- 5 dakika önce
Levent Işık: Enflasyon rakamları bize neyi anlatıyor?
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00verileri bize ne anlatıyor konuyu işin uzmanıyla konuşacağız efendim ekonomist
00:07Levent Işık Befendi Skype hattımızda Levent Bey hayırlı günler hayırlı sabahlar diliyorum
00:11Ekim ayına ait enflasyon verileri açıklandı ekranımıza da yansıyor Ekim ayında enflasyon
00:16aylık bazda yüzde iki nokta elli sekiz yıllık bazda ise yüzde yirmi dokuz nokta yetmiş
00:21yedi oldu bir ekonomist olarak efendim ilk değerlendirmeleriniz nedir evet hayırlı
00:27iyi günler tabii bakıyoruz bir önceki yılla karşılaştırmak lazım önceki yıl tam bu dönemde
00:32iki elli beşlik bir aylık oranla karşı karşıydık şimdi karşımıza iki yedi sekiz bir oran çıktı daha
00:39önceki aylarda önemli bir baz etkisiyle yıllık bazda aşağıya doğru taşınmıştık ve çok uzun
00:44bir süre sonra yüzde otuzun altında bir yıllık enflasyonla karşılaşmıştık bu tarafı koruyoruz
00:49devam ediyor tabii çeşitli beklentiler vardı enak tarafında iki altmış sekizlik ito tarafında
00:54iki kırk yedilik ve baktığımızda ııı Anadolu Ajansı'nın da yaptığı ııı o her zaman yakın
01:00sayan anket tarafında da iki yirmilik bir ortalama beklenti vardı en yüksek beklenti iki etmiş
01:05beşe kadardı biraz yukarıda sonuçlandığını görüyoruz tabii ki burada bir mevsim dönüşünün etkisini
01:11ciddi şekilde karşımızda ııı görüyoruz özellikle giyim ayakkabı ııı tarafında önemli bir artış var
01:17aylık bazda baktığımızda ve mevsimsel bir değişim ııı ötürü de normal on iki yedi sekizlik bir
01:22rakam çıkıyor yine konut tarafında hareketlenme yine aynı şekilde gıda alkolsüz ııı içecekler
01:27tarafında yine mevsimsel değişiklikten dolayı bu tarafta da bir hareketlenme var. Ulaştırma
01:32tarafında ııı DPK tarafında özellikle bir ııı önemli bir artış olmuştu. Bu tarafında
01:37katkısını ııı görüyoruz. Bu tarafta da iki nokta sıfır ikilik bir ııı rakamla karşı karşıyayız. Tabii
01:42yılın sonuna kadar ııı bir psikolojik sınır olarak ııı hem iş dünyasının hem hane halkının
01:48beklentisi çerçevesinde otuzun yüzde otuzluk rakamın altında gitmeye devam ediyoruz ve bundan
01:52sonraki aydara da geçen seneki rakamlarına baktığımızda yüzde birin altında ııı çıkmıştı
01:57Murat Bey. Bu senede aynı rakamlarla karşılaşabilirsek yüzde otuzun altında bir
02:01enflasyonla tamamlamayı ve bu çerçevede de faiz indirimlerinde önümüzdeki belki aralık
02:06toplantısı yine ııı belirsizliklerden ötürü hem içeride hem dışarıdaki ekonomik
02:10aktiviteden ötürü belki pas geçilebilir ama yeni yılda faiz indirimlerinin olabileceği
02:14bir patikaya doğru devam ettiğimizi ifade edebiliriz. Çünkü önemli bir ııı politika
02:18faizi de enflasyon yıllık enflasyon arasında fark oluşmuş durumda. Bunda lehimize
02:22işletebileceğimiz bir düzleme girdik diyebiliriz. Evet. Şimdi enflasyon verileri
02:27açıklandı. Aylık ve yıllık bazen enflasyon rakamları netleşmiş oldu. Ekim ayına
02:31dair. Ama tabii ki insanımızın aklına gelen bir soru. Bu durum emekliye nasıl
02:36yansıtacak? Asgari ücretliye nasıl yansıtacak? Memura nasıl yansıtacak? Zira
02:40vatandaşın çarşıda pazarda sıcak alışveriş sırasında karşılaştığı enflasyon verilerinin
02:45çok daha farklı olduğu yorumları da geliyor. Gıda enflasyonu ile genel enflasyon arasında
02:50ne gibi farklar var efendim? Vatandaşın çok gıda enflasyonuna mı odaklanıyor? Tabii
02:55ki eee şöyle ifade etmek lazım. En nihayetinde ülkelerdeki harcanabilir gelir arttıkça
03:00özellikle gıdanın bunun payı içerisindeki payı azalıyor. Eee en alt gelir gruplarıyla
03:05karşılaştığımızda ise gıda ve konut tarafındaki özellikle kira tarafı bizim karşımıza
03:10en yüksek harcama kalemleri olarak çıktığı için doğrudan doğruya çok ciddi şekilde
03:14bir aralarında korelasyon var. Ve bu tabii ki Murat Bey en nihayetinde bir ortalama
03:18enflasyon olduğu için gelir dağılımına göre de değiştiği için bu tarafta vatandaşımızın
03:23en çok dikkatini çeken taraf ister istemez eee gıda tarafı oluyor. Evet. Eee bu tarafta da
03:27baktığımızda bir mevsim değişikliğinin içerisine girdiğimiz için bu dönemler biraz
03:31daha hareketli bir dönem oluyor ki bu dönemin en temelinde de kış aylarında elbette ki
03:35enerji tarafı var. Evet. Ve eee küresel çapta bir enerji bunalanının içerisinde olduğumuz
03:39için ve bir şekilde seralardan faydalanılarak bu bu dönemde özellikle eee sebze meyve tarafında
03:45daha büyük bir aktivite başladığı için eee ister istemez bu tarafta fiyatta birazcık
03:50eee yukarıya doğru tırmanan bir sürecin içerisine giriyor. Tabii eee artık bizim eee biraz daha
03:55rahatlayacağımız süreç olarak ifade edebileceğimiz süreç eee enflasyonun yüzde
03:58yirmili rakamların eee yavaş yavaş artık en eee taban tarafına doğru yani yirmi yirmi
04:03bir yirmi iki bandına çekileceği eee tarafa doğru geliyor ki önümüzdeki projeksiyona bakarsak
04:07ekonomi yönetimi için bu rakamlara ulaşma süresi şu an için eee minimum altı aylık bir
04:12süreç gösteriyor. Evet. Eee bu altı aylık süreç içerisinde de tekrar yaz aylarının
04:16girilimiyle beraber belki yüzde yirmi rakamların yirmi beşin altına düştüğü bir sürece
04:20doğru gideceğimizi tahmin ediyoruz. Eee umuyoruz ki tüm küresel gelişmeler çerçevesinde
04:25artık eee biraz daha böyle rahatlama ortamının oluşmasıyla beraber iki bin yirmi yedi yılında
04:29daha hafifleyecek bir sürecin içerisine gireriz diyelim. Evet peki efendim eee bilmediğim için
04:35soruyorum. Şunu da yöneltmek zorundayım. Eee ülkemizdeki enflasyon küresel çaptaki bu
04:41savaşlar krizlerden de etkileniyor mu? İster istemez tabii ki Türkiye net enerji ithalatçısı
04:46bir ülke. Eee en nihayetinde eee bu taraftaki en büyük etkilendiği tarafta burası ve iki
04:52komşusu da hem kuzeyinde hem güneyindeki savaş eee ciddi bir şekilde enerji tarafını
04:56etkiliyor. Türkiye'nin tedarik tarafında Allah'a şükür hiçbir problemi yok. Yani çünkü
05:00belki de en önemli meselelerden biri eee bu. Fakat eee fiyatlar tarafında bu tarafı
05:05etkileme hususunda elbette ki bizim de eee pek bir katkımız bu tarafta bir eee şeyimiz
05:10olmuyor eee Murat Bey. Ister istemez bu taraftaki tüm hareketlilik de bize bir enflasyon olarak
05:15dönüyor. Aslında biraz daha ortamın yumuşacağı işte önümüzdeki yarınki seçim
05:19aslında her şeyin değişebileceği eee sürecin eee başlangıcı diyelim. Ve o tarafta belki
05:24İran tarafındaki eee bu eee savaşın artık eee yavaşlaması ortadan kalkmasıyla beraber
05:28önümüze hızlı bir boşluk açılacaktır. Biraz bizim artık enflasyonumuzun eee üzerinde
05:33gittiği şeyin adı enerji diyelim. Yani diğer taraflardaki problemlerin çoğu eee halledilmiş
05:38durumda artık. Evet. Eee altı aylık bir süreçten bahsettiniz eee enflasyon ileriye
05:44dönük vatandaşın lehine düşmeye devam edecek diyebiliyor muyuz? Böyle bir öngörüde
05:48bulunmak eee doğru olur mu efendim? Evet beklentimiz bu. Bu biz sadece bizim için de
05:54değil. Şimdi ABD'nin en son enflasyon verilerine de baktığımızda oradaki en önemli etkenin
05:58hemen hemen yarısından fazlasının bizim karşımıza enerji rakamları olarak çıktığını
06:02görüyoruz. Dünyadaki bütün eee küresel çapta etkileri ortaya çıkan ekonomilerde de
06:06şu an enerji tarafı gidiyor. Bu taraftaki rahatlıktan sonra eee çok hızlı bir şekilde
06:11bizim eee tablomuzun değişeceğine inanıyoruz ki bu rakamların yukarıya tırmandığı bir
06:15zamanda bile eee yıllık bazda gerilemeleri görmeye başladık. Biraz daha sabır etmemiz
06:19lazım diye. Şimdi enerji eee ekonomideki en yumuşak karnımız diyebiliriz bu kapsamda. Evet.
06:25Enerjiye dönük yatırımlar hızlı bir şekilde devam ederken onların artık milletin
06:30lehine dönmesi de biraz zaman alıyor herhalde anladığım kadarıyla. Evet.
06:33Yani tesislerin inşa edilmesi bunların işte ak günlükler santralden bahsediyorum.
06:37Mesela bu tarz çalışmalar evet projeler biraz zaman alıyor ama bunlar tam anlamıyla
06:42hayata geçtikten sonra yavaş yavaş vatandaşımızın milletimizin hayatına ekonomik olarak
06:47rahatlamayı getireceği öngörüsünde bulunmak doğru olur mu? Çok doğru eee Türkiye son yirmi
06:53yıllık süreçte özellikle başta yenilenebilir enerji tarafında rüzgar tarafında Avrupa'nın
06:58ilk sıralarına tırmanmış bir ülke. Biz aynı şekilde güneş tarafında da yatırımlar
07:02devam ediyor. Evet. Ama tüm bunlar tabii ki yıllara sari bir şekilde gelişiyor ve
07:05bizim doğrudan doğruya fosil yakıtlardan eski tür yakıtlardan yani petrol veya diğer
07:11işte doğalgaz gibi çeşitli yakıtlardan ne kadar son yirmi yıllık süreç içerisinde
07:15pay aktardığımız yenilebilir enerjiye baktığımızda önemli tarafta adımlar atılmış ve ciddi bir
07:21o tarafta bir güç toplanılmış durumda. Evet. Tabii ki önümüzdeki birkaç yıllık süreçte
07:26çok daha farklı sonuçların ortaya çıkacağını bekliyoruz. Peki efendim eee şimdi merkezi
07:30hükümet ülke yönetiminden ve vatandaşın ııı dertlerine çözüme kavuşurmaktan
07:34sorumludur. Burada yerel yönetimleri de işin içine dahil etmek gerekir mi? Yerel
07:39yönetimlerde yenilenebilir enerji konusunda çeşitli adımlar atarak devletin bu hizmetine, bu
07:45mücadelesine destek olup vatandaş lehine kararlar, projeler alıp üretebilir mi? Bunun da ekonomiye
07:53katkısı olur mu? Tabii ki. Tabii ki. Bu bu çapta çalışmalar için zaten eee çeşitli
07:58Avrupa ülkelerinin fonları, Avrupa Birliği'nin fonları ve yine aynı şekilde Dünya Bankası'nın da
08:03altyapı yatırımlarıyla alakalı fonları. Bu tarafta çok büyük eee aslında finansal destek de var eee
08:08küresel kuruluşlardan. Evet. Bunlar da eee kullanılarak belediyelerin bu tarafta adım atma eee
08:12şansları çok yüksek. Fakat biraz tabii ki de Murat Bey bu bu işlerle ilgili olan biraz daha eee dünyaya açık
08:18olan ve bu işleri yakından takip eden bir eee yönetime ihtiyaç var. Eee Türkiye'nin çeşitli
08:22şehirlerinde bu tarafta adımlar atıldığını görürken bazı şehirlerimizin biraz daha geri kaldığını
08:27avantaj olarak da eee çeşitli avantajlar olmalarına rağmen geri kaldıklarını görüyoruz. Sizin bunu
08:32ifade etmeniz aslında çok güzel oldu. Buradan biz de bir çağrıda bulunmuş olalım. Tüm dünya çapında
08:36bu tarafta önemli eee adımlar atılması için finansal kaynaklarda hazır bir şekilde ortada. Evet. Yani
08:42anlatmak istediğim eee şeylerden biri de şudur. Efendim mesela kentsel dönüş mü? Yerel yönetimler eee daha doğru
08:50yönlendirebilirlerse sizin de buyurduğunuz şekilde Avrupa Birliği'ndeki bu kaynaklarda doğru bir şekilde
08:55kullanılabilirse kentsel dönüşümle birlikte yeniden imar edilen binalarda kendi enerjisini üretebilme
09:02imkanı sağlanabilirse bu vatandaşın ve devletin de cebini rahatlatır mı? Tabii ki. Bu kendi enerji
09:08üretimi tarafı özellikle baktığımızda güneş enerji sistemleriyle gerçekleştiriyor ve güneşlenme
09:13süresi yıllık bazda bakıldığında Türkiye'nin çok gerisinde olan birçok Avrupa
09:17ülkesinin bu tarafta önemli adımlar attığını görüyoruz. Evet. Son dönemde de bu tarafta
09:21en büyük eee adımları atan ülke Çin. Çünkü Çin de doğrudan doğruya dünyanın belki de en büyük
09:26eee enerji tarafındaki ithalatçı ülkelerinden eee bir tanesi hatta doğrudan doğruya kendisi
09:30üretim kapasitesinden ötürü ve buradaki bağımlılığından kullanmak için çok büyük bu alanda
09:35yatırımlar yaptı ve gerçekten bunun karşılığını bu savaş sürecinde de eee gördük Murat Bey.
09:40Çünkü Çin'in petrol tarafındaki talebi devam etseydi belki bambaşka bir eee
09:44farklı bir kriz versiyonuna doğru dünya gidecekti enerji tarafında.
09:48Evet. Ama bu taraftaki attıkları adımlarla ve o taraftaki o bağlılıklarını azaltmalarıyla
09:52beraber çok büyük bir yol almış oldular. Türkiye'nin güneşlenme süresi tarafında
09:56baktığımızda da özellikle bu eee binaların kendi tarafındaki enerjilerini üretme tarafında
10:01çok daha büyük avantajı var ve eee zaten bir şekilde bu tarafta kendi sadece yurtdışından
10:06değil eee konut tarafında bakıldığında yurt içinde de birçok bankanın sendikasyon
10:10krediler eee kredileri üzerinden uzun vadeli ve gerçekten eee maliyet tarafında da
10:15avantajlı krediler verdiğini görüyoruz. Eee biraz daha tabii ki bu tarafta yönlendirmeye
10:19ihtiyaç var. Bu yönlendirmelerle beraber eee bu rakamlar daha da yukarı tırmanacaktır.
10:23Efendim şunun için sordum. Son sözlerinizi de eee rica edeceğim. Hani yerel yönetimler,
10:28vatandaş, merkezi hükümet yani enflasyon topyekun mücadele gerektiren bir şey.
10:32Kesinlikle. Evet. Bu yüzden bu soruyu size yöneltmiştim. Eklemek istedikleriniz
10:36varsa buyurun lütfen. Çok teşekkür ederim. Çok sağ olun. İyi yayınlar. Ben teşekkür
10:40ederim. Bizleri bilgilendirdiğiniz için sağ olun, var olun diyorum.
10:43İzlediğiniz için teşekkür ederim.