00:03MÜZİK
00:58MÜZİK
01:09MÜZİK
01:30Tarihte antik çağ ve geç antik çağ döneminde şu dikkatimizi çekiyor.
01:35Medeniyetler ve imparatorluklar surlarına ve özellikle kapılarına çok dikkat çekiyorlar, önemsiyorlar.
01:42Bunun sebebi de şu, bir medeniyetin, imparatorluğun gücünü, güvenliğini, sanatsal açısından duruşunu en iyi sembolize eden kısım,
01:53ilk başta gelen, şehre gelenleri karşılayan kısım surlar ve özellikle de kapılar olmakta.
01:58Buna birkaç tarihten örnek verirsek, İştar Kapısı, Hititlerin Aslanlı Kapısı bunların en güzel örneklerinden birisi.
02:06Surların hikayesine, surların yapılış hikayesine geniş anlamda bakarsak, tarihsel yolculuğuna,
02:11ilk önce tarihçi Pilinius'a göre Likos kentine ait bir sur yapısı oldu.
02:18Daha sonra İstanbul'a gelen Megaralıların bir sur yapısı inşa etti.
02:22Daha sonra bu kadar üç tarafı denizlerle çevrili, mükemmel bir topografaya sahip şehri başkent yapan,
02:311. Konstantin tarafından şehir başkent yapılınca yeniden daha geniş bir şekilde sur yapısı yapılmasına ihtiyaç duyuluyor.
02:39Bu sur yapısı da zamanla yetmeyerek, daha sonrasında 2. Teodosius döneminde surlar şu anda bulunduğumuz konuma kadar batı yönünde genişletiliyor.
02:50Bu şu an 24 kilometreye takribi tekabül ediyor.
02:54Marmara surları, Halit surları ve Karasurları olarak üç bölüme ayrılmakta olan bu surlar,
03:02şehrin içindeki kaynakları, özellikle açık sarnıçları,
03:06çünkü bulunduğumuz yerde ay tuz sarnıcı, aspar sarnıcı bulunmakta,
03:10buz tuz sarnıçlarının korunması, halkın korunması, halkın tarım ve yiyecek ihtiyaçlarının karşılanması
03:16ve özellikle şehrin bu kısıtlı imkanlarını dengelemek amacıyla, nüfusun kontrolü alınması amaçlıyla
03:25surlar ve kapılar İstanbul'un tarihi için ziyadesiyle önemli.
03:30Edirnek kapının diğer önemine bakarsak, fetih gerçekleşir, burada çok büyük ciddi çarpışmalar olur.
03:37Şöyle bir mevzu var ki, Fatih Sultan Mehmet'in şehri bu kapıdan girmiş olduğu bilinse de,
03:43işin gerçek tarafı şu şekildedir, Fatih Sultan Mehmet bu kapıdan değil,
03:48başka bir gedikten içeri girmiş bulunup, daha sonra Ayasofya'da cuma namazını kıldıktan sonra
03:53muazzam bir tören alayı kurulup, Edirnek kapıdan tekrar şehre girerek,
03:58törenlerle, alaylarla ve salavatlarla, dualarla muazzam bir törenle şehre yeniden girmiştir.
04:04Edirnek kapının Osmanlı tarihindeki ilk önemi bu şekilde başlıyor.
04:08Sultanlar, Fatih Sultan Mehmet döneminden sonra, Topkapı Sarayı'ndan kılıç kuşanmak için
04:14Eyüp Sultan Hazretleri'nin türbesine gelip orada kılıç kuşandıktan sonra,
04:18askeri tören alaylarıyla beraber, Sultan at sırtında, Fatih Sultan Mehmet'ten Vahdettin'e kadar
04:26bütün sultanlar Edirnek kapıdan geçerek, Fatih Sultan Mehmet Han Hazretleri'nin kabrini ziyaret ederler.
04:33O tören alay şeyiyle birlikte, kafilesiyle, kortejle birlikte.
04:38Sonrasında güzergah divan yolu üzerindeki padişahların da kabirlerini ziyaret ederek,
04:44Topkapı Sarayı'na ulaşırlardı.
04:46Bu şekilde baktığımızda Edirnek kapı aslında bir sultanların tören yolunun ana giriş kapılarından bir tanesiydi.
04:54Osmanlı döneminde bu kapılar sabah açılıyor, akşam yatsı namazında kapatılıyor
04:59ve içeri gelişi güzel kimsenin girmesine izin verilmiyor.
05:04Gelen her kişiye de kim olduğu, niçin geldiği, kimliğinin ne olduğu, niçin şehre girdiği sorgulanıyor.
05:10Sebep nüfus artışını dengede tutmak.
05:13Porto Andriyanopolis ya da Aziz Yohannes kapısının yapısal özelliklerine bakarsak, mimari özelliklerine bakarsak,
05:20genelde Bizans'ta mermer lentolara sahip, mermer sövelere sahip kapılar önemli kapılar zümresine giriyor.
05:28Bu alanda incelediğimizde Edirnek kapı gerçekten bu özelliklere sahip.
05:32Osmanlı sahnesindeki durumuna bakarsak, burada demiştik ki 724 Yeniçeriler ve askeri bir karakolun da bulunduğunu,
05:41teşekkür ettiğini söylemiştik.
05:42Genelde bu kapıların tamamında bunu görmekteyiz.
05:45Burada kalan Yeniçeriler bölüklerine ait işaretleri, remiz ve sembolleri kapıların sövelerine, lentosuna, çevresine işaretlemişler, kazımışlar.
05:55Mesela makas öğesi görüyoruz, bir sedir ağacı, selvi ağacı görüyoruz, daha farklı semboller de var.
06:02Hatta bir yerde Osmanlı cihazı olarak Bektaşi Veli Hazretlerine, Gaziyanı Bektaşi Veli Hazretlerine de gönderme yapılan yazılar mevcut.
06:14Yani şu şekilde bunlar tarihe tanıklık ettiğine dair semboller.
06:18Burada Yeniçeriler 724 nöbet tutuyorlardı, kapının güvenliğini sağlıyorlardı.
06:23Kapı asla gelişigüzel bir şekilde bulunmuyordu diyerek biz de buradan geçtik ve imzamızı koyduk denilen işaretleri saklamakta.
