00:00Bu seneki G20 toplantısı karşılaştığımız küresel krizleri düşündüğümüzde gerçekten çok zamanlıca ve yerinde bir toplantıydı.
00:09Hem tartışma konuları itibariyle hem de katılımcıların ortaya koydukları performans sorunların çözümüne umarım bir nebze katkı sağlamıştır.
00:20Bu sene 3 oturum vardı bakanlar düzeyinde biliyorsunuz Aralık'ta Miami'de düzenlenecek olan Liderler Zirvesi'ne bir hazırlık aslında bu.
00:31Son rütüşler tabiri caizse yapılmış oldu.
00:36Biz 3 oturumda küresel krizleri, enerji krizini ve tedarik zincirlerindeki sıkışmayı açıkçası ele aldık.
00:46Bunlar şu anda özellikle Karadeniz'de ve Kızıldeniz'de yaşadığımız tıkanmayı, kilitlenmeyi gördüğümüz zaman çok önemli konular.
00:58Yani bu konuların hepsiyle Türkiye yakından ilgilenmekte.
01:02Dünya tedarik zincirleri ciddi şekilde inkıta uğramış durumda.
01:07Bunları tabi nasıl izah edebiliriz, nasıl çözebiliriz?
01:11Uluslararası toplum bu konuda neler yapmalı?
01:14Onun tartışmaları yapıldı.
01:15Tabi özellikle Rusya'nın olduğu bir masada, Ukrayna'nın taraftarları olan başka aktörlerin de olduğu bir masada bu türden sorunları
01:26diyelim Karadeniz olsun, Ukrayna-Rusya savaşının enerji etkileri olsun bunları tartışmak biraz kolay olmuyor.
01:34Ama buna ihtiyacımız var.
01:36Yani tarafların kendi pozisyonlarını net bir şekilde ortaya koyması önemli.
01:42Biz Türkiye olarak tabi hem ara bulucu rolümüzü hem de onun da ötesinde daha da önemlisi daha farklı, daha yapıcı
01:50ama problem çözücü bir pozisyon almayı önemsiyoruz açıkçası.
01:54Yani farklı olmak için değil, gerçekten faydalı olmak için bir pozisyon almayı önemsiyoruz uluslararası ve bölgesel krizlerde.
02:03İfade ettiğim gibi konu başlıkları çok yerindeydi.
02:07Zaman zaman sert tartışmalar yaşansa da içeride nitelikli tartışmalar oldu.
02:13Bizim de Türkiye olarak var olan sorunların hem pratik çözümüne hem de sistemik manada bir daha tekrar etmemesi için neler
02:20yapılması gerektiğine ilişkin gerçekten ciddi tekliflerimiz oldu.
02:25Bu önemliydi.
02:26Tabi bu genel oturumların yanı sıra ikili görüşmelerimiz de oldu önemli.
02:32Yani ev sahibi Amerikalarla, Sayın Marco Rubio ile bir araya geldik.
02:36Rusya ile, İngiltere ile, Fransa ile, Meksika ile, Almanya ile, Avrupa Birliği ile.
02:42Herhalde bütün katılımcıların yarıdan fazlasıyla bir araya geldim.
02:45Suudi Arabistan gerçekten Türkiye uluslararası platformda sözüne ihtiyaç hissedilen bir aktör.
02:58Cumhurbaşkanımızın ortaya koyduğu dış politikadaki performans, öncü rol.
03:04Bu platformlarda etkisini en yakından hissettiğimiz bir bizim için değer açıkçası.
03:10O ülkelerle de buraya gelmişken hem küresel sorunların çözümüne hem de bölgesel sorunların çözümüne ilişkin tabi ciddi tartışmalarımız oldu.
03:18Şu anda birkaç tane husus aciliyetini koruyor cari husus olarak.
03:24Yani Amerika, İran hemen hemen bütün ülkeler masa etrafında yeniden bir çatışmanın olmaması ve diplomasiye sürekli şans verilmesi konusunda hemfikir
03:35olmuş durumdalar.
03:37Bu önemli bir husus tabi.
03:39Bu yaklaşımın özellikle Karadeniz'de de sürdürülmesi, İsrail'e ilmacılığının önlemede de sürdürülmesi önemli.
03:48Şimdi efendim biraz değindiniz ama özellikle Ukrayna konusu önemli.
03:53Dün özellikle aile fotosunda ufakta bir kriz yaşandı.
03:56Ukrayna lideri Sayın Cumhurbaşkanı Eceptay Perdoğan'la bugün bir görüşme gerçekleştirdi.
04:01Biraz detaylandıracak olursak hem Ukrayna Rusya hem de biraz değindiniz ama ABD İran arasında sizin buradaki gözlemlerinize göre yeni umutlar,
04:11yeni gelişmeler beklemeli miyiz iki konuda da?
04:15Şöyle arkadaşlar bu Ukrayna Rusya arasındaki tabi beş yıldır neredeyse devam eden savaş çok büyük yaralar açmış durumda ve aynı
04:23zamanda da dünya ekonomisine de büyük hasar vermiş durumda.
04:26Artık bunu kimse gizlemiyor. Uzuncu zaman başta Avrupa ülkeleri olmak üzere herkes bunun ekonomik maliyetini, toplumsal maliyetini gizlemeye çalıştı ama
04:36şimdi siyasal iktidarlara Avrupa başkentlerinde ve diğer yerlerde çok büyük etkisi var.
04:41Hürmüz Boğazı'nın da kapanmasıyla beraber bu etki çarpan etkisiyle beraber çok daha ileri noktaya taşındı.
04:50Şu anda artık insanlar hem enerji hem diğer hususlarda ticaretin aksaması konusunda olan maliyetin ne olduğunu kimse tam hesaplayamıyor.
05:01Hesaplamayı da bırakmış durumda. Çünkü birbirine çok büyük bir uluslararası ekonomik sistem var.
05:06Yani bir yerden Avrupa ekonomisi sanayisi ucuz enerji alıyordu Rusya'dan. Bunun üzerine imalatta bulunuyordu, bunu satıyordu, getiriyordu.
05:13Bu satış esrafında başka ekonomik aktiviteler oluyordu, finansal faaliyetler oluyordu derken bunların hepsi içe geçmişti.
05:21Şimdi bunun en başından itibaren tekrar çökmeye başlaması maliyet hesaplamasının inanın çok zor haline getiriyor.
05:29İki gün önce yanılmıyorsam Almanya Şansölyesi'nin bir yüz milyar euroluk bir enerji açısından maliyeti var Avrupa'ya diyordu.
05:39Ama bence bütün diğer yan hususlarda kapsadığınız zaman büyük maliyetler var.
05:46Şimdi tabii bu maliyetlerin artık durdurulması lazım.
05:49Yani beş yıl olmuş savaş başlayalı, ben bunu içeride konuşmamda da söyledim.
05:53Artık bu savaşlar taşınamaz.
05:57Dolayısıyla Rusya ve Ukrayna bir anlaşmaya varmak zorundalar.
06:03Onun da ötesinde Avrupa ile Rusya arasında yapıcı ilişkinin yeniden tanımlanması gerekiyor barıştan sonra.
06:13Çünkü Ukrayna'nın yapacağı Rusya ile bir barış sadece iki ülke arasında olmayacak.
06:18Avrupa ile de Rusya'nın bir manada barışmaya ihtiyacı var.
06:22Belli ilişkileri tekrar başlatmaya ihtiyacı var.
06:25Bu önemli.
06:26Diğer taraftan tabii Hürmüzkör Boğazı'nın kapanmasına neden olan Amerika-İran arasındaki ihtilafın da bir an önce ortadan kalkması lazım
06:35ki bu kritik ticaret yollarının açılması gerçekleşsin.
06:41Şimdi Karadeniz'de ticaret yapılamıyor.
06:43Rus tahılı, Rus enerjisi, Ukrayna tahılı, Ukrayna enerjisi dünya piyasalarına getirilemiyor.
06:48Özellikle gıda güvenliği aslında bu inanılmaz derizde problemli bir husus.
06:52Şimdi bunun bir an önce durdurulması gerekiyor.
06:55Bu noktada çok yoğun bir temas trafiğimiz var.
06:59Özellikle tahılın Karadeniz'den çıkartılıp uluslararası piyasalara gidebilmesi için bu konuda ciddi çalışmalarımız var.
07:09Umarım yani bu savaş da durur.
07:14Çünkü çok sayıda insan ölüyor.
07:17Maliyeti çok yüksek.
07:19Hem ekonomik maliyeti hem geostratejik maliyeti yüksek.
07:22Daha da önemlisi yani baştan beri bizi üzen yayılmasına ilişkin ne türden senaryoları olabileceğini düşündüysek hepsi oldu.
07:31Korkum bundan sonra bu aşamadan sonra nereye yayılabileceğine de ilişkin bir tahminimiz var.
07:38Eğer durdurmazsak daha da savaşın yaygınlaşması.
07:41O tabii görmek istemediğimiz bir senaryo.
07:45Uluslararası aktörleri, bölgesel aktörleri de bu konuda uyarıyoruz açıkçası.
07:49Biz de elimizden geleni yapmaya devam edeceğiz.
07:52Efendim başka bir konu olarak Türkiye Büyükelçisi Fedonu Sinirli Oğlunu,
07:56Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği için pozisyonu için aday olarak gösterdiğini açıkladı.
08:01Bununla ilgili neler söylemek istersiniz?
08:04Teşekkür ederim.
08:04Değerli arkadaşlar biliyorsunuz Türkiye uluslararası kuruluşlara büyük önem veriyor.
08:12Çok taraflılık ilkesi bizim için önemli.
08:15Uluslararası kurumların iyi işlemesi bizim için önemli.
08:18Dolayısıyla yakından takip ettiğimiz bir gündem.
08:20Birleşmiş Milletler aslında dünyadaki en önemli uluslararası kuruluş, bütün ülkelerin temsil edildiği.
08:27Şimdi Birleşmiş Milletler Genel Sekreterinin seçiminde bazı teamüller var.
08:33Onlardan biri de coğrafya.
08:35Hangi coğrafyadan gelen sektör olacak?
08:37Bu sefer coğrafya olarak açıkçası Latin Amerika'nın sırası idi.
08:42Biz buna son derece saygı duyuyoruz ama yaklaşık bir yıldır bir seçim süreci var.
08:49Latin Amerika'dan çok saygıdeğer adaylar gösterildi.
08:54Onlar yarıştılar ama bir türlü adaylar bir yere gidemedi.
08:58Ve bir tıkanma oldu açıkçası.
09:03Tabi uluslararası bazı dostlarımızın, ülkelerin tavsiyeleri de açıkçası önemli.
09:11Yani bu tıkanmalar olduğu zaman başka yerden de adaylar gösteriliyor.
09:14BM'nin tarihinde bu var.
09:15Cumhurbaşkanımızla da yaptığımız arzda şöyle bir resim ortaya çıkmıştı.
09:23Biz Aralık 2024'te biliyorsunuz Sayın Feridun Sinirlioğlu'nu Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Genel Sekreterliği makamına seçtirmiştik.
09:32Şimdi çok tecrübeli bir kişilik.
09:36Daha önce Birleşmiş Milletler'de kendisi de daimi temsilcimiz olarak görev yaptı.
09:42Kısa bir süre Dışişleri Bakanlığımızı da yaptı.
09:45Kariyer diplomatları uluslararası çevresi geniştir.
09:49Tecrübesi büyüktür.
09:51Ben uzun yıllardır da kendisiyle hem MIT'te hem çok yakından çalıştık.
09:57Cumhurbaşkanımızın da desteklediği güvendiği bir isim yıllardır.
10:01Ve en son Birleşmiş Arap Emirlikleri'nin adayının da oylanması dün itibariyle yapılınca orada da çok yüksek oy görmediğimiz zaman
10:13başvurma kararını aldık.
10:16Bununla ilgili şartlar gerçekleşirse böyle bir adayımız var.
10:22Başvuralım kararını çok önce almıştık.
10:25Çünkü itikamma olabileceğini öngörüyorduk.
10:27Buna ilişkin Türkiye'nin bir ihtimalat planı olması normal tabii biz onu düşünmüştük.
10:34Bunun da girişimlerini yapıyorduk yani gayri resmi bir şekilde.
10:39Şimdi tıkanmalar artık açık olunca biz de kendi adayımızı resmi olarak Cumhurbaşkanımızın imzaladığı mektupla BMI'ye teklif ettik.
10:52Şu anda Sayın Feridun Sinirlioğlu Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği için resmi adayıdır.
11:01Önümüzde tabii bir süreç var.
11:02Yine oylamalar olacak.
11:04Bu bir yarışma.
11:05Bu oylamalarda artık hangi aday alır göreceğiz.
11:09An itibariyle dün baktığım listede altı yedi aday vardı oylanan.
11:16Feridun Bey'le beraber herhalde sekize çıkacak.
11:19Bunlar ağırlıklı olarak Latin Amerika'dan bir de Birleşik Arap Emirlikleri'nden bir kardeşimiz var.
11:25O da tecrübeli bir hanımefendi.
11:28İnşallah hayırlısı olur.
11:30Bizim amacımız tıkanmayı aşmaya yönelik bir diplomatik katkı.
11:35Ama ifade ettiğim gibi Cumhurbaşkanımız Birleşmiş Milletler'in sahici bir şekilde, adil bir şekilde işlemesine fevkalade önem veriyor.
11:47Türkiye bu noktada elinden gelen katkıyı yapmaya devam edecek.
11:50Bizim aday gösterişimiz de bu katkılardan sadece bir tanesi.
11:55Teşekkür ederim.
