00:00.
00:00.
00:06.
00:06.
00:06.
00:06.
00:06.
00:07.
00:07.
00:09.
00:09.
00:09Tarsier, a near-threatened species
00:11paman din sa Pilipinas.
00:13Ano kaya nangyari sa kanya?
00:15Kuya Kim, ano na?
00:19Nanlaki na ang mga mata ng social worker
00:21na si Abiser sa pinanalang video
00:23ng isang kaibigan. Dito ba kakita
00:25isang bala ng buhay na Tarsier?
00:28Na nakahandusay sa isang kalsada
00:30sa kanilang bayan sa Kalbayog City
00:31sa Samar.
00:32Nasa sa akin yun ng kaibigan kong runner.
00:34Nalungkot talaga kami kasi nga,
00:36yung Tarsier is one of our favorite animals din po.
00:39Yung iba nga, pumupunta mo ng buhol
00:41para lang makakita ng Tarsier.
00:43Tapos malalaman namin dito sa Kalbayog
00:45na marami pa lang Tarsier.
00:47Hinala ni Abiser,
00:48ang kinamatay ng Tarsier
00:50ang matinding ingay sa lugar.
00:52Yung mga Tarsier is naapektuhan ng ingay
00:54ng chainsaw sa area kasi at that time
00:56yung unang sinad nila,
00:57maraming nagpuputol ng coconut tree
01:00or lumber.
01:01At ang kinababahala parun niya,
01:03hindi itong unang beses na may namata
01:04ang patay ng Tarsier sa kanilang bayan.
01:06This year din,
01:07during sa morning run nila,
01:09may nagkita rin po silang
01:12magu o Tarsier
01:14sa same area din.
01:16Patay na rin.
01:18Kaya si Abiser,
01:19nagdesisyong ipost
01:20ang natanggap na picture
01:21ng patay na Tarsier online.
01:22Yung purpose kasi ng post is
01:24mag-raise sana ng awareness,
01:25sana mapotektahan din yung Tarsier
01:27lang na dito sa Kalbayog.
01:29Pero bakit nga ba
01:30napaka-sensitibo ng mga Tarsier sa ingay?
01:32Kuya Kim, ano na?
01:34Highly sensitive ang mga Tarsier.
01:36Kabilang sa kanila mga stressor,
01:38ang matinding liwanag,
01:39human contact,
01:40at syempre,
01:41matinding ingay.
01:42At ang mga stressor na ito,
01:43maaaring mag-post ng anxiety
01:45sa mga Tarsier.
01:46Kapag sila'y na-trigger,
01:47naudyok sila
01:48na sakta ng kanila sarili.
01:49Kaya para maprotektahan
01:51ang isa paman din
01:52sa tinuturin na oldest primate sa mundo,
01:55huwag silang hawakan at stormuhin.
01:57Huwag din silang hulihin
01:58o gawing alagang hayop.
01:59At higit sa lahat,
02:01makalagaan natin ang kanilatirahan.
02:02Huwag natin kalbuhin
02:03ang mga kagubatan
02:04at huwag kutuli
02:05ng mga punong
02:06nagsisilbing kanlugan.
02:07Laging tandaan,
02:09kimportante ang may alak.
02:10Ako po si Kuya Kim,
02:11at sagot ko kayo,
02:1224 oras.
