00:00Tapos na ang taon, sumasad-sad ang ekonomiya.
00:04Hugot na lang ng hugot maski nawala ng nahuhugot.
00:06Ang Pangulo ang napakabigat ng kanyang pananagutan.
00:11Patuloy po tayo magbantay kung tayo'y sawa ng mapagpakawan.
00:21PILIPINAS!
00:21Gising na!
00:22Usaping budget pa rin po tayo ngayon.
00:24Ang Korte Suprema idinikla rang unconstitutional
00:27Ang 2024 at 2025 General Appropriations Act
00:31At ilang bahagi ng 2026 GA
00:34Ang tanong ng bayan, e ano na mangyayari?
00:37May babalik ba yung pera ng bayan?
00:39At sinong mananagot?
00:41Yan, ang ating pag-uusapan, lililawin at hihimayin
00:44On record, sa unang hiling
00:49At ngayong umaga, makasama po natin isa ekonomista, Professor Emanuel Leico
00:53Professor, magandang umaga po sa inyo
00:56Thank you for joining us this morning
00:58Magandang umaga, Iban
01:00At maraming salamat sa inyong paanyaya ngayong umaga
01:03Professor, we are on record now, Prof
01:05The Supreme Court has spoken
01:07Unconstitutional ang 2024, 2025
01:10And parts of the 2026 GA
01:12Dahil sa unprogrammed appropriations
01:14Sa Road Fund naman for 2025
01:16Please explain to our viewers
01:18How big is this, Professor?
01:20In the context of the
01:21Mahiya naman kayo corruption scandal?
01:25Talagang nakakahiya ito
01:55At hindi lang nakakahiya, nakakabahala
01:56Inaasahan natin na ito ay magpapabagal pa sa paglago ng ating ekonomiya
02:02At sa kabuhuan, ang kabuhayan ng mga mamamayan ay lalong magiging mas mahirap, mas mabigat na pasanin ng mga mamamayan
02:11Before we, more on that later, Professor
02:14Pero for now, pakipaliwanag po sa ating mga manonood
02:17Ano ba itong mga unprogrammed appropriations na ito pagdating sa ating taon ng budget?
02:22Ang sinabi ng Supreme Court, hindi naman daw po ito inherently unconstitutional
02:26Pero bakit ito in-strike down ng Supreme Court?
02:29How is it a good tool in the budget process and funding government programs?
02:33At kailan po ito nagiging masama?
02:35And when does it enable corruption?
02:38Unang-una, dahil sa unprogrammed appropriations, lumaki, mas malaki pa ang naging total na budget natin
02:48Kesa doon sa isinalang ng executive
02:52Ayon sa desisyon ng Supreme Court, hindi naman pwedeng kung ano ang pinropose sa inyo ay lalampasan pa ninyo
03:01So, dahil doon sa pagpapalobo ng Unprogrammed Appropriations Act, mas lumaki ang budget
03:13So, ngayon, ang naging malaking problema pa dito, meron pa pala dito na parang lump sum
03:20Ito ang tuwirang pinagbabawal ng Supreme Court
03:25At kaya nga ito ay nakakabahala dahil wala naman pala itong definite o identified na paggagastusan
03:36Lamp sum ito na ibinibigay sa executive
03:40Hindi po po pwede yun at napakasama pong paraan yan para gastusin ang ating pondo
03:48Ito nga Prof, may rules sa binanggit ng Korte, nabanggit nyo na, yung isa
03:52Dapat malinaw kung saan napupunta at dapat walang lump sum
03:55Also, dapat hindi lalampas sa koleksyon ng gobyerno ang pinupondohan sa ilalim ng Unprogrammed Appropriations
04:02Is that basically saying, don't spend what you haven't earned yet? Tama po ba?
04:08Pakiexplain po yung rules na nilay out sa desisyon, Professor
04:12Tama po yun
04:13Kaya po lumalaki ang ating deficit
04:15Ay parang ano ito, hugot na lang ng hugot
04:19Mas kinawala nang nahuhugot dahil meron namang mauutang
04:22Ay hindi naman po tama yun
04:23So, tama po ang desisyon na yun ng Supreme Court
04:28Na gawing disiplinahin ang ating paggastos ng ating pondo
04:34Hindi po po pwede na dahil nagustuhan mo lang
04:38Ikaw ay magpapatuloy na tustusan ang isang proyekto kahit na wala ka nang nahuhugot at meron namang mauutang
04:48Malaki ang magiging pataw o mabigat ito na ipapataw natin sa balikat ng mga mamamayan dahil babayaran natin itong mga
04:59utang na ito
05:00So, yun ang isang nakakabahala dito
05:04Para bagang inilantad ng Supreme Court decision
05:10Kung paano tayo gumagastos
05:12Kung paano tayo nagpaplano
05:14Para sa ating budget
05:17Hindi po po pwede yun
05:19Kailangan po ay disiplinado
05:20At kailangan malinaw
05:23Saan natin gagastusin
05:24Ang mga pondo na nakakalap natin
05:27Sa buwis ng mga mamamayan
05:29At hindi po pwede ito na umangat lang ng kaunti
05:33Ang isang koleksyon
05:35Eh, sasabihin na natin na buong mga proyekto
05:39Hindi naman nabubuo ang pagpondo
05:41Ay pwede na nating i-release
05:43Hindi po tama yun
05:44Ya, apelaro po ng palasyo ito, Professor
05:46Saying in effect na para bang nagkaroon ng overreach dito
05:49Ang Supreme Court
05:50Dahil binabago na raw ng desisyon
05:52What Congress has allowed in 2015
05:55At ang Kongreso
05:56Ang may kapangirihan
05:57Ang naatasan sa ating saligang batas
06:00Sa sumuri ng budget
06:00Alam po ninyo
06:02Ang lahat ng mga pinuno
06:04Ng ating pamahalaan
06:06Ay sumusumpa
06:08Na itataguyod ang ating konstitusyon
06:11At ang Supreme Court
06:13Ang nag-de-define
06:15At ang naghuhusga
06:17Kung ang isang bagay
06:18Kung ang isang desisyon
06:19Kung ang isang proyekto
06:21O batas
06:21Ay constitutional or hindi
06:23Alam po ninyo
06:24Magpapatagal lang
06:26Itong motion for reconsideration
06:29Although
06:29Karapatan ito ng pamahalaan
06:31O karapatan ito ng sino man
06:33Na humingi
06:35Nang muling pagdinig
06:36Pero
06:37Ito pong ating sitwasyon ngayon
06:39Oktubre na ilang buwan na lang
06:41Matatapos na ang taon
06:43Sumasadsad ang ekonomiya
06:45Palagay ko
06:46Kailangan
06:47Daglian na ipatupad
06:48Sundin
06:50Ng ating pamahalaan
06:51Kung ano na
06:52Ang desisyon
06:53Ng ating hukuman
06:54At malinaw na malinaw naman
06:56Sumobra
06:57Doon sa
06:58Pinropose
06:59Ng
06:59National Executive
07:01Program
07:02O National Expenditure
07:04Program
07:04Ang
07:05Ang
07:05Batas
07:07O ang
07:08General Appropriations Act
07:09Na ipinasan ng Kongreso
07:11Bawal po yun
07:12Tapos
07:13Bawal din po
07:13Malinaw na malinaw
07:14Hindi ka pwede magbigay ng lump sum
07:16Na
07:17Post legislation
07:18Ikaw ang mamimili
07:20Kung saan mo ilalagay
07:21At magkano ang bibigyan mo
07:23At parang
07:24Ito po yata
07:25Yung budget na
07:26Si
07:27Dating
07:28Appropriations Chair
07:30Saldico
07:31Ang namuno
07:32Parang dito nila inilagay
07:34At
07:35Pinag
07:36Talagang
07:37Pinagtrabahohan nila
07:38Para
07:38Itago
07:39Yung kanila pong mga
07:42Nakukuha
07:43Sa pondo ng bayan
07:45Ito po
07:46Dapat ay
07:47Mas
07:48Busisiin
07:49Mabuti
07:50At panagutin
07:50Kung sino ang nag-propose
07:52Kung sino po ang
07:53Nag-i-implement
07:54Kaya po
07:55Malinaw po yun doon sa
07:57Desisyon ng Kongreso
07:59Kailangan managot
08:00Kailangan may pananagutan
08:02Ang ating pong mga
08:04Pinunong bayan
08:05Bago po tayo sa pananagutan
08:07Professor
08:07Ang pangunahing tanong siguro
08:09Ng marami sa mga kababayan natin
08:10Yan pinag-uusap ang budget natin na yan
08:13Eh wala na
08:13Nag-gasos na
08:14O
08:14Mas-masakla
08:16Baka na-aibulsa na
08:16Eh para saan pa itong desisyon ito
08:18Professor
08:20Malaki po ang
08:21Epekto ng desisyon na ito
08:23Bagamat sinasabi ng
08:25Supreme Court
08:27Na yung may operative
08:29Principle
08:30Hindi mo na mababawi
08:31Kasi nag-gastos na
08:33Pero
08:34Hindi na nga nga hulugan
08:35Na yung mga
08:36Nag-propose
08:38Yung mga nag-patupad
08:41Ay hindi na po mananagot
08:43Mananagot sila
08:44Dahil meron po silang
08:45Sinumpaang
08:47Tungkulin
08:48Na
08:48Kailangan nila
08:50Na
08:52Ipa-isulong
08:53Ang ating
08:54Konstitusyon
08:55At ang kapakanan
08:56Ng mga mamamayan
08:57Hindi po pwedeng sabihin nila na
08:59Hindi nila alam
09:00Ang Konstitusyon
09:01Eh yan po ang sinusumpaan
09:03Ng ating pong mga
09:05Pinunong bayan
09:06Professor
09:07Laid out doon sa desisyon
09:08Sino-sino yung mga pwedeng
09:09Managot
09:10Authors
09:11Proponents
09:12Or implementors
09:13Isa-isayin nga po natin
09:14Authors
09:15Ibig sabihin po niyan
09:16Yung may akda
09:17Ng batas
09:18Ibig sabihin
09:18Congressman
09:19Tama po ba?
09:20Tama po yun
09:21Sino po ba
09:22Nag-sponsor niyan
09:23So
09:24Napakalaking pananagutan yan
09:25Ni sponsor mo
09:26Hindi mo pala alam
09:27Na ito ay
09:28Labag
09:29Sa Konstitusyon
09:30Hindi po po pwede yun
09:31And when you say
09:32Implementor
09:34Ang implementor po
09:35Yung sa National Executive
09:37Branch natin
09:38Kasama ang DBM
09:40Kasama po yung mga
09:41Ahensya
09:42Department of Public Works
09:44I think
09:45Kasama rin ang
09:45Department of Labor
09:46Kasi meron dyan
09:47Mga sagit
09:49Programs
09:49So malinaw na malinaw po
09:52How about the President
09:53Maganda ang desisyon na yan
09:55Maganda ang desisyon na yan
09:57Dahil
09:58Nilinaw ng
10:00Supreme Court
10:01Ano ang
10:02Pananagutan
10:03At sino ang
10:04Mananagot
10:05Pero syempre po
10:06Sinabi rin ng
10:08Supreme Court
10:08Na kailangan
10:09Ay
10:10Magkaroon ng
10:12Pagsusuri
10:13Kung ito ay
10:14In good faith
10:15Kung ito ay
10:16Sinakatuparan
10:17Kung ito ay
10:18In-sponsor
10:19At ito ay
10:20Pinirmahan
10:22Ng
10:22Pangulo
10:23Halimbawa
10:24In good faith
10:25I think that's the
10:26Major defense
10:27Nung mga
10:27Taong sangkot dito
10:29Pero kailangan po
10:30Mapatunayan
10:31Na ito ay
10:32In good faith
10:34Pero kung hindi po
10:34Mapatunayan yan
10:35Ay mananagot po sila
10:37Ah
10:38Yung
10:38Pangulo ho
10:39Ah
10:39Last night
10:41I saw in the news
10:42You were saying
10:42Basically
10:43Eh
10:44Siya nag
10:44Siya ang pumirma eh
10:45Ultimately
10:46He is responsible for this
10:48Ah
10:48Please tell us about this
10:49Ah
10:50Tama po yun
10:51Ang pangulo
10:52Ang napakabigat
10:53Nang
10:54Kanyang
10:55Pananagutan
10:56Dahil
10:57Pinirmahan niya ito
10:59Ah
10:59At isinakatuparan
11:00Ng mga ahensya
11:02Sa ilalim
11:03Ng ating pangulo
11:04Ngayon
11:04Pwede namang sabihin
11:05Ng pangulo na
11:06Ah
11:07He did it
11:07In good faith
11:08Eh
11:09Pero kailangan po
11:09Yang patunayan
11:10Ah
11:11Sa mga korte
11:12Kaya
11:12Ah
11:13Sa palagay ko po
11:14Sa ngayon
11:14Ang mga abogado
11:16Ang mga ah
11:18Advocate ah
11:19Groups natin
11:20Eh nag-aaral na
11:21Pero yun po
11:22Ang sa akin po
11:23Kailangan ah
11:24Malinaw
11:25Sabihin natin na
11:27Kung ah
11:27Meron pong ah
11:28Katibayan na
11:29Ito ay ah
11:30Ipinatupad
11:31In good faith
11:32Eh huwag na po
11:33Nating ah
11:33Kalkali ng ganyan
11:35Pero kung nakita naman natin
11:36Na may mga
11:38Katibayan na
11:39Hindi ito
11:40In good faith eh
11:41Itinago nila
11:42Yung kanilang ah
11:44Ah
11:46Kukuhanin
11:46Ah
11:47Dito po sa mga
11:47Unprogrammed appropriations
11:49Dito po sa mga
11:50Lump sum appropriations
11:51Eh kung malinaw po yun
11:53Eh dapat po eh
11:54Ah
11:54Bantayan natin
11:55Kailangan ay ah
11:57Panagutin
11:58Kung sino man ang may pananagutan yan
11:59Nabanggit niyo ho yung
12:00Bantayan natin
12:01Ngayon po
12:02Sinusuri yung
12:022027 budget
12:04Ano ho
12:05Yung kailangan
12:06Bantayan
12:06And what do you expect
12:08From the senate
12:08In light of this
12:09Supreme court decision
12:12Kailangan po
12:13Mas maging
12:13Maingat ang senado
12:15At ang
12:16Tingin ko po
12:17Ang
12:17House of representatives
12:19Pwede naman po nilang
12:20Bawiin
12:20Kung ano ang kanilang
12:22Isinabmit
12:22At i-amend nila
12:24Batay po doon
12:25Sa desisyon
12:26Ng
12:26Supreme court
12:27Eh tingnan
12:28Meron pa rin bang
12:29Lamsam dyan
12:30Meron pa rin bang
12:32Sumusuway
12:33Doon sa ating
12:34Konstitusyon
12:35At kung meron
12:35Mang makita
12:36Eh kailangan
12:37Tanggalin na
12:38At i-resubmit
12:40Ang ating budget
12:41Ang nakikita ko po dyan
12:42Mas magiging
12:43Masusi dapat
12:44Ang senado
12:45At mas magiging
12:47Mahaba ang panahon
12:49Na i-google dito
12:50Kaya magiging
12:51Ano ito
12:53No
12:53Palagay ko
12:54Madi-delay talaga
12:55Ang ating budget process
12:56Professor
12:57Maraming maraming salamat
12:59Sa pagpapaunlock
13:00Ngayong umaga
13:01Maraming salamat
13:02Sa inyong paanyaya
13:03At mabuhay tayo
13:05At magkaroon tayo
13:06Ng magandang umaga
13:07Ngayong araw na ito
13:08At sa mga susunod na araw
13:09At mga kapuso
13:10Ngayong araw po ito
13:11Inaasahan
13:12Ng isang panibagong
13:13Press briefing
13:13Sa Malacanang
13:14Kung saan
13:15Tasalang
13:16Si Solicitor General
13:18Darlene Berberabe
13:19Kaugnay
13:20Nang usapin
13:21Ng motion for
13:22Reconsideration
13:23Na balakihain
13:24Ng Malacanang
13:25Sa desisyong yan
13:26Ng Korte Suprema
13:28Samantala mga kapuso
13:29Patuloy po natin
13:30Po tayo magbantay
13:32Sa ating budget
13:33Kung tayo'y sawa
13:35Nang mapagnakawan
13:37Tayo po'y magbantay
13:38Magtanong
13:40At makialam
13:41Sa pera ng bayan
13:42Ang mga issue
13:43Pinag-uusapan
13:44Lininawin
13:45Hihimayin natin
13:46On record
13:47Sa saunang hirin
Comments