- 1 day ago
Najgorsze zgony na Mount Evereście, o których nikt nie mówi, to mroczna opowieść o górach, ambicji i fatalnych decyzjach na dachu świata. W centrum są losy Shriyi Shah-Klorfine, Tsewanga Paljora, Hannelore Schmatz, Babu Chiri Sherpy oraz tajemnica George’a Mallory’ego i Sandy’ego Irvine’a.
Narracja prowadzi przez tragiczne wejścia i zejścia, od zatłoczonej trasy i braku tlenu po zamiecie, hipotermię i ciała, które przez lata pozostawały na szlaku jako ponure punkty orientacyjne. To historia o himalaizmie, wspinaczce wysokogórskiej, granicy wytrzymałości i cenie, jaką czasem płaci się za marzenie o szczycie.
Jeśli interesują Cię historie o Mount Everest, tragedie wspinaczkowe, mroczne opowieści historyczne i narracja dokumentalna o prawdziwych wydarzeniach, ten materiał trafia dokładnie w ten klimat. Dla osób szukających po polsku: Mount Everest, śmierć na Evereście, historia Everestu, himalaizm, wspinaczka wysokogórska, true crime górski i tragiczne wyprawy.
Narracja prowadzi przez tragiczne wejścia i zejścia, od zatłoczonej trasy i braku tlenu po zamiecie, hipotermię i ciała, które przez lata pozostawały na szlaku jako ponure punkty orientacyjne. To historia o himalaizmie, wspinaczce wysokogórskiej, granicy wytrzymałości i cenie, jaką czasem płaci się za marzenie o szczycie.
Jeśli interesują Cię historie o Mount Everest, tragedie wspinaczkowe, mroczne opowieści historyczne i narracja dokumentalna o prawdziwych wydarzeniach, ten materiał trafia dokładnie w ten klimat. Dla osób szukających po polsku: Mount Everest, śmierć na Evereście, historia Everestu, himalaizm, wspinaczka wysokogórska, true crime górski i tragiczne wyprawy.
Category
📚
LearningTranscript
00:04Niektórzy rodzą się, by zdobywać szczyty. Inni, jak się zdaje, rodzą się, by na nich zginąć.
00:10To historia Shriya Shah-Klorfin, 33-letniej kobiety z Toronto, która marzyła o zdobyciu Mount Everestu.
00:18Urodzona w Nepalu, pracowała w sprzedaży i małym biznesie, a Everest traktowała jako życiowy projekt budowania własnej marki.
00:27Zleciła nawet wykonanie specjalnej kanadyjsko-nepalskiej flagi na szczyt.
00:31Jaki był jedyny problem?
00:34Nie miała absolutnie żadnego doświadczenia wspinaczkowego. Niech to do Was dotrze.
00:39Żadnego doświadczenia. Miała jednak pieniądze.
00:43Zapłaciła ponad 100 tysięcy dolarów firmie Atmos Adventure Trekking z Katmandu, która według innych operatorów na górze była równie niedoświadczona
00:53co ona.
00:54Właściciel, Ganesh Takuri, powiedział jej nawet, że jako wspinaczka jest poniżej przeciętnej, ale i tak wziął jej pieniądze.
01:0118 maja 2012 roku o 19.30 Shriya opuściła przełęcz południową, rozpoczynając atak szczytowy.
01:09To był wyjątkowo zły sezon.
01:11Trasa była zatłoczona, z długimi kolejkami w wąskich gardłach, takich jak uskok Hilariego.
01:16Tego dnia zginęło czterech wspinaczy. Jedenastu zginęło tamtej wiosny.
01:22Wspinała się przez 17 godzin bez przerwy i dotarła na szczyt około 14.19 maja.
01:28Udało jej się, ale była niebezpiecznie wolna i zużyła cały zapas tlenu.
01:34W pewnym momencie na trasie Takuri sam próbował ją zawrócić.
01:37Odmówiła. Oddał jej swoją ostatnią butlę tlenu i pozwolił kontynuować.
01:42Spędziła czas na szczycie, świętując i robiąc zdjęcia ze swoją własną flagą, podczas gdy jej zapas tlenu nieubłaganie się kończył.
01:50Podczas zejścia w pobliżu balkonu na wysokości około 27 560 stóp, około 820 stóp nad obozem czwartym, upadła.
02:00Wspinała się przez 27 godzin. Była całkowicie wyczerpana.
02:04Wciąż była wpięta w poręczówkę, gdy wypowiedziała swoje ostatnie, łamiące serce słowa do Szerpy.
02:11Ratuj mnie. Zmarła tam, wciąż przywiązana do liny.
02:15Następnego ranka inni wspinacze musieli omijać jej ciało, by kontynuować zejście.
02:20Był to szeroko opisywany obraz sezonu 2012.
02:23Jej ciało pozostało na górze przez 10 dni, zanim zespół Szerpów przeniósł je do niższego obozu, skąd przetransportowano je do
02:31Katmandu, a później poddano kremacji.
02:34Akcja kosztowała dziesiątki tysięcy dolarów.
02:36Jej śmierć wywołała falę kontrowersji.
02:39Mąż obwinił firmę przewodnicką Atmos Adventure Tracking o to, że pozwoliła jej na wspinaczkę.
02:46Firma obwiniła ją o zignorowanie bezpośrednich poleceń przewodnika, by zawrócić.
02:50Fakty jednak pozostają.
02:52Kobieta bez doświadczenia, zaślepiona gorączką szczytową, podjęła serię fatalnych decyzji.
02:57Robię to, ponieważ chciałem przekazać wiadomość.
03:01Podążaj za swoimi marzeniami.
03:03Masz tylko jedno życie.
03:04Żyj nim.
03:08Na Mount Everest są punkty orientacyjne, których nie znajdziesz na żadnej mapie.
03:14Przez osiemnaście lat najsłynniejszym z nich była para jaskrawozielonych butów i człowiek, który je nosił.
03:21Nazywał się Cevang Palior.
03:22Miał dwadzieścia osiem lat i służył w indyjsko-tybetańskiej Policji Granicznej.
03:27W 1996 roku był częścią indyjskiego zespołu próbującego zdobyć Everest.
03:3210 maja Palior wraz z dwoma kolegami dotarli na szczyt, ale popełnili fatalny błąd.
03:38Osiągnęli wierzchołek o 15.30, znacznie przekraczając godzinę 14, wyznaczoną na odwrót.
03:44Byli u kresu sił i kończył im się dzień.
03:47Gdy zaczęli schodzić, góra zwróciła się przeciwko nim.
03:50Nadciągnęła potężna zamieć z wiatrem o prędkości 100 mil na godzinę i temperaturą spadającą do 40 stopni poniżej zera.
03:59W ciemności, w oślepiającym śniegu zabłądzili.
04:03Znaleźli małą jaskinię, wapienną wnękę na wysokości 27 900 stóp i wpełźli do środka, by uciec przed burzą.
04:12To była śmiertelna decyzja.
04:15Cewang Palior zwinął się w pozycji embrionalnej, a góra go zabrała.
04:20Hipotermia, wyczerpanie, brak tlenu.
04:23Nigdy już nie wstał.
04:24I w tym momencie ta historia staje się naprawdę niepokojąca.
04:29Ponieważ znajdował się na głównej trasie wspinaczkowej, jego ciało pozostało tam przez 18 lat.
04:35Stał się punktem orientacyjnym, makabrycznym, nieuniknionym drogowskazem.
04:41Spinacze dosłownie mówili, hej, ludzie, jesteśmy przy zielonych butach, by zaznaczyć postęp.
04:47Ludzie robili sobie z nim zdjęcia.
04:49Tak, poważnie.
04:50Niektórzy nawet siadali obok jego zamarzniętego ciała, by odpocząć.
04:54Nie był już człowiekiem, był rzeczą.
04:56Wywołało to ogromną debatę.
04:58Jak możemy go tam po prostu zostawić?
05:00Czy tym stało się wspinanie?
05:02Ostatecznie, w 2014 roku, jego ciało przeniesiono.
05:06Niektórzy mówią, że został pochowany, inni, że zepchnięto go z urwiska.
05:12Jaskinia jest teraz pusta, ale legenda zielonych butów trwa.
05:16A co z jego towarzyszami?
05:18Jeden z nich, Cevang Smanla, został znaleziony zamarznięty w pobliżu.
05:22Drugiego, Doriem Rupa, nigdy więcej nie widziano.
05:25Burza z 1996 roku zabiła osiem osób, ale to Cevang Palior, człowiek w zielonych butach, stał się najbardziej przejmującym symbolem
05:34tego, jak brutalny potrafi być Ewerest.
05:41Hanelor Szmac.
05:42Niektóre ciała na Ewerescie stają się punktami orientacyjnymi.
05:46Lecz przez lata jedno z nich było ostrzeżeniem zamarzniętym strażnikiem siedzącym w pionie, opartym o plecak, jakby robiła sobie tylko
05:55krótką przerwę.
05:56Jej oczy były otwarte, a włosy powiewały na wietrze.
06:01Nazywała się Hanelor Szmac i była pierwszą kobietą, która zginęła na wyższych zboczach Mount Everestu.
06:08Pozwólcie, że wyjaśnię wam dokładnie, co się stało.
06:11Był październik 1979 roku.
06:16Hanelorę, 39-letnia niemiecka wspinaczka, była na Ewerescie ze swoim mężem, Gerdem.
06:22On zdobył szczyt 1 października i wrócił bezpiecznie, ale przyniósł ostrzeżenie.
06:27Pogoda się psuła, namawiał ją, by zaczekała, lecz Hanelorę odmówiła.
06:32Nie.
06:322 października rozpoczęła własną wspinaczkę na szczyt wraz z amerykańskim wspinaczem Ryan Gennettem i kilkoma szerpami.
06:40W tym przewodnikiem o imieniu Sungde Szerpa.
06:44Pogoda była fatalna.
06:46Wiatr wył, padał śnieg, a temperatura spadła do minus 30 stopni Celsjusza.
06:51Lecz ona szła dalej.
06:54O 13.30 dotarła na szczyt.
06:57Stała na dachu świata.
06:59Teraz jednak musiała zejść.
07:03Zejście było koszmarem.
07:04Poruszali się zbyt wolno, wyczerpani, skończącym się tlenem, uwięzieni w mroku strefy śmierci.
07:11Szerpowie błagali ich, by szli dalej.
07:14Postój oznaczał śmierć.
07:16Lecz Hanelorę i Ray byli zbyt słabi.
07:20Upadli na wysokości 28 tysięcy stóp, decydując się spędzić noc pod gołym niebem.
07:26Sungde Szerpa, lojalny do końca, został z nimi.
07:29Do rana Ray Gennett nie żył.
07:33Zimno go pokonało.
07:35Hanelorę ledwo żyła.
07:37Z pomocą Sungde zdołała zejść jeszcze tylko 330 stóp, zanim upadła po raz ostatni.
07:45Jej ostatnimi słowami była rozpaczliwa prośba.
07:49Wody, wody.
07:52Potem zmarła.
07:54Sungde musiał ją tam zostawić, co uratowało mu życie.
07:57Ale kosztowało go utratę większości palców u rąk i nóg z powodu odmrożeń.
08:03A Hanelorę siedziała tam, zamarznięta, z otwartymi oczami, a wiatr targał jej włosy.
08:09Przez lata była ponurym punktem orientacyjnym na południowej trasie, lecz tragedia się nie skończyła.
08:16W 1984 roku nepalski inspektor policji Yogendra Bahadur Tapa i przewodnik szerpa Ang Dorye próbowali odzyskać jej ciało.
08:27Podczas tej próby obaj mężczyźni zginęli.
08:31Kobieta, która nie chciała odejść, pochłonęła kolejne dwa życia.
08:35W końcu burza zmiotła ciało Hanelorę z góry i zniknęło.
08:40Lecz jej historia pozostaje mrożącą krew w żyłach opowieścią o kobiecie, która zignorowała ostrzeżenie.
08:47Przewodniku, który poświęcił zdrowie oraz tragedii, która odbijała się echem przez lata, wciągając ze sobą w otchłań dwóch kolejnych mężczyzn.
08:57Babu, Chiri, Szerpa.
08:59Są wspinacze.
09:00Są wybitni wspinacze.
09:02A potem był Babu, Chiri, Szerpa.
09:05Był absolutną legendą, gwiazdą roka Himalajów.
09:09Pochodził z biednej rodziny rolniczej Szerpów z Solukumbu.
09:12I zaczął jako tragarz wysokogórski w wieku 16 lat.
09:17Do 35 roku życia zdobył Mount Everest 10 razy.
09:21Ustanowił rekord najdłuższego nieprzerwanego pobytu na szczycie bez tlenu.
09:2521 godzin w maju 1999 roku.
09:29Nawet bez snu.
09:31Dwa tygodnie później wrócił na górę i znów zdobył szczyt.
09:34Jego najszybsze wejście z bazy na wierzchołek zajęło 16 godzin i 56 minut.
09:40Rekord prędkości, który w zależności od sposobu liczenia utrzymuje się do dziś.
09:44Lecz Babu nie gonił tylko za rekordami.
09:47Miał marzenie.
09:48Chciał budować szkoły dla biednych dzieci w swoim rodzinnym regionie.
09:52I jeszcze przed śmiercią rozpoczął ten projekt.
09:55Był człowiekiem, który wspinał się, by pomagać innym.
09:58Wyobraźcie to sobie.
09:59Jesteście w obozie drugim na wysokości 21 tysięcy 300 stóp.
10:04To stosunkowo bezpieczne miejsce.
10:06Miasto namiotów w kotle zachodnim.
10:08Dolinie Ciszy.
10:09Dla Babu to było jak własne podwórko.
10:1229 kwietnia 2001 roku był dzień odpoczynku.
10:17Około 16 powiedział innym, że idzie zrobić kilka zdjęć w pobliżu obozu.
10:22Wyszedł bez raków.
10:23To był tylko krótki spacer.
10:25Poszukiwacze później śledzili jego ślady, aż do świeżej dziury w śniegu.
10:29Wszedł na most śnieżny.
10:31Cienką skorupę kryjącą szczelinę, która w jednej chwili się załamała.
10:38Legenda, człowiek, który przeżył 21 godzin na szczycie bez tlenu.
10:42Człowiek, który wspiął się na Everest 10 razy, spadł z wysokości od 30 do 100 stóp.
10:49Zespół ratunkowy, w tym przewodnik Willy Benegas i inni szerpowie,
10:53został opuszczony do szczeliny około północy.
10:56Potwierdzili, że już nie żył.
10:59O świcie rozpoczęli pełną akcję wydobycia.
11:01Przyczyną śmierci był uraz tempy, powstały w wyniku upadku.
11:05Jego ciało przetransportowano do Katmandu,
11:08gdzie wysocy rangą nepalscy urzędnicy, w tym król, oddali mu hołd.
11:12Nazwali jego śmierć stratą narodową i uczcili go jako jednego z wielkich.
11:18George Mallory i Sandy Irvine.
11:21Wyobraźcie to sobie.
11:22Jest rok 1924.
11:25Nikt jeszcze nie stanął na szczycie świata.
11:28Mount Everest to kompletna zagadka, a dwaj mężczyźni, George Mallory i Sandy Irvine,
11:33zaraz znikną bez śladu, tworząc tajemnicę, która będzie prześladować wspinaczy przez 100 lat.
11:39Mallory miał 37 lat i był jednym z najlepszych brytyjskich wspinaczy,
11:44podejmującym trzecią próbę zdobycia Ewerestu.
11:48Irvine miał zaledwie 22 lata.
11:50Był studentem Oksfordu i wioślarzem.
11:52Nie wybrano go za umiejętności wspinaczkowe.
11:55Wybrano go, bo był geniuszem mechaniki, który potrafił naprawić sprzęt tlenowy wyprawy.
12:008 czerwca 1924 roku opuścili swój najwyższy obóz i ruszyli w stronę szczytu.
12:07Poniżej ich kolega z zespołu, Noel Odell, wspinał się, by ich wesprzeć.
12:11O 12.50, po godzinach gęstych chmur, mgła nagle opadła.
12:17Odell spojrzał w górę i zobaczył dwie małe czarne kropki, wysoko na północno-wschodniej grani,
12:23poruszające się żwawo, wspinające się na wyraźny, skalny uskok.
12:28Byli blisko, bardzo blisko.
12:31Potem chmury znów napłynęły i zniknęli.
12:34Nikt nigdy więcej nie widział ich żywych.
12:36Co więc stało się tam na górze?
12:38Czy dotarli na szczyt?
12:39Czy pokonali ten brutalny drugi stopień, niemal pionową ścianę skalną na wysokości 28200 stóp,
12:46którą wielu uważało za niemożliwą do przejścia w butach i sprzęcie z 1924 roku?
12:54Czy stanęli na szczycie 29 lat przed Hillarum i Tenzingiem?
12:58Przez 75 lat pozostawało to całkowitą zagadką.
13:02A potem, w 1999 roku, wspinacz Conrad Anker znalazł coś na północnej ścianie.
13:11Ciało zamarznięte na kość, twarzą do dołu z wyciągniętymi ramionami.
13:15To był George Mallory.
13:17Jego ciało opowiedziało historię.
13:19Złamana noga, rana kłuta na czole i zerwana lina wokół talii.
13:24On i Irvine byli związani liną, gdy spadli,
13:27lecz brakowało dwóch rzeczy, które mogłyby rozwiązać tę zagadkę.
13:31Aparatu, który miał Mallory oraz zdjęcia jego żony, Ruth,
13:35które obiecał zostawić na szczycie.
13:38Aparatu nie było, zdjęcia też nie.
13:40Niektórzy twierdzą, że to dowód, iż dotarł na szczyt.
13:44Dlaczego więc zdjęcie miałoby zniknąć?
13:47Inni twierdzą, że po prostu zginęło podczas upadku.
13:50W 1933 roku kolejna wyprawa znalazła Czekan Irvina na grani.
13:55Znak katastrofalnego upadku.
13:57A w 2024 roku zespół National Geographic twierdził,
14:03że znalazł but z wyszytym napisem AC Irvine,
14:07lecz odkrycie pozostaje niepotwierdzone.
14:09Aparat, jedyna rzecz, która mogłaby dowieść,
14:12że zdobyli szczyt, nigdy nie został odnaleziony.
14:15Czy dotarli na wierzchołek?
14:16Prawdopodobnie nigdy nie dowiemy się tego na pewno.
14:33Dziękuje za oglądanie.
14:34Dziękuje za oglądanie.