Unang Balita sa Unang Hirit: (Part 2) October 22, 2026 [HD]

Name: Unang Balita sa Unang Hirit: (Part 2) October 22, 2026 [HD]
Uploaded: 2026-10-22T01:50:47+00:00
Duration: 25 min 50 s
Channel: GMA News

00:09Transcription by CastingWords

00:30Transcription by CastingWords

01:01Igan, good morning. Business as usual pa rin ang mga magbababoy dito sa Balintawak Public Market sa Quezon City.

01:10Sa kabila yan ng ikinasang tatlong araw na pig holiday ng hog racers dahil sa matinding pagkalugi ng local hog

01:17industry.

01:18Pero aminado naman silang natatalo na sila nung mga nagbebenta ng frozen or yung imported na baboy.

01:29Madaling araw pa lang abalang-abala na ang mga magbababoy dito sa Balintawak Public Market.

01:35Tuloy sila ng pagbebenta ng baboy sa kabila ng 3-day pig holiday na ikinasanang hog racers simula ngayong araw

01:42hanggang sa Sabado dahil saan nila'y matinding pagkalugi ng local hog industry.

01:46Gusto ko po rin i-announce na ang buong samahan ay muling nagkaisa na samasamang huwag munang magbenta ng baboy

02:00sa loob ng tatlong araw.

02:03Ang tawag po namin lahat dyan ay pig holiday.

02:08Ang magbababoy na si Mericher Luyan hindi daw kayang huminto sa pagbebenta kahit isang araw dahil sa dami nang binabayaran

02:16niya.

02:17Pero kung susumahinaan niya, nalulugi na siya dahil tinatangkilik daw ng mga mamimili ang frozen o imported meat.

02:24Oo nga, kasi yung mga galing ibang bansa, yung lagi ang ano eh, dapat sariwa yung galing dito sa ano,

02:33galing dito sa atin.

02:34Lalo pag mataas, ano kami, luging-lugi kami.

02:38Kasi yung imported ang pina-priority ng mga mamimili.

02:44Sapat lang yung kinikita namin dito eh, ticket namin yung sa business permit.

02:51Ang iba pang nagtitinda ng baboy gaya ni Josephine Rodriguez, umaaray na sa liit ng tubo sa bentahan ng sariwang

02:58baboy.

02:59Halimbawa, prosent o 20, ito to 40 o may 20.

03:05Mas mura.

03:07Pero ang hindi nila alam, nagtutubig yung prosent, ito hindi.

03:12Parang pantay lang.

03:14Eh yung prosent, ano pa yun?

03:16May gamot pa yung baboy.

03:18Hindi rin nag-isip yung mga mamimiling iba eh.

03:21Ang basta na silip nila, mura eh.

03:23Bakit prosent yung bidili?

03:25Paninda.

03:25Wala ka na kasi kikitain pag ano, yung sariwa talaga.

03:32Bakit? Mas mura pa?

03:33Medyo.

03:34Pero ang ilang nagtitinda ng imported o frozen meat,

03:37hindi raw naniniwalang mas tinatangkilik ang frozen meat,

03:41dahil mataas din ang presyo nito.

03:43Mas mura ngayon ng sariwa.

03:46Mas mura sariwa ngayon?

03:47Kesa ngayon sa frozen.

03:50Kahit saan sila eh.

03:51Gusto nila ang sariwa, gusto nila frozen, kahit alin doon.

03:54Sa ngayon naglalaro sa 220 to 240 ang kada kilo ng lokal na kasim at pigi,

04:00habang 280 naman ang liyempo.

04:02Ang frozen o imported naman na baboy,

04:04nasa 200 to 210 lamang ang kilo ng kasim at pigi,

04:08habang nasa 250 lang ang liyempo.

04:10Ayon sa Pork Producers Federation of the Philippines,

04:14masyado ng malaki ang nalulugi sa lokal na hog industry araw-araw,

04:18mula ng dumamiang imported na baboy sa merkado.

04:21Layon daw ng pig holiday na maiparating sa pamahalaan,

04:25ang matinding dagok na kinakarap ng industriya dahil sa importasyon at smuggling.

04:30Kung patutuloy pong araw-araw ay hindi naaaksyonan at hindi mapipigilan ang ganitong mga pagkalugi,

04:41350 milyon na po araw-araw ang nalulugi ngayon.

04:46Kung ang iintayin ay January 1,

04:53madadagdagan po ng 24,850,000,000,000 ang madadagdag na lugi.

05:04Ibig sabihin, 29.6 billion ang magiging total na lugi.

05:12Ako po ay naniniwala kung ito po ay mangyayari.

05:16Hindi po bababa sa 50% na magbababoy ang tuluyang mawawala sa kanilang hanap buhay, bakyab at even commercial racers

05:31ng ating baboy.

05:46Gabriel Yones, inaasahang sasama ang maraming mga magbababoy dito sa tatlong araw na Pigal Day pero wala naman daw pilitan.

05:54At yan ang unang balita mula rito sa Quezon City, Gabriel Gonzalez, GMA News.

06:00Nasa ilalim ng Code Red Alert ang Batanes dahil sa Super Typhoon Rosal.

06:05Ang ilang residente roon naglagay na ng mga tapangko o window shutters at tali sa bubong sa ilang gusali at

06:12bahay roon para hindi matangay ng malakas na hangin.

06:15Sa Adams, Ilocos, Norte naman, makagang inani na ilang magsasaka ang kanilang mga talim na gulay para hindi masira ng

06:22malakas sa ulan na dala ng bagyo.

06:24Piniyak na malakas niyang nakahanda ang mga hensya ng gobyerno sa epekto ng Super Typhoon Rosal.

06:30At ngayong may bagyo sa gitna ng El Niño, maaari raw gamitin ang pagkakataong ito para makapag-ipon ng tubig

06:37mula sa ulan.

06:42So since kung ang lugar ninyo ay magkakaroon ng malakas na pagulan, tamang-tama.

06:52Baka mayroon kayong pagkakataon na mag-ipon ng tubig kung kayo ay nakakaranas ngayon ng tagtuyot sa inyong lugar.

07:00Magandang pagkakataon nito at ipagdasal na lang natin na huwag sanang ganon kalakas, tamang lakas lang para maibsan ang epekto

07:13ng El Niño sa tatamaan ng bagyo.

07:32Ang buwelta naman ng Malacanang, naintindihan daw ba ng bise ang naging desisyon ng Korte dahil malinaw daw sa desisyon

07:39na walang pananagutan ng Pangulo?

07:42Aapelan pala siya sa desisyon ng Supreme Court. At narito ang aking unang balita.

07:50Matapos i-deklara ng Korte Suprema na unconstitutional ang 2024-2025 General Appropriations Act,

07:56Tanong na marami, kung ibabalik ba ang pondo? Sagot ng kataas-taas ang hukuman, hindi na kung mapatunayang ginastos ito

08:04in good faith.

08:05The court mentioned that for those programs, irreversible programs, where the beneficiaries acted in good faith,

08:14under the doctrine of operative fact, they would be considered valid. So yeah, there will be no funds returned in

08:20that case.

08:21Particular na tinukoy sa desisyon ang P449.5B na idinagdag sa Unprogrammed Appropriations noong 2024

08:29at P17.99B na pagtaas ang Special Road Fund noong 2025.

08:35Pero pagdating sa Special Provision sa 2026 Budget na idiniklarang labag sa batas,

08:40hindi na raw pwedeng i-implement o gastusin.

08:43Sabi ng Korte Suprema, hindi naman daw talaga labag sa konstitusyon ang mismong Unprogrammed Appropriations.

08:48Pero dapat itong mabantayan.

08:50The court in this case provided guardrails to ensure that these do not become a means

08:56of bypassing constitutional limits on public spending.

09:01Since the 1987 Budget, Unprogrammed Appropriations have provided standby funding

09:07for specific purposes when government revenues exceed projections.

09:13Ano nga bang magigiepekto ng desisyong ito ng Korte Suprema?

09:15Very important decision. Pinagtitibay nito ang pambansang budget na dapat itong sumusunod talaga sa konstitusyon.

09:26Hindi maaaring baguhin ng lampas sa itinakdang kapangyarihan ng bawat sangay ng pamahalaan.

09:35Paliwanag na ekonomistang si Dr. Sir Percival Peña Reyes.

09:38Bagamat pwedeng baguhin ang Kongreso ang isinumintid nitong budget na ehekutibo,

09:43hindi nito pwedeng lampasan ang total ng pondong hiningi ng Pangulo.

09:46Kasi ano po ito, it can be subject to discretion, to abuse.

09:53And yun na nga po, ang naging epekto niyan also, yung sa ekonomiya natin,

10:01nagkaroon ng slowdown dahil naantala yung paggastos.

10:07Bawat Pilipinong lumalaban ng patas sa buhay, nag-aambag ng malinis para sa ikaw-unlad ng ating bansa.

10:18Kailangang mabantayan ang pambansang budget upang maitiyak natin na ang pondo napupunta talaga sa mga tunay na pangangailangan ng bansa.

10:28Kaya isa sa ipinagbawal ng Supreme Court ay ang Ayudang Sagip o Strengthening Assistance for Government Infrastructure and Social Programs

10:36noong 2024 at 2025

10:38dahil lump sum ito o buong pondo na walang detalye kung para saan.

10:43Kapag nasa lump sum, nakalagay lamang ang halaga pero hindi pa nakadetalye kung saan ito eksaktong gagamitin.

10:49Ayon sa ekonomistang si Prof. Emanuel Leico, maaaring raw maabuso mga ganitong budget dahil pwedeng magpasyang Pangulo

10:55kung saan dadalhin ang pera na hindi na kailangan pa-aproba sa Kongreso.

10:59Parang ito yung patronage. Sila ang mamimili at sila ang mag-aallocate doon sa mga proyekto na kanilang napili.

11:12Hindi po tama yun. Ito po talaga ang tanda ng corruption-ridden na budget.

11:20Pagka malaki ang unprogrammed appropriations at malaki ang lump sum at nagiging arbitrary ang pamimili.

11:30Dapat daw may managot sa paglalagay nito sa budget.

11:33Ikaw ang nag-propose, ikaw ang nag-mandate, ikaw ang nag-aproba, ikaw ang pumirma.

11:41May pananagota naman siguro. Para yung toothpaste.

11:45Pagka inilabas mo na, hindi mo na maibabalik.

11:48Pero yung mga nagpatupad niyan, yung mga pumisil niyan, ay may pananagutan.

11:54Yun po yung importance nito nangyayari ngayon.

12:00Yung accountability, establishing na hindi tama talaga yan.

12:06Batas na, Korte Suprema na ang nagsalita.

12:09Yung due process, that has to be upheld.

12:12Nabuti nga may due process.

12:15And of course, definitely, I would think na dapat talaga rin may panagot dyan.

12:24Paglilinaw ng Korte Suprema, hindi accountability o pananagutan ang punto ng desisyon nito.

12:29Pero pwede raw kasuhan ng mga mapapatunayang hindi umaksyon ng naayon sa good faith.

12:34The accountability was not an issue in this case, but the court did say that the author, implementer, or perpetrator

12:42of the unprogrammed appropriations that violate the Constitution,

12:48they can be subject to civil, criminal, or administrative liability, provided that they did not act in good faith.

12:55Because if they acted in good faith, then that could be an excuse.

12:58Kung kasama ang Pangulo sa maaring ituring na implementer ng budget na naideklarang unconstitutional, sabi ng Korte Suprema.

13:04We do not know that. I mean, it will depend on the case that's filed and the evidence presented.

13:10But so far, all just the court just said was about whoever implemented it, whoever, who authored it.

13:17Pero si Vice President Sara Duterte naniniwalang dapat managot si Pangulong Bongbong Marcos at mga miyembro ng Kongreso.

13:24Dapat daw sagutin ng Pangulo kung bakit niya nilagdaan ang isang budget na hindi naman tumutugma sa panukalan ng kanyang

13:30administrasyon.

13:32Pinatunayan daw ng desisyon ng Korte Suprema na hindi umano ginagawa ng Bicameral Conference Committee ang trabaho nito.

13:38Pero buwelta ni Palas Press Officer Undersecretary Claire Castro.

13:42Nabasa at naiintindihan daw ba ng vice ang naging desisyon ng Korte?

13:46Malinaw daw na walang nakalagay sa desisyon ng Korte na may anumang liability o pananagutan ng Pangulo.

13:53Wala namang nilalabag na batas, walang nilalabag na probisyon sa konstitusyon.

13:57Ang administrasyon na ito ay tumutupad lamang sa mga naging proseso na isa na sa adin naman sa batas.

14:06So wala tayo nakikita ang anumang maaari maging pananagutan ng Pangulok.

14:11Inatasan na ng Palasyo ang Office of the Solicitor General na maghahain ng motion for reconsideration sa Korte Suprema.

14:18Dagdag pa ng Palasyo. Hindi sila sangayon sa ilang mga kondisyong itinakda ng desisyon.

14:22Ginawa nitong inutil at hindi na magagamit ang mekanismong ito para sa mga programa ng pamahalaan.

14:29Kabilang sa tinututulan ng Palasyo ang inilatag na kondisyon ng Korte Suprema na dapat lumagpas muna ang koleksyon ng buwis

14:35at ibang kita ng pamahalaan sa program appropriations bago ito gastusan.

14:40Binabago umano nito ang kondisyong inilatag na ng Kongreso.

14:44Sa ating pananaw ay tahasang pagbabago ng mga kondisyong itinakda ng Kongreso.

14:51Binang sangay ng pamahalaan na naatasan ng ating konstitusyon na bumalangkas ng taonang pambansang budget.

15:01Sabi ng Department of Budget and Management, takikipagunayan na sila sa Office of the Solicitor General at iba pang concerned

15:06officers sa pagre-review ng desisyon.

15:09Ang isa sa mga kumukwestiyon sa Unprogrammed Depropriations so UA sa 2026 Budget na si ML Partylist Rep. Laila de

15:17Lima

15:17nagpasalamat sa paglinaw ng Korte Suprema sa limitasyong itinakda rito ng konstitusyon.

15:23Pagdidein niya, standby funds talaga dapat ito kung kailangan na ekstra pondo at hindi ginagamit na paraan para may pork

15:31barrel na kukuhanan ng pondo.

15:34Nakabantay na rin sa 2027 National Budget ang isa pang petitioner na si Congressman Egeirise.

15:40Partikular o manong tatamaan ng Local Government Support Fund o LGSF na hindi nakadetalye ang pagkakagastusan.

15:46This will touch on the LGSF, yung Local Government Support Fund na pinunduhan ng 62 billion na very wide yung

15:56latitude, yung parameters, tapos slumsang, pagkatapos ay post-enactment, ang identification.

16:07Sa Senado naman, hinihimay na ang panukalang budget para sa susunod na taon.

16:11Ayon kay Finance Committee Chairperson J.B. Ejercito, aarali nilang mabuti ang ruling ng Korte Suprema para sa preparasyon, approval

16:19at implementasyon ng 2027 National Budget.

16:23Tiniyak din ni Senate President Pro Tempore Tito Soto na hindi papayagan sa Senado na magkaroon ng irregularidad o kwestyonabling

16:30items sa pambansang budget.

16:32Well, what we did with the 2026 budget, if you recall, is we made it transparent. At lahat yung mga

16:40sinasabi na hindi pwede, hindi lang ipinayaga.

16:43There are allegations that I heard na mayroong mga ginalaw. And it will fall into the category of what the

16:52Supreme Court is saying. We will not allow it in the Senate.

16:55Ito ang unang balita. Ivan Mayrina, GMA News.

17:00Sinalakay sa pagdinig sa Senado ang pagdami ng mga peking persons with disability ID sa bansa.

17:06Ay kay Sen. Rafi Tulfo, umabot na yan sa 6 na milyon.

17:10Bilyong piso raw ang nawawala sa mga negosyo pati sa kita sa buwis sa gobyerno.

17:15May unang balita si Mark Gonzalez.

17:21Noong 2023, kumuha ng PWD ID si Mark, hindi niya tunay na pangalan, para makakuha ng discount sa gym kasama

17:28ng mga kaibigan niya.

17:29Sabi nila, try mo pre kasi meron kang salamin. Basta magpaano ka lang doon sa doktor ng taglito, certification.

17:40Pumunta ko doon sa LGU namin. Ang pinakita ko lang yung doctor certification.

17:46Tapos parang wala pang 3 minutes in-issue na yung ID sa akin. Parang ganun lang siya kadali.

17:53Tapos, ayun, parang yung sabi din kasi nung kaibigan ko na yung misis niya doon nagtatrabaho sa City Hall namin.

18:04Ginagawa nila yun kasi pinapatas nila yung utilization kasi unti lang daw yung kumukuha ng PWD ID.

18:09So medyo nagluluwag sila. So ganun ko nakuha yung PWD ID ko.

18:13Sa medical certificate na in-issue ng doktor, nakasulat daw na wala siyang nakikita pag walang salamin.

18:19Totoo naman daw ito, pero hindi pa rin siya pasok sa legally blind na kwalipikado kumuha ng PWD ID.

18:26Sa pagdinig ng panukalang 2027 budget ng Department of Social Welfare and Development,

18:31isiniwala ni Sen. Rafi Tulfo na 6 na milyon sa 8 milyong PWD ID sa bansa ang peke.

18:37Kaya dapat daw linawin kung ano ang requirements para makatanggap ng PWD ID at anong kapansanan lang ang sakop nito.

18:45Halos lahat mga kilala ko na may PWD ID na lalaki ng katawan, nakalagay doon psychosocial.

18:53Meron pa nga sabi ko, ba't ka merong PWD ID? Kasi may sinusitis ako eh.

18:58At binigyan ng doktor. Meron pa ako alam, basketballista.

19:02Mga basketball player, Madam Chair, medyo na balian lang.

19:07Pupunta ng hospital. O, pera ng doktor. Gusto mo, bigyan kita ang PWD ID. Sige, bigyan.

19:11And then permanently, permanent na yung PWD ID. Naabuso po yung PWD ID at ang kawawa po dito yung mga

19:20maliliit na tindahan, restaurant.

19:23Base anya sa report ng Department of Justice, aabot sa 88 billion pesos ang nawawalang kita sa buwis

19:29at 166 billion sa kita ng business establishments, particular ng mga restaurant.

19:34Nag-umpis sa ito, after the pandemic, mapapansin po namin na merong isang buong pamilya, yung tatay, yung nanay, yung

19:42mga anak.

19:43Ultimo yung kasama pa yung yaya na nagbibigay ng PWD ID.

19:50Sa mga conversations namin with NCBA, with DOH, and sa mga nakita namin online, napakadali po kasi na bumili ng

19:58PWD online na peke.

20:01Ayon kay Social Welfare Secretary Rex Gatchalian, meron na sana silang unified PWD ID system.

20:08Pero ang problema, hindi sila pwede mag-issue ng PWD ID patay sa kasalukuyang implementing rules and regulations.

20:151,500 distinct designs of IDs, 1,500 issuing agents or LGUs, and 1,500 signatures ng mga ibang-ibang

20:26nag-i-issue.

20:27Wala ko kami doon. So meaning, our solution was ready, but the problem is we had to work on the

20:33reform muna nung what the set up, the current status quo.

20:37Sa susunod na dalawang linggo ay pipirma na ang DSWD, DOF, at DOH ng revised IRR para masolusyonan ito.

20:45Kung gagamitin ang unified ID ng DSWD, QR code na lang at wala ng physical ID.

20:51Scan lang ng establishment, no new requirements, cellphone lang nila, pwede na. Nakapigibak rin siya sa e-gov.

20:58Para naman sa mga walang cellphone, pwede raw itong iprint ng LGU para sa kanila.

21:03Tinutugunan na rin daw ng ahensya kung paano nakakakuha ng pecking ID.

21:07Gaya na lang ng DOH administrative order na nagtatakda kung anong klaseng doktor lang ang pwedeng mag-issue ng partikularan

21:14na PWD ID.

21:15Ito ang unang balita. Mav Gonzalez, GMA News.

21:20Nakapagtala po ng pagtaas sa mga kaso ng influenza-like illness sa nakalipas na dalawang linggo ang Epidemiology Bureau ng

21:30Department of Health.

21:31At inaasahan po natataas pa ang bilang na ito habang papalapit ang holidays pero wala naman daw pong dapat ikabahala.

21:38Narito po ang aking unang balita.

21:45Alalang-alala si Mommy Rhea nang biglang makaranas ng hingal at hirap sa paghinga ang pitong buwang gulang niyang sanggol

21:52na si Baby Guia.

21:53Kaya agad niya itinakbo sa Philippine Children's Medical Center.

21:56Hiningal po siya tapos may retraction siya. Kaya naisipan namin na ipacheck up na lang siya.

22:04Yung impression po is pneumonia sa viral po. Siguro sa mga nakasalamuan ng baby ko na siguro may trangkaso, parang

22:14ganun, eh nahawa siya.

22:15May influenza-like illness na pala si Baby Guia na usong-uso sa mga panahon ito.

22:21Sabi ng Epidemiology Bureau ng Department of Health, nakapagtala na sila ng 10,269 na kaso ng influenza-like illness

22:28sa nakalipas na dalawang linggo.

22:30Mas mataas ng 16% kumpara sa 8,853 na kasong naitala mula August 30 hanggang September 12.

22:37Yung pagtaas ng mga kaso ng influenza-like illness na naitatalaan natin ay actually expected natin.

22:47Dahil nakikita natin base sa historical data na kapag nagsimula na yung pag-uulan, tapos patungo na tayo sa malamig

22:55na panahon,

22:56meron talaga tayong ine-expect na pagtaas ng mga kaso.

23:00Kabilang sa mga rehiyong nakapagtala ng pagtaas ng mga kaso ay sa Central Luzon, Mimaropa, Western Visayas at Central Visayas.

23:08Maging ang lokal na pamahalaan ng Quezon City, nakapagtala rin ng mas mataas na kaso ng influenza-like illness.

23:15Umabot na sa 1,578 ang kanilang kaso mula January 1 hanggang October 15, 2026.

23:21Ayon sa Quezon City Epidemiology and Surveillance Division, tumaas na 13% ang mga kaso noong September 27 hanggang October

23:3010 sa 221 mula sa 195 na kaso sa naon ng dalawang linggo.

23:35Sa Philippine Children's Medical Center, ramdam ang pagtaas na ito.

23:39For the past two weeks, we have been getting patients na may influenza-like symptoms like fever, cough and colds.

23:46Pag hindi natin nababakunahan yung mga bata, mas prone din sila na magkaroon ng flu.

23:52And pag kunyari may isang bata ka na nagkaroon ng flu, ang bilis kasi niyan maghawa-hawa.

23:57Ang influenza-like illness ay isang syndrome o pangkat na mga sintomas gaya ng lagnat na may kasamang ubo at

24:03sipon.

24:04Inaasahan posibleng tumaas parao ang mga kaso sa papalapit na holidays.

24:07Pero wala naman daw dapat ikabahala.

24:10Nakikita din natin na yung pagtaas ay within the expected numbers pa rin.

24:14Wala tayong tinatawag na mga alert or epidemic threshold na nabibreach sa ngayon.

24:22Para makaiwas sa sakit, payo ng mga doktor, laging maghugas ng kamay.

24:27Magtakip ng bibig at ilong kapag uubo o babahing.

24:30Panatilihing maayos ang ventilation, magmask at magpakonsulta na rin daw agad sa doktor

24:36kapag may maranasang sintomas.

24:38Ito ang unang balita.

24:40Marise O'Malley, GMA News.

24:48Ni-reveal na ang mystery sa teaser poster ng The King and Queen Are Back.

24:55Babalik man, dapat ang babalikan, yung kasama mo yung hari.

25:01The King and Queen Are Back.

25:05OMG! May reunion si na King of Talk Boy Abunda at Queen of All Media, Chris Aquino.

25:11Ang grand reveal na yan in-announce sa episode ng Fast Talk with Boy Abunda kahapon.

25:15Special guest si Chris para sa birthday special episode ni Boy na papapanood sa October 28 and 29.

25:22She spoke about her health.

25:24We even talked about money.

25:26She talked about how generous, how pure Josh is.

25:34She spoke about how BIMB stayed with her in this journey.

25:46Wasa

25:47with

25:47Steve

25:47McTier

Unang Balita sa Unang Hirit: (Part 2) October 22, 2026 [HD]

Category

Transcript

Comments

Recommended