- 10 dakika önce
Gece Haberleri, 24 saatin tüm gelişmelerini ekrana getiriyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00:26İzlediğiniz için teşekkürler.
00:00:30Her iki kanatta da çoğunluğa sahip seçim öncesinde demokratlar temsilciler meclisinde avantajlı görünürken senato yarışıysa belirsiz sonuçlar Amerikan Başkanı Donald
00:00:41Trump'ın ikinci döneminin kalan iki yılında kongre ile ilişkilerini ve yasa çıkarma gücünü doğrudan etkileyecek Amerika Birleşik Devletleri'nde
00:00:50hem Amerika'yı hem dünyayı yakından ilgilendiren bu seçimi konuşacağız.
00:00:54Biraz uzaktan bağlantıyla Prof. Dr. Hasan Oktay ve Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Mahomet Berdibek bizimle birlikte hoş geldiniz.
00:01:04Hoş bulduk Erdoğan Bey Hasan Hocam iyi geceleriniz.
00:01:07Mahomet Bey sizinle başlayalım.
00:01:09Biraz önce de belirttiğimiz gibi hem kongrede hem senatoda seçim olacak bir başkanlık yarışı olmadığını söyleyelim.
00:01:16Bir ara seçim bu.
00:01:17Ama kongrede 435 sandalyenin tamamı yenilenecek.
00:01:22Burada da demokratların önde gittiği ve çoğunluğu ele geçireceği tahmin ediliyor.
00:01:28Kamuoyu yoklamalarına bakıldığında senatoda ise bıçak sırtı bir durum söz konusu.
00:01:33Şu anda yine kesin olarak kimin kazanacağını tahmin ettikleri yerlerde baktığımızda 47'ye 45 demokratların önde olduğu görülüyor.
00:01:44Kamuoyu yoklamalarına göre geri kalan sandalyelerde ise demokratların önde olduğunu belirtelim.
00:01:50Ama burada cumhuriyetçiler en azından 5 sandalye kazanırsa eşitlik olması durumunda ki 100 sandalyeli senatodan bahsediyoruz.
00:01:59Eşitlik olması durumunda yine cumhuriyetçiler çoğunluğu elde tutacaklar.
00:02:03Çünkü başkan yardımcısı J.D. Vance'in başkanlık yaptığı senatoda onun oyu 2 oy sayılıyor eşitlik durumunda.
00:02:11Böylelikle cumhuriyetçiler 50'ye 50 de olsa çoğunluğu yine ellerinde tutmuş olacaklar.
00:02:17Çok kritik bir seçim.
00:02:18Amerikan başkanı Donald Trump'ın sonraki 2 yılında nasıl bir yönetim sergileyeceğini belirleyecek bir seçim.
00:02:25Sizin görüşünüz nedir?
00:02:26Şu anda kamuoyu yoklamalarına baktığımızda aslında Donald Trump için pek de iyi görünmüyor.
00:02:32Salı günü yapılacak seçim öncesinde durum.
00:02:33Ne dersiniz?
00:02:35Evet demokratların yükselişini görüyoruz.
00:02:38Özellikle bu son yani bu eflasyonist baskının halka yansımasının bir şekilde sonuçlarını görüyoruz.
00:02:45Obama'nın son süreçte hatırlarsanız yaptığı konuşmalarda özellikle bunun vurgusunu yapıyor.
00:02:50Yani Trump ne açıklama yaparsa yapsın.
00:02:53ABD'deki eflasyonun veya ABD'deki zamların veya petrol zamlarının en önemli sebebinin ABD'nin gereksiz bir yere çıkardığı
00:03:01hürmüz çıkartması ve İran savaşından kaynaklı olduğunu söylüyor.
00:03:05Evet Obama'nın bu bağlamdaki tespiti son derece önemli ve demokratların bir yükselişi var.
00:03:11Fakat özellikle bugün Michigan seçimlerine baktığımızda İsrail'in veya İsrail lobisinin doğrudan seçimlere ne kadar etkili bir şekilde müdahil olduğunu
00:03:22görebiliyoruz.
00:03:22Normalde Demokrat Parti için de doğrudan demokratlar tarafından demokratları desteklenmesi beklenen temsilciler meclisi üyeleri
00:03:31Said yerine Cumhuriyetçi adayı desteklememe karar verdiler ve bunu ilan ettiler.
00:03:37Ve her birinden birine 30 milyon dolar diğerine de 31 milyon dolar civarında
00:03:44Yahudilerin çatı kuruluşu olan AIPK tarafından bir para aktarıldığı görülüyor.
00:03:49Yani Trump bir yandan bu süreci yürütürken bir yandan da Yahudi Yahudilerin bir anlamda desteğini alarak demokratlar içinde de bir
00:03:57çatışma çıkarmaya çalışıyor.
00:03:59Ama bundan sanki çok sonuç alamayacak gibi duruyor.
00:04:02Sonuçta ne olursa olsun demokratların bu bağlamdaki bir yükselişini göreceğiz.
00:04:06Şimdi göreceğiz ama senatoda aynı durumu söyleyemezsin.
00:04:09Şimdi ifade ettiğiniz gibi senatoda o dengeyi koruyabilmeniz için senato seçimlerinin tamamının aynı anda yapılması lazım.
00:04:17Ama siz 35 milletvekili üzerinden hareket ediyorsunuz.
00:04:20Ve 35 milletvekili üzerinden 7 milletvekili değişimi veya 5 millet değişimi değişimi
00:04:26Hani herhangi bir işte cumhuriyetçilerden demokratlara kayması veya demokratlardan cumhuriyetçilere kayması bu bağlamda çok zor görülüyor.
00:04:34Bir de Amerika'daki seçmen eğiliminin çok belli eyaletlerde çok ciddi anlamda değişmediğini de biliyoruz.
00:04:40Dolayısıyla senatoda böyle bir üstünlüğü sağlayabileceklerini düşünmüyorum.
00:04:44Ama şeyde bir şekilde temsilciler meclisine demokratların sanki yükselişi bir şekilde devam edecek.
00:04:51Ve Trump bir şekilde özellikle karar alma mekanizmalarında sıkıştırılacak gibi duruyor.
00:04:57Evet özellikle 8 eyalette senato seçimlerinde bıçak sırtı bir durum var.
00:05:02Diğer eyaletlerde seçiminin kazananları hemen hemen belli.
00:05:05Sizin de belirttiğiniz gibi eyalet eyalet bölge bölge baktığımızda aslında hangi partiden yana ağırlıklı bir bölge olduğu Amerika Birleşik Devletleri
00:05:15'nde genelde biliniyor.
00:05:16Ama işte bu 8 eyalette hangi partinin daha fazla vekil çıkaracağı senatonun çoğunluğunu belirleyecek en önemli etken olacak.
00:05:27Bu da tabii sürpriz bir sonuç çıkmasını da beraberinde getiriyor.
00:05:32Şu an için kimse bir sonucu öngörebilmiş değil.
00:05:36Hasan Oktay burada Amerikan Başkanı her iki kanatta da çoğunluğu kaybederse demokratlara nasıl bir son iki yıl geçirir sizce?
00:05:47Evet Muhammed Bey güzel çerçeve çizdi.
00:05:50Trump'ın bu seçimleri kaybetmemekle ilgili elinden gelen bütün gayretler ortaya koyacak.
00:05:56Hatta seçimleri kaybetme riskiyle karşı karşıya kalırsa da bunu daha önce yapmış olduğu basın toplantılarında Amerikan seçimlerinin nasıl dışarıdan müdahale
00:06:05yapıldığını izah ettiği gibi bir dışarıdan müdahale olduğu ile ilgili seçim sonuçlarını kabul etmemeye varana kadar bir yaklaşım sergilemesi söz
00:06:17konusu olabilir.
00:06:18Bu risk ve tehdit karşısında da Trump sanırım daha çok dışarıdan müdahaleyi önleyebilmekle ilgili Amerikan devlet mekanizmasını harekete geçirecek.
00:06:27Kazanamasa bile çok az farkla kaybetmeyi şu an Trump göze almış durumda.
00:06:32Ama arada büyük bir fark olur ve Trump'ın seçimlerden sonra genel seçimlere kadar ki süre zarfında Trump'ın bütün
00:06:40faaliyetlerini kısıtlayabilecekleri bir sıkıntıyla karşı karşıya kalınma ihtimali söz konusu olursa da
00:06:47Trump dediğim gibi seçimlere sahte müdahale olduğu dışarıdan müdahale olduğu, sahtekarlık yapıldığı söylemiyle ne senatoyu ne de temsilciler meclisini Trump
00:06:57'a baskı yapmasının engellemekle ilgili elinden gelen gayreti ortaya koyacak.
00:07:02Ama Amerika aynen İsrail seçimlerinde olduğu gibi bir muamma ile karşı karşıya kalabilir.
00:07:08Onun için Trump, İsrail seçimlerinde son dakikada Tenyahu'ya destek olur gibi bir pozisyon çizdi ki bunun da karşılığını şu
00:07:17anda Yahudilerin Amerikan seçimlerinde Trump'a daha yakın durduklarını görmemizi gerekir.
00:07:24Seçimlerden sonra eğer Trump beklediği Yahudilerden desteği alamamışsa veyahut da almış olduğu destek Trump'ın beklentilerini karşılayamamışsa
00:07:33o zaman İsrail'deki muhalefetin seçimler neticesinde Cumhurbaşkanı ile anlaşarak Netanyahu devre dışı bırakıp Başbakanlığı alma ihtimali yani Amerikan seçimlerle İsrail
00:07:45seçimleri birbiriyle ilintili olarak görmek gerekir.
00:07:49Salı günü gerçekleşecek olan seçimler sonunda zaten İsrail'de de henüz hükümet kurumayla ilgili ısınma turlarına başlanmadı.
00:07:57Bunlar da Amerikan seçimlerini bekleyecekler ve Amerikan seçimleri hem İsrail'in hem de Amerika-İsrail ittifakının İran'a karşı yürütecekleri,
00:08:07yürüttükleri savaşı da bu seçimler oldukça etkileyecek ve ona göre
00:08:13Trump eğer bu iki seçimde beklediği oranda oy alamayıp izah edeceği gibi dış bir müdahalede olmadan kendi aleyhine sonuçlanırsa
00:08:24senatonun baskısıyla bu seçimlerden seçimler sonrası özellikle savaş konusunda eli biraz daha sayıf olacak.
00:08:34Onun için zaten Trump, Birleşmiş Milletler toplantısında şöyle bir açıklama yapmıştık.
00:08:38Çimden önce veya seçimden sonra Amerika ile barış yapacağımızı ifade etmişti.
00:08:43Zaten gayri resmi olarak İranlı yetkililerle görüşmeler devam ediliyor.
00:08:47Bu görüşmeler bir noktaya kadar geldiği basına sızan bilgiler arasında söz konusu.
00:08:53Seçimlerden sonra Trump büyük ihtimalle İran'la her ne kadar Yahudi basını dünyaya hemen seçim sonrası
00:09:02Trump İran'a büyük bir savaş ilan edeceğini ifade ediyorsa da ama barışın da gerçekleşmesiyle ilgili bir beklenti yön planı
00:09:10çıkarmak gerekir.
00:09:11Evet bu seçimde aslında bir anlamda her ne kadar bir önceki başkanlık seçimleriyle farklı dinamiklere sahip bir seçimden bahsetsek de
00:09:19sonuç itibariyle Amerikan Başkanı Donald Trump'ın bir görev onayının halkın önüne sunulduğunu da söylememiz gerekiyor.
00:09:27Muhammed Bey burada şunu söyleyelim özellikle kongredeki aritmetiğe baktığımızda şu an için
00:09:33Cumhuriyetçiler 218, Demokratlar 214, bir bağımsız, iki boş sandalye söz konusu.
00:09:41Kamuoyu yoklamalarına bakıldığında şu an için Cumhuriyetçilerin 227, Cumhuriyetçilerin 182 sandalye alabildiklerini görüyoruz.
00:09:49Burada çok net bir düşüş söz konusu.
00:09:52Biraz önce senat odada bahsettik senat odada çoğunluğu kaybetme tehlikesiyle karşı karşıyalar ki orada tamamının yani yüz sandalyenin tamamı için
00:10:01seçim yapılmıyor.
00:10:0235'i için yapılmasına rağmen orada da çok net bir düşüş var.
00:10:07Burada Amerikan halkının ki başkanlık seçimlerinde Amerikan Başkanı Donald Trump'ın rahat bir şekilde yarışı kazandığını söylememiz gerekiyor.
00:10:16Geçen iki yılda Donald Trump'ın performansından memnuniyetsizliğin ortaya çıktığını söyleyebilir miyiz?
00:10:24Bu tepkilerin sonucu olarak mı bu aritmetik matematik ortaya çıkıyor sizce?
00:10:30Ya şöyle düşünün normalde bir mesela Trump gelirken şöyle bir vakitte Trump'ın gelişiyle aşağı yukarı Ahmet Necat'ın İran'da
00:10:39gelişiyle gerçekten çok paralellik taşıyor.
00:10:42Trump neredeyse bütün seçkin elitleri karşısına alarak Amerikan orta sınıfı ve alt sınıfının desteğini alarak bir şekilde iktidara geldi.
00:10:51Ve neredeyse bütün söylemlerinde seçkin elitler karşıtı, seçkinler karşıtı açıklamalarda bulundu ve bir şekilde kendisinin seçimlerinde oylarının çalındığını, kendisine yönelik
00:11:03bir şekilde haksızlık yapıldığını ve kendisine oluşturan bir düzene karşı yarıştığını söylüyordu.
00:11:09Ve bütün merkezine de Amerikan orta sınıfının ve alt sınıfının çıkarlarını korumak üzerine oluşturduğu önce Amerika doktrini vardı.
00:11:18Ve bu önce Amerika doktrinindeki amaç nedir?
00:11:21Başkalarının ceplene gidecek parayı Amerikan orta sınıfının ve alt sınıfının cebine götürmekti.
00:11:26Bu biraz şeye de benziyor.
00:11:28Ahmet Necat'ın işte petrolü, halkın petrol parasını halkın sofrasına götüreceğiz demeçlerine acayip benziyordu.
00:11:35Trump bir şekilde bunda bence istikrarlı gitti.
00:11:38Özellikle Venezuela meselesini tasvip edip etmediğimden bağımsız söylüyorum.
00:11:42Amerikan çıkanları için etkili bir mekanizmada bulundu ve bir şekilde Venezuela'nın gelileri bir şekilde Amerika'ya akıyor.
00:11:50Gülönlend'e istediği sonucu aldı.
00:11:52Fakat onu bu süreçte daha büyük, bu sürecin böyle istediği gibi oluşmamasına sebep olan şey İran Savaşı oldu.
00:12:01İran Savaşı'ndan önce Amerikalı ortalama bir seçmenin ödediği petrol işte galon başına 2.80 öderken İran Savaşı boyunca bu
00:12:115.40'lara kadar çıktı.
00:12:13Şu anda aşağı yukarı 5 dolar bandında seyrediyor.
00:12:16Amerika'da yaşayanlar, Amerika'da gidenler veya turistik anlamda da gidenler bilir ki Amerikaların bu anlamda en çok önem verdiği şey petrol
00:12:24fiyatlarıdır.
00:12:25Yani bütün meseleyi neredeyse bütün ekonomiyi petrol fiyatları üzerinden okullar.
00:12:31Çünkü Amerika'da büyük araçlar kullanılır ve büyük araçların keyfiyetini yaşamak için rahat rahat petrolü bir şekilde benzeri bir şekilde kullanmanız
00:12:41gerekir.
00:12:42Ve bu doğrudan Amerika'nın işte bu bahsettiğim orta sınıfını ve alt sınıfını etkileyen bir durum.
00:12:47Ve Amerika'nın orta sınıfı ve alt sınıfı bu enflasyonist baskıdan etkilenirken Trump otomatikmen oy kaybetmeye başlıyor.
00:12:55Ve oy kaybetmeye başlarken de bu bir şekilde seçmez şeyine yanlışıyor.
00:13:00Ya bırakın bütün eyaletleri şu anda Cumhuriyetçiler Teksas'ı kaybedebilirler.
00:13:05Yani bu Amerika'nın tarihinde neredeyse eşi benzeri görülmemiş bir olay.
00:13:10Bu herhalde Teksas'ların bir gecede düşünün bütün demokratik düşüncelerini ve Cumhuriyetçi düşünceleri değiştirdikleri anlamına gelmez.
00:13:20Bu ne demektir?
00:13:20Ekonomik anlamda Trump'ın politikalarından rahatsızlığı bir şekilde getirir.
00:13:25Ve Trump'ı bir şekilde bu süreçlerin tamamı baskılayacak gibi duruyor.
00:13:29Eğer Trump İran'da istediği sonucu elde etseydi muhtemelen biz bambaşka bir seçim kampanyasından bahsederdik.
00:13:36Fakat şu andaki durumda Trump bir şekilde zorlanacak gibi duruyor.
00:13:40Bir de burada sadece bilgisini vermek istiyorum.
00:13:43Normalde hani sanki Amerika'daki Yahudilerin önemli bir kısmı Cumhuriyetçilere oy veriyor gibi bir eğilim konuşuluyor genelde.
00:13:51Amerika'daki Yahudilerin seçmen eğilimlerine baktığımızda bu çok şaşırtıcı gelebilir ama
00:13:56%80'inin tarihsel anlamda demokratlara verdiği hep bilinen bir bankadır.
00:14:01%70 ile 80.
00:14:02sadece %20 ile %30'u Cumhuriyetçilere oy verir.
00:14:06Çünkü Yahudilerin bu bağlamda yani Yahudilerin temel partisi aslında demokrat partidir.
00:14:12Ve bu demokrat partinin en önemli sebeplerinden biri Amerika'daki antisemitizm ve güçlü Yahudi karşıtlığıdır.
00:14:21Ve Amerika'daki Yahudilerin bu bağlamdaki en önemli sığınağı demokratlardır ve demokrat partidir.
00:14:28Fakat Amerika'daki şahillerin özellikle bu evangelizmle siyonizmi birleştiren unsurların temel dayanağı da Cumhuriyetçilik üzerinden ilerliyor.
00:14:39Yani bir şekilde etkili olan Yahudiler Cumhuriyetçileri destekliyor.
00:14:43Ama Amerika'daki toplam ortalama Yahudilerin önemli bir kısmı demokratları destekliyor.
00:14:49Ve bu bağlamda Yahudilerin iki parti üzerindeki etkinliği son derece güçlü.
00:14:53Ve nitekim Michigan'daki bugünkü süreçte bir şekilde bunu da görmeye başlıyoruz.
00:14:58Yahudiler hem oy seçmen davranışı bakımından hem de nakit para akışı bakımından özellikle iPad gibi lobilerin etkisiyle bir şekilde bu
00:15:07süreçlere müdahil olabiliyorlar.
00:15:09Ancak tüm bu zorlamalara rağmen herhalde bu sefer istediklerini elde edemeyecekler gibi duruyor.
00:15:15Evet Amerikan Başkanı Donald Trump başkanlığı ikinci kez kazandığı seçimde üçlü galibiyeti büyük çoğunluğu elde etmişti.
00:15:25Yani hem senatoyu hem temsilciler meclisini hem de başkanlığı Cumhuriyetçilerinin eline almıştı.
00:15:31Ve bu gerçekten Amerika Birleşik Devletleri'nde bir başkanın en büyük hayallerinden biri olsa gerek.
00:15:38Ama son iki yıllık görev süresi boyunca bunu ne kadar kullanabildi hep tartışıldı.
00:15:44Şimdi bu seçimle birlikte başkanlık koltuğunu kaybetmeyecek.
00:15:47Amerikan Başkanı son iki yılda yine Donald Trump olacak ama kongre ve senatoda çoğunluğu demokratlara kaptırma durumu söz konusu.
00:15:57Bu olası görünüyor.
00:15:58Hasan Oktay bu durumda neler olabilir neler yaşanabilir?
00:16:03Bu ne anlama geliyor?
00:16:04Trump'ı bekleyen tehlike nedir sizce?
00:16:08Yani en vahimi Trump'ın görevden az edilmesi sürecini başlatma tehlikesinden bahsediliyor.
00:16:15Ki Trump buna kesinlikle pabuç bırakmaz.
00:16:19O da senatonunda temsilcilerin de almış olduğu kararları bağlayıcı olarak kabul etmeyip iki yıl sonraki seçime kadar böyle bir gerginlik
00:16:27yaşanır aralarında.
00:16:28Tabii Trump'ın her geçen gün yaşlandığı, hareket kabiliyetinin azaldığı, İran savaşının muamması, Çin'in önlenemeyen yükselişi ister istemez Trump
00:16:37'ı dış politikada oldukça tedirgin edilecek.
00:16:40Onun için bu kadar farklı cephede mücadele ederken bir de içeride senato ve temsilcilerle de uğraşması Trump'ı gerçekten zor
00:16:49günler bekler.
00:16:49Her ne kadar bu azil süreci Trump tarafından engellenir, Trump azledilemez ise de ama bu risk ile sürekli demokratisin kılıcı
00:16:58gibi kafasında bunları hissedecek.
00:17:01İlk hissedince de dünyadaki gelişmeler ve dünyadaki Amerika'nın hareket alanlarıyla ilgili karar verme konusunda Trump belki biraz tereddütler yaşamak
00:17:11durumunda kalabilir.
00:17:12Onun için Orta Doğu'da özellikle İran savaşında ya çok ani büyük bir darbeyle İran'ı kımıldayamayacak hale getirecek veya ikinci
00:17:20bir ışık olarak benim de tercih ettiğim o.
00:17:22Şu anda gayri resmi olarak devam eden görüşmelerde ortak bir nokta bulunup bir barış süreci gerçekleştirilip Orta Doğu'dan asker çekip
00:17:31belki Çin'e karşı sürdürülecek olan strateji de Amerikan kamuoyunu da yanına alarak bu temsilciler meclisi ve senatonun baskılarından kurtulmak
00:17:43isteyecek.
00:17:43Ama her halükarda bundan sonraki süreçte Trump beklediği sonuçları alamazsa o zaman bir baskıyla karşı karşıya kalacak.
00:17:51Bunu zamana yayarak belki Trump üzerinde çok yoğunlaşmasının önüne geçecek.
00:17:56Bunun da yolu işte Orta Doğu'da barış görüşmeleri işte Muhammed Bey'in de ifade ettiği gibi benzin ve mazotla ilgili
00:18:04fiyatların düşürülmesini sağlayabilmesi ve her şeyden önemlisi de Çin'e karşı yürütülecek.
00:18:09Amerika projesinde Trump daha istiklarlı ve kararlı bir duruş sergileyerek Çin'e karşı bir ekonomik, sosyal, siyasi hatta caydırıcı unsur
00:18:19olarak bir askeri harekata biraz daha canlanmasıyla ilgili bir sürece girerek Trump bu senato ve temsilcilerin baskısından kurtulmayı tercih edecek.
00:18:29Onun için de İran barışı yani Hürmüz'ün tamamen açılması ve dünya piyasasını petrol olarak enerji olarak rahatlatması Amerika'yı
00:18:37da bu konuda istifade etmeye doğru sevk edecek.
00:18:41Böyle olunca da işte petrol fiyatlarındaki düşüş Amerikan halkına yansıyacağı için belki meclislerin Trump'a baskısı da azalır ama iki
00:18:51yıl sonra yapılacak seçimleri de Trump'ın yani Cumhuriyetçilerin kazanma ihtimali bir ağır salı günü gerçekleşecek seçimle de daha fazla
00:18:59kendilerini gösterecek.
00:19:01Büyük ihtimalle demokratlar daha sağlıklı, daha genç ve daha dinamik bir aday çıkararak Cumhuriyetçilerin iktidarına son verecekler gibi gözükülmekte.
00:19:10Hasan Oktay tabi aziz sürecinden bahsettiğiniz ama bunun aksi hayaller de vardı Trump için her ne kadar Amerikan yasaları buna
00:19:19izin vermese de Amerikan Başkanı Donald Trump zaman zaman 3. Başkanlık dönemiyle ilgili isteklerini de ortaya atıyordu.
00:19:27Tabi burada yasa değişikliği gerekiyor ve haliyle hem kongrede hem de senatoda Cumhuriyetçilerin çoğunluğu elinde bulundurması eczem.
00:19:35Bu sonuçlara bakıldığında Trump'ın bu hayalinin de uçtuğunu söyleyebiliriz herhalde değil mi?
00:19:42Evet yani Trump'ın bu hayali hem aritmetik olarak mümkün olmayacak hem de sağlık açısından Trump'ın birkaç sene sonra
00:19:49yani bir sene sonra daha duyuları ve refleksleri azalacağı için
00:19:54Amerikan halkı böyle ihtiyar ve yaşlı bir başkanla yürümemeyi tercih edecek.
00:19:59Bu bağlamda da aday olsa bile demokratların ortaya çıkaracağı aday Trump'a karşı bir galebe elde etme konusunda şanslarını biraz
00:20:07devam plana çıkaracak.
00:20:08Ama Trump kendi olmasa bile Cumhuriyetçi bir adayın kazanmasıyla ilgili bir hamle yapmak istiyorsa o zaman Orta Doğu'daki bu kaostan
00:20:15kurtulması lazım.
00:20:17Onun da yolu belki İsrail'de hükümet kurulma aşaması Trump'ın da başarısı noktasında değerlendirilecek.
00:20:24Ayrıca Orta Doğu'da bir barış tesis edilirse Orta Doğu'dan asker çekerek belki yine iç kamuoyunu rahatlatmakla ilgili Trump Cumhuriyetçilerin adayının
00:20:34kazanmasına katkı sağlayabilir.
00:20:36Ama bunları yaptıktan sonra kendinin aday olmasıyla ilgili hukuki süreci de çözerse aday olduğunda demokratların kazanma ihtimali daha yüksek olacak.
00:20:45Çünkü kendisi kendinden önceki Biden'ı eleştirirken işte onun yaşlı olduğunu, bunak olduğu ile ilgili eleştiriler ortaya koyuyordu.
00:20:52Şu anda kendisi de hızla o eleştirmiş olduğu atmosfere doğru gidiyor ve gideceği için de Amerikan halkına 3. dönemini izah
00:21:01etmesi mümkün gözükmeyecek.
00:21:03Ama Cumhuriyetçiler daha genç bir aday. Demokratlar yeni bir adayla sahaya çıktıklarında Trump'un bu dönemdeki yapmış olduğu başarılar belki
00:21:12Cumhuriyetçilerin kazanmasını önlaşabilir.
00:21:14Ama gözüken o ki Trump aday olursa seçilme şansı her geçen gün düşecek ve demokratları altın tepsi içinde Amerika'nın
00:21:22geleceğini teslim edecek gibi gözükmekte.
00:21:23Muhammed Berdibek sizin de görüşlerinizi alalım. Burada bir azil sürecinin ortaya çıkması mümkün olabilir mi?
00:21:30Son iki yılda Amerikan Başkanı Donald Trump'ın görev süresinin kalanında çoğunluğu hem senat odağı hem de mecliste cumhuriyetçilerin kaybetmesi,
00:21:41demokratların ele geçirmesi durumunda.
00:21:43Bu sık sık dile getiriliyor Amerikan Başkanı'nın azledilebileceği yönünde. Böyle bir olasılık var mı sizce?
00:21:49Ben çok ihtimal vermiyorum. Yani genelde hani uygulamaya baktığımızda çok zor bir süreçten bahsediyorsunuz.
00:21:57İkisinin aynı koşullarda buluşması ve bir şekilde başkanın azledilme süreci çok görülmüş bir olay gibi görünmüyor.
00:22:04Ama şöyle bir de düşünün Amerika'da başkanlık sistemi var ve başkan çok güçlü yetkilere sahip.
00:22:10Başkan şu anda kongreyi veya senatoyu hiçbir şekilde bilgilendirmeden İran'da istediği operasyonu yapabiliyor.
00:22:16Veya bir süre aşımı süresiyle 30 gün 60 günlük periyatlarla istediğini gerçekleştirebiliyor.
00:22:22Ve Trump bu tarz manevralarda oldukça mahir biri.
00:22:25Dolayısıyla bu tarz şeylerde kongrenin kıslamasına çok takılmayabilir ama Hasan hocamın vurgusu önemli.
00:22:31Yani en azından daha dikkatli olabilir.
00:22:34Ve bu süreçlerde bundan sonraki davranışlarında daha dikkatli olmak zorunda kalması bu bile bizim için önemli.
00:22:41Biz nasıl özellikle Netanyahu'nun Netanyahu'dan sonra gelecek süreçteki İsrail partilerinin çok önemli olmadığını düşünsek de aşağı yukarı aynı fikir
00:22:50olduğunu düşünsek de Netanyahu'nun gitmesi bölgeyi rahatlatır.
00:22:54Trump'ın da bir şekilde güç kaybetmesi ve istediği bir şekilde hoyratçaya yetkilerini kullanması dünyayı en azından rahatlatabilir.
00:23:03Çünkü Trump her 3 günde bir fikir değiştiren biri.
00:23:06En azından senato ve kongrenin bu anlamdaki bir bariyer oluşturması en azından Trump'ın 2-3 günde fikir değiştirmesini engeller.
00:23:14Ve dünyadaki ciddi anlamda bir Trump kaosu var.
00:23:17Ve bu Trump kaosu bir şekilde aşılmış olur.
00:23:20Evet Hasan Oktay peki Amerika Birleşik Devletleri'ndeki seçimlerin sonuçları Amerika Birleşik Devletleri'nin İran politikasını nasıl etkileyecek?
00:23:30Tabi burada merak edilen iki tane seçim vardı.
00:23:32Hem İsrail seçimleri hem Amerika Birleşik Devletleri seçimleri.
00:23:36İsrail seçimlerinde Netanyahu yine birinci parti çıktı ama iktidar kurma çoğunluğunu elde edemedi.
00:23:44Hükümet kuramayacak gibi görünüyor.
00:23:46İsrail'de yeni bir seçimin kapısının açıldığını da söyleyebiliriz.
00:23:51Ama yine de bu süreçte hala iktidarda görevde olacak Netanyahu.
00:23:57Diğer tarafta bu seçimde de Amerikan Başkanı bahsettiğimiz gibi yani kamuoyu yoklamalarının gösterdiği şekilde hem kongreyi hem senatoyu kaybederse.
00:24:08İran savaşına yönelik Amerikan politikalarında değişiklikler olur mu?
00:24:12Ya da daha mı sertleşir Donald Trump?
00:24:16Evet genelde dünyadaki Yahudi basının pompaladığı haberlerle bizim televizyonlarda da sık sık İran'a büyük operasyonlar yapılacağı havası üzerinden yorum
00:24:26ve yayınlar yapılmakla beraber
00:24:28Netanyahu'nu 8 vekil kaybederek hükümetten düşmüş olması oldukça önemli.
00:24:33Zira biz sizin programlarınızda ve her çıktığınız televizyon programlarda şunu söylüyoruz.
00:24:37İran'la barış yapabilmenin yolu Alemanen'e karşılık bu tarafında bir kurban vermesi gerektiği ve bununla Netanyahu olacağını ifade etmiştik
00:24:46ve seçimleri kaybedeceğini söylüyorduk.
00:24:48Yerine gelen daha radikal bile olsa az önce Muhammed Bey de ifade etti.
00:24:53Netanyahu'nun başına gelenleri göz önünde bulunduracağı ve özellikle Arap partilerinin desteğiyle iktidara geleceği için dışarıdan destekle de gelse bile
00:25:04işler isteme tavır ve davranışlarında daha normalleşme ve daha barışa dönük bir tavır sergilemek durumunda kalacaklar.
00:25:12Trump da bu seçimi kıl payı kaybetse bile kazanamasa bile kıl payı kaybetse bile Trump'ın seçim sonrası aynen Netanyahu
00:25:22gibi kaybeden olacağı için
00:25:23daha farklı bir strateji uygulamaları gerekecek ki bunu barışa daha yakın olmalarını gözlemlemek gerekir.
00:25:31Zaten Mekke mutabakatını da birden gündeme getirilip Pakistan ve Türkiye'nin bölgeye sevk edilmeye çalışılması
00:25:39barış anlaşmasından sonra bölgedeki istikrarın ve güvenlik ihtiyaçlarının karşılanmasıyla ilgili bir hamle şeklinde değerlendirmek gerekir.
00:25:47Hatta heyetler İran'la da gitti, İran'la da görüştüler.
00:25:50Gerçi kapalı kapılar ardından yapılan görüşmeler resmi olarak dışarıya yansıtılmasa da
00:25:55İranlı yetkililerin yapmış olduğu açıklamalardan da orada da gergin bir atmosferde ciddi tartışmalar.
00:26:01Yapıldığını ve barışa daha yakın durulmasıyla ilgili en azından bir beklentiyi ön plana çıkardı.
00:26:08Tabii Trump öngörülemeyen bir lider.
00:26:11Dün dediğini bugün rahatlıkla yalanlayabilen, farklı şey söyleyebilen bir portre çizmekle beraber
00:26:18İran'la ilgili savaşta beklentinin daha çok barışa yakın olmasını ifade etmek gerekir.
00:26:24Zira İran'da artık savaşı sürdürebilme potansiyeli söz konusu olmakla beraber
00:26:30her dakika savaş atmosferinde kalan İran'a günlük Hürmüz Boğazı'nın kapalı olmasının maliyeti
00:26:36bir milyar dolar civarında.
00:26:38Bu da İran halkı için içinden çıkılamaz büyük bir travmaya doğru gidiyor.
00:26:43Savaşta dolayı seçimlerin olumlu etkisi olsa Netanyahu 8 milletvekili kaybetmez.
00:26:51Çünkü Yahudilere arkaik değerlerle ilgili bazı vaatlerde bulunuyor olmasına rağmen
00:26:58ve bölgede Yahudi devleti kurulurken eski inançlara uygun bir altyapı oluşturmaya çalışılırken
00:27:04Netanyahu'nun bu talepleri güvenlik ve istihbar bağlamında değerlendirildiğinde
00:27:098 milletvekili kaybetmesine sebebiyet verdi.
00:27:12Dolayısıyla bölgede istikrarın ve güvenliğin, geleceğin tesis edebilmesi açısından
00:27:17Trump bu seçimleri kazandı veya kıl payı kaybetti
00:27:21veyahut da beklentim çok ötesinde büyük bir hezimetle kaybederse de
00:27:25ister istemez bölgede savaş değil, barışı daha ön plana çıkaracak.
00:27:30Çünkü kaybedenler bu kaybetmeyi bastırabilmek adına saldırgan bir psikolojiyle
00:27:38bunu örtbas etmeye çalışsa bile artık Amerikan halkı bu sürdürülebilir bir savaş olmadığı konusunda
00:27:45iç kamuoyunda yeteri kadar tepkiler ortaya çıkacak.
00:27:48Zaten bu kaybederse, yani biraz daha farklı sonuçla kaybederse
00:27:52bunun savaşın bir tepkisi olduğu, aynen İsrail'de olduğu gibi
00:27:55kamuoyunda oldukça üst düzeyde tartışılacak
00:27:58ve Trump da ister istemez Körfez bölgesinin, bu iki Körfez'in
00:28:03yani hem Babil Mendeb hem Babil Mendeb'in kapa olmasının bu savaştan dolayı olduğunu
00:28:07izah ederek bunu barışa dönüştürecek ve her fırsatta İran'da barış yaptım.
00:28:11Sekiz barış yaptım, yedip bir savaşı bitirdim.
00:28:15Sözleriyle, ani bir manevrayla barışa doğru dız hareket edecek.
00:28:19Bu sefer İsrail'de Trump'ı barışa zorlayacak bir netenyağı olmadığı
00:28:23ve yeni hükümet kurulamadığı için her ne kadar netenyağı hükümet kurulana kadar
00:28:27veya erken seçim kararı alırsa, seçime kadar başbakan olarak kalacaksa da
00:28:32ama bunun savaş kabiliyeti oldukça düşeceği için
00:28:35Orta Doğu'da Trump'ı bu bataklıktan çıkmakla ilgili bir gayrete sevk edecek.
00:28:42Bu gayreti yani çıkmayla ilgili kararlı ortaya koyduğunda da
00:28:46Amerikan halkı Trump'a daha fazla destek çıkıp sahip çıkacaklar
00:28:51ve bu barışla imzalanacak gibi gözüküyor.
00:28:53Ama burada iki teoloji gözlerinde bulunurmak lazım.
00:28:56Bu konuda Muhammed Bey'in çok güzel çalışmaları var.
00:28:59İran teolojisi bu barışa yanaşacak mı?
00:29:02İsrail teolojisi bu barışı işselleştirecek mi?
00:29:05Bu iki arada Trump kalmış durumda.
00:29:08Yani iki çekiç arasında, iki cami arasında beynamaz gibi diyelim
00:29:12zor günler geçirecek.
00:29:14Bir de seçim yılgınlığı veyahut da seçim muhalubiyeti
00:29:19Trump'ın üzerine baskılarsa
00:29:21Trump gerçekten ölmeyecek günlerde zor karar alma mekanizmalarını
00:29:26harekete geçirecek.
00:29:26Yani karar almak da oldukça zorlanacak.
00:29:29Belki Trump için de barış oldukça önemli bir tercih olacak.
00:29:35Böylece de Amerikan halkı nezdinde itibarını toparlamaya çalışacak.
00:29:39Trump bir savaş sıcak çatışma ortamı değil ama genel anlamda
00:29:43ekonomi ve sosyal baskıları harekete geçirecek.
00:29:46Çin'i baskılamakla ilgili daha önemli bir yol haritası
00:29:49önümüzdeki günlerde Trump tarafından çizilecek.
00:29:53Evet Muhammed Bey tabii burada dünyanın dikkatle merakla takip ettiği konu Amerika
00:29:59Birleşik Devletleri ve İran arasındaki savaşın hangi noktaya evrileceği bir barış
00:30:04beklentisi vardı ama bu artık iki tarafın da uzaklaştığı bir durum gibi görünüyor.
00:30:09Her ne kadar diyalog yollarının açık olduğu yönünde haberler gelse de Amerika Birleşik
00:30:15Devletleri'nin bir saldırı hazırlığında olduğu yönünde de emareler var net bir şekilde.
00:30:20Özellikle Amerikan Başkanı Donald Trump'a komutanların verdiği briefing bir hayli
00:30:26dikkat çekici bir haberdi.
00:30:28Bu seçimler sonrasında Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'a bir saldırı gerçekleştireceği
00:30:35anlamına mı geliyor?
00:30:36Böyle bir beklenti çok yoğun.
00:30:39Özellikle Amerikan medyası ve İsrail medyası buna yönelik çok fazla haber yapıyor.
00:30:44Dünya medyasının beklentisi yorumları da bu yönde.
00:30:46Sizin beklentiniz hangi noktada ve bu seçimin sonucu Amerikan Başkanı
00:30:52Donald Trump'ın İran politikasına nasıl etki eder?
00:30:57Daha mı sertleşir yoksa uzlaşma yolunu mu arar sizce?
00:31:02Yani ben başından beri Kasım seçimlerinden sonrasında ABD ve İsrail'in bir şekilde
00:31:07İran'a saldıracağını düşünüyorum ama bu doğrudan hemen seçim sonrası olup olmayacağına
00:31:12dair az çıkartı bir kanaatim yok.
00:31:14Ama günün sonunda İran'ın yani ABD ve İsrail'in İran savaşındaki birinci önceliği
00:31:22rejim değişikliğiydi.
00:31:23Olmazsa ikinci önceliği İran'ın davranışlarını değiştirmekti.
00:31:28Şimdi rejim değişikliğini gerçekleştiremediğiniz bir ortamda İran'ın davranışlarını değiştirmeniz
00:31:33lazım ama gördüğümüz tabloda İran'ın davranışları da değişmiyor.
00:31:37Dolayısıyla bu ikisinin değişmediği bir ortamda sizin yani bu bağlamda belli ki
00:31:42istediğinizi elde edememişsinizdir ve istediğinizi elde edemediğiniz sürece İran'ın
00:31:47emperyal duyguları veya gelişlemeci duyguları devam ettiği sürece bir şekilde bu çatışma
00:31:53kaçınılmaz.
00:31:54Hem şimdi Hasan hocam teolojiye gönderme yaptı hem bu İran'ın gelişlemeci teolojisi
00:31:59hem de İsrail'in gelişlemeci teorisi bir şekilde el ele kol kola gidiyor ve ikisinin
00:32:05de kesim kümesi Orta Doğu.
00:32:07İkisinin de genişleme arzusunda oldukları yer Orta Doğu aynı hat üzerine gelişleme
00:32:13arzusunda olan iki tane ülkenin çatışması ister istemez kaçınılmaz hale geliyor.
00:32:19Bir de ABD bu çatışmada bir şekilde taraf tutan ülke olunca bu çatışma bir şekilde
00:32:24kaçınılmaz hale geliyor ama Trump'ın evet böyle bir beklentim var hep bunu yapabileceğini
00:32:31düşünüyorum ama Trump'ın özellikle bu üç Kasım'dan önceki vurgulanı önemli bir kısmının
00:32:37ben seçime yönelik olduğunu düşünüyorum.
00:32:39Yani normalde amacı bir şekilde İran'ı zorlayarak olası bir balış görüşmelerini
00:32:45tetiklemek veya olası bir sürpriz barışı şey yapmaktı fakat bunu elde edemedi çünkü
00:32:50İran herhalde bu kadar yıllardır diplomasiyi etkili bir şekilde kullanan ülke bir şekilde
00:32:56İran'a zafer pozu verdirmek istemedi ve İran'daki ABD dünyadaki petrol fiyatlarının
00:33:03işte 100 doların altına düşmesini Trump'ın bir şekilde manipüle edeceğini farkında
00:33:07olarak bir şekilde Trump'a o pozu vermek istemedi ve diplomasi kanallarını kullansa
00:33:13da bunu bir şekilde öteledi.
00:33:16Trump da bir şekilde buradan sonuç almayarak seçimlere giriyor ve belli ki bunun bir
00:33:20şekilde maliyetini ödeyecek.
00:33:23Seçimden sonraki süreçte Trump bir çılgınlık yapıp tekrar savaşı yapabilir mi?
00:33:28Zaten beklentimiz buna dönük.
00:33:30Peki bunu engelleyebilecek bir mekanizma var mı?
00:33:33Teknik anlamda yok.
00:33:34Evet kongrenin baskısı var.
00:33:36Diyelim ki kongreyi kaybettiniz.
00:33:38Diyelim ki temsilciler meclisini de kaybettiniz.
00:33:41Bu ikisi arasının bunların baskısı bile olsa Trump bir şekilde Pentagon'u işte
00:33:45ilgili güvenlik birimlerini yanına alarak bir şekilde İsrail'e saldırabilir.
00:33:50Ama Trump'ın burada gardını düşüren ikinci bir gelişme var.
00:33:54En çok önemsediğim mesele bu.
00:33:57Eisenkot'un bugünkü açıklamalarına bakıyoruz.
00:34:00Naftali Bennett'in ona desteğini okuyoruz.
00:34:02Bir de hem Arap ortak listesinin hem de RAM listesinin bir şekilde bu yani Netanyahu karşı bir koalisyon oluşturma ihtimallerinin
00:34:12yavaş yavaş kademeli bir şekilde ısınmaya başladığını görüyoruz.
00:34:16Böyle bir durum gelişirse belki bu bağlamdaki dengeler değişebilir.
00:34:22Hatta bu ortak koalisyon cephesinin Arap lideri şey diyor.
00:34:25Yani bizim yaptığımız şey iki kötü arasında tercihte bulunmak.
00:34:30Ama en öncelikle hedefimiz Netanyahu'nun gitmesi.
00:34:34Hakikaten Netanyahu'nun gitmesi bütün bu süreçlerin tamamını rahatlatabilir.
00:34:40Çünkü Trump'a çok fazla AMİ'nin tabiyle gaz veren isim Netanyahu'ydu.
00:34:45Trump'ın bir şekilde savaşı manipüle eden Netanyahu'ydu.
00:34:48Netanyahu'nun ortadan kalkması belki olumlu bir seyir verebilir bize.
00:34:54Evet Hasan Oktay sizin görüşünüzü de alalım.
00:34:56Burada tabi Netanyahu İsrail'in başında kalmaya devam edecek mi?
00:35:02Eisen Code göreve mi gelecek?
00:35:04Bunu yakın zamanda göreceğiz.
00:35:05Ama tabi burada şunu da söyleyelim.
00:35:08Özellikle İsrail ve Amerikan medyasına yansıyan haberlerde Netanyahu'nun Amerikan Başkanı Donald Trump üzerinde İran'a saldırı konusunda büyük bir
00:35:17baskı kurduğunu da okuyoruz.
00:35:20Bu baskının sonucu seçimin hemen sonrasında birkaç gün içerisinde kendisini gösterir mi?
00:35:27Bu arada şunu da söylemek gerekiyor.
00:35:29İran'dan da önemli açıklamalar geliyor.
00:35:31Tabi burada Hamaney'den bir açıklama vardı.
00:35:35Ani ve coğrafi sınırı olmayan bir cevap verileceğini olası bir saldırıda ifade etti.
00:35:44Diğer taraftan Arakçı da Amerika Birleşik Devletleri ile masada olmadıklarını bir görüşme yürütmediklerini ortaya koydu.
00:35:52Şimdi tüm bu durumu bir araya getirdiğimizde sanki çok yakın zamanda taraflar arasında ateşin yükseleceğini söylemek yanlış olmaz.
00:36:02Katılıyor musunuz?
00:36:03Evet Arakçı'nın ifadesinde resmi olarak doğrudan görüşme yapıyoruz ifadesi var.
00:36:08Yani gayri resmi olarak da dolaylı görüşmelerin devam ettiği anlamı çıkıyor ki Doha'da zaten bu görüşmeler devam ediyor.
00:36:14Biz bu görüşmelerin İstanbul'da olmasını arzu ediyorduk ama olmadı.
00:36:17Neticede şu an Amerikan yetkilileri ile İran yetkilileri Doha'da görüşmelerini sürdürüyorlar.
00:36:24Tabi Netanyahu konusunda ben belki Türkiye'de ısrarla Netanyahu'nun seçimleri kaybedeceğini ve Netanyahu sonrası İsrail'de bir normalleşme olacağını ifade ediyordum.
00:36:34Geldiğim noktada en az 8 milletvekili kaybederek kendi koalisyonuyla hükümete devam etmeme pozisyonu ortaya çıkmış olması bizim mesele yaklaşımımızı biraz
00:36:44daha net bir şekilde ortaya koymuş oldu.
00:36:46Tabi Netanyahu buna rağmen şu anda resmi olarak başbakan ise de ama fiili olarak bunu kaybetmiş pozisyonda olarak Trump'un
00:36:57üzerine baskıların devam ettirecek.
00:36:58Yani Trump'ın seçimine kadar Yahudi lobisinin Trump'a etkisini, desteğini ve hatta baskısını Netanyahu hissettirecek.
00:37:06Ama seçimlerden sonra ki Muhammed Bey de ifade etti.
00:37:10Yahudiler daha çok demokratlara yakın duruyor.
00:37:12Oy oranı itibariyle demokratlar daha çok oy veriyor ifadesini kullanmış olması son derece önemli.
00:37:18Çünkü eğer bu senato ve temsilcilerde Trump beklediğini alamazsa bunu Netanyahu'ya belki de fatura edecek ve denklem Orta Doğu'da
00:37:29tamamen değişecek.
00:37:31Ama buna rağmen Netanyahu Cumhurbaşkanlığı ikna edip kendisi karşı bloktan 12-13 vekil transfer ederek iktidarın devam ettirmekle ilgili büyük
00:37:42bir gayret içerisinde olacak mı?
00:37:44Evet olacak.
00:37:45Ama buna rağmen yapılan açıklamalara bakılırsa Netanyahu artık İsrail için kaybetmiş bir siyasi figür olarak bundan sonraki hayatını sürdürecek.
00:37:54Ama İran'ın da bu gelişmeleri göz önünde bulundurarak Amerika ile barışı isteme noktasından biraz daha istekli durmaları gerekir ki
00:38:04en azından Netanyahu'nun tasfiye edilmesi ve Trump'ın barışla ilgili elini kuvvetlendirilmesi lazım.
00:38:10Hatta 14 maddelik yani İran'ın savaşı kazanmış olmasını göstergesi olarak kabul edilebilecek 14 maddenin İran lehin olmuş olmasına rağmen
00:38:22İran Rusların belki de gayri resmi olarak baskılarıyla bunu kabul etmediğini ifade etmek gerekir ki.
00:38:28Benim şöyle bir yaklaşımım var bu bilgi dayalı değil ama bölgede yapmış olduğumuz gözlemlerle ilgili müşteba hamene yaşayıp yaşamadığı belli
00:38:36değil her ne kadar müşteba hamene adına demeçler verilse de yaşıyorsa da Tahran'da olmayıp Moskova'da olduğunu ve Rusya'nın müşteba
00:38:43hamene üzerinden onun İran toplumu ve devrim muhafızları üzerindeki etkisini kullanarak bu savaşı devam ettirmekle ilgili büyük bir gayret sarf
00:38:52ettiklerini göz önünde bulundurması gerektiğini her fırsatta ifade ediyorum.
00:38:55Böyle olunca da İran artık barış isteyen taraf mı yoksa sonuç alamayacağı anlamsız savaşı sürdürmekle ilgili mi bir tercih noktasına
00:39:05gelecek?
00:39:06Sanırım biraz daha İran yani belki bu bir ay olarak da ifade edebilirim direnecek ama daha sonra İran içerisindeki toplumsal
00:39:14kargaşaya dönüşebilir.
00:39:16Burada sizin vatanınızla şunu da ifade etmek istiyorum biliyorsunuz bir haftadır Türkiye ile Azerbaycan arasında ciddi bir gerginlik söz konusu.
00:39:24Bunu bile Amerika, İsrail, İran'a yapacakları savaşta uzaktan atılan füzelerle başarı elde edilemediği göz önünde bulundurulup
00:39:34hatta Irak üzerinden bir kara harekatı gerçekleştirilmesi söz konusu olduğunda da bölgede yaşayan Kürtlerin biz buna alet olmayız ifadesi neticesinde
00:39:45İsrail ile Amerika'nın eli kolu bağlanmıştı.
00:39:48Şimdi kuzeyden yani Azerbaycan üzerinden İran'a karşı bir operasyon mu ya gerçekleşecek sorusunun yansıması olarak Türkiye ile Azerbaycan arasında
00:39:59ciddi bir gerginlik oluşturuldu.
00:40:01Bu ne Türkiye'nin ne de Azerbaycan'ın istediği bir pozisyon olmamasına rağmen dışarıdan müdahaleyle Azerbaycan'ın genç bir cumhuriyet
00:40:09olması
00:40:09ve Karabağ Savaşı'ndan sonra müthiş bir özgüvene ve dolayısıyla İsrail ile ilişkilerini üst noktaya çıkartmış olması
00:40:19İsrail, Azerbaycan üzerinden Türkiye ile irtibatları gerginleştirerek adeta Azerbaycan'ı yalnızlaştırıp
00:40:25belki kuzeyden bir operasyonun aparatına dönüştürme riski var.
00:40:29Buradan hem bizim Türkiye Cumhuriyeti Devleti yetkililerine hem de Azerbaycan devleti yetkililerine
00:40:34bu konuda çok hassas ve güvenlik olmaları gerektiğini ifade ediyoruz.
00:40:37Bu gerginliği bir an önce ortadan kaldırıp zira kuzeyden İran'a yapılacak herhangi bir harekat
00:40:43veya Azerbaycan Türkler üzerinden yapılacak manipülasyonların Türkler genelinde çok büyük sıkıntılarla karşı karşıya kalınacağını ifade etmek gerekir.
00:40:52Biz İran'ın çatışmaya düşmeden, bölünmeden, parçalanmadan ama benim de ısrarla izah ettiği,
00:40:58Muhammed Bey'in az önce dediği bir sistem değişikliği olacaksa da devletin bütünlüğü ve devamlılığı üzerinden bir sistem değişikliği olmalı
00:41:05ve bu savaşta artık barışa dönmeli.
00:41:07Bu bağlamda Netanyahu-Trump ittifakının veyahut da resmiyette bu şekilde yansıtılan ama gayri resmi olarak
00:41:15Trump'la Netanyahu arasındaki gerginliği artık İran savaşında barışa dönüşmesi lazım.
00:41:21Biz ısrarla şunu söylüyorduk, Trump her ne kadar bölgeye cidden anlamda askeri yayınak yapmışsa da
00:41:26askerinin caydırıcı usulunu kullanarak İran'ı dönüştürmeye arzu ediyordu.
00:41:30Fakat Çin'in, Rusya'nın ve İsrail'in farklı amaç ve gayelerle Amerika'yı adeta Rusya'nın, Ukrayna'da düşmüş olduğu
00:41:37bataklığa düştüğü gibi İran bataklığına düşürmüş oldular.
00:41:41Trump bundan çekilmeye, buradan çıkmaya gayret ettikçe de maalesef öyle birden manavra yapabilecek bir kabiliyete sahip değil Amerikan sistemi.
00:41:50Yavaş yavaş bunun içerisinden kurtulmaya çalışıyor.
00:41:53Ama İsrail bir taraftan da savaşı daha geniş bir alana yayabilmek veyahut da Trump'ı ikna edebilmek için
00:41:59kara ordusu, kara harekatının da seçenek olarak ileri sürüldüğü veyahut da İran'ın içeriden karıştırılmasıyla ilgili bir seçeneği
00:42:07ki hem Haziran Savaşı'nda hem de Şubat'tan beri bu seçenekler sürekli dillendirildi ama İran halkı bunlara prim ve taviz
00:42:15vermedi.
00:42:16Şimdi Azerbaycan üzerinden tekrar deneme ihtimali söz konusu.
00:42:19Ben hem Azerbaycan Türklerine hem Azerbaycan devletine hem de İran'daki yaşayan Türklere
00:42:24bu oyuna gelmemelerini sınırsanız da açık bir şekilde çağrıda bulunuyorum.
00:42:29Bu savaş bitecek ama İran parçalanmadan bölünmeden ama bir sistem değişikliği gerçekleşecek.
00:42:35Çünkü bu ikili yönetimle İran'ın yürüme şansı söz konusu değil.
00:42:39Birkaç gün bu savaş tam tamları çalınacak.
00:42:42Biz istiyoruz ki barış olsun.
00:42:44Bu konuda Muhammed Bey'le ihtirafımız var.
00:42:46Biliyorsun ulemanın ihtirafı önemlidir.
00:42:47Bu alanında da Muhammed Bey savaşa daha yakın bir tez ve görüş ileri sürüyor.
00:42:54Biz de savaşın insanın üzerindeki olumsuz tesiri göz önünde bulunarak bir an önce barışın tesis edilmesini ama savaş ihtimalinde yok
00:43:02saymıyoruz.
00:43:03Ama dediğim gibi bizim yapacağımız diplomasiyi harekete geçirerek ve İran yetkililerin de artık bu ikili yönetimden bir an önce devre
00:43:13dışı bırakarak tekli bir yönetime geçip kalıcı bir barışa taraf olduğuna açık bir şekilde ifade etmeleri gerekir.
00:43:20Netenyahu gidici, gitmemekle ilgili elinden gelen bütün gayreti ortaya koyacak ama İsrail halkı, İsrail artık savaş istemiyor.
00:43:30Onun için barışı tercih etmekle ilgili bir en azından Netenyahu'yu göstererek bu niyetini ortaya koydu.
00:43:37Tabi kurulacak hükümete yakınlık takip etmek gerekir.
00:43:41Bu konuda İsrail'in teolojik temelleri ve İran'ın teolojik temellerini Muhammed Bey'den dinleyelim.
00:43:46Çünkü önemli çalışmalar yapıyor ve Türkiye'de çok bilinen gerçekler de değil.
00:43:51Onun için sözü Muhammed Bey'e bırakalım.
00:43:53Evet tabi hepimiz barış istiyoruz.
00:43:56Bu konuda net olmak lazım.
00:43:58Muhammed Berdibek'in de barış istediğine eminim.
00:44:00Ona da sorarız.
00:44:01Muhammed Bey, şimdi burada tabi ki Hasan Bey'in yorumlarına neler söyleyeceksiniz onu size bırakalım ama
00:44:09şöyle bir durum söz konusu günlerdir haftalardır Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail seçimlerinin sonuçlarını konuşuyoruz, bekliyoruz.
00:44:17Ve bu sonuçların hem İsrail'in hem Amerika Birleşik Devletleri'nin İran savaşına ilişkin kararlarını net bir şekilde etkileyeceğini hep
00:44:25konuştuk yorumladık.
00:44:26Ama diğer tarafta İran var.
00:44:28İran ne yapmak istiyor ve tabi ki bölge ülkeleri.
00:44:31Bölge ülkelerinin bu savaşa gelinen noktaya bakış açısı nedir?
00:44:36Bu da tabi ki merak konusu.
00:44:37Son dönemde yakın zamanda Tahran'da önemli bir toplantı gerçekleştirildi.
00:44:42Mekke İttifakı'nın üyeleriyle birlikte İran yönetimi bir araya geldi.
00:44:48Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye'den yetkililer ki bizi Sayın Kalın temsil etti onu da belirtelim.
00:44:56Pakistan Genel Kumay Başkanı ve Suudi Arabistan Savunma Bakanı ile birlikte.
00:45:02Muhsin Rizai İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri onun ev sahipliğinde yapılan bir toplantıdan bahsediyoruz.
00:45:12Bu toplantıya katılan isimler de önemli.
00:45:14Mesut Pezeşkian ve Abbas Arakçi de bu toplantıda yer aldı.
00:45:18Mekke İttifakı ile İran arasındaki bu diyaloğu hangi yere koymalıyız?
00:45:24Nasıl bakmalıyız?
00:45:25Bölge ülkelerinin, bölgenin güvenliği için diyalog kapılarını sonuna kadar açtığını söyleyebilir miyiz?
00:45:33Ve bu savaşın gidişatı açısından nasıl bir denge kuracak ve nereye götürecek sizce?
00:45:40Ya şimdi şöyle bir şey, eğer siz Orta Doğu içinde kendi ittifaklarınızı kurmazsanız İsrail kademeli kademeli bir şekilde bütün bölgeleri
00:45:49bir şekilde yandan çekecek gibi duruyor.
00:45:51Dolayısıyla bölge içindeki sorunların, itirafların bir şekilde ortadan kaldırılması önemli.
00:45:57Şimdi Mekke İttifakı anlaşması imzalanınca özellikle İran muhbi taraflar bunun İran karşıtı bir koalisyon olduğu üzerine çok gündem yaratmaya çalıştılar.
00:46:09Fakat anlamadıkları şey şuydu, yani NATO'nun 32 tane ülkesi yetmiyor, Türkiye'ye yana Suudi Arabistan'ı alıyor ve Pakistan
00:46:16'ı alıyor.
00:46:17Bir şekilde İran'ı dengelemeye çalışıyor.
00:46:18Yani bu akılla açıklanabilecek bir şey değil.
00:46:21Yani İran böyle süper bir güç değil.
00:46:24Evet İran bölgesel konumu olan ABD ve İsrail Savaşı'na çok etkili bir savunma yapmış bir ülke.
00:46:31Ama o kadar da değil.
00:46:32Dolayısıyla bir anlaşma yapıldığında doğrudan muhatap, yani Mekke Anlaşması'nın muhatabı İran değil.
00:46:38Peki İran'ın sürece dahil edilmesi önemli mi?
00:46:41Bence son derece önemli.
00:46:43Ancak İran tarafından sadece şunu diyoruz.
00:46:45Keşke anlaşma imzalanırken bizi de ilk anlaşmacı, yani kurucu ülkelerden biri olarak kabul etseydiniz.
00:46:53Anlaşılabilir mi?
00:46:54Anlaşılabilir mi?
00:46:55Ama sonuçta eğer amaç üzüm yemekse Mekke Anlaşması bu bağlamda bence son derece önemli bir inisiyatif.
00:47:03İran'ın da bu sürece katılması son derece meseleyi güçlendirir.
00:47:07Umarım İran bu süreçleri böyle diplomatik yollarla hızlı bir şekilde aşarak Mekke İttifakı'na katılır.
00:47:14Mekke İttifakı'nı çok önemsiyorum.
00:47:16Çünkü İslam İşbirliği Teşkilatı hantal kalıyor.
00:47:19Hakikaten süreçleri yönetebilecek bir gücü yok.
00:47:23Herkesin kendi ulusal çıkarlarının böyle maksimum farklı olduğu bir alan var.
00:47:28Ama Mekke İttifakı'nda evet Pakistan'ın kendi ulusal çıkarları farklı, Suudi Arabistan'ın ulusal çıkarları farklı, Türkiye'nin ulusal
00:47:36çıkarları farklı.
00:47:36Ama en azından uzlaştırabilecek zeminler aranabilir.
00:47:40Ve bu dört ülkenin bunu yapabilecek maddi, manevi ve tarihsel bir birikimi var.
00:47:46Ve bu tarihsel birikim bir şekilde Mekke İttifakı'nın sonuçlarına umarım yansır.
00:47:52Ben bu konuda son derece olumluyum ve bir şekilde şeyi düşünüyorum.
00:47:55Şimdi İran güvenlik yapısına baktığımızda normalde bizim Milli Güvenlik Kurulu'na çok benziyor.
00:48:01Şu anda Milli Güvenlik Kurulu'nun genel sekreteri aşağı yukarı müsteşarıyla denk pozisyonda sayılabilir.
00:48:07Dolayısıyla bu sürecin o paralelde yürümesi doğru.
00:48:11Ve bunun üstünde de bir şekilde pezreşken temsili de bu bağlamda önemli.
00:48:15Yani pezreşken olması niye önemli?
00:48:17İran'daki sivil tarafın da bir şekilde sürece dahil edilmesi.
00:48:22İran'da işte muhafazakar ve reformist dediğimiz iki ayrımın iki tarafının da temsil edilmesi bakımından önemli.
00:48:29Peki İran bundan sonraki süreçte ne istiyor?
00:48:33Evet İran bir kere Venezuela pozisyona düşmek istemiyor.
00:48:36İran bir şekilde Danimarka pozisyona düşmek istemiyor.
00:48:39Yani Trump İran'dan alabileceği her tavizi daha büyük tavizlerle daha ileriye taşımak isteyeceğinin farkında.
00:48:49Dolayısıyla bir şekilde İran ben hiç günün sonunda hiçbir şekilde Trump'a zafer pozu verdireceğini düşünmüyorum.
00:48:58En azından gönüllü olarak.
00:49:00Hani siz İran'da gidersiniz rejimi değiştirirsiniz.
00:49:03İran rejimini yıkarsınız.
00:49:04İran devletini işgal edersiniz.
00:49:06Bundan bir sonuç elde edebilir misiniz?
00:49:08Bunu bilemem ama İran'ı gönüllü bağlamda dönüştürüp, Trump'ın dönüştürebilme ihtimalinin olduğunu düşünmüyorum.
00:49:15Çünkü köprünün altından çok sular geçti.
00:49:18Yani Trump eğer o pragmatist bakış açısını 27 Şubat'ta Netanyahu'nun gazına gelmeden kullanabilseydi ben İran'la çok ciddi sonuç
00:49:28alınabileceğini düşünüyordum.
00:49:29Bir de Trump'ın şöyle bir handikapı var.
00:49:31Özellikle seçim sürecinde 2018 anlaşması normalde Obama'nın imzaladığı barış anlaşması yani 2015'teki Birleşmiş Milletler'in 5 daimi üyesi ve
00:49:45Almanya ile İran arasındaki anlaşmada basitçe İran'ın nükleerden vazgeçip,
00:49:50ABD'nin de ambargolardan vazgeçtiği denklemi reddetip savaşa kadar götürdüğü süreten tekrar geriye dönmek istemeyebilir.
00:50:00Çünkü bu Obama'nın ve demokratlara çok büyük bir koz vereceğinin farkında Trump.
00:50:05Ama İran'da bir şekilde Trump'a zafer pozu verdirtmek istemiyor.
00:50:09Hakikaten ortamın yani bu sürecin bir şekilde kilitlendiğini görüyorum.
00:50:14Ama ben her halükada Trump'ın seçimleri kaybetmesinin ve Netanyahu'nun güç kaybetmesinin bir şekilde ortamı yumuşatacağını
00:50:22ve herhangi bir anlaşma olmadan yani bu geçici sürecin bir şekilde kalıcı bir sürece dönüşeceğini düşünüyorum açıkçası.
00:50:30Hasan Oktay'ın dediği gibi siz savaşın devam edeceği görüşünü mü benimsiyorsunuz?
00:50:35Ya ben böyle çok hani savaşı destekleyen bir de olarak değil de ama genel gördüğüm tablo...
00:50:41Destekleyen demedim ama farkındaysanız.
00:50:43Evet biliyorum biliyorum.
00:50:44Yani genelde şöyle bir şey oluyor ya bu çok başıma geliyor da sürekli hani sanki böyle savaşı çok böyle savaş
00:50:51tüccarıymışım gibi duruyor ama
00:50:53maalesef gördüğüm tablo da hep bu ortaya çıkıyor.
00:50:57Evet ben de çok istiyorum ama Trump'ın kuyuya attığı taşı şu anda kimsenin çıkarmaya gücü yok.
00:51:04Ve Trump hakikaten çok şöyle bir şey.
00:51:07Mesela normalde 2023 seçimlerine kadar ABD ve İran hiçbir şekilde çatışmadılar.
00:51:15ABD ve İsrail hiçbir şekilde çatışmadılar.
00:51:18Fakat o 12 gün savaşlarında cin şişeden çıktı.
00:51:22Ve cin şişeden çıktıktan sonra sizin bunu tekrar rayına oturtmanız teknik anlamda mümkün değil.
00:51:28Sadece bunu zamanla süreçle göreceğiz yani.
00:51:32Burada peki kısa vadede beklentinizi soralım o zaman.
00:51:37Seçim sonrasında hemen bir saldırı gelir mi İsrail ve ABD'den?
00:51:41Ben bir şekilde bekliyorum maalesef.
00:51:44Evet.
00:51:45Tabii devam edeceğiz konuşmaya.
00:51:48Kısa bir ara vereceğiz.
00:51:49Aradan sonra özellikle Mekke İttifakı ile İran arasındaki bu diyaloğun bölgeye neler getireceğini,
00:51:58ne gibi gelişmelerin yaşanacağını Hasan Oktay'a soracağız.
00:52:01Kısa bir ara aradan sonra devam edeceğiz efendim.
00:52:14Tekrar birlikteyiz değerli izleyenler.
00:52:17Amerika Birleşik Devletleri'ndeki ara seçimi, seçimin sonuçlarının özellikle İran Savaşı'na etkilerini ve bölge ülkelerinin savaş sırasında nasıl bir
00:52:27konum alacağını konuklarımızla birlikte konuşuyoruz.
00:52:30Hasan Oktay tabii Mekke İttifakı üyelerinin Tahran'a yaptığı ziyaret çok çok önemliydi.
00:52:37Önemli bir toplantı.
00:52:38Sonrasında yapılan açıklamalar da dikkat çekiciydi.
00:52:41Sizin görüşünüzü de alalım.
00:52:42Burada bu toplantının İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik politikaları karşısında ne anlama geldiğini, hangi noktada durduğunu size soralım.
00:52:55Evet, ilk Mekke Antlaşması gündeme geldiğinde biz sizin televizyonunuzda yine sizin varsanız da bunun İran'a karşı olmadığını,
00:53:04Amerika bölgeden çekildikten sonra bölge devletlerinin güvenlik ihtiyaçlarını karşısayabilmek adına oluşacak bir ittifak olması gerektiğini ve buna da İran'ın
00:53:12dahil olması gerektiğini ifade etmiştik.
00:53:14Zira İran'a karşı olduğu ve bu savaş kısmi olarak çatışmalarla devam ettiği takdirde bölgede İsrail ve ABD'nin bu
00:53:24çatışmayı Şii-Sünni, Arap-Fars veyahut da Türk-Arap-Fars çatışmasına dönüştürerek
00:53:29bölgeyi kendi içinde bir çatışma alanına doğru sürükleyeceğini ifade etmiştik.
00:53:34İlk geldiğimiz noktada özellikle heyetin Tahran'a giderek İranlı yetkilerle bu konuları işaret etmesi,
00:53:41bundan sonraki süreçte düşük yoğunlukla da olsa, çatışma düşük yoğunlukla da devam etse ama Mekke İttifakı'nın bölgede önemli görevler
00:53:50ifade edeceğini söylemek gerekir.
00:53:52Türkiye açısından Mekke Antlaşması son derece önemli.
00:53:55Gerçi birçok eleştiriler, eleştiri yapanlar bunun Türkiye'yi çatışma alanına çekecek ifadesi kullanılıyorsa da 1918'e kadar Türkler 5-600
00:54:05yıldır Orta Doğu'da idiler
00:54:07ve 1918'de biz oradan İngiliz İttifakı ile bir kısım Arapların bizi bölgeden uzaklaştırmasıyla bölgede ciddi anlamda yeni kaos ortamları oluştu.
00:54:17Türkiye zaman zaman bölgeye ulaşmaya çalıştığında, bölgeye gitmeye çalıştığında ciddi duygusal tepkilerle karşı karşıya kalındı.
00:54:26Bugün Suudi Arabistan'ın içine düşmüş olduğu, Amerikan-İran savaşından dolayı, Orta Doğu ülkelerin içine düşmüş olduğu pozisyondan dolayı
00:54:33Türkiye'yi tekrar bölgeye onların istek ve davetiyle gider olması Türkiye açısından son derece önemli.
00:54:401918'den bugüne yaşanan duygusal kırılmalar tamamen tamir edilerek
00:54:45Türkiye bölgede bir sistem vaaz edecek konuma gelmiş olacak.
00:54:50Bu savaşın belki göstermelik birkaç çatışmayla devam edeceği söz konusu ama
00:54:55hem İran yetkililerinin açıklamaları hem de Hakan Fidan'ın yapmış olduğu açıklama
00:55:00savaş kontrolsüz bir şekilde geniş bir alana yayılabilir.
00:55:03Bu da büyük bir risk.
00:55:053. Dünya Savaşı'nın çıkmasına sebebiyet verebilir endişesi söz konusu.
00:55:09Yine benim ısrarla üzerimde durduğum Rusya ve Çin, Amerika'yı İran'da büyük bir bataklığa saplatarak burada kalabildiği kadar kalması
00:55:19Amerika'nın hegeman gücünün tamamen tasvih olması ile ilgili bir beklenti söz konusu.
00:55:24Bunu da Trump gördüğü için bu bölgeden çekinmek istiyor.
00:55:28Çekilince de bölgenin istikrarı ve geleceği güvenlik ihtiyaçlarını karşılamakla ilgili
00:55:33Pakistan gibi, Türkiye gibi İslam dünyasında en önemli ki devleti bölgeye çekerek
00:55:38bu istikrarı sağlayıp istekleri karşılayabilecek.
00:55:43Netanyahu hükümetinin de bitmesiyle beraber İsrail'in artık tehdit ve tehlike olmaktan çıkacak.
00:55:49Dolayısıyla hem İran'da bir sistem değişikliğinin açılacak
00:55:53hem bölgedeki Arap ülkelerinde de artık sistem değişikliği olacak.
00:55:57Biz İran, Irak, Suriye, Lübnan, İsrail buna Suudi Arapistan üzerinden Arap ülkelerinde katarak
00:56:03artık bir Türkiye modelinin hızlı bir şekilde buralarda hakim olmanın önü otomatikmen açılmış oldu.
00:56:10Türkiye bunu yapmaya çalışsa ciddi tepkiyle karşı karşıya kalmıyordu ki
00:56:14Türkiye zaten böyle bir niyeti yok.
00:56:16Ama Jack Barak'ın, Amerika'nın Ankara elçisinin zaman zaman yeni Osmanlıcılık ifadesi de
00:56:21kabul edilir bir durum değil.
00:56:23Osmanlı bitmiştir.
00:56:24Türkiye Cumhuriyeti Devleti vardır.
00:56:26Onun ortaya koymuş olduğu 103 yıllık bir sistem vardır.
00:56:29Bu sistem Orta Doğu'daki bütün devletlere rol model verecek bir potansiyeli sahiptir.
00:56:35Bu bağlamda da Mekke Anlaşması son derece önemli.
00:56:39Türkiye'nin bölgedeki istikrara vereceği katkı bölgedeki sistemin de değişmesinin önünü açacak.
00:56:45Ama burada İran'la savaşı bir an önce bitirmek lazım.
00:56:48Ve İran'da da artık normalleşmeyi tesis edip Orta Doğu'ya güven ve huzurun gelmesi şart.
00:56:54Bu konuda ben Netanyahu gittikten sonra bunlar olacağını ifade ettim.
00:56:58Evet Netanyahu gitti.
00:56:59Amerikan seçimleri sonrasında Trump biraz daha akliseli bir siyasetle Orta Doğu'dan çekilmeye çalışacak.
00:57:05Evet siz bu görüştesiniz ama Muhammed Berdibek bu savaşın ve gerginliğin biraz daha devam edeceğini söyledi.
00:57:12Muhammed Bey tabi burada seçim sonrasında Amerikan Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik saldırısının nasıl olacağı da tartışma konusu.
00:57:21Şunu da belirtelim Centcom komutanından bir briefing aldı.
00:57:24Geçtiğimiz hafta içinde Amerikan Başkanı ve bu teyammüllerde pek görülen bir durum da değilmiş.
00:57:30Amerikan Başkanı ilk kez bir Centcom komutanından briefing alması ki Genelkumay Başkanı ve Savunma Bakanının da o odada olduğunu söyleyelim.
00:57:38Ama briefingi onlardan almamış ve Centcom komutanından doğrudan almış.
00:57:42Belli ki yapılacak saldırıya ilişkin planlar Amerikan Başkanı'na sunuldu bu toplantıda.
00:57:49Şimdi bazı tartışmalar söz konusu.
00:57:51Amerikan Başkanı Donald Trump'ın İran savaşını kesin bir biçimde bitirebilmek adına daha yoğun bir saldırı gerçekleştirebileceği yönünde beklentiler var.
00:58:02Bu beklentilerin içerisinde taktik nükleer silah kullanılabileceği iddiaları bile var.
00:58:07Diğer taraftan o çok konuşulan bombaların anası ismiyle bilinen o büyük bomba ki bir kitle imha silahı seviyesinde tahrip gücü
00:58:18olan bir silahtan bahsediyoruz.
00:58:20Böyle saldırılar gerçekleştirme ve İran'ı tırnak içinde söyleyelim diz çöktürme niyetini benimsemiş olabilir mi Amerikan Başkanı?
00:58:29Yani bu saldırının önceki saldırılardan daha farklı olabileceği yönündeki beklentiye katılıyor musunuz?
00:58:35Ya şöyle bir şey Trump genelde beklentiyi çok yüksekte tutuyor.
00:58:40Hatırlarsanız bu savaş esnasında Amerika iki tane gemi filosu gönderdi.
00:58:45Bir Ocak ayında hemen protestolar başlarken bir de Şubat ayında ikinci bir filoyu gönderdi.
00:58:51Ve o filolar anlatılırken İran'ın bir şekilde kuşatılacağı anlatıldı.
00:58:56Fakat İran'ın birkaç tane füzesiyle bütün o gemi sistemlerinin bir şekilde teneke yıllarına dönüştüğünü gördük.
00:59:04Yani nasıl tankların belli dönemdeki hüviyeti böyle bir şekilde önemi ortadan kalktıysa
00:59:11Şimdi de bu bir şekilde bu uçak gemilerinin bir şekilde öneminin kalktığına şahit olduk.
00:59:17Ve İran bunları hakikaten etkisiz hale getirdi.
00:59:20Şimdi bölgedeki ABD üstlerinin yaklaşık 17 tane hani neredeyse tamamını saydığımızda 17 tane üstten bahsediyoruz.
00:59:28Sadece ikisi kullanılabilir halde.
00:59:30ABD bu üstlerden ciddi anlamda İran savaşı da ciddi anlamda destek alıyordu.
00:59:35Şu anda bunlar da bir şekilde tahrip edilmiş durumda.
00:59:38Dolayısıyla ve şöyle düşünün hemen buradan atacağınız bir şeyin maliyetiyle işte 2000 km veya 1000 km öteden atabileceğiniz füzenin maliyetini
00:59:51hesaplayın.
00:59:51Veya uçakların gidiş gelişlerini hesaplayın.
00:59:55Hatırlarsanız belki bombardıman uçakları bu şey büyük uçak şey GBU 157 şeyleri bombalarına atarken bunları bir taşıma şeyi de var.
01:00:06Mesela evet bombaların anası diye bir şeyden bahsediyorsunuz ama bu bombaların anasının taşınması gereken bir sisteme ihtiyaçları var.
01:00:14Ve bu sistemin gidiş gelişindeki ciddi anlamda bir maliyet var.
01:00:18Ve diyelim ki siz bu bombayı attınız istediğiniz sonuçları elde edemediniz.
01:00:23Bu bir şekilde eldeki stokların elden çıkarılması demek.
01:00:26Yarın olası bir Çin tabii şu anda varsaymıyoruz ama büyük güç hegeman göç bir şekilde bunu düşürmek durumda.
01:00:33Elindeki bütün bomba stoklarını İran'a yığdığınız takdirde Çin, Rusya'da olası bir savaşta veya olası bir krize kırılgan hale gelirsiniz.
01:00:44Dolayısıyla bu bağlamda ben ABD'nin bir şekilde çatı böyle çok tepeden kurduklarını ama etkili bir sonuç alacaklarını düşünmüyorum açıkçası.
01:00:53Hani böyle şeydeki gibi atom bombasına benzer bir bomba kullandıklarını o bambaşka bir sonuç.
01:00:58Hiç onu tartışmaya gerek yok yani ABD'nin bunu yapabilecek gücü var mı? Var.
01:01:02Ama siz atom bombasına benzer veya güçlü bir kitle imha silahı kullandığınız an dünyadaki hegemonik konumunuz sarsılır.
01:01:11Bu evet bu Japon'in savaşına başlamak.
01:01:14Siz orada şeyi gösterdiniz.
01:01:16Yeni bir silah olduğunu ve dünyanın bunun elinizde ikinciyi iki kere atıyorlar biliyorsunuz Amerikalı.
01:01:22İkincisinin tek sebebi var.
01:01:24Bende bir tane daha var demek için atıyorlar.
01:01:26Yani tek sebebi bütün dünya sizin elinizde çok güçlü silahların olduğunu biliyor.
01:01:32Ama siz bunu böyle hoyratça böyle alakasız durumlarda kullanmaya başladığınızda hegemonik meşruiyetinizi de ortadan kaybedersiniz.
01:01:41Ben ABD'nin bu seviyeyi geleceği açıkçası çok düşünmüyorum.
01:01:4535.000'e yakın uçuş, vuruş yapılmış bütün savaş boyunca İran'a.
01:01:5135.000 vuruşun çözmediği bir şeyi Trump nasıl çözecek açıkçası ben de çok merak ediyorum.
01:01:57Yani bununla ilgili nasıl bir yeni bir taktik, yeni bir strateji geliştirdiler onu nasıl, onu algılayamadım.
01:02:04İranlı bir arkadaşımın çok güzel bir lafı vardı.
01:02:07Hep kullanırım.
01:02:08İran bombalamak da bitmez diyordu.
01:02:10Yani hakikaten çok büyük.
01:02:12Hani siz orayı orayı bombalayarak bitiremezsiniz.
01:02:16Bu bombalan anası denen şeyin ne olduğunu açıkçası ben de merak ediyorum.
01:02:20Sonuçlarıyla birlikte göreceğiz.
01:02:21Muhammed Berdebek ve Hasan Oktay yayına katkılarınız için çok teşekkür ediyoruz.
01:02:27Biz teşekkür ederiz. İyi geceler. İyi yayınlar.
01:02:30Değerli izleyenler, Amerikan seçimlerinin sonuçlarını ve bu sonuçların özellikle İran Savaşı'na etkilerini konuştuk.
01:02:37Noktalıyoruz. İyi geceler.
01:02:43İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar