00:00Her bir parça bize geçmişte yaşanan yağmayı hatırlatırken aynı zamanda kararlılığının birleştirici gücünü de anlatacak.
00:08Ve Afrodisiyas Antik Kentine ait portre.
00:11Bakanlığımız uzmanları arşiv belgeleri ile geçmiş koleksiyon kayıtlarını karşılaştırarak portrenin kentle bağını ve yurt dışındaki koleksiyonlara uzanan geçmişini araştırdı.
00:23Bu süreçte 1976 yılında savcımızın tespit edilip belgelenenler dışında başka eserlerin de çalındığı yapılan incelemelerde anlaşılmaktadır şeklinde olay yeri tutanağına
00:36kaydettiği bir cümle yıllar sonra Afrodisiyas kökenli eserlerin üzerindeki haklarımızı savunabilmemizi sağlayan ciddi bir dayanak oldu.
00:45Alkolojik verilerle birlikte değerlendirilen bu belgeler eserin izlediği yolun aydınlatılmasına ve iade talebimizin somut kanıtlarla desteklenmesine çok önemli katkı sağladı.
00:59Öne çıkan bu eserler dışında iadesini sağladığımız 100 eser arasında tiyatro mastları ve tanrı çeykelcikleri gibi yine çok özel parçalar
01:09bulunuyor.
01:10Artık hepsi ait olduğu topraklarda doğup şekillendiği kültürün diğer unsurlarıyla bir arada.
01:18Saygıdeğer misafirler, bugünkü programımızın ikinci ayağını oluşturan Kaçış Yok Bubon sergisi ise tarihi eser kaçakçılığına karşı kararlılıkla sürdürdüğümüz mücadelenin sonuçlarını
01:31onlarca yıla yayılan çok özel bir örnekle gözler eline sergiliyor.
01:37Burdurili, Gölhisar ilçesi İbecik köy yakınlarındaki Bubon antik kentinde Roma İmparatorlukları ve İmparatorluk ailesinin onurlandırıldığı Sebastian'da yer alan bronz heykeller
01:521960'lı yıllardaki kaçak kazılarla parçalanarak yurt dışına çıkarıldı.
01:57Başlar, gövdeler ve uzuvlar birbirlerinden ayrıldı.
02:02Aynı toplumun parçaları farklı ülkelerde, farklı koleksiyonlarda karşımıza çıktı.
02:09Burada insan boyutunu aşan anıtsal bronz heykellerden söz ediyoruz.
02:14Bronz o dönemin değerli ve pahalı malzemelerinden biriydi.
02:18Heykellerin eritilerek metalinin tekrar tekrar kullanılması bu eserlerin günümüze ulaşmasının önündeki en büyük engellerden biri olmuştur.
02:28İşte Bubon'u böylesine istisnaya kılan bu nadir heykelleri bir topluluk olarak yazıtlı kaideleri ve ait oldukları yapıyla birlikte araştırma
02:38imkanı sunmasıdır.
02:39Yaşananlara bu pencereden baktığımızda bütünsel kaybın, tek tek heykellerin kaybından çok daha büyük olduğunu görüyoruz.
02:49Bir kültür varlığını anlamak için onun arkeolojik bağlamını bilmek gerekir.
02:54Bir konuşmanın yalnızca tek bir cümlesini duyduğunuzu düşünelim.
02:58Kimin kime hangi durumda söylediğini, öncesinde ve sonrasında neler konuşulduğunu bilmiyorsanız o cümleyi doğru anlamlandırmanız çok güçtür.
03:09Cümleyi konuşmanın içinden söküp aldığınızda anlatılmak isteneni değiştirilebilir, hatta bütünüyle kaybedebilirsiniz.
03:18Kültür varlıkları içinde durum aynen böyle.
03:22Bir heykelin yanındaki yazıt, üzerinde durduğu kaide, bulunduğu yapı ve çevresindeki diğer eserler aynı konuşmanın birbirini tamamlayan cümleleri gibidir.
03:32Bunları birbirinden ayırdığınızda geçmişin bize anlattığı diyaloğun bütününü bozmuş olursunuz.
03:38Parçalar ayrı ayrı varlığını sürdürse bile aralarındaki ilişkiyi okumak zorlaşır, bazı bilgiler ise bir daha geri getirilemez.
03:48İşte bu yüzden eserlerin ehil bilim insanları tarafından bilimsel kazı yöntemleriyle ve bütün ilişkileri kaydedilerek ortaya çıkarılması bu kadar önemlidir.
04:01Topraktan yalnızca bir eser çıkarmıyoruz.
04:06İnsanlık tarihine ilişkin bir bilgiyi, onu anlamlı kılan çevresiyle birlikte korumaya çalışıyoruz.
04:13Bilimsel bilginin bütünlüğüne karşı sorumluluğumuz tam da burada başlıyor.
04:18Bakanlığımız uzmanlarının yürüttüğü arşiv ve literatür çalışmalarında bir kazı defteri, eski bir fotoğraf ya da bir mektup, yıllar sonra bir
04:28eserin ait olduğu yeri gösterebiliyor.
04:31Bugünkü iadelerin arkasında bu belgeler arasındaki ilişkileri sabırla kuran insanlarımızın emeği bulunuyor.
04:38Bu eserlerin izni sürme çalışmaları Prof. Dr. Jale İnan'ın öncülüğünde onlarca yıl önce başladı.
04:48İnan'ın yazıtları, kaideleri ve yurt dışındaki heykelleri birlikte değerlendiren araştırmaları bugün yürüttüğümüz çalışmaların bilimsel temellerini oluşturdu.
04:58Bu uzun soluklu mücadelenin yolunu açan çalışmaları ve kültürel mirasımızın korunmasına adadığı emekler için kendisini saygı ve minnetle anıyorum.
05:08Bu noktada kültürel mirasın korunmasında ahlaki sorumluluğu savunmaktan hiçbir şaban geri durmayan rahmetli gazeteci, yazar Özgen Acar'ı da özellikle
05:18anmak istiyorum.
05:20Bize bir eserin görkemine hayran olurken o eserin ait olduğu yerden nasıl ayrıldığını da sormayı öğretti.
05:29Bu bon dosyasını belgeleriyle, tanıklıklarıyla ve ısrarla gündemde tuttu.
05:35Özgen Acar'ın bu sorumlu yaklaşımının bugün The New York Times yazarları Graham Bowley ve Tom Mashberg'in araştırmalarında da
05:44sürdüğünü görmek oldukça kıymetli.
05:47Kültürel mirasın geçmişini sorgulayan haberciliğin bu eserlerin dönüşüne katkısını da burada özellikle vurgulamak isterim.
05:55İzlediğiniz için teşekkür ederim.
