- 17 dakika önce
Bir ülkenin geleceğini belirleyen en temel unsurun bilimsel üretim ve nitelikli insan gücü olduğu vurgulanmaktadır. Küresel ölçekte Çin ve Amerika Birleşik Devletleri gibi ülkeler bilimsel yayın ve teknoloji alanında başı çekerken, Türkiye'deki köklü üniversitelerin dünya sıralamalarında ilk 200 içinde yer alamadığı görülmektedir. Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarının yalnızca niceliğe odaklanmak yerine özgün araştırmalara ağırlık vermesi gerektiği belirtilmektedir. Akademik kadrolaşmada liyakat yerine kayırmacılığın tercih edilmesi ve özgür düşüncenin zedelenmesi en büyük engeller arasında gösterilmektedir. Eğitimin ve bilimin ihmal edilmesinin telafisi imkânsız kayıplara yol açacağı ifade edilerek, üniversitelerin bilimsel özgürlük temeline oturtulmasının elzem olduğu savunulmaktadır.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Herkese merhabalar. Bugün gerçekten üzerine çok düşünmemiz gereken, hepimizin hayatını yakından ilgilendiren bir konuyu masaya yatırıyoruz.
00:07Türkiye'nin bilimsel üretimindeki yapısal sorunlar.
00:09Atsız Burcu'nun kalemi aldığı o sarsıcı analizi temel alacağız ve meseleye epey yakından bakacağız.
00:15Bilim üretimi dediğimizde, hani aklınıza hemen devasa laboratuvarlar veya tahtadaki karmaşık formüller gelebilir ama bugün göreceğiz ki mesele aslında çok
00:23daha derin.
00:24Bu tamamen bir ülkenin geleceğiyle, kurumlarının temel yapısıyla ve gençlerine sunduğu vizyonla ilgili bir durum.
00:29Yani başlığımızın da söylediği gibi ortada oldukça ciddi bir yapısal kriz var.
00:34Hazırsanız lafı hiç uzatmadan verilere ve bu çarpıcı analizin detaylarına birlikte dalalım.
00:38Şu soru eminim hepimizin aklında yankılanıyordur.
00:41Dünya kelimenin tam anlamıyla vites büyütüp inanılmaz bir hızla bilim üretirken biz neden geride kalıyoruz?
00:47Çoğu zaman bir ülkenin gücünü tartışırken hemen ekonomiye, askeri güce veya nüfusa bakma eğilimindeyiz değil mi?
00:52Ama yazarın bu incelemede parmak bastığı çok ama çok kritik bir nokta var.
00:56Bir ulusun asıl geleceğini, ürettiği bilimsel bilgiyi, geliştirdiği teknoloji ve o nitelikli insan gücü belirler.
01:02Eğer bu temeller, bu üç ana sütun sağlam değilse, o ekonomik veya askeri güç göstergelerinin hepsi maalesef geçici olmaya mahkumdur.
01:10Peki o zaman küresel sahnede oyun nasıl oynanıyor?
01:12Kendi potansiyelimizi neden tam olarak kullanamadığımızı anlamak için gelin şu haritayı biraz büyütelim.
01:18Küresel bilim yarışı dedik ya, gerçekten de kıyasıya bir yarış var.
01:21Ve perspektifimizi genişlettiğimizde manzara epey hareketli.
01:24Şimdi, bu veride asıl ilginç olan ne biliyor musunuz?
01:27Küresel bilim üretiminin ne kadar dar bir coğrafyada toplandığı.
01:31ABD Ulusal Bilim Vakfı'nın verilerine göre sadece 2024 yılında dünya çapında tam 3,5 milyon bilimsel makale yayınlanmış.
01:383,5 milyon, dile kolay.
01:40Ve şu pastaya bir bakın, bu devasa üretimin %31'i Çin'den, %12'si ABD'den ve %7'si Hindistan'dan geliyor.
01:47Yani sadece bu 3 ülke, dünyadaki tüm bilimsel yayınların neredeyse yarısını tek başına omuzlamış durumda.
01:53Bilginin nasıl belirli merkezlerde kümelendiğini çok net görüyoruz burada.
01:57Ama tabii, sadece sayıları alt alta toplamakla bilim olmuyor.
02:00İşin asıl rengi, nitelik tarafına baktığımızda değişiyor.
02:03Çünkü mesele, ne kadar çok kağıt ürettiğiniz değil,
02:06dünyayı değiştiren o kritik teknolojilerde ne kadar söz sahibi olduğunuzdur.
02:10Avustralya Stratejik Politika Enstitüsü'nün verileri bize,
02:13diğer bilim insanları tarafından referans gösterilen,
02:15yani en değerli, en yüksek atı falan çalışmaları gösteriyor.
02:19Çin, %46 ile kelimenin tam anlamıyla piyasayı domine etmiş.
02:23Onu %12,1 ile ABD izliyor.
02:25Peki ya Türkiye?
02:27Analizde belirtildiği üzere, bizim aynı teknoloji alanlarındaki payımız,
02:30maalesef sadece %1,2 seviyelerinde.
02:33Bu oran gerçekten de çok ciddi bir uyarı sinyali.
02:36Bilimde asıl oyun değiştirici olan şey,
02:38insanlığın bilgi birikimine yapılan özgün katkıdır.
02:41Ve verilere göre bizim o pastadan aldığımız pay şu an için epey sınırlı görünüyor.
02:45Peki tüm bunlar olurken bizim üniversitelerimiz nereye gidiyor?
02:49Gelin bu küresel yarışın acımasız tablosundan çıkıp,
02:51biraz da kendi evimizin içine odaklanalım.
02:53Hepimizin bildiği, haklı olarak gurur duyduğu o köklü kurumlarımızın,
02:57İTÜ'nün, ODTÜ'nün ve Boğaziçi Üniversitesi'nin
02:59uluslararası sıralamalardaki güncel yerlerine bir bakalım.
03:02QS 2027 verilerinde İTÜ 279.
03:06ODTÜ 305. ve Boğaziçi 345. sırada.
03:09Farkındaysanız en iyi üniversitelerimiz bile şu an dünyanın ilk iki yüzünde değil.
03:14Dahası, CWUR 2026 sıralamasına baktığımızda
03:17tablo daha da düşündürücü bir hal alıyor.
03:19ODTÜ 736.
03:20Boğaziçi 785.
03:22İTÜ ise 813. sıralara kadar iniyor.
03:25Tabii ki farklı kurumların farklı ölçütleri var ama
03:27buradaki o büyük mesaj çok net.
03:29Uzuzlararası alandaki araştırma gücümüz, dünya standartlarının oldukça uzağında kalmış durumda.
03:34Şimdi diyeceksiniz ki, belki bu dönemsel, geçici bir dalgalanmadır.
03:38Ama geçmiş verilere dönüp baktığımızda maalesef öyle olmadığını görüyoruz.
03:422015 yılında ODTÜ 400'lü sıralardayken, 2021'e gelindiğinde 600'lere kadar gerilemiş.
03:48Keza İTÜ de 2021'de 707'nin altına inmiş.
03:51Evet, zaman zaman ufak toparlanma çabaları oluyor ama
03:53bu tarihi veriler bize şunu kanıtlıyor.
03:55Bu anlık bir tökezleme değil. Bu yıllara yayılmış, kronikleşmiş yapısal bir istikrarsızlığın sonucu.
04:01Sürekli yükselen bir grafik çizmek bir yana maalesef tutunmakta bile zorlanıyoruz.
04:05Peki ama neden? Bu düşüşün arkasındaki asıl yapısal sebepler neler?
04:09İşte bizi tam da gerçek soruna, o yapısal çöküş meselesine getiren de bu sorular.
04:14Asıl olay burada başlıyor.
04:15Atsız Burucu'nun analizinde çok haklı bir şekilde üstünde durduğu derin bir uçurum var burada.
04:21Üniversitelerde akademik başarı çoğu zaman yapılan çalışmanın kalitesiyle, özgünlüğüyle değil,
04:26tamamen sayılarla, kaç tane yayın yapıldığıyla ve belli keyfi puanlama sistemleriyle ölçülüyor.
04:31Bu kusurlu yaklaşım akademisyenleri dünyayı sarsacak o riskli ama devrimsel araştırmaları yapmaktan alıkoyuyor.
04:37Çünkü sistem bana sayı ver diyor.
04:39Böyle olunca da sadece puan toplamak için yazılmış, insanlığın hiçbir gerçek sorununa dokunmayan yüzeysel yayınlar ortaya çıkıyor.
04:46Oysa bilimsel ideale baktığınızda bilim insanının değeri kağıt sayısıyla değil,
04:50o bilginin insanlığa ne katlığıyla, hangi problemi çözdüğüyle ölçülmelidir.
04:55Puan peşinde koşmak açıkçası bilimin ruhuna tamamen ters düşüyor.
04:58Tabii işin yapısal boyutu sadece çok makale yayınla mantığıyla sınırlı değil.
05:02Projenin tarafsızca dikkat çektiği bir diğer yıkıcı etken de liyakat konusu.
05:06Yetkinlik temelli, liyakata dayalı bir sistemin yerini kayırmacılığın, kişisel ilişkilerin veya ideolojik yakınlıkların alması akademik yapıyı adeta felç ediyor.
05:16Düşünsenize, bilimsel yeterliliğin arka planda kaldığı bir ortamda araştırmacılar enerjilerini yeni buluşlar yapmaya değil, yöneticilere şirin görünmeye, onlara yakın durmaya
05:24harcıyor.
05:25E haliyle özgür düşüncenin, liyakatın ve bağımsız tartışmanın olmadığı bir yerde gerçek bilimin yeşermesi de neredeyse imkansız hale geliyor.
05:33Bu durum üniversitelerin o temel DNA'sını bozuyor.
05:36Tam da bu noktada kaynak metnimizin de harika bir şekilde altını çizdiği gibi hepimizin durup o temel soruyu sorması lazım.
05:43Bir üniversitenin varoluş amacı, gerçek amacı nedir?
05:46Üniversite dediğimiz yer, gençlerin derslere gidip çıkıp sonunda afili bir diploma kağıdı aldıkları bir fabrikadan ibaret olamaz değil mi?
05:52Üniversite statikoyu korkusuzca sorgulayan, yüzeyde kalmayıp derinlemesini araştıran, özgürce eleştiri yapabilen ve günün sonunda insanlığın ortak bilgi havuzuna yeni bir
06:02şeyler katan zihinlerin yetiştiği bir alandır.
06:04Eğer siz bu amaçlardan saparsanız elinizde sadece tabelası büyük koca binalar ve içi boş ünvanlar kalır.
06:12Kaybedilecek bir kuşak daha yok.
06:13İşte tüm bu analizin bence en can alıcı, en can yakan noktasına geldik.
06:18Üzerine dakikalarca konuşabileceğimiz bir fark var burada.
06:21Bakın, bir ülke yönetiminde ekonomik hatalar yapabilirsiniz.
06:24Enflasyon fırlar, krizler yaşanır, iflaslar olur ama iyi kötü yeni politikalar geliştirirsiniz, fabrikalar tekrar çalışır ve o ekonomi birkaç yıl
06:32içinde toparlanabilir.
06:33Yasaları değiştirirsiniz, sistemi güncellersiniz ama eğitim öyle değildir.
06:37Eğitimde yapılan bir hata, kalıcı bir hasardır.
06:40Niteliksiz bir eğitimle üniversiteden mezun ettiğiniz milyonlarca genci yıllar sonra pardon diyerek tekrar ilkokul sıralarına oturtamazsınız.
06:47Bilimden uzaklaşmış, potansiyeli harcanmış o neslin kaybettiği yılları geri alamazsınız.
06:52O yüzden eğitimdeki çöküş bir jenerasyonun geleceğini tamamen silmek anlamına gelir.
06:56Ve Asım Burucu bu acı gerçeği analizinde o kadar güçlü, o kadar sarsıcı bir cümleyle özetlemiş ki,
07:03Şöyle diyor,
07:03Ekonomide para kaybedersiniz, eğitimde insanın geleceğini.
07:07Gerçekten de bu incelemenin felsefi çapası tam olarak bu cümle.
07:11İçinde bulunduğumuz o yapısal krizin aciliyetini tek bir satırla yüzümüze vuruyor.
07:15Biz sadece ekonomik kaynaklarımızı, paramızı değil, o laboratuvarlarda, o amfilerde yaşarmesi gereken zekayı, yaratıcılığı ve aslında doğrudan kendi insanlığımızın geleceğini
07:25kaybediyoruz.
07:26Çünkü bizim en büyük sermayemiz cebimizdeki para değil, gençlerimizin zihinleridir.
07:30Bu analizin sonuna yaklaşırken, sizi yazarın uyarılarından süzülen şu provokatif soruyla baş başa bırakmak istiyorum.
07:37Biz bugün küresel bilime yön veren, dünyayla yarışan üniversiteler mi inşa ediyoruz, yoksa gençlerimize sadece illüzyondan ibaret, içi boş diplomalar
07:45mı dağıtıyoruz?
07:46Türkiye'nin her köşe başına açılan daha fazla beton üniversite binasına değil, evrensel bilimin ve liyakatin hakim olduğu gerçek bilim
07:53yuvalarına ihtiyacı var.
07:55İzlediğiniz ve bu derin analize ortak olduğunuz için çok teşekkürler.
07:58Umarım bu yapısal bakış açısı sorunları sadece izlemek yerine kalıcı çözümler üretme yolunda hepimiz için bir kıvılcım olur.
08:04Bilimle ve hep merakla kalın.