01:00Với hạng người mua vui chỉ dài trống canh, những con người của thời gian năm tháng đem lại năng
01:06lượng tinh thần sống giữa tâm bão, này thành chuyện cổ tích.
01:12Giang dĩ, tải đạo, nhạc tài tử nào khác đều chảy chung dòng suối nhạc dân gian ngọt liệm.
01:27Ở đâu có con người, ở đó có tiếng hát.
01:32Ngưỡng mộ và theo tinh thần, nhạc và đời của nhà nghiên cứu âm nhạc dân tộc, giáo sư tiến
01:38sĩ Trần Văn Khê.
01:40Nhạc sĩ Nguyễn Lê Tuyên, giáo sư âm nhạc Trường Đại học Quốc gia Australia tiếp bước.
01:45Bởi người ta không thể tách rời đạo để thành người. Đạo cũng không thể cách xa người để làm
01:52ra đạo.
01:54Việc giống như đạo, đạo ẩn tàn trong việc.
02:23Nếu bạn nhìn đủ sâu, bạn sẽ thấy âm nhạc.
02:28Thomas Carlin đã tiếp thêm nguồn năng lượng cho ông về nguồn.
02:32Tôi phát hiện trong cái kho tài liệu ở bên Pháp,
02:36từ một cái ống sáp thu âm mà được lưu trữ tại một cái bảo tàng ở Pháp,
02:41bây giờ họ đã quyết định đưa lên trên số hóa để đưa lên trên mạng.
02:47Thì rõ ràng cái thế giới đã thay đổi và những người đi sau sẽ có nhiều cơ hội hơn
02:53để mà tiếp cận những cái tài liệu cổ,
02:58Đầu tiên tôi kiếm được một số hình ảnh, một số phim ảnh và một số tài liệu nghiên cứu
03:06và viết.
03:07Giờ nó đã có cái bằng chứng là có hình ảnh,
03:12bằng chứng là năm 1900, cái phái đoàn Việt Nam đến là đã có đi gã diễn hành.
03:17Một cái sự khám phá vô cùng quan trọng, bây giờ mình đã có một cơ hội để mình phục
03:23dựng lại,
03:23thì có cái may mắn và có sự chuẩn bị trước để mà tiếp cận được với lại cái bộ
03:30sưu tập này.
03:31Những thức phim tư liệu ngắn, nhúng màu thời gian, thời lượng không dài,
03:36nhưng đủ thức tỉnh lòng tự tôn văn hóa dân tộc.
03:40Sự tích năm 1900, đoàn ca tài tử Nam Kỳ từ Sài Gòn sang Paris, Kinh Đô Ánh Sáng.
03:48Chuyện đã hơn trăm năm, giờ mới kể.
03:51Năm 1900, có một đoàn nghệ sĩ Việt Nam được mời qua Pháp.
03:56Trong quá trình nghiên cứu đó, tôi tìm hiểu để làm sao lấy được hình ảnh và âm thanh.
04:05Thì cái nỗ lực đó, nó rất là đòi hỏi rất nhiều cái kiên nhẫn.
04:11Và trong những năm gần đây, tôi đã về Việt Nam và tôi đã nghiên cứu âm nhạc Việt Nam.
04:16Rất may mắn là tôi đã hiểu được những cái triết lý, những cái tính chất và những cái nguyên
04:25lý của âm nhạc Việt Nam.
04:27Trước đây đó, tôi không hiểu mấy về nhạc Việt Nam, thì tôi đã học về nhạc cổ điện Tây
04:31Phương.
04:32Trong tất cả mọi tiếng ồn, thì âm nhạc là thứ âm thanh ít khó chịu nhất.
04:39Phát minh mà về thâu âm là phát minh, tương đối là trễ.
04:44Dù mình có chữ viết trước, mình vẽ, ngay cả cái phim ảnh, chụp hình nó cũng có trước cả
04:50cái tiếng nói.
04:52Thì ra nhiều có thời kỳ là mình xem phim câm nhiều hơn, rồi mới đến có phim có tiếng
04:56nói.
04:57Thành ra cái phát hiện mà ghi âm đầu tiên của một dòng ca Nam Bộ, đối tôi đó là
05:03một cái sự khám phá rất quan trọng.
05:06Từ một năm 11, thì cái dĩa vòng, cái dĩa đó đã được thương mại hóa, thì đó rất nhiều
05:13người đã mua được.
05:14Mà cái khoảng 10 năm, từ 1900 cho đến một thập niên đó, thì không hề có cái gì khác.
05:21Chỉ có một bản bộng lan mà thôi.
05:23Đây là một tài liệu vô cùng quý giá để mà nghiên cứu về cái lịch sự phát triển của
05:30âm nhạc của miền Nam.
05:37Âm sắc dẫu phai nhạc, nhưng hồn cốt vẫn mộc mạc, tinh tế.
05:42Đó là những thanh âm được dân minh hóa vào tiết tối và giai điệu đã trăm năm.
05:48Hẳn cũng không dễ để chạm vào những cảm xúc thô mộc, đóng kín trong thời gian dài.
06:01Mình không biết cái bản bộng lan này bắt đầu từ thời điểm nào, khi thâu băng là bằng 900.
06:05Mà rõ ràng là trước đó họ đã được hát rất nhiều.
06:09Rồi mới được thâu băng, thì có nghĩa là bản này nó phải tồn tại trong những thập niên cuối
06:14của thế kỷ 19.
06:16Thì bây giờ mình sẽ phục dựng lại một cái bản nhạc, chưa ai biết bao giờ hết.
06:23Nhạc phẩm trở về từ Paris, từ một người, câu chuyện đó rất là, nó hoàn toàn nói giống như
06:29là một cái giấc mơ.
06:30Một cái giấc mơ là một cái người nghệ sĩ, một cô ca sĩ người Việt Nam được chọn lựa
06:37đi qua Paris 100 năm trước.
06:40Được chọn lựa để thâu băng cùng với lại 400 cái thâu băng khác của thế giới.
06:45Nằm trong một cái gọi là bộ sưu tập âm thanh nhân loại đầu tiên của thế giới năm 1900.
06:52Thì cô này được chọn để hát chung với tất cả những cái ngôn ngữ và văn hóa khác trên
06:57thế giới.
06:59Một trăm mười mấy năm sau, chúng ta lại thỉnh cô về Sài Gòn để nghe lại.
07:06Những giăng lục, tác phẩm giá trị của các nhà thông thái, quỳnh tịnh của Trương Dĩnh Ký là phần
07:12cộng hưởng làm rõ bản sắc giăng hóa truyền thống Việt ở thời kỳ bùng nổ quốc ngữ.
07:18Với người nhạc sĩ guitar nguyên bác này, trước bản cổ ca tài tử, những ca từ khó hiểu, hoang
07:25mang nhưng vẫn là những âm thanh quyến rũ, lạ thường.
07:29Hay là hương lửa, hoặc là lá thấm tỉ hồng.
07:45U liu, u liu, u mai tàn, ông bướm bay nhộn nhàng, trông luống trong thề nguyền chưa càng.
07:54U liu, u liu, u phai tàn.
08:00Cũng trên nền những âm thanh mọc mạc, dung dị này, nhà nhạc học Tiersot đã ca ngợi sự kỳ
08:07diệu của buổi trình diễn đờn ca tài tử tại nhà hát Đông Dương Paris.
08:12Chúng ta trước tiên hãy cùng du hành vào một dùng đất rất xa xôi của miền diễn đông.
08:18Nhà văn Maurice Stalmer thuộc lại rằng, dàng nhạc thì quả thật đúng là an nam, bạn không thể lầm
08:25được, tôi thật sự đúng là đang ở Đông Dương.
08:47Nhà nhạc học Tiersot không những đề cao than âm điệu thức nhạc tài tử Nam Kỳ.
08:53Sự kết hợp như vậy phải chăng là khuyên hướng kỳ diệu của tinh thần đang ngự trị tại hội
08:58chợ triển lãm.
08:59Mà Arthur Pugin còn mô tả chi tiết.
09:03Âm nhạc lạ tai làm chúng ta hoàn toàn ngơ ngát.
09:06Nhưng không thể nói là âm nhạc này hoàn toàn khó chịu.
09:10Nhạc này trong một than âm chứa đựng một dấu chết êm dịu, có một chút đặc tính u sầu.
09:16Không phải là không có một loại duyên dáng êm dịu đu đưa.
09:24Cơ duyên nó lại đưa đẩy đến tôi là người đầu tiên phát hiện ra cái này.
09:29Tôi nghe, càng nghe tôi lại thấy nó xúc động vô cùng.
09:33Khi tôi vội vàng thông báo cho một người bàu đồng nghiệp của tôi và một người bạn rất thân
09:38thân của tôi là anh Huỳnh Khải.
09:40Là trưởng khoa ở Nhạc Viện Thành Phố.
09:43Huỳnh Khải là một người tài hoa, uyên bác về đời ngã tài tử.
09:50Rồi, như vậy bây giờ cái bài Vọng Lan tôi sẽ viết ra ký âm bằng tiếng Anh, tiếng Phương
09:57Tây.
09:58Anh này viết luôn hò sử sang rồi mình so với nhau lại.
10:01Mình làm một cái bản phân tích.
10:05Tôi được anh Nguyễn Lê Tuyên gửi cho tôi một file âm thanh M73 gửi từ bên Úc về.
10:13Tôi rất là vui mừng khi tôi nghe cái bài này.
10:16Thì thật đầu tiên tôi nghe thì khó nghe.
10:19Về lời ca cũng như là giai điệu nó rất là, nó vừa quen mà lại vừa lạ.
10:24Thì bắt đầu tò mò tôi nghe.
10:26Ngày nào tôi cũng nghe, có thể một ngày tôi nghe 5-7 lần.
10:29Nghe nhiều lần vậy nó mới thấm cho tôi.
10:32Tôi với anh Huỳnh Khải là nó giống như là một cái niềm đam mê mạnh liệt.
10:38Tôi nghe nó hàng chục lần, hàng trăm lần.
10:41Mình thấy để mình hiểu rõ, tại vì cái âm thanh lúc đó nó vẫn có những hạn chế thâu
10:45âm.
10:46Nhưng mà do mình phải tìm cách để nhìn xuyên qua cái đó để thấy rằng cái giọng người Sài
10:51Gòn thời đó thế nào.
10:52Thứ nhất, cái âm hưởng của cái nhạc tài tử thời đó họ xử lý thế thế nào.
11:00Thì bên cạnh đó cái ngôn ngữ họ xử lý thế nào.
11:04Chúng tôi đặt ra một số những phương hướng đầu tiên để làm.
11:10Đầu tiên là phải viết ra lời.
11:12Cái bản ký tự rất là quan trọng bởi vì cái ký tự đó hiện thời người nào nghe cũng
11:17không biết là cái gì hết.
11:19Thì cái nỗ lực đó trong vòng 3 tuần tôi và Huỳnh Khải không ngừng nghĩ, nghe và thảo luận
11:27với nhau.
11:28Cái chữ này có nghĩa là gì?
11:31Bàn cãi với nhau và phải dùng những cái thành ngữ điển thích của tiếng Việt cổ để mà giải
11:40mã.
11:40Ví dụ như chữ hương lửa hay là có những câu như là nương dựa.
11:44Thì cái đó là phải đòi hỏi một cái sự đam mê mạnh liệt.
11:50Một cái tình bạn thân như anh Huỳnh Khải.
11:52Chúng tôi ngồi với nhau và mỗi lần tìm được một câu, một cái tự đó chúng tôi đều gọi
12:00là hả hê.
12:01Cái bước kế tiếp là chúng tôi sẽ công bố những cái bản ký tự này để người quan tâm
12:07họ sẽ không phần phải thắc mắc.
12:10Mà họ có cái đó để họ nghe cho họ biết cái lời.
12:13Anh Huỳnh Khải sẽ viết ký âm lại bằng hò sự sang.
12:17Tôi sẽ viết lại bằng ký âm phương Tây.
12:19Và chúng tôi kết hợp, so sánh lại để thành bức bài tham luận.
12:25Các bài kế tiếp là chúng tôi sẽ phục dẫn lại bài phòng Vọng Lan.
12:40Sự kiện này được các báo chí tại Pháp ngày đó đưa tin như báo Le Gaulois, Le Figaro, Le
12:47Petit Parisien, Le Ménestrain.
12:51Khi mà tôi phát hiện ra đó, thì cái người tôi nghĩ tới đầu tiên là anh.
12:57Và tôi đã gửi ngay cho anh, tôi nói rằng một cái nhắn tin ngay.
13:01Đây là một cái bản ca tài tử mà được may mắn, được thâu quăng vào 1900.
13:06Và tôi nghĩ lúc đó thì tôi cũng có thể là dân ca.
13:10Tại vì cái hồ sơ nó ghi là sang sang đa mua, nghĩa là bản tình ca.
13:16Đồng thời là cái, tôi thấy cái giai điệu nó di chuyển, nó rất là tài tử.
13:24Cả hai thứ hợp lại.
13:25Khi mà thấy cái lời ra đó, mình lại bị vô một con đam mê khác.
13:30Là cái ý nghĩa của tiếng Việt.
13:32Mỗi cái lời ở đây là một cái điển tích.
13:35Mà anh đưa tôi cái quyển sách đó là thành cái điển tích của Duyên Hương.
13:41Là cuốn sách cũng rất là cũ.
13:42Thì bây giờ tôi nói chuyện với những người, họ hỏi họ là biết hương lửa là gì không?
13:47Thì bây giờ họ không biết.
13:49Thì tôi cũng biết hương lửa mà mơ màng màng.
13:51Nhưng mà chú đọc lại thì tôi thấy rõ ràng là ngoài cái nhạc tính nó còn có một khí
13:55hạnh khác là văn học.
13:57Thẳng ảnh khoan học của thế kỷ 19 mà đầu thế kỷ 20.
14:00Giá trị về văn học của nó là đã có rồi.
14:02Bên cạnh cái giá trị về nhạc học của nó nó cũng lạ.
14:05Thành ra anh nhớ là cái bản, ví dụ như là ông cầm cá tân điệu đi.
14:08Một số lời họ ghi lại.
14:10Thì anh nếu mà có cái bản văn đó, cũng may là mình có cái thu âm.
14:14Nếu không có thu âm là bản này cũng mất luôn.
14:16Thì tôi nghĩ là trong nhạc tài tử thật ra còn rất nhiều bản.
14:19Mất đi.
14:20Thành ra trách nhiệm của những người mà của thế kỷ mình là những bản tài tử nào mình phải
14:23gom lại, mình giữ lại hết.
14:26Những bằng chứng lịch sử, bản cổ, giọng lan sẽ giúp các nhà nghiên cứu nghệ thuật đần ca tài
14:32tử Nam Bộ
14:32hiểu rõ hơn về sức sống nhạc tài tử ở Nam Bộ Việt Nam.
14:37Dù nặng tính giải trí, vui sống, nhưng đần ca tài tử vẫn rất bài bản, chuyên nghiệp.
14:44UNESCO công nhận nhạc tài tử Nam Bộ là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.
14:49Art of đần ca tài tử Music and Song.
14:52Chứ không phải Music of Amateur hay một cụm từ nào khác.
14:58Chữ tài tử trong trường hợp này không nhầm để chỉ sự không chuyên nghiệp.
15:22Với nhạc sĩ Nguyễn Lê Tuyên,
15:24với những thành tựu công trình nghiên cứu âm nhạc guitar cổ điển được dinh danh toàn cầu.
15:29Những dự án, chương trình hòa tấu giữa nhạc cụ dân tộc Việt Nam, châu Á, châu Phi với guitar
15:36phương Tây
15:36cùng nhạc sĩ Huỳnh Khải gắn gói làng điệu họ sự sang từ tuổi lên 10.
15:41Cả hai bén nguyên với bản di cảo ghi âm nhạc tài tử Nam Bộ năm 1900.
15:48Luôn sáng tinh hoa mới này sẽ giúp họ khám phá hoàn mỹ bản tình ca tài tử Việt Nam
15:54giọng lan.
15:55Hương, hương, hương, hương không thành, non sông không thành, chúc ân tình tri mùa bằng lan.
16:03Nhận cái bài giọng lan này thì thật sự Tuyên cảm thấy rất là ngỡ ngàng.
16:09Nó cảm thấy nó khó lắm.
16:11Tại vì cái giai điểm này là lần đầu tiên Tuyên được tiếp xúc.
16:15Nhạc sĩ Huỳnh Khải cùng với thầy Lê Tuyên có mời tôi ca.
16:21Thì gặp cái bài này là tôi rất là bỡ ngỡ.
16:25Nhưng mà tôi rất là thích cái giai điểm đó.
16:27Khiêng xuôi khiêng xuôi căn nờ, chi trông căn nờ.
16:31Môi sầu bơi gió trăm đàn tình nờ ngựa.
16:34Nghiêng lá thăm ra dòng sông ngỡ ai.
16:37Nương gió mát bên bờ trăng thanh.
16:39Tiên trong canh lầu trở canh giấc khoai còn chờ ai.
16:43Đó là cái giai điểm này nó rất là hay.
16:46Cái và cái nhịp, cái nhịp ngoài của nó nghe rất là đáng.
16:51Cùng bơi dây tờ hồng.
16:56Xuôi khiêng xuôi khiêng xuôi căn nờ.
16:59Chi trông căn nờ.
17:02Môi sầu bơi gió trăm đàn tình nờ ngựa.
17:05Nghiêng lá thăm ra dòng sông bơi.
17:07Nương gió mát bên bờ trăng thanh.
17:10Tiên trong canh lầu trở canh giấc khoai còn chờ ai.
17:14Bài giọng lan đó, tôi thấy có hai cái điểm rất là giá trị.
17:18Giá trị thứ nhất là về lời ca.
17:20Trong cái lời ca này, nó có nhiều cái điểm tích rất là hay.
17:23Sự quyên thâm trong cái bài ca này.
17:25Trong cái bài ca này có mấy lần hát cái từ giọng lan.
17:29Tôi và anh Tuyên quyết định đặt cái bài ca tên là giọng lan.
17:32Còn về cái âm nhạc đó, chúng tôi thấy rằng nó có những cái nó rất là độc đáo.
17:36Tôi thí dụ như thế này.
17:38Ráp vô, ráp vô, từ lự, cuốn tơ, cuốn lạ.
17:41Vô vậy.
17:46Tức là những cái giai điệu nó rất khúc chiếc.
17:47Nó vừa mang cái âm hưởng của âm nhạc truyền thống.
17:50Mà nó lại vừa mang có những cái nét mới.
17:52Đó là những cái nhịp ngoại.
17:54Những cái nhịp nội và những nhịp ngoại nó đối với nhau như vậy.
17:57Rất là hay.
17:57Đó là những cái đặc biệt.
17:59Mình mới thấy rằng để được cái đơn ca tài tử mà thế giới vinh danh là một di sản
18:04văn hóa phiên việc thể đại diện nhân loại.
18:06Thì nó đã mang trong mình có nhiều cái yếu tố.
18:09Mà trong đó cái yếu tố nghệ thuật về âm nhạc cũng như là về lời ca rất là hay.
18:13Tìm được cái bản Vọng Lan là một hành trình hạnh phúc vô cùng.
18:17Nhạc sĩ Quỳnh Khải và hai ca sĩ là Mỹ Tiên và Mai Phương.
18:22Rất tài hoa.
18:24Nhưng mà lại có một cái niềm tin và một cái niềm đam mê.
18:27Trình diễn cái bản này lần đầu tiên cho người phương Tây.
18:31Tôi nghĩ rằng cái trách nhiệm của một người Việt Nam và người làm nghệ thuật là phải làm sao
18:37không phải là chỉ quảng bá cho mình thôi.
18:39Mà phải chia sẻ những cái đó để cho người khác quan tâm.
18:42Thì cái thông điệp của tôi là vậy.
18:44Mỗi người chúng ta là những con én.
18:48Chúng ta phải cùng bay lên để tạo một mùa xuân, mùa xuân của văn hóa Việt Nam.
18:55Để hiểu được âm nhạc phải như thế nào, bạn phải sống vì nó.
19:01Ai sẵn lòng làm điều đó?
19:03Âm nhạc dân tộc đã làm bùng cháy ngọn lửa tình yêu âm nhạc ở người nhạc sĩ thuộc trường
19:09phái cổ điển phương Tây Nguyễn Lê Tuyên.
19:12Vì một lẽ bảo tồn âm thanh, giọng ca người Sài Gòn xưa.
19:16Và không chỉ người Sài Gòn, Việt Nam, mà người bốn phương, những trái tim nồng ấm với âm nhạc
19:23cũng bị giọng làng mê hoạt dẫn đường.
19:26And please give Hình Khải and the two vocalists another round.
19:48Cảm ơn các bạn đã theo dõi.
20:00Cảm ơn các bạn đã theo dõi.
20:50Cảm ơn các bạn đã theo dõi.
21:03Cảm ơn các bạn đã theo dõi.
21:08Cảm ơn các bạn đã theo dõi.
21:53Cảm ơn các bạn đã theo dõi.
22:08Cảm ơn các bạn đã theo dõi.
22:31Cảm ơn các bạn đã theo dõi.
22:58Cảm ơn các bạn đã theo dõi.
23:13Cảm ơn các bạn đã theo dõi.
23:33Cảm ơn các bạn đã theo dõi.
23:35Cảm ơn các bạn đã theo dõi.
24:02Cảm ơn các bạn đã theo dõi.
24:08Cảm ơn các bạn đã theo dõi.
