.
14:35Son tüketiciler bu ambalaj üzerinden de görebiliyor ve aynı zamanda toptan satış yaptığımız yerlere de zaten biz bununla alakalı bir
14:43hikayemizi anlatan bir metin paylaşıyoruz.
14:56Kahve karbon ve su ayak izi oldukça yüksek bir ürün.
14:59Ayrıca ormansızlaşmaya neden olan ana ürünlerden biri.
15:05İçtiğiniz her bir fincan kahvenin 40 yıl hatırı olsun istiyorsanız lütfen posalarını geri dönüşüm kutularına ulaştırın.
15:14Hafta bir başka yerde bir başka hikayede buluşmak üzere. Hoşçakalın.