00:00Sayın Evren sizinle başlayalım. Sayın Bahçeli'nin bu açıklamasının zamanlamasıyla ilgili isterseniz açalım konuyu.
00:08Hani sürekli bu son dönemde seçim beklentileri var. Öyle bir döneme denk geldi.
00:15Ama Sayın Bahçeli'nin gerekçelerinde belki de en önemlisi gelecekteki nüfus ve kalkınma planlaması.
00:22Yani ülkenin geleceği için böyle bir tasarrufa ihtiyaç var şeklinde algıladık.
00:28Ne dersiniz? Sizin değerlendirmeniz nasıl oldu?
00:32Teşekkür ederim Tunç Bey. Size ve Murat Bey yayınlar dilerim.
00:35Sayın Devlet Parti bu konuya ilişkin açıklamasını daha önce de iki kez yapmıştı.
00:44Ben geçtiğimizi hatırlatıyorum. İlk kez gündeme getirdiğinde parti içerisinde konuyla ilgili İleti Hareket Partisi'nin dergisinde çalışmalar olduğunu,
00:55bununla ilişkin raporlar hazırlandığını, dolayısıyla söz konusu öneri netleşince, somutlaşınca bunu meclise, kamuoyuna sunacaklarını söylemişlerdi.
01:14Burada biraz tereddüt ettim. Çünkü acaba geçen yıl mıydı yoksa bir önceki yıl mıydı diye düşündüm.
01:19Bana göre bir önceki yıldı, geçen yıldan da önce Sayın Devlet Devlet Parti'nin bu konuyu gündeme getirmişti.
01:26Tabii ki seçim süreci yaklaşıyor. Elbette ki seçime ilişkin bir siyasi parti liderinin yapmış olduğu öylesine net bir açıklama.
01:34Acaba bu seçim sürecinde Milliyetçi Hareket Partisi'nin ya da Cumhur İttifakı'nın birlikte bir beklentisi mi var?
01:42Bunun üzerinden mi böyle bir projeyi gündeme getiriyorlar sorusunu?
01:45Bu mutlaka bizlere de düşündürecektir. Ama dediğim gibi bunun bir geçmişi olduğu için ve bunun olgunlaşmasını bekledikleri için bana çok
01:53da böyle şaşırtıcı gelmedi.
01:55Şimdi biliyorsunuz il olabilmesi için bir ilçenin ile dönüşebilmesi için en az 100 bin nüfusunun olması gerekiyor.
02:04Kent merkezine, bağlı olduğu kent merkezine en az 30 kilometrelik bir mesafenin olması gerekiyor.
02:11Bununla birlikte ulaşım altyapısı çok önemli. O ne durumdadır? Ona bakılıyor.
02:17Tabii ki şehirleşme hızı aynı şekilde önemli. Kriterlerden birisi.
02:23Yine internet kapasitesi ve aynı şekilde de ekonomik büyük çeşitlik ve eğitim göstergelerini de kapsayan birçok önemli unsur var.
02:33Bu unsurların hepsi bir araya geldiğinde tabii ki il olup olmayacağına karar verilecek.
02:38En son karar da biliyorsunuz mecliste verilecek. Fakat şöyle bir şeye bakalım Tunç Bey.
02:44Ben en iyi bildiğim örneklerden hareket ederek söyleyeyim.
02:48Manavgat-Antalya arası ya da Alanya-Antalya arası dediğinizde özellikle Alanya-Antalya arası yaklaşık 2 saatlik bir yol.
02:57Dolayısıyla kamu hizmetlerine eriştim, kent merkezindeki hizmetlere eriştim bir ilçe sakini açısından hem 2 saatlik bir yolu düşünün,
03:08hem bu yol için yapılacak masrafı düşünün ve başka birçok zaman kaybını vesaire bunları düşündüğünüzde
03:13böylesine uzak ilçelerin ille olan bağlantısı eğer nüfusu söz konusu 100 bini geçtiyse ve az önce saydığım kriterler de önemli
03:24olduğu yerine geldiyse
03:25il olmasından daha doğal bir şey yok.
03:28Aynı şey Manavgat için söz geçerli.
03:30Aynı şey Balıkesir'in Bandırma ilçesi için söz konusu.
03:341 saatten fazla bir mesafe var.
03:37Muğla'nın Fethiye ile olan uzaklığına baktığımızda yine 1 saatten fazla bir uzak mesafe.
03:44Bütün bunların hepsi başka bir takım örnekler var tabii.
03:46Onlar kent merkezlerine daha yakınlar.
03:48Örneğin Polatlı, Ankara'ya çok daha yakın.
03:51Ama o hem az önce söylediğimiz 30 kilometrelik mesafenin olması ve de 100 binlik nüfusu olması sebebiyle
03:59çok da uzunca bir sürede Polatlı'nın il olma gibi bir tanevi bir beklentisi olduğunu düşündüğünüzde
04:05bunu başka ilçelere de indirmeyebiliriz ama konuyu uzatmamak için bu 3-4 önemli ilçeden bahsetmek istedim.
04:12Dolayısıyla hem halkın beklentisi de bu yönde ama halkın beklentisini de destekleyecek az önce saydığım kriterlerin de olması gerekiyor.
04:19Bu kriterleri tamamlanmış ilçeler var.
04:21Bunların il olmasında herhangi bir sorun yok ama bunların hepsinin il olduğunu söyleyelim.
04:26Yani şu ekranda göstermiş olduğunuz ilçelere baktığımızda bunlardan büyük bir bölümünün il olduğunu
04:32ve işte 100. Yeni Türkiye Yüzyılı Projesi'nde bu projenin de hayata geçirdiğini ve 100 ilin olduğunu düşünelim.
04:41Bir de siyasi yanı var bunun.
04:43Siyasi yanı da şu.
04:44Mecliste ister istemez illere göre milletvekili sayısında dağılıp değişmek zorunda.
04:51Örnek vermek gerekirse işte Muğla'nın 7 milletvekili varsa Fekir'e ayrıldığı andan itibaren
04:57Muğla 5 milletvekiline mi düşecek yoksa Fekir'in 2 milletvekili mi olacak gibi hesaplamalarda mutlaka yapılacaktır.
05:06Çünkü zaten yasal uygulamaya göre bir ilin en az 1 milletvekili olması gerekiyor.
05:12Ve nüfus dağılımına göre de bu hesaplama mutlaka yapılacaktır.
05:16Bir de onun dışında çok önemli olduğu için altını çizmekte yarar var.
05:22Her il merkezi idare eden biliyorsunuz şeyini alacak, bütçesini alacak.
05:28O bütçe her ile göre dağıldığında belki işte Muğla'nın diyelim kendi şeyi düşecek de
05:35ya da bu ülkelerin bütçesinde bir gerileme olacak da diğer ilçeden ile dönüşmüş yerler bundan paylarını mı alacaklar?
05:47Tabii ki devletin hesaplarını yapacaktır.
05:50Bu da çok bana göre belirleyici bir unsur olarak da görünmemelidir.
05:54Türkiye'nin buna ihtiyacı vardı kısacası.
05:56Yapılması gerekli olurdu.
05:57Hem yeni ilçe hem ilgili açısından inşallah hayırlısı olsun diyelim.
06:00Peki. Sayın Gezici siz de kısaca değerlendirin ama şu soruları ben özellikle sormak istiyorum size.
06:0719 yeni il Türkiye'nin siyasi ve seçim haritasını ne kadar değiştirir bir.
06:13İkincisi bu düzenleme hangi siyasi partilerin lehine, hangilerinin aleyhine yön alır? Ne dersiniz?
06:24Evet. Şöyle, mevcut da bir sorun var.
06:27Bu sorunu Sayın Devlet Bahçeli Bey biraz önce Gürbüz Bey'in ifade ettiği gibi son bir buçuk yıldır aslında Sayın
06:34Devlet Bahçeli dile getiriyor.
06:36Bu da temel sorunun baktığımız zaman hükümet sistemin idari yapıyla daha uyumlu hale getirilmesine yönelik çözüm odaklı bir yöntem olduğunu
06:51görüyoruz.
06:51Devletin daha güçlü ve etkili çalışmasına yönelik vurgusunu görüyoruz Sayın Devlet Bahçeli'nin.
06:58Halen bürokraside yavaşlık var.
07:00Kurumlar arasında yetki karmaşasının dışında vatandaşın hizmete ulaşılabilirliğinin yavaşladığını görüyoruz.
07:08Yani son başkanlık sistemiyle beraber aslında hızlı kararlar alınıyor.
07:15Fakat güçlü devlet hızlı karar alan olarak değil sadece.
07:19Aynı zamanda kararları doğru uygulayan bir devlet mekanizması olması gerekiyor.
07:26Sayın Devlet Bahçeli'nin burada ifade etmek istediği aslında başkanlık sistemiyle beraber vatandaşın doğru bir hızlı ve doğru bir şekilde
07:37hizmet alamadığının altını çiziyor.
07:39Yani oradaki köprülerin tadilat edilmesi.
07:43Biz bunun aslında kurumsal olarak Sayın Devlet Bahçeli açıklamasında yalnızca yeni il ve ilçe kurulması olarak görmememiz gerekiyor.
07:52Burada kamu yönetiminin değişen Türkiye uyarlanması düşüncesi var.
07:57Türkiye büyüyor.
07:58Nüfus dağılımı değişiyor.
08:00Bazı ilçeler büyük ekonomik merkezlere dönüşüyor.
08:03Mesela birkaç örnek vermek isterim.
08:08Örneğin İstanbul'da Esenyurt 57 tane ilden büyük.
08:14Gaziantep Şahin Bey 57 ilden büyük.
08:18Ankara Çankaya 57 ilden büyük.
08:20Bakın Gaziantep Şehit Kamil 56 ilden büyük.
08:25Bursa Osman Gazi 56 ilden büyük.
08:29Burada Bahçeli Önerisi'ni sadece yapısal olarak okumamamız lazım.
08:34Yapısal adımın konusunda hemen tarif vermek de mümkün değil.
08:38Yani bunun muhalefetin de içine sindirmesi gerekiyor.
08:41Çünkü buradaki dengeler de değişecek.
08:45Örneğin Adana'nın Ceyhan ilçesi il olmayı hak ediyor baktığımız zaman.
08:51Ve yerel idareden hizmet de alamadığını, yavaşladığını görürüz.
08:56Biraz önce Gürbüz Bey de ifade etti.
08:58Antalya'nın Alanya ilçesi.
09:003 saatlik bir mesafede ve hizmeti adil olarak yerel merkezi idareden alamadığını görürüz.
09:07Yani Mersin ya da Antalya ya da Adana Büyükşehir gibi belediyeler ilçelere adil bir şekilde hizmet sunamadığını da görürüz.
09:16Sosyal açıdan vatandaşın hastaneye, kamu kurumlarına ve diğer hizmetlere de erişimini kolaylaştıracaktır bir yandan.
09:23Yani yerel idarenin merkezi idareyle aslında daha adil bir şekilde yönetilmesini sağlamak lazım.
09:31Siyasi açıdan yeni iller, milletvekili dağılımının da yerel temsil ilişkilerine kadar çeşitli dengeleri de etkileyecek.
09:40Yeni bir ilin kurulması otomatik olarak daha fazla milletvekili anlamına da gelmez.
09:45Seçim çevreleri, bu hesabını ayrıca değerlendirilir.
09:49Fakat şunu da ifade etmek lazım.
09:53Her seçim öncesi iktidar arasında seçim sistemini değiştirerek bir seçime gittiğini de parantez içinde belirtmek lazım.
10:00Tabii ki bu sistemin değişmesi iktidarın avantajını olacaktır.
10:06Çünkü milletvekili dağılımı da değişecektir.
10:08Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde diğer siyasi partiler nasıl etkiler sorusuna da şöyle cevap vermek isterim.
10:15MHP projeyi sahipleniyor.
10:18AK Parti'nin yaklaşımı ise belirleyici olacaktır.
10:21Yani burada avantajlı çıkacak bazı il oluştuğunda MHP'nin de öne geçtiğini ve muhalefetin bazı muhalif partilerin de öne geçtiğini
10:33görür.
10:33Sadece AK Parti'nin işine de yaramayacak.
10:35Belki de iktidar ortakları ortak bir teklif üzerinde anlaşırsa meclis sürecinin başlaması kolaylaşır.
10:43Muhalefet partilerinin tamamının aynı tepkiyi vereceğini düşünmüyorum.
10:47Yani belki muhalefet şu an Devlet Bahçeli'ye daha yakın bir strateji gösterecektir.
10:54İl olmayı bekleyen bölgelerin temsilcileri parti farkı gözetmeden öneriye sıcak bakabilir.
11:00Bunun da altını çizmek lazım.
11:01Buna karşılık yeni kamu kurumlarında yeni harcamalar demek, yeni bütçe demek, yeni personel demek.
11:10Hangi ölçülerle alınacak bunları da görmek lazım.
11:13Bunları seçime bir buçuk yıltala yapmak mümkün mü?
11:17Belki yapısal olarak bunları kanunen önümüze gelebilir.
11:23Belki bu yeni illerin kurumsallaşmaları belki 10 yılı alabilecektir.
11:28Çünkü bir yanda il olmakla her şeyin çözüleceğini sanmıyorum.
11:32Ama yapısal olarak meclisteki aritmetiği tamamen değiştirecektir.
11:37Bunun da altını çizmek gerekir.
11:39Sayın Gezici peki yeni iller kurmak yerine mevcut illeri güçlendirmek şu aşamada dar zamanda daha hızlı gerçekleşebilir bir ihtimal değil
11:50mi?
11:52Burada temel bir sorun var aslında.
11:55Muhalefetin de iktidarın da hemfikir olduğu adil bir hizmeti kavuşturamıyorlar vatandaşlar.
12:02Yani düşünün ülke nüfusunun dörtte biri İstanbul'da.
12:07Üç gençten biri İstanbul'da yaşıyor.
12:10Her beş çocuktan biri İstanbul'da.
12:13Şimdi merkezi büyük şehirlerin oluşması bir anlamda göçü de hızlandırıyor.
12:20Yani Anadolu'dan, Güneydoğu'dan, Doğu Anadolu'dan ciddi bir göçle büyük şehirler akıyor.
12:26Burada şunu da ifade etmek gerekir.
12:29Terörsüz Türkiye'ye de katkı sağlayacak bir ülke.
12:32Son cümle lütfen.
12:34Şunu belirteyim.
12:36Sayın Devlet Bahçeli'nin oluşturduğu bir paradigma vardı.
12:40Ve mecliste de kabul gördü.
12:41Mecliste milletvekillerinin yüzde yetmiş dördü meclis çoğunluğuyla geçirdiği terörsüz Türkiye'nin aslında dolaylı yoldan da sahada uygulanabilmesi adına bu ilçelerin,
12:54illerin kurulması terörsüz Türkiye'ye de katkı verecektir.
12:58Oraya tersine göçü oluşturacaktır.
13:01Orada adil bir şekilde düzenin oluşmasına, kamu hizmetlerinin doğrudan vatandaşa gitmesi.
13:08Son bir cümleyi bitiriyoruz.
13:09Bakın güçlü devlet, güçlü devlet hızlı kararlar alandır.
13:14Devletimiz güçlü ve hızlı kararlar alıyor.
13:17Fakat bu kararların doğru uygulanabilmesi adına bu illere, bu ilçelere merkezi idarenin, yerel idareleri güçlendirmesi gerekiyor.
13:27Oradaki kopan köprüleri tadilat etmesi gerekiyor.
13:30Ben bu süreç terörsüz Türkiye'ye de katkı sağlayacağına inanıyorum.
13:34Çok teşekkür ediyorum Sayın Murat Gezici, Sayın Gürbüz Evren.
13:37Güzel bir hafta sonu diliyorum.
Yorumlar