00:01Şöyle tüm müzakere sürecinin başlama ihtimalinin olması ama bir yandan da savaşla ilgili tekrar olasılıkların gözden geçirilmesi bir taraftan insanların
00:11altına yönelmesine sebep olurken bir taraftan altından çıkışlar ve ABD'nin faiz yükseltmesi sonucunda ABD tahvillerine yatırımları sebep oldu.
00:20Yani aslında tablo artık eskisi kadar net bir biçimde belirlenmiyor çünkü bir yandan savaş davulları çalınırken bir yandan müzakere mızasına
00:29oturalım deniliyor.
00:30Bir taraftan Rusya ile anlaşmalar yapılırken bir taraftan işte Ukrayna savaşının bitirilmesi enerji maliyetlerinde düşüşler ki ilk olarak petrolde gerilemeler
00:39görünce biz altında yükselişi gördük haftaya böyle başladık pazartesi gününe ama gün içerisinde tekrar savaş ihtimalinin ortaya çıkmasıyla beraber altında
00:47yine bir düşüş gördük.
00:48Yani aslında bu düşüşler yükselişler gelen haberlere göre şekilleniyor ve haberlerde sürekli değişiyor olduğu için aslında piyasa bulunan ciddi anlamda
00:58zikzaklar yaparak etkileniyor.
00:59Yani emtiyat fiyatlarında da bunu görüyoruz. Diğer konularla ilgili göstergelerde de bunu görüyoruz sıkça.
01:05Hürmüz Boğazı kapalı alternatif güzergahlar konuşuluyor. Özellikle savaşın ilk gününden itibaren ABD İran sayışı haliyle fiyatlarda dalgalanıyor.
01:14Petrol de her şeyi belirliyor dünyada. Başta karyakıt olmak üzere her şeyin ham maddesi işte onu bir kenara bıraktık.
01:21Ulaşım maliyetleri yazıyor en kötü ihtimalle. Ne dersiniz sizce yeni saldırı ihtimali petrol fiyatlarını baskılıyor mu?
01:29Şimdi Hürmüz'ün tam anlamıyla kapalı demeyelim de kontrol altında olduğunu söylemek daha mümkün.
01:35Çünkü Hürmüz bir süre kapalı tutulmuş olsa bile bir süredir de İran'ın kendi kontrolünü gösterdiği yani dost olduğunu düşündüğü
01:43ülkelere geçiş verdiği hatta belli konularda belli gemilerin geçişine izin verdiği ve bu oranın neredeyse sıfırlara düşmekten artık üçte birine
01:52falan tekrar yükseldiğini biliyoruz.
01:54Fakat burada önemli bir nokta var Kaan Bey. Aslında petrolün daha öncesinde Hürmüz boğazının kapalı olmasından ya da işte bu
02:02sigortanın aldığı maliyetleri taşımacılık maliyetlerinin artmasından kaynaklı olarak fiyat artışının olması biraz beklentilerle alakalıydı.
02:09Bugün neyle alakalı? Beklentiler artı. Bunun üzerine eklenen realde petrolün üretimi ve tutulma maliyetinin artması.
02:17Neden? Çünkü üretim tesislerinin neredeyse hepsi uğruldu ve hepsi uğruldu demeyelim de büyük bir kısmı zarar aldı, hasar aldı ve
02:25üretimin ciddi anlamda zora girmesi aslında bütün ülkelerde panik havası yarattı.
02:29Çünkü ABD'de biliyorsunuz işte 82'den bu yana en düşük rezervlere, stratejik rezervlere düşüldü.
02:35Avrupa'nın yine özellikle doğal gaz konusunda çok ciddi bir düşüş yaşaması, depolarında çok ciddi bir azalma olması,
02:43bütün bu enerji maliyetlerinin aşırı yükselmesine sebep oldu ve bugün biz alternatif yolları konuşurken bu maliyetlerin azaldığını görmüyoruz.
02:52Yani alternatif rotalardan geçiyor, evet söylediğiniz doğru fakat bunların kapasitesinin düşük olması aslında maliyeti düşüren değil,
02:59maliyeti artıran bir etkiye sahip olduğundan dolayı piyasalar petrolün fiyatını giderek artan bir yönde değerliyor.
03:06Hatta şu anda realde yani kağıt üzerinde değil, al-sat yapmaya kalktığınızda 120-130 dolarlardan bahsediliyor petrol,
03:15barilbaşı fiyatı, Brent petrolün.
03:1722 Ekim'de Merkez Bankası faiz kararını açıklayacak.
03:20Beklentiniz ne yönde? Yani yeni karar piyasaları sizle nasıl etkiler?
03:25Uzun süredir bir finansmanla ilgili içeride üreticinin sıkıştığını biliyoruz.
03:31Biz ucuz finansman bulamadığını biliyoruz.
03:33Hem döviz üzerinden yani bu artan enerji maliyetleri ihracatı etkiliyor.
03:37Çünkü ihracatımızın büyük bir kısmı ithalata bağlı, artı enerji de dışarıya bağlamayız.
03:42Bu yüzden bizim üreticimiz hakikaten kendini rahatlatabilmek adına ucuz finansmana ihtiyaç duyuyor.
03:48Bu nedenle de Merkez Bankası'nın faiz indirme yerinde karar alacağına dair büyük bir beklenti var açıkçası.
03:55Yapılan piyasal anketlerinden tutun, işte bütün bu konunun olan kişilere sorulduğunda da
04:00neredeyse hemen herkes 100 bas puan yani 1 puanlık düşüş bekliyor.
04:0537'den 36'ya bir düşüş bekleniyor.
04:08Ben açıkçası burada biraz daha temkinli davranacağını düşünüyorum.
04:11Ama bir yandan da ikili bir denge var.
04:13Yani piyasayı rahatlatmakla enflasyonlu mücadele birlikte dengeli bir şekilde yürütülmek zorunda.
04:19Ve bugün enerji maliyetlerindeki artış enflasyonist baskıyı hala devam ettiriyor.
04:24Enflasyonu hazır kontrol altına almış 57 ayın en düşük seviyesine getirip %30'un altına indirmişken
04:30burada Merkez Bankası'nın biraz daha ihtiyatlı devam edeceğini düşünüyorum.
04:33O yüzden 1 puan düşüş yapılsa bile piyasaya doğrudan hızlı bir şekilde yansımayacağını ki
04:40enflasyonist baskının biraz hafifletilerek geçiş süreci olarak yaşatılacağını düşünüyorum.
04:47Yani 1 puan düşüş bekleniyor.
04:51Fakat bu düşüş doğrudan piyasada işte tüketici kredisine hemen yansımayacak diye düşünüyorum.
04:57Biraz temkinli bir geçiş olacak.
04:58Burada ekonomistlerin değerlendirmesine göre enflasyonist baskının kaynağı petrol fiyatlarıyla dış sebepler yüzünden sanırım.
05:05Peki faiz silahıyla yapılabilecek bir şey var mı mesela?
05:08Merkez Bankası'ndan bir indirim gelirse kredi faizlerine yansıması ne olur?
05:14Kredi faizlerine yansıma konusunda şimdi enerji maliyetlerini faizle açıkçası çok da dizginleyemeyiz.
05:20Burası birazcık kontrol dışı bir alan.
05:23Bir de Türkiye'de şöyle bir durumda söz konusu fiyatların yapışkanlığı dediğimiz işte belli noktalarda hizmetlerde katılık var.
05:30O yükselen fiyatlar, kira fiyatları işte ulaşım maliyetleri gibi bunların hemen hepsinde o yükselişten sonra düşüşleri çok net bir şekilde
05:39görmedik.
05:40Enflasyonda belli oranlarda düşüş olsa da bu alanlara yansıması biraz daha gecikmeli geliyor.
05:46Özellikle hizmet sektöründeki yaz aylarında da bunu takip ettik.
05:49Gıda fiyatları, ulaşım maliyetleri ve kira çok yüksek oranda enflasyonu artırıyor.
05:54O yüzden enerji maliyetlerindeki yükseliş faizle biraz hani bu baskı alınsa da veya işte piyasadaki o genişlemeyle üretimin artışı kısmı
06:05çözülse de
06:06bunun bir enflasyonist baskıyı tüketici tarafından artırmaması için çaba sarf edilmesi ve o geçişin akademeli olarak yapılması gerekiyor kontrollü.
06:15İki, enerjiyi doğrudan faizle kontrol etmemiz çok mümkün görünmüyor.
06:20O yüzden sorunuzun doğrudan cevabı aslında faiz evet kullanılarak finansman maliyeti düşürülüp üretici rahatlatılacak.
06:28Fakat doğrudan enerji maliyetleri konusunda bir etkisi gözlemlenemez direkt değil ama dolaylı yolla bunu görebiliriz.
Yorumlar