- 5 dakika önce
6 Kasım 2026 Ajanda notları
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:09İNTRO
00:14Ekonomi Ajandası başlıyor değerli izleyenler.
00:18Piyasalardaki son durumu aktararak başlayacağız yayınımıza.
00:22Bakalım rakamlar ne söylüyor.
00:24Borsa İstanbul'da pozitif bir hava var.
00:270.17 oranında bis yüz endeksi yukarı yönlü bir grafik çizerek 11.346 puanda işlem görüyor.
00:34Para birimlerine baktığımızda dolar da bir yükseliş, euro da ise bir düşüş göze çarpıyor.
00:40Dolar 0.11 oranında 50 TL seviyesinde, euro ise 0.48 oranında 56 TL bandında.
00:48Diğer enstrümanlara baktığımızda altın ons aşağı yönlü bir grafik çizerek 0.56 oranında 4079 TL bandında işlem görürken gram altın
00:59ise 0.61 oranında aşağı yönlü bir grafik çizerek 6.656 TL seyrinde de işlemine devam ediyor.
01:08Çeyrek altın ise 0.61 oranında yine satış baskısıyla karşı karşıya çeyrek altın 10.481 TL bandında.
01:18Cumhuriyet altını da 0.62 oranında negatif seyrini devam ettiriyor.
01:2441.947 TL seviyesinde de işlemini sürdürüyor.
01:28Ve son parametre Brent Petrol'e geldiğimizde ise Brent Petrol'de de bir düşüş eğilimi göze çarpıyor.
01:340.09 oranında 98 dolar seviyesinde.
01:39Sevgili izleyenler, bülten...
01:42Evet, gelişmelerle devam ediyoruz kıymetli izleyenler.
01:46Şimdi milyonlarca emeklinin beklediği o düzenlemede yeni ayrıntılar ortaya çıktı.
01:54Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, maaş artışlarında yaş ve prim gün sayısının dikkate alınabileceğini açıkladı.
02:02Şimşek'in gündeminde borçluya yeni yapılandırma ve fon soruşturması da vardı.
02:10Emekliye zam, borçluya yeni yapılandırma, fonlara soruşturma.
02:16Ekonomide bu üç başlığa odaklanıldı.
02:19Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, emekli maaşlarına yönelik düzenlemenin tüm emeklileri kapsayacağını açıkladı.
02:26Şimşek, emeklilerin ekonomik yük olarak görülmesini kesin bir dille reddetti.
02:32Emeklinin alım gücündeki kaybın temel nedeninin enflasyon olduğunu vurguladı.
02:37Şimşek, enflasyon geriledikçe maaş artışlarının daha anlamlı olacağını belirtti.
02:42Ekonomide önceliğimiz tekhaneli enflasyon.
02:46Artışların yaş ve prim ödeme gününe göre farklılaştırılması değerlendiriliyor.
02:52Mehmet Şimşek'ten borçlulara yeni kolaylık sinyali de geldi.
02:56Başvurular kapsamında 36,5 milyar TL'lik tahsilat gerçekleştirildi.
03:01Borçlulara 72 aya kadar taksitlendirme imkanı sağlandığını hatırlattı Bakan Şimşek.
03:06Şimşek ayrıca vergisini düzenli ödeyenlerle ödemeyenlerin ayrılması gerektiğini savundu.
03:12Öte yandan esnafa daha cazip koşullar da gündemde.
03:17Esnaf için taksit ve faiz koşullarında yeni adımlar değerlendirilecek.
03:22Bu ciddi bir yapsal dönüşümü içeriyor.
03:25Fon soruşturması ile ilgili de net konuştu Mehmet Şimşek.
03:28Şimşek, ihmal ve suistimali bulunanların hesap vereceğini vurguladı.
03:33Bakan Şimşek işlemlerin 306 milyar TL'lik bölümünün fon içi hareketlerden oluştuğunu söyledi.
03:44Evet, gelişmelerle devam ediyoruz.
03:46Akaryakıta bir zam daha indirim geliyor değerli izleyenler.
03:49Benzine yapılan 6 liralık indirimin ardından bu kez de motorun fiyatları düşecek.
03:57Amerika Birleşik Devletleri ara seçimlerinin ardından İran Savaşı'nın biteceğine dair umutların artması,
04:04Donald Trump'ın etkisiz kalması gibi etkenler petrol fiyatlarını düşürdü.
04:09Petroldeki düşüş akaryakıt fiyatlarına da yansıdı.
04:13Benzine 6 TL indirim yapıldı.
04:16Motorüne ise 7 Kasım Cumartesi gününden itibaren geçerli olmak üzere 5 TL 47 kuruş indirim yapılacak.
04:24Otogazda herhangi bir değişiklik beklenmiyor.
04:27İndirimin pompaya yansımasının ardından İstanbul'da motorunin litresi 95 TL 23 kuruşa,
04:33Ankara'da 96 TL 23 kuruşa, Doğu illerinde ise 97 TL 93 kuruşa gerileyecek.
04:42Evet, Türkiye belirlediği hedeflerine emin adımlarla ilerliyor değerli izleyenler.
04:47Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar.
04:502040'ta Türkiye'nin enerji ihtiyacının %36'sını elektrikten karşılanacağını söyledi.
04:58Ve son 4 yıla, 5 yıla baktığımızda bunun ortalaması neredeyse 65-70 milyar dolarlar mertebesinde.
05:05Yani Türkiye bu kadar büyük bir parayı her yıl dışarı ödediği zaman işte cari açık problemimiz var.
05:10Değil mi Sayın Bakanım?
05:11Dolayısıyla bu cari açık problemine bizim mutlaka bir çözüm bulmamız lazım.
05:15Enerjide bağımsız Türkiye'nin sesleri bu sözlerle duyuruldu.
05:19Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Milli Enerji 2040 vizyonumuzda,
05:252040'ta Türkiye projesi kapsamında önemli açıklamalar yaptı.
05:29Arz güvenliğimizi temin ederken Türkiye'nin dışa bağımlığını düşürmeye ve esas itibariyle bu programda da göreceğiniz,
05:36Türkiye'yi enerjide bağımsız kılacak politikaları ve adımları atacağız.
05:41Nükleer güce dikkati çekti Bakan Bayraktar.
05:44Türkiye mutlaka enerji sepetine nükleeri eklemek zorunda.
05:49Bunu sadece Türkiye için de söylemiyorum.
05:52Eğer dünya iklim değişikliğiyle alakalı ciddi ise, samimi ise mutlaka bizim enerjimizle nükleer enerji olması lazım.
06:01Ekonominin geleceğine dair net konuştuk.
06:04Artık Türkiye ekonomisini elektrikleştirecek.
06:07Yani enerji bağımsızlığına giderken biz Türkiye'nin ekonomisinin her alanında daha çok elektriğin olduğu bir dünyaya doğru gideceğiz.
06:14Bayraktar elektrikleşmedeki hedefi açıkladı.
06:17Dolayısıyla ama toplamda Türkiye ekonomisi %36 elektrikleşecek.
06:22Yenilenebilir enerjide ise vizyon büyük.
06:24Dört kat hedefimizi koruyoruz.
06:262040'ta Türkiye inşallah 175 bin megavatlık rüzgar ve güneş kurulu gücüne gelecek.
06:32Elektrikli araç dönüşümünde gelecek vizyonu netleşiyor.
06:36En önemli esnekli kalemlerimizden bir tanesi bu elektrikli ulaştırma olacak.
06:41Türkiye'de 2040 yılında biz diyoruz ki her bin kişiden 147'si elektrikli araca sahip olacak.
06:47İnşallah daha çok olur.
06:49İnşallah kendi elektrikli aracımızla, kendi ürettiğimizle olur.
06:54Sevgili izleyenler, bültenimizin bu bölümünde değerli birisinde bir bağlantı gerçekleştireceğiz.
06:59Biz ekonomist, doktor Sayın Sefer Humar bizlerle birlikte.
07:02Sayın Humar hoş geldiniz yanımıza.
07:04Hoş bulduk Yahya Bey merhaba.
07:06Merhaba.
07:07Hızlı bir giriş yapalım değerli hoca.
07:09Şimdi Ocak 2027 emekli zammı, refah payı, seyyanen zam kulisleri ve aralık ayında
07:15meclise gelecek yasal düzenleme eksenine baktığımızda kulislerde 10 bin Türk lirası ile 15 bin Türk lirası arasında bir seyyanen zam
07:25seçeneğinden ve bunun trilyonları bulan maliyetinden bahsediliyor.
07:29Orta vadeli programı ve enflasyonla mücadele hedefi göz önüne alındığında bu büyüklükte ek bir finansal yük,
07:37bütçe dengelerini sarsmadan nasıl finanse edilecek, en düşük emekli maaşı sizce ne kadar olacak?
07:43Açıkçası Yahya Bey ben bu konuyu yalnızca bir zam hesabı olarak görmüyorum.
07:48Çok güzel bir konuya değindiniz.
07:50Bu aynı zamanda sosyal adalet ve gelir dağılımı meselesi.
07:53Yani açık konuşmak gerekirse emeklilerimize mutlaka refah payı verilmesi gerektiğini düşünüyorum ki.
07:59Genel kanı da bu şekilde.
08:01Bunun yanında özellikle uzun süredir alım gücü ciddi biçimde gerilemiş emekliler için seyyayan bir iyileştirme de yapılmalı.
08:08Çünkü emekli maaşına yalnızca enflasyon oranında artış yapmak geçmiş dönemde yaşanan gelir kaybını her zaman telafi etmez.
08:16Çok normal.
08:17Ama emekli bugün markete gittiğinde kirayı ödettiğinde ilacını aldığında da yalnızca enflasyon oranına bakmıyor.
08:23Sizin söylediğiniz gibi aslında ekonominin gerçek sınavı burada.
08:26Yani benim önerim iki ayaklı bir düzenleme yapılması.
08:28Burada birinci ayakta bütün emekliye yönelik alım gücünü koruyacak bir refah payı olmalı.
08:35İkinci ayakta da düşük aylık alan emeklilerin hayat standartlarını yükseltecek.
08:39Gelir dağılımındaki bu uçuğum dediğimiz uçurumu da azalacak seyyayan bir destek bulunmalı.
08:44Burada on bin ve on beş bin gibi bir rakamlar konuşuluyor.
08:48Ancak bu rakamların bütçeye maliyeti, kaç kişiyi kapsadığı veya hangi yöntemle uygulanacağı netleşmeden
08:54kesin bir maliyet söylemek doğru olmayabilir.
08:57Ama benim için önemli olan rakamın manşetlerde büyük görünmesinin ekonomik hayatta bir karşılığının olması.
09:04Bu nasıl finanse edebilir Yahya ve finansman açısından ne yapılabilir?
09:09Özellikle kamu harcamalarındaki verimlilik sağlanabilir.
09:12Verimsiz ve önceliği düşük bu harcamalar var.
09:16Zaten bununla ilgili adımlar atılıyor.
09:17Bunlar arttırılabilir.
09:18Kayıt dışı ekonomiyle mücadele daha fazla yapılabilir.
09:22Vergi tabanı genişletilebilir.
09:24Vergi adaleti güçlendirebilir.
09:26Bu şekilde bu kompansiye edilebilir.
09:28Özellikle yüksek gelir ve servet gruplarının altını çizerek söylüyorum.
09:32Ekonomik güçleriyle orantılı katkı vermesini sağlayacak.
09:36Üretken yatırımı cezalandırmayan ama adil mekanizmalar üzerinde durulmalı diye düşünüyorum.
09:41Sayın hocam bugün üzerinde Sayın Şimşek çok önemli bir açıklamada bulundu.
09:45Bu yasal düzenlemenin tüm emeklileri kapsayacağını belirtti.
09:48Ancak kök maaşla en düşük emekli maaşı arasındaki makas hala en büyük sorun diyebiliriz.
09:55Ki siz de belirtmiştiniz aslında enflasyon farkına eklenecek yüzde 10 ila 20 arasındaki olası refah payına baktığımızda
10:03kök maaşı düşük kalan emeklilerin eline geçecek rakamı doğrudan yukarı taşıyabilecek mi bu durum?
10:10Yoksa yine seyyanen taban aylık müdahalesine mi mecbur kalanacak?
10:15Aslında en önemli yapısal sorunlardan birine giriyoruz Yahya Bey.
10:18Zaten bunu söylemeden edemeyiz.
10:21Sayın Şimşek aslında güzel bir konuya değindi.
10:23Bahsetti bundan detaylı bir şekilde.
10:25Burada kök maaşı ile en düşük emekli aylık arasındaki fark en önemli kıstas bu.
10:30Vatandaşın eline geçen para ile sistemde hesaplanan gerçek emekli aylığı her zaman aynı olmuyor.
10:36En düşük emekli aylığı uygulaması nedeniyle kök maaşı düşük olan emeklinin aylık taban seviyeye tamamlanıyor.
10:43Dolayısıyla yalnızca bahsettiğiniz gibi kök maaşı yüzde 10 veya yüzde 20 artış yapmak bazı emeklinin cebine aynı oranda artış olarak
10:52yansıyamayabiliyor.
10:53Örneğin kök maaşı tamamen örnek veriyorum 10 bin lira olan bir emeklinin aldığı tutar taban aylık uygulaması ile daha yüksek
11:01bir seviyeye tamamlanıyorsa kök maaşa yapılan artışın fiilen ne kadar karşılık bulacağı ayrıca hesaplanmalı.
11:08Burada vatandaşın baktığı şey matematiksel oran değil hesabına yatan para.
11:13Bu nedenle yapılacak düzenlemede mutlaka taban aylık konusu ele alınmalı.
11:18Sadece yüzde açıklamak ve geçmek yeterli olmuyor çünkü kök maaşın nasıl güncelleneceği taban aylığın hangi seviyede belirleneceği ve aradaki farkın
11:27nasıl korunacağı da açıkça ortaya konmalı.
11:29Çünkü bu açıklamada düzenlemedin bütün emekliliği kapsayacağı ve yaş ile prim gününün dikkate alınacağı ifade edildi öyle hatırlıyorum.
11:38Bence bu yaklaşımın en önemli sınavı düşük aylık alan emekliyi korurken daha fazla prim ödemiş olan emeklinin hakkını da gözetebilmek.
11:46Çünkü burada iki ayrı adaleti aynı anda sağlamak zorundayız ki muhtemelen bu şekilde olacağını temenni ediyorum.
11:53Çalışmalar da bu şekilde diye duyuyoruz ama hiçbir emekli insanca yaşam standartının altında bir gelire mahkum edilmemeli.
12:00Sağ olsun bununla ilgili de çalışmalar yapılıyor.
12:02Yıllarca daha yüksek prim ödeyen vatandaş da bunun karşılığını emekli ayında görebilmeli ama Sayın Yayal Bey.
12:08Sayın hocam şöyle bir senaryo düşündüğümüzde ne olur acaba bunu da merak ediyorum.
12:13Şimdi baktığımızda düzenlemenin bütçe görüşmelerinin hemen ardından Aralık ayında meclis gündemine taşınması bekleniyor.
12:20Bunu belirtelim.
12:21Şimdi bu zamanlama kuşkusuz milyonlarca emeklimizin Ocak ayına sürpriz bir ek iyileştirme umuduyla girmesine neden oluyor diyebiliriz.
12:29Peki siyasi iradenin bu baskıyı göstererek masadaki iki formülden seyyanen veya refah payı hangisini tercih etmesi daha olası?
12:39Burada benim beklentim tek bir seçeneğin tercih edilmesinden ziyade refah payı ve seyya yani iyileştirmenin birlikte değerlendirebildiği bir modelin ortaya
12:49çıkmasıdır.
12:49Yani ben öyle olmasını temenni ederim.
12:51Çünkü bu iki uygulama Yahya Bey aslında işlevleri birbirinin o kadar farklı ki yani refah payı enflasyonun karşısında emeklinin alım
13:00gücünü desteklemeye amaçlar.
13:02Seyya yani zam ise özellikle düşük aylık alan emeklilerde gelir seviyesini doğrudan yükseltmek için kullanılabilir.
13:09Şimdi sadece oransal artış yapılırsa maaşı yüksek olan emekli daha fazlalıklarda artış alırken düşük maaşları alan emekli de geçim sorunu
13:18devam edebilir.
13:19Bu nedenle tabii ki benim önerim taban gelir güvencesiyle prim ve kazanç esaslı artışın birlikte tasarlanmıştır.
13:27Şimdi Sayın Bakan Mehmet Şimşek 6 Kasım'daki bu açıklamada şu açıdan önemli.
13:33Düzenleminin bütün emekleri kapsayacağı ifadesi kullanılır.
13:36Tabii çok kıymetli çok değerli yani yaş ve prim ödeme gün sayısına göre farklılaşabileceği seyya yani artışla da bu kriterlerin
13:44gözetebileceği ifade edildi.
13:46Hani çalışmanın aralık ayında tamamlanması beklendi.
13:50Bu da aslında kısa bir süre çok uzun bir süre değil.
13:52Yani dolayısıyla aralık ayındaki çalışma yalnızca ne kadar zam yapılacağı açısından değil nasıl bir sistem kurulacağı açısından da önemli.
14:00Ben emeklilerin beklentisinin karşılanması gerektiğini düşünüyorum herkes gibi.
14:04Ancak bunu yaparken de bütçe disipleni ve sistemin uzun vadeli yani sürdürülebilirliği korumak çok önemli.
14:11Bunun yolu da sizin de bahsettiğiniz gibi aslında aynı formülü kullanmak değil.
14:17İhtiyaç, prim, gelir düzeni birlikte değerlendiren adil bir model oluşturmaktır.
14:22Peki o adil modeli oluştururken diyelim ki eğer yüksek prim ödeyen emeklinin kök maaşıyla taban aylık alanların maaşı birbirine yaklaşmaya
14:32devam ederse prim ödeme birinci zetelenir mi?
14:36Kulislerde konuşulan bu yeni formüler ışığında prim maaş adaletini yeniden tesis edecek kademeli bir düzenleme içeriyor mu sayın hocam?
14:45Ya ya ya bence bu konu emeklilik sisteminin geleceği açısından böyle önemli.
14:50Ne kadar güzel bir şeyden bahsettiniz.
14:51Yani sosyal güvenlik sisteminde dayanışma kadar ödenen prim ve alınan aylık arasındaki ilişkinin de korunması gerekir.
14:58Yani çok basit bir örnek bir vatandaş düşünün yıllarca çalışmış 25-30 sene çalışmış daha yüksek ücret üzerinden prim ödemiş
15:05belki 7000-8000 gün prim yatırmış.
15:08Başka bir vatandaş daha düşük bir kazanç üzerinden ve daha az prim gün ödeyerek emekli olmuş.
15:14Elbette istisnasız koşulsuz her iki vatandaşın insanca yaşaması gerekir.
15:19Ancak bu iki kişinin yani bu iki emeklinin aylıklar arasında da hiçbir anlamlı fark kalmaması sistemin adalet algısında zedeler.
15:28Yani örnek veriyorum bürüt maaştan maaş alan ve özel sektörde çalışan kişilerin işte bürüt maaşındaki kesintileri biliyoruz.
15:36Yani çünkü vatandaş şu soruyu sormaya başlar.
15:39Ben neden daha yüksek prim ödedim?
15:41Ben bunun karşılığını neden göremiyorum?
15:43Bu soru çok önemli.
15:44Sosyal güvenlik sistemi yalnızca bugünün emeklisine ödeme yapan bir mekanizma değil ki.
15:49Aynı zamanda çalışanların da geleceğe ilişkin güveni ayakta tutmak zorundadır.
15:54Benim önerim çok uzatmadan ez cümle 3 katmanda bir sistem.
15:58Yani birinci katmanda bütün emekler için insanca yaşamayı sağlayacak bir taban aylık güvencesi.
16:03İkinci katmanda kişinin ödediği prim, prime esas kazancı ve çalışma süresini dikkate alarak hak ettiği emekli aylığı korumak.
16:10Yani daha fazla prim ödeyen, daha uzun süre çalışan vatandaş bunun karşılığını alacak.
16:14Üçüncü katmanda düşük aylık alan emeklilere sosyal destek mekanizmaları devreye girerek böylece sosyal devletin koruyucu gücünde, koruyucu rolünde yerine getirirken
16:24prim ödeme motivasyonu da ortadan kaldırılmış.
16:26Son 1-2 dakikamız kaldı. Son olarak da asgari ücretlileri nasıl bir gelecek bekliyor?
16:34Asgari ücrete ek zam gelecek mi? Alım gücü daha da mı artacak?
16:37Yoksa maaş artacak ama alım gücü yine dengeli mi gidecek?
16:42Ne zaman asgari ücrete zam yapılmalı mı diye bir soru geldiğinde birçok ekonomistteki cevap asgari ücrete zam yapılmamalı, enflasyon artar
16:52vesaire diye bir cevap var.
16:53Kesinlikle bunun tam tersini düşünüyorum.
16:56Asgari ücret meselesi yalnızca Aralık ayında açıklanacak bir rakama indirgenemek gerekiyor.
17:01Yani 28 bin lira bir asgari ücret var.
17:05Bugün vatandaşın temel sorusu şu, bu ücretle kira ödenebiliyor mu, mutfak alışverişi yapılabilir mi?
17:11Bence kesinlikle zam yapılmalı, ara zam yapılmalı.
17:13Nominal ücret artış alım gücünü yükseltmeye yetecek bir artış olmalı.
17:18Ama şunu da düşünmek gerekiyor.
17:20Yani örneğin maaşınıza %30 zam yapıldı asgari ücrete.
17:23Aynı dönemde temel tüketim harcamanızla %35 artmışsa kağıt üzerine zam almışsınızdır.
17:28Burada vergisel özellikle asgari ücret alan çalışanlar için vergisel bir takım avantajlar da yapılabilir.
17:35Burada özellikle ücretlerin gelir vergisi dilimleri nedeniyle yıl içerisinde net ücretlerin erinmesi ciddi bir soru.
17:43Bunun ortadan kaldıracak bir takım teşvikler yapılabilir.
17:46Bence en önemli nokta toplumun büyük bir kesimi için fiilen genel ücret haline getirilmeli.
17:52Yani insanlar yıllarca deneyim kazanıyorlar, meslek öğreniyorlar, sorumluluk alıyorlar ama buna rağmen ücret sıkılmasında asgari ücretin biraz üstüne sıkışıyorsa orada
18:00bir ücret politikası sorunu oluşuyor.
18:02Buna da bir çözüm bulunabilir.
18:04Yani maaşın rakamı büyüyebilir ama hayat küçülmemelidir.
18:07Ama yine ilk baştaki soruya gelirsek asgari ücrette en yakın zamanda zam yapılmalıdır.
18:13Enflasyon anlamında bunun mutlaka bir promotör domino etkisi olabilir ama çok küçük bir etki olacaktır.
18:18Şu anki en önemli şey asgari ücrette yaşayan vatandaşın bir an önce elini rahatlatmak.
18:23Benim şahsi kanaatim de bunlar.
18:25Sayın Umar bilgileri rafin ettiniz ve çiz bir şekilde anlattınız.
18:29Katkılarınızdan dolayı çok teşekkür ediyorum.
18:31Ben teşekkür ederim. İyi yayınlar.
18:32Çok sağ olun.
18:33Değerli izleyicilerimiz ekonomi ajandasını bu noktada sonlandırıyoruz.
18:37Saatlerimiz 17.30'u gösterdiğinde iş ve ekonomi bülteniyle yeniden birlikte olacağız.
18:55İzlediğiniz için teşekkür ederim.