00:00Para sa mga kababayan nating certified plantito at plantita,
00:04ano nga ba ang dapat alamin para makapagsimula at makapag-alaga
00:07ng sariling tanim, kahit sa limited lamang na espasyo?
00:11Para talakay ng mga tips sa container at vertical gardening,
00:16kasama natin si Michael Forcado and Evelyn Forcado live from Doha, Qatar.
00:21Welcome po sa Rise and Shine, Pilipinas.
00:24Good morning.
00:25Hello, magandang araw po sa inyong lahat.
00:28Michael, Evelyn, nandiyan ba si Evelyn?
00:30Evelyn, Rise and Shine.
00:32Ay, nandiyan ba si Evelyn?
00:35Sama mo na si Evelyn.
00:36Ayun.
00:37Hi, Evelyn.
00:38Akala ko may pasurprise.
00:40Baka may intermission number.
00:41Ano pong oras din sa Doha ngayon?
00:42Oo nga, ano oras dyan?
00:45It's 1.34am dito sa Doha, Qatar.
00:49Patulog pa lang.
00:50Sana okay kayo dyan, ha?
00:52Anyway, kwentuhan nyo naman kami sa inyong journey sa pag-garden
00:55kasi may page rin kayo, ha?
00:58Well, almost a million yung followers nyo.
01:02So, para nagsimulang interest nyo sa pagkatanim?
01:06So, ako personally, let me take you back to the Philippines.
01:10Nung ako ay nasa Pilipinas, lumipat kami sa Pampanggap coming from Manila.
01:15And then, sa harap ng bahay namin ay may bahanting lotes.
01:18So, alam naman natin ng mga Filipinos, resourceful at madiskante.
01:22So, yung mother ko ay nag-start magtanim sa harap ng bahay namin.
01:26And then, doon ko natutunan yung mga tips and tricks about gardening.
01:32Kasi maroon na yung nanay ko.
01:34So, she's my greatest influence.
01:36Then, paglipat naman namin dito sa Qatar,
01:39walang ano dito, walang talagang soil na madaling pagtaniman.
01:44On the surface, mga buhangin.
01:46Kaya nga, disyerto, diba?
01:47And then, sa ilalim, matigas na lupa.
01:50Kaya, napaka-imposible talaga na magtanim.
01:54So, ang nangyari, when we transferred to a villa,
01:59kasi nag-re-rent lang kami dito,
02:01walang mga mahirap mag-purchase ng bahay kasi we are just OFWs.
02:07So, sa taas, kung nakikita nyo yung nasa screen,
02:10nag-ipon kami ng mga containers,
02:12and then, nag-composting kami ng mga recyclable materials, kitchen waste.
02:18And then, doon, dumami na yung mga tanim
02:22hanggang sa mga na-share na rin namin sa mga kapitbahay namin.
02:25Katuwa?
02:26So, si Evelyn yung nagluluto.
02:27Ano sabi ng mga kababay na mga kapitbahay ni John?
02:30Kasi, for sure, yung iba, parang, ano ba ito?
02:33Parang, dapat sampahin namin ito or area para mag-ano?
02:36Pero, mas ginamit na spasyo para magtanim.
02:39Sa inyo, anong sabi?
02:40As in, lahat ba?
02:41Very collaborative, na magtanim din.
02:44Tell us more.
02:46Yes, yes, yun ang maganda dito na
02:48when we say, mga Filipinos,
02:51we support each other.
02:53So, ang villa is, mayroong ground floor,
02:55mayroong first floor,
02:57asya kami yung nasa top floor,
02:58or yung rooftop, or roof deck.
03:01Ngayon, yung mga tao,
03:03yung mga kapitbahay namin,
03:04they utilize the ground floor.
03:07So, doon sila nakakapagsampay,
03:09doon sila nakakapag-garden din.
03:11Pero, sa rooftop, kami yung pinaka may access.
03:16Ayan, yung pinaka pader
03:19na nilagyan namin ng mga vertical spaces for gardening.
03:24At, yun, collaborative naman.
03:26Lalo na nung COVID.
03:27Mas naging kapakipakinabang yung space dito sa rooftop
03:32kasi we are able to share yung mga produce namin
03:36dito sa mga kapitbahay.
03:37So, kakatok lang kami.
03:38Tasabit namin yung mga plastic bags
03:41na mayroon ng mga tanim.
03:43Yan, yung mga petchay.
03:44And, we are one big family dito sa villa.
03:48Wow.
03:49Ang galing naman.
03:50So, they have the roof deck
03:51and everyone's nakikinabang
03:54doon sa mga gulay nila.
03:56Very nice.
03:57Para sa mga newbies naman,
03:58anong mga halaman yung madaling itanim
04:00at alagaan?
04:04Evelyn naman.
04:05Evelyn!
04:05Evelyn ang sasagot niyan.
04:08Ito, ano, actually, yung petchay, yung madaling patubuin.
04:12Actually, dito sa, ano, mga bata,
04:15tinuruan kasi lang magtanim.
04:17Ito yung kanilang sample produce.
04:20So, yung petchay,
04:23napakadaling itanim kasi
04:25kinabukasan,
04:26meron na siyang malit na sprout.
04:28And then, after a week,
04:29ito na siya.
04:30O, tingnan niyo po.
04:30Ang bilis pala.
04:31So, pwede na siyang i-transplant
04:33sa mga containers
04:34and even sa
04:36mga plots
04:37or sa mga raised beds.
04:39Pwede rin sa mga pipes
04:40or pwede rin sa
04:42hydroponics.
04:43Kung narinig nyo na yung hydroponics,
04:45yun yung pagtatanim
04:46na hindi ginagamitan ng lupa.
04:48So, nakasuspend sila.
04:50Yung roots ay
04:50nag-absorb ng nutrients
04:52dun sa tubig
04:54na may nakahalo na
04:57nutrients.
04:58So, sikat na rin yun
04:59yung hydroponics sa Pilipinas.
05:01And, tamang-tama yan
05:03dito sa Qatar
05:03kasi
05:04wala nga kaming space
05:06at saka
05:06walang lupa na mapagtataniman.
05:08Kaya, we utilize
05:09whatever is available.
05:12So, yung tubig
05:14abundant din naman dito kasi
05:15they provide it
05:17sa mga residents.
05:19Yun ang naging
05:20isang
05:21taraan namin
05:22para makapagtanim.
05:23Hydroponics
05:24and
05:24vertical gardening
05:25yung nakikita nyo dyan
05:26sa video.
05:28Not only taking care
05:29of the environment
05:30but also yung
05:32kamaradery
05:33doon
05:33sa area ninyo
05:34na panatili.
05:35I wonder ituloy
05:36baka pati ibang areas
05:37dyan, ibang villas
05:38nag-request na din
05:39na baka pwedeng turuan
05:40o tulungan nyo sila
05:41kung paano
05:42makapagtanim din
05:43for sure.
05:44I'm curious
05:44paano ninyo nalaman to
05:45or how did you get
05:46the knowledge
05:46to grow plants
05:48and vegetables?
05:51Yeah, so
05:52yun nga.
05:54Dahil may background
05:55ako sa Philippines
05:56ng pagdatanim,
05:58hinanap ko siya dito.
05:59I wanted to
06:00be able to plant
06:01kasi
06:03napakamahal
06:03ng mga gulay
06:04dito sa bansa na to.
06:05Kasi nga,
06:06disyento
06:06tsaka
06:07mostly yung mga
06:08vegetables
06:09are
06:10imported.
06:11If we are able
06:13to produce
06:13our own vegetables
06:14malaking katipiran
06:16yun
06:16sa pang-araw-araw.
06:18I research
06:18sa tulong din
06:20na aking may bahay.
06:21Siya yung taga-finance
06:22ko eh.
06:22Ako yun naman yung
06:23taga-isip
06:24ng paraan.
06:26nag-aaral ako sa videos
06:28ng
06:29hydroponics
06:29sa YouTube
06:31sa mga
06:31video
06:33tutorials
06:33na free
06:34naman
06:34sa internet.
06:36Napakadali
06:36lang naman
06:37sundan.
06:38Ang advice ko
06:39sa mga kababayan
06:40natin
06:40don't
06:41be afraid
06:42to try.
06:43Kasi wala naman
06:44talagang
06:45green thumb.
06:47Ang meron
06:48is yung merong
06:49perseverance.
06:50So you fail,
06:51you learn,
06:52at wala naman
06:52talagang
06:55nasasayang
06:55sa mga failures.
06:56Natututo ka
06:57and the next time
06:58ay-apply mo na yung
07:00natutunan mo
07:01dun sa
07:02mga failures.
07:03And then,
07:04yun na.
07:05Napakaganda
07:05lalo na
07:06in the morning
07:07kapag may mga
07:08bago ng bunga,
07:09may mga bagong
07:10sprout.
07:11Napakaganda
07:12sa feeling.
07:13Parang
07:13lagong may
07:14miracle sa
07:15garden
07:15ang lang
07:15yari.
07:16Ito,
07:17meron naman
07:17tayong
07:18book,
07:18no?
07:19We learned
07:19that you
07:19wrote a book,
07:20Eden
07:21in the Dust.
07:22Ano ang
07:22nag-inspire
07:23sa'yo
07:23to write
07:24this book?
07:27Yeah,
07:28so,
07:29ito yung
07:29book na yun.
07:30The language
07:31of the book
07:32is
07:32really
07:34planting.
07:35So,
07:36pagtatanim.
07:37Pero,
07:38it doesn't
07:38talk
07:39really
07:39directly
07:40about
07:41gardening.
07:42Madidiscover
07:42nung mga
07:43nagbabasa
07:43yung
07:45mga
07:46pamamaraan
07:46sa pagtatanim.
07:48Pero,
07:49more than that
07:49is yung
07:50life lessons.
07:51Kasi,
07:52noong
07:522018,
07:53tama,
07:53no?
07:542018,
07:56na-apektohan
07:57yung work
07:58ko ng
07:58nationalization.
07:59Ibig sabihin
08:00yung mga
08:00local citizens
08:02ng bansa
08:03na to,
08:03yun ang
08:04mga
08:04ipinapasok
08:05na rin
08:05nila
08:06sa mga
08:06companies
08:07wherein,
08:07yun ang
08:08dati kong
08:08in-occupy
08:09na position.
08:10So,
08:102018,
08:11I lost
08:11my job.
08:12And,
08:13napakahirap.
08:15Kagandahan
08:15nun,
08:16meron
08:16garden
08:16na
08:17napuntahan
08:18ako
08:18every morning.
08:19Doon ko
08:19na
08:19ilabas
08:20yung
08:20aking
08:21frustrations,
08:22yung
08:22aking
08:22mga
08:23pagka
08:24wala pa
08:25nag-respond
08:26sa aking
08:26mga
08:26job
08:27applications.
08:28Doon ako
08:28nag-stay.
08:29And then,
08:30from then on,
08:32I know
08:34from my
08:34experience
08:35na
08:36itong mga
08:37bagay na to
08:38pwedeng
08:38ishare sa
08:39mga tao
08:39na nakaranas
08:40ng mga
08:41same
08:41situations
08:42in life,
08:43mga
08:43setbacks,
08:44mga
08:44failures,
08:45pero
08:45more than
08:46that,
08:47yung hope
08:47na ibinigay
08:48ng mga
08:51hobbies
08:51na to
08:52or yung
08:52mga
08:52faithful
08:53actions
08:53sa umaga
08:55like
08:55yung
08:56pagtatanim,
08:56paghihintay,
08:58and
08:58it teaches
08:59the values
09:00of
09:00patience,
09:01perseverance,
09:02and faith
09:02in God.
09:03So,
09:03nandito lahat
09:04yun
09:04sa book
09:06na ito,
09:06ang language
09:07niya is
09:07about
09:08pagtatanim.
09:10Matututunan
09:10ng mga
09:11tao
09:11indirectly
09:11yung
09:12pagtatanim,
09:12pero
09:13more than
09:13that,
09:14yung
09:14values
09:14of
09:15patience,
09:16perseverance,
09:17and
09:18trusting,
09:19and
09:19faith in
09:19God.
09:20So,
09:20yun,
09:2018 chapters
09:21na
09:21ano po.
09:23It has
09:24reached
09:26top
09:26ranks
09:28sa online
09:29store
09:30ng mga
09:30books.
09:31So,
09:32available
09:32siya sa
09:33Philippines,
09:33available
09:34din siya
09:34internationally.
09:36Wow.
09:37And a
09:37very
09:37inspiring
09:38kaya
09:38dapat
09:38alam
09:39natin,
09:39dapat
09:39natin
09:40yung
09:40mga
09:40ka-RSP
09:41when it
09:41comes to
09:42things
09:42like that,
09:42it's
09:42something
09:44not so
09:45great
09:45would happen
09:46to us.
09:46And we
09:47look
09:47for
09:47something
09:48else
09:48that
09:48would,
09:48you
09:49know,
09:49make
09:50us
09:50move
09:50forward
09:51and
09:51see
09:52yung
09:52buhay
09:52na
09:52nangyari
09:53ngayon.
09:54Abay,
09:54ngayon
09:54nakagawa
09:55pa ng libro
09:55itong
09:56si
09:56Michael
09:57at
09:57talaga
09:58very
09:58supportive
09:58ang
09:59kanyang
09:59wife
09:59and
09:59two
09:59sons.
10:01Di ba?
10:02Yes.
10:03Sula rin yung
10:03nagdidilig.
10:05And
10:05ano,
10:06napakaganda
10:07na nun,
10:07nabangit
10:08ni
10:08yung
10:09aming
10:10two
10:10sons.
10:12Dati,
10:12hindi sila
10:13mahili
10:13kumain
10:14ng gulay.
10:14It's
10:15because
10:15binigyan
10:16namin
10:16sila
10:16ng
10:16task
10:17ng
10:17pagtatanim.
10:18Sila
10:19yung
10:19nag-harvest.
10:21Natutunan
10:21nila,
10:21they enjoy
10:22eating
10:23vegetables
10:23kasi
10:24they know
10:25where they
10:25come from.
10:26Ibig sabihin
10:27yung mga
10:28gulay na yun,
10:29yung mga
10:29produce na yun,
10:30nakikita nila,
10:30they are
10:32actually excited
10:33to harvest
10:34whenever
10:34meron ng
10:36mga hinog.
10:37At sila rin,
10:38sila rin talaga
10:38yung kasama
10:40namin dito
10:40na
10:41nagtatanim
10:42at nagdidilig.
10:43Even sa mga
10:43seminars,
10:44kasama ko sila
10:45na nag-a-assist.
10:46So,
10:47marami na rin
10:48natutunan.
10:48Marami na rin
10:49mga
10:50kababayan natin
10:51ang natuto
10:52because of the
10:53platform.
10:54Meron kami sa
10:54Facebook
10:55and sa
10:55YouTube.
10:56Yan yung technique
10:57para sa mga
10:58magulang
10:59ayaw kumain
10:59ng gulay
11:00yung mga bata.
11:00Pagtanim nyo
11:01ng gulay.
11:02Daba.
11:03Thank you so much
11:04Michael and Evelyn.
11:07Thank you so much
11:08rin po.
11:09Maraming salamat.
11:10Good morning
11:11and God bless
11:11everyone.