00:01Saygıdeğer misafirler, çocuklarımızın iyi oluşuna odaklanmış bu kıymetli zirvenin tüm dünya çocuklarına fayda sağlamasını temenni ediyorum.
00:11Kıymetli kardeşim Şahnoza'ya ve ekibine ve emek veren herkese çok teşekkür ediyorum.
00:19Bugün insanlık tarihinin en önemli ilim merkezlerinden birinde sizlerle birlikte olmanın büyük memnuniyetini, mutluluğunu duyuyorum.
00:29İstanbul'dan Hive'ye, Hive'den Buhara'ya, Buhara'dan Semerkant'a uzanan ilim koridoru, yüzyıllar boyunca medeniyetimizin belki de en güçlü fikri
00:39damarlarından biri.
00:41Bize düşen görev bu koridoru böyle hayırla ve gururla iade etmek kadar bugünün meseleleri etrafında yeniden hareketlendirmek.
00:50Dolayısıyla bu girişimi ayrıca çok önemli buluyorum ve ayrıca teşekkür ediyorum.
00:56Çocuklarımızın iyi oluşu ve eğitimleri, gelecekleri bu fikri koridorun hareketlendirilmesi için belki de en güzel başlangıçlardan biri.
01:05Dolayısıyla hepiniz hoş geldiniz, şeref verdiniz.
01:09Semerkant'ın ilim mirasını düşündüğüm zaman bana en çok ilham olan isimlerden biri de Uluğbey'in öğrencisi Ali Kuşçu'dur.
01:17Ali Kuşçu'nun hikayesinden neden ilham aldığıma gelince, onun çağında biliyorsunuz Aristo felsefesinden gelen bir yaklaşım vardı.
01:26Dünyanın hareketsiz olduğuna inanılırdı.
01:29Bu tartışılmaz bir kabuldu aslında bilimsel çalışmalarda.
01:32Fakat Ali Kuşçu bu kabulü sorguladı.
01:35Sorgulayarak şunu söyledi, deney ve gözlem dünyanın hareketsiz olduğunu kanıtlamaya yeterli değildir ve dünyanın hareket ediyor olduğunu kabullenmek de bilim
01:47dışı olmak zorunda değildir.
01:49Dolayısıyla sadece ön kabulleri sorgulayarak aslında astronomi biliminin önünü açmıştır Ali Kuşçu.
01:56Bir sosyal bilimci olarak bunu neden önemsediğimi vurgulamak isterim.
02:00Demek ki herkesin apaçık saydığı sonuçlar bazen sorgulanması gereken ön kabulleri barındırıyor olabilir.
02:08Sosyal bilimlerde de gördüğümüz sonuçlarla onu üreten mekanizmayı sürekli check etmek gerekir.
02:15Aynı sınıfın içinde üç tane çocuk hayal edebilirsiniz.
02:19Bu üç çocuğun da içine kapanıklık durumu yaşadığını görebilirsiniz.
02:23Ama biri akran zorbalığına uğramış olabilir, diğeri ekrana maruz kalmıştır kontrolsüz bir şekilde bundandır.
02:31Bir başkası geçim sıkıntısı yaşıyordur, bir başkası şiddete maruz kalmıştır.
02:36Dolayısıyla her üçü içinde politikayı konuşurken farklı mekanizmaları işletmek zorundasınızdır.
02:42Sözüm de farklı olmak zorundadır.
02:44İşte ben Semerkant'ın fikri mirasının bunu bize hatırlattığını görüyorum.
02:48Ve sosyal bilimciler olarak hazır cevaplardan önce doğru soruları sormayı,
02:55tekil açıklamalardan önce çoğun nedenselliklere odaklanmayı ve kabullerden önce tahkiki öncelememiz gerektiğini düşünüyorum.
03:04Bugün sormamız gereken doğru sorunun da kanaatimde şu olduğunu düşünüyorum.
03:09Bir çocuğu belirsizlikler ve hız karşısında bugün nasıl daha dayanıklı yetiştirebiliriz?
03:17Bu soruyu hem dört evlat annesi olarak soruyorum, hem bir sosyal bilimci ve eğitimci olarak soruyorum.
03:24Farklı ekollerin farklı cevaplar verdiğini de biliyorum.
03:28Modern pedagojiyi uzun yıllar meşgul eden bir yaklaşım vardı mesela.
03:32Ön kabuller dedik ya, ön kabullerden bir tanesi.
03:35Çocuğun zihinin boş bir levha olduğunu uzun yıllar bize anlattı.
03:39Oysa gelişim bilimi bugün artık bunun doğru olmadığını, yeni doğan bir bebeğin annesinin sesini tanıyabildiğini,
03:47hatta ana dilinin ritmini ayırt edebildiğini bize gösteriyor.
03:53Bizim düşünce geleneğimiz buna fıtrat diyor.
03:55Fıtrat kavramı şunu söylüyor, insan bir fıtratla doğar ve hayatta bu fıtratı bozmadan tekamüle erdirme yolculuğudur.
04:06Bugün ise algoritmalar, çocuklarımızın iyi oluş hallerini tehdit eden algoritmalar,
04:13maalesef insanın ihtiyacına değil, insanın odağına ve verisine talip bir şekilde çalışıyor.
04:20Dolayısıyla dikkatimizi esir alırken irade gücümüzü de zayıflatıyor.
04:26Dalganın ilk evresinde sosyal medya, gerçek bağları taklit eden bir bağlılık ilizyonu oluşturarak çocuklarımızı bağımlı hale getirdi
04:34ve çocuğun düşünce, dil ve duygu bütünlüğünü besleyen gerçek ilişkilerini maalesef zayıflattı.
04:41Şimdi ikinci evrede yapay zekayı konuşuyoruz ve yapay zekanın da dili ve düşünceyi taklit ettiğini,
04:48yani aslında bu mecrada çocuklarımızın güvenliğini yeniden düşünmemiz gerektiğine inanıyorum.
04:54Bu çağda çocuklarımızı korumak onları her riskten uzak tutmak anlamına elbette gelmiyor.
05:00Ancak onları dayanıklı yetiştirmek de mümkün olabileceğine inanıyorum.
05:04Birçok dinamiği olan bu süreçte çocuklarımızın yaşadıkları çağın edilgen değil, aktif birer öznesi olmalarını istiyorsak
05:12erken dönem çocukluğa yatırım yapmak zorundayız.
05:16Bunun da bana göre en önemli kollarından bir tanesi sistematik bir düşünce eğitimi.
05:24Zira düşünme kapasitesine sahip olmak onu iyi kullanmayı garanti etmiyor.
05:29Çocuk önce kavramlarla çalışmayı, karşılaştırmayı, sınıflandırmayı, gerekçe göstermeyi ve doğru sorular sormayı öğrenmelidir.
05:38Ali Kuşçu, herkesin durduğuna inandığı dünyanın dönebileceğine düşünmeyi cesaret etti.
05:46Bugün bizden istenen de benzer bir cesaret sanıyorum.
05:50Yapay zeka çağının apaçık sayılan kabullerini sorgulamak ve insanın en çok da lehine kararlar almak cesaretini göstermek zorundayız.
06:01Yapay zeka algoritmaları neyi başarıyor, kimin diliyle, kimin verisiyle düşünüyor bunları sormak zorundayız.
06:08Ve aslında burada şunu vurgulamak isterim, öğretmekten çok korumaktan söz ediyorum.
06:14Zira kabulleri sorgulamalı, kabulleri sorgulama kabiliyetine en çok da çocuklar sahiptir.
06:21Çocuk fıtratı gereği sürekli neden diye sorar.
06:24Bu kabiliyeti zamanla gölgeleyen biz yetişkinleriz çoğu zaman.
06:29Bizim arzumuz bu fıtri merakı korumaktır.
06:31Ve inşallah umut ediyorum ki biz bu soruları bütün çocukların lehine sorabiliriz.
06:38Bugün Gazze'nin, Lübnan'ın ve Yanbar'ın çocukları bence bizden tam olarak bunu bekliyor.
06:44İnsanın insanla göz hizasında buluşmasını engelleyen, gücün adaletsiz kullanımını meşrulaştıran korkunç kabulleri hep beraber sorgulamamızı bekliyor.
06:55Bizden Ali Kuşçu'nun cesaretini bekliyor dünya çocukları.
06:59Bu inançla bütün dünya çocukları için bu buluşmanın hayırlara vesile olmasını diliyorum.
07:04Hepinize tekrar teşekkür ediyorum.
07:06Sağ olun, var olun.
Yorumlar