00:00Magsasama-sama sa susunod na linggo dito sa Pilipinas ang mga leaders ng Southeast Asia.
00:05Expected din sa bansa si West President Donald Trump. Ano bang meron?
00:09Gaganapin sa November 15-17 ang 14th Association of Southeast Asian Nations or ASEAN Summit.
00:15Ito ay taunang pagtitipon-tipon ng mga presidente, prime minister o hari ng mga miyembrong bansa mula sa Southeast Asia.
00:22Dito pinag-uusapan nila ang mga mahalagang issues na nangyayari sa buong mundo at kung paano nila ito aharapin bilang
00:28isang grupo.
00:30Ang mga leaders ng Brunei, Cambodia, Indonesia, Laos, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thailand, Timor-Leste, at Vietnam ang inaasahang darating
00:38sa bansa.
00:39Punta rin si President Donald Trump dahil ang US ay dialogue partner ng ASEAN.
00:44Dadalo rin ang bagong presidente ng Brazil, si President Luis Lula da Silva, na invited partner naman ng ASEAN.
00:51Maraming tanong ang nakapalibot sa paparating na summit. Una na rito, ano ba ang inaasahan sa pagpunta ni Trump?
00:58Well, wala raw mangyayaring pirmahan ng agreement para sa PAC-Silica, ayon kay US Ambassador to the Philippines, Lee Lipton.
01:06Lilipad si Trump papunta sa bansa dahil ang Pilipinas daw ay isang very important market para sa US, ayon kay
01:12Philippine Ambassador to the US, Babe Ram Wallace.
01:15Noong 2025 ASEAN Summit sa Malaysia, dumalo rin si Trump para i-broker ang peace negotiation sa pagitan ng Thailand
01:22at Cambodia na mayroong border conflict.
01:25Madalas may mga significant developments or agreement ang nangyayari, lalo na kung mga powerful leaders ang umaattend sa ganitong uri
01:32ng pagtitipon.
01:33Sa kabila naman ng patuloy na alitan ng iba't ibang bansa sa South China Sea, inaasahan din na maglalabas ng
01:39posisyon ang miyembro ng ASEAN tungkol sa pag-aayos ng nasabing issue.
01:44Maaari rin matapos ngayong taon ang Code of Conduct in the South China Sea, isang kasunduan na nagsasaad kung ano
01:50ang dapat at hindi dapat gawin sa karagatan para mapigilan ang mas malaki pang gulo.
01:55Hindi makakandalo si Chinese President Xi Jinping na dialogue partner din ng ASEAN.
02:00Sa halip, expected na lili si Chinese Premier Li Chang na sabi ng Department of Foreign Affairs ay siyang madalas
02:06dumalo sa pagtitipon ng ASEAN.
02:09Inaasahang bababa kahit papano ang tuloy-tuloy na world war sa pagitan ng Pilipinas sa China, lalo pat bago ang
02:15pagdating ni Li dito sa pansa,
02:17ay nakipag-usap na sa telepono si DFA Secretary Maria Teresa Lazaro kay Chinese Foreign Minister Wang Yi.
02:23Ayon sa DFA, ang dalawang opisyal ay nag-agree na panatiliin ang diplomasya at dayalogo.
02:29Gusto rin nilang pigilan ang mga anumang aksyon at mga pananalita na maaaring magpataas ng tensyon sa dalawang bansa.
02:37Pero ano ba ang direktang pakinabang nating mga Pilipino sa ganitong uri ng pagtitipon, lalo pat ang Pilipinas ang gumastos
02:43para dito ngayong taon?
02:45Sa pamumunan ng Pilipinas, inaasahan ang ASEAN na lalagdaan ng ASEAN Digital Economic Framework.
02:51Ito ay isang uri ng agreement kung saan magkakaroon ng cross-border digital trade, e-commerce, payments at electronic invoicing.
02:59So ang ibig sabihin, mapapadali ang ating digital transactions sa kapwa at miyembro sa ASEAN.
03:05Ipupush din di umano ng Pilipinas ang pagkakaroon ng ASEAN Powered Lead na magkoconnect ng energy sources ng mga bansa
03:11sa rehyon.
03:13Magbe-benefit tayo rito lalo pat may mga panahon na kulang at mahal ang supply ng energy sources sa bansa.
03:19Yan at iba pa ang mga aasahan sa darating na ASEAN Summit.
03:24Joseph Pedra, Senior Reporter for Manila, Bulipin.
