00:14İzlediğiniz için teşekkür ederim.
00:30Dışarıda ve dışarıda saygıyla tanılan yeni vatan, yeni sosyete, yeni devlet ve bunları başarmak için arasız devriler.
00:51Herkes yakını görür, bazıları çok uzağı.
00:54Herkes bugünü ve yarını düşünür, bazıları yıllar sonrasını.
01:00Mustafa Kemal Paşa 19 Mayıs 1919'da Samsun'a ayak bastı ve o gün kurtuluş ateşini yaktı.
01:08İşgal altındaki bir ülkeyi bağımsızlık meşalesi altında topladı.
01:12Zafer üstüne zafer kazandı.
01:14Aklındaysa hep Cumhuriyet vardı.
01:18Bugün Cumhuriyetimizin onurcu yılını doldurduğu en büyük bayramdır.
01:28Kutlu olsun.
01:29Bu anda büyük Türk milletinin bir ferdi olarak bu kutlu güne kavuşmanın en derin sevinci ve heyecanı içindeyim.
01:49Paşa'nın öyle anlaşılıyor ki, bu fikri ortaya atışı çok geç gibi görülürse de çok erkendir.
01:59Yani benim düşündüğüm 2. Meşrutiyet ve 2. Abdülhamid'in halinden sonraki, hal tahttan indirilisinden sonraki kısa periyotta bu kanaat doğdu.
02:13Mustafa Kemal Paşa halkı ve orduyu bir araya getirdi.
02:17Düzenli bir ordu oluşturdu.
02:1923 Nisan 1920'de Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni kurdu.
02:23Ve başkomutan olarak Kurtuluş Savaşı'nı bizzat yönetti.
02:261922'de zafer kazanılmış, düşman orduları geldikleri gibi gitmişti.
02:32Hareketin başındaki Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin kurucusu, ilk kurucu başkanı,
02:40dolayısıyla provizvar, konvansiyonel hükümetin reisi,
02:46Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk marşalı, yani Sakarya Muharremesi'nde bu ünvanı kendisine o meclis verdi.
02:53Gazi İlvanı'yla birlikte şeyde persinlendi bu başkumandanlık,
02:59peydan muharebesinde.
03:06Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümeti, milli egemenlik esasına dayanıyordu.
03:111921 anayasasında,
03:13hakimiyet kayıtsız şartsız milletindir deniyordu.
03:16Bu, adı konulmamış bir Cumhuriyet yönetimiydi.
03:19O yüzden Cumhuriyet fikri ortaya atıldığında sık konuşurlardı.
03:25Yani birinci meşrutiyet, birinci Cumhuriyet.
03:29Bir istiklal mücadelesi döneminde,
03:33Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin içindeki bazı kadrolar,
03:39hilafetçi, saltanatçı doğru,
03:42ama bazıları artık Cumhuriyet'i tartışıyor.
03:45Cumhuriyet'in ilanının önündeki en büyük engel saltanattı.
03:481 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılmasıyla bu engel aşıldı.
03:54Osmanlı Padişahı hakikaten Avrupa'nın en pasif,
03:58sadece törensel, seremoniyel bir hükümdar tip haline dönmüşken vazgeçti.
04:05Haklıydı çünkü iddia terakki,
04:08triumvira bir diktatoryaya dönüştü.
04:11Çok açık.
04:13Ve orada bu işin olmayacağını,
04:15bu tarzla, bu zihniyetle, bu kafayla
04:18ve Cumhuriyet fükrünü özlemiş ve benimsemişe görünüyor.
04:29Milli mücadelenin zaferle sonuçlanmasında
04:32tarihi bir görev üstlenen birinci dönem meclis üyeleri
04:34yeni seçim kararı alarak dağıldı.
04:37Yeni kurulan meclis,
04:38Lozan Barış Antlaşması'nı onayladı.
04:41Bu, milli bağımsızlıktı.
04:43Mudanya mütarekesiyle Lozan'ın yolu açıldı.
04:46Lozan muahidesi bittikten sonra
04:50Saltanat 22'de kendi kendini lağbetmişti.
04:55Vahdettin.
04:56O fırsattan istifade İstanbul hükümeti
05:00Lozan'a çağrılmadı.
05:03İtilaf devletleri istediler.
05:06İngiltere falan.
05:08Ankara hükümeti hayır dedi.
05:10Temsilcimiz biziz, bizim elimizde iktidar.
05:13Her şey biziz.
05:151922'de Padişah bazı olaylar üzerine
05:19artık kendini emniyetle hissetmedi.
05:22En başta sadrazamı, damat Ferit'in kaçıp gitmesi falan.
05:27Kendi de iltica etti.
05:30Ve bunu İngiltere hükümetinden istedi.
05:33Malaya diye bir zırhlı ile gitti.
05:35Kuvvetin kaydığını hisseder iktidarın başındakiler.
05:39Kan dökülmesin diye çekilirler.
05:42Sultan da buna uyudu son sultan.
05:45Ve tahttan çekildi.
05:47Bitince Cumhuriyet'in yolu açık zaten.
05:50Yeni Türk Devleti'nin adı henüz konulmamıştı.
05:52Şimdi siyasi rejime uygun devlet şeklini bulmak zorunlu hale gelmişti.
05:57Sistem artık işlemez olmuştu.
06:0025 Ekim 1923'te hükümet istifa etti.
06:09Bazı bakanlıklar çok kötü.
06:13Yani hariciye bakanlığı, hariciye nezareti
06:16çok Ankara'nın aleyhinde olmasa bile
06:19hiç umuru değil Ankara.
06:21Ve İngiliz işgal kuvvetleriyle
06:24Harrington'la çok iyi ilişkide.
06:26Ve bütün herkese diyorlar ki
06:28kabine toplanıyor.
06:30Bütün memuriyetlere tebliğ ediliyor.
06:32Bu bakanlıkların yüksek memurlarına
06:35ve kabine kendini dağıtıyor.
06:37Toplanmıyor.
06:37Bir daha bitti.
06:38Hadise bu.
06:40Cumhuriyet adım adım geliyordu.
06:4228 Ekim gecesi Mustafa Kemal Paşa
06:44Çankaya Köşkü'nde bir yemek düzenledi.
06:47Aklında tek bir fikir vardı.
06:49Kurtuluş Savaşı'nı kesin bir zaferle taçlandırmak.
06:52Ve arkadaşlarına şöyle seslendi.
06:55Efendiler yarın Cumhuriyet'i ilan edeceğiz.
07:02İstediğin Cumhuriyet oluyor demiş yakın dostlarına.
07:06Çünkü zaten daha Ankara'ya gelirken
07:10kongrelerden sonra
07:11not tutturuyor bunu.
07:14Rezim Cumhuriyettir diye.
07:16Çok önemli bir şey bu.
07:18Ve o akşam da dostlar arasında
07:21böyle bir şey geçiyor.
07:23ve pürüzsüz oradaki tartışma
07:26meclisteki konuşma tarzı belli zaten.
07:30Karşı çıkana fırsat verilmeyecek havası var.
07:34Geliyor.
07:35Ama burada çok büyük bir iç savaş,
07:38büyük bir kavga,
07:39giyotinler,
07:41kanlı bir iç şarpı yok yani.
07:43Mustafa Kemal Paşa hükümet krizini
07:45anayasa değişikliğiyle çözecekti.
07:47Formül ilk maddede yazılıydı.
07:49Türkiye Devleti'nin hükümet şekli
07:51Cumhuriyettir.
07:58Anayasa değişikliği 158 üyenin
08:01158 oyuyla kabul edildi.
08:03Bütün milletvekilleri ayaktaydı.
08:05Salon, yaşasın Cumhuriyet
08:07sesleriyle inledi.
08:08Ve alkışlar arasında
08:10Cumhuriyet ilan edildi.
08:12Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın
08:13yıllardır aklında olan milli sır
08:16artık gerçekleşmişti.
08:18Yurttaşlarım
08:20Avsanan'da
08:21çok ve büyük işler yaptık.
08:24Bu işlerin en büyük
08:27temeli
08:28Türk kahramanlığı
08:30ve yüksek Türk kültürü olan
08:33Türkiye Cumhuriyeti'dir.
08:36Sırada Cumhurbaşkanlığı seçimi vardı.
08:38Gizli oylama yapıldı.
08:39158 milletvekilinin tamamının
08:41oyunu alan Gazi Mustafa Kemal Paşa,
08:44yeni Türk Devleti'nin
08:45ilk Cumhurbaşkanı seçildi.
08:47Kürsü'ye gelen Mustafa Kemal Paşa
08:49konuşmasını
08:50Türkiye Cumhuriyeti
08:51mesut,
08:52başarılı ve
08:53muzaffer olacaktır
08:54sözüyle bitirdi.
08:56Böylece
08:56Türk milletinin tarihinde
08:58yeni bir devrin
08:59kapıları açıldı.
09:00Son veliaht diyoruz biz ona.
09:03Osman Ertuğrul Efendi'nin
09:06dediği şu,
09:07ailemiz için pek hoş olmayan bir olay
09:10Türkiye için hayırlı olmuştu.
09:12Ödettiği tamam,
09:12monarşi tanımış şeyi zaten,
09:14Cumhuriyeti.
09:15bizzat Sultan Vahdettin'in son
09:18Sultan'ın kızı
09:19Sabiha Sultan,
09:21aydın bir kişilikti,
09:22Türkçesi falan çok iyiydi,
09:24Avrupa deli binir.
09:25O Türklerin imparatorluğudur,
09:28bu da Türklerin
09:29Cumhuriyeti dedi nokta.
09:31Cumhuriyetin ilanı sonrası
09:33yurdun dört bir yanında
09:34101 pare top atışı yapıldı.
09:36Tüm ülke
09:37bu büyük zaferi
09:38bayram coşkusuyla kutladı.
09:40Cumhuriyetin ilanı ile
09:41başlayan devrimler sayesinde
09:43Türk toplumuna
09:44çağdaş uygarlık yolu açıldı.
09:50Türk milletinin
09:52karakteri yüksektir.
09:55Türk milleti
09:56çalışkandır.
09:58Türk milleti
09:59zekidir.
10:01Çünkü
10:01Türk milleti
10:03milli birlikle
10:05beraberlikle
10:07bitkileri
10:08yenmesini
10:09bilmiştir.
10:11Ve çünkü
10:12Türk milletinin
10:14hürmetli olduğu
10:15terekkide
10:16medeniyet yolunda
10:17elimde ve kapasımda
10:20tuttuğu meşale
10:21müspah dilimdir.
10:24Ne mutlu
10:25Türk'üm diyemez.
10:26Türk'ün
10:28çok
10:29o
10:29diyelim
10:30gözümüz
10:32o
10:33silirin.
10:35Türk'ün
10:36yorulun
10:37yaraşmaz
10:39tükrünün
10:41tükrünün
10:42tükrünün
10:46tükrünün
