00:00I-appela ng Ejecutivos sa pamamagitan ng Office of the Solicitor General
00:04ang desisyon ng Korte Suprema na nagsasabing unconstitutional
00:07ang 2024 at 2025 General Appropriations Act at ilang probisyon sa 2026 GAA.
00:15May mapapanagot ba?
00:17Kasunod ng desisyon ito, nagkataas-taas ang hukuman?
00:20Saksik si Ivan Mayrina.
00:25Matapos i-deklara ng Korte Suprema na unconstitutional ang 2024-2025 General Appropriations Act,
00:31tanong na marami kung ibabalik ba ang pondo?
00:34Sagot ng kataas-taas ang hukuman, hindi na umapatunayang ginastos ito in good faith.
00:40The court mentioned that for those programs, irreversible programs,
00:46where the beneficiaries acted in good faith under the doctrine of Operative Act,
00:51they would be considered valid.
00:53So yeah, there will be no contract in that case.
00:57Partikular na tinukoy sa desisyon ang P449.5B na idinagdag sa Unprogrammed Appropriations noong 2024
01:04at P17.99B na pagtaas ang Special Road Fund noong 2025.
01:10Pero pagdating sa Special Provisions sa 2026 Budget na idiniklarang labag sa batas,
01:15hindi na raw pwedeng i-implement o gastusin.
01:18Sabi ng Korte Suprema, hindi naman daw talaga labag sa Konstitusyon
01:21ang mismong Unprogrammed Appropriations.
01:24Pero dapat itong mabantayan.
01:25The court in this case provided guardrails to ensure that these do not become a means
01:31of bypassing constitutional limits on public spending.
01:35Since the 1987 Budget, Unprogrammed Appropriations have provided standby funding
01:43for specific purposes when government revenues exceed projections.
01:47Ano nga bang magiging epekto ng desisyong ito ng Korte Suprema?
01:51A very important decision.
01:53Pinagtitibay nito ang pambansang budget.
01:57Dapat itong sumusunod talaga sa Konstitusyon.
02:01Hindi maaaring baguhin ng lampas sa itinaktang kapangyarihan ng bawat sangay ng pamahalaan.
02:10Paliwanag na ekonomistang si Dr. Sir Percival Peña Reyes.
02:13Bagamat pwedeng baguhin ng Kongreso ang isinumintid ditong budget na ehekutibo,
02:18hindi nito pwedeng lampasan.
02:19Ang total ng pondong hiningi ng Pangulo.
02:21Kasi ano po ito, it can be subject to discretion, to abuse.
02:29And yun na nga po, ang naging epekto niyan also, yung sa ekonomiya natin,
02:37nagkaroon ng slowdown dahil naantala yung paggastos.
02:42Bawat Pilipinong lumalaban ng patas sa buhay,
02:47nag-aambag ng malinis para sa ikaw-unlad ng ating bansa.
02:53Kailangang mabantayan ang pambansang budget upang naitiyak natin na
02:58ang pondo napupunta talaga sa mga tunay na pangangailangan ng bansa.
03:04Kaya isa sa pinagbawal ng Supreme Court ay ang Ayudang Sagip
03:07o Strengthening Assistance for Government Infrastructure and Social Programs
03:11noong 2024 at 2025 dahil lump sum ito o buong pondo na walang detalye kung para saan.
03:18Kapag nasa lump sum, nakalagi lamang ang halaga pero hindi pa nakadetalye
03:22kung saan ito eksaktong gagamitin.
03:24Ayon sa ekonomistang si Professor Emanuel Leico,
03:27maaaring raw maabuso mga ganitong budget dahil pwedeng magpasyampangulo
03:30kung saan dadalhin ang pera na hindi na kailangan pa-aproba sa Kongreso.
03:34Parang ito yung patronage. Sila ang mamimili at sila ang mag-aallocate
03:43doon sa mga proyekto na kanilang napili. Hindi po tama yun.
03:48Ito po talaga ang tanda ng corruption-ridden na budget.
03:55Pagka malaki ang unprogrammed appropriations at malaki ang lump sum
04:01at magiging arbitrary ang paminili.
04:05Dapat daw may managot sa paglalagay nito sa budget.
04:08Ikaw ang nag-propose, ikaw ang nag-mandate, ikaw ang nag-aproba,
04:15ikaw ang pumirma. May pananagota naman siguro.
04:19Para yung toothpaste. Pagka inilabas mo naman, hindi mo naman ibabalik.
04:23Pero, yung mga nagpatupad niyan, yung mga pumisil niyan, ay may pananagutan.
04:30Yun po yung importance nito ng nangyayari ngayon.
04:35Yung accountability, establishing na hindi tama talaga yan.
04:41Batas na, Korte Suprema na ang nagsalita.
04:45Yung due process, that has to be upheld.
04:48Nabuti nga may due process.
04:50And, of course, definitely, I would think na dapat talaga rin akong may mapanagot siya.
04:59Paglilinaw ng Korte Suprema, hindi accountability o pananagutan ang punto ng desisyon nito.
05:04Pero pwede raw kasuhan ng mga mapapatunayang hindi umaksyon ng naayon sa good faith.
05:09The accountability was not an issue in this case.
05:12But the court did say that the author, implementer, or perpetrator of the unprogrammed appropriations that violate the Constitution,
05:24they can be subject to civil, criminal, or administrative liability, provided that they did not act in their faith.
05:30Because if they acted in good faith, then that would be an excuse.
05:33Kung kasama ang Pangulo sa maaring ituring na implementer ng budget na naideklarang unconstitutional, sabi ng Korte Suprema.
05:40I do not know that. And it would depend on the case that's filed and the evidence presented.
05:45But so far, all the court just said was about whoever implemented it, whoever offered it.
05:53Pero si Vice President Sara Duterte naniniwalang dapat managot si Pangulong Bongbong Marcos at mga miyembro ng Kongreso.
05:59Dapat daw sagutin ang Pangulo kung bakit niya nilagdaan ang isang budget na hindi naman tumutugma sa panukalan ng kanyang
06:06administrasyon.
06:06Pinatunayan daw ng desisyon ng Korte Suprema na hindi umano ginagawa ng Bicameral Conference Committee ang trabaho nito.
06:13Pero buwelta ni Palas Press Officer Undersecretary Claire Castro,
06:17nabasa at naintindihan daw ba ng vice ang naging desisyon ng Korte.
06:22Malinaw daw na walang nakalagay sa desisyon ng Korte na may anumang liability o pananagutan ng Pangulo.
06:29Wala namang nilalabag na batas, walang nilalabag na probisyon sa konstitusyon.
06:34Ang administrasyon na ito ay tumutupad lamang sa mga naging proseso na isa na sa adinaman sa batas.
06:43So wala tayo nakikita ang ano maaari maging pananagutan ng Pangulo.
06:49Inatasal na ng Palasyo ang Office of the Solicitor General na maghahean ng motion for reconsideration sa Korte Suprema.
06:55Dagdag pa ng Palasyo.
06:56Hindi sila sang-ayon sa ilang mga kondisyong itinakda ng desisyon.
07:00Ginawa nitong inutil at hindi na magagamit ang mekanismo ito para sa mga programa ng pamahalaan.
07:06Kabilang sa tinututulan ng Palasyo ang inilatag na kondisyon ng Korte Suprema na dapat lumagpas muna ang koleksyon ng buwis
07:12at ibangkita ng pamahalaan sa program of corporations bago ito gasusan.
07:18Binabago umano nito ang kondisyong inilatag na ng Kongreso.
07:21Sa ating pananaw ay tahas ang pagbabago ng mga kondisyong itinakda ng Kongreso.
07:28Bilang sangay ng pamahalaan na naatasan ng ating konstitusyon na bumalangkas ng taonang pambansang budget.
07:38Sabi ng Department of Budget and Management, nakikipagunayan na sila sa Office of the Solicitor General at iba pang concerned
07:43officers sa pagre-review ng desisyon.
07:47Ang isa sa mga kumukwestiyon sa Unprogrammed Depropriations o UA sa 2026 Budget na si ML Partonist Representative Laila de
07:54Lima
07:54nagpasalamat sa paglinaw ng Korte Suprema sa limitasyong itinakda rito ng konstitusyon.
08:00Pagdidein niya, standby funds talaga dapat ito kung kailangan na ekstra pondo at hindi ginagamit na paraan para may pork
08:08barrel na kukuhanan ng pondo.
08:11Nakabantay na rin sa 2027 National Budget ang isa pang petitioner na si Congressman Egeirise.
08:18Partikular umanong tatamaan ng Local Government Support Fund o LGSF na hindi nakadetalye ang pagkakagastusan.
08:24This will touch on the LGSF, yung Local Government Support Fund na pinunduhan ngayon ng 62 bidyos.
08:33Na very wide yung latitude, yung parameters, tapos slumsang, pagkatapos ay post-enactment na identification.
08:45Sa Senado naman, hinihimay na ang panukalang budget para sa susunod na taon.
08:49Ayon kay Finance Committee Chairperson J.B. Ejercito, aarali nilang mabuti ang ruling ng Korte Suprema para sa preparasyon, approval,
08:57at implementasyon ng 2027 National Budget.
09:01Tiniyak din ni Senate President Pro Tempore Tito Soto na hindi papayagan sa Senado na magkaroon ng irregularidad o questionable
09:08items sa pambansang budget.
09:10Well, what we did with the 2026 budget, if you recall, is we made it transparent at lahat yung mga
09:18sinasabi na hindi pwede, hindi lang ipinayaga.
09:21There are allegations that I heard na mayroong mga ginalaw, di ba?
09:27And it will fall into the category of what the Supreme Court is saying. We will not allow it in
09:33the Senate.
09:33Ako, Sivan, may rinangin yung saksi.
