00:08Rozpoczniemy trochę od informacji ogólnych o wymiarze sprawiedliwości.
00:15Każdy element wymiaru sprawiedliwości ma swoje odrębne cechy i odrębne role.
00:34Profesjonalni w obrocie wymiaru sprawiedliwości osoby profesjonalne noszą w sądzie strój urzędowy jakim jest toga.
00:51I tak macie Państwo od lewej poczynając togę zieloną, to jest toga, którą noszą adwokaci, toga czerwona to jest toga,
01:06którą noszą prokuratorzy, niebieska to toga radców prawnych, a fioletowa to jest toga sędziowska.
01:16W obrocie często też widzimy osoby, które mają togę bez koloru.
01:23Najczęściej są to pracownicy sądu, którzy protokołują przebieg posiedzenia, ale też istnieje jeszcze toga z kolorem szarym.
01:38Ta należy do prokuratorii generalnej skarbu państwa i te osoby, które mają togę z kolorem szarym reprezentują skarb państwa w
01:48postępowaniach odszkodowawczych.
01:53Elementem również wymiaru sprawiedliwości są ławnicy.
01:58To są niezawodowi członkowie składu orzekającego, czyli osoby, które są wybierane przez ludzi jako czynnik społeczny i zasiadają obok sędziów
02:11w określonym rodzaju spraw.
02:16Po drugiej stronie niejako mamy powodów wnioskodawców, pozwanych i uczestników w postępowaniu cywilnym.
02:26Powodem jest osoba, która proces rozpoczyna poprzez złożenie pozwu, natomiast pozwany jest osobą, której wytoczono powództwo.
02:39Jak sama nazwa wskazuje powód oraz pozew, postępowanie takie jest postępowaniem procesowym.
02:51W postępowaniach nieprocesowych mamy do czynienia z wnioskodawcą oraz uczestnikiem.
02:59Wnioskodawcą jest osoba, która postępowanie nieprocesowe inicjuje, czyli składa wniosek, a uczestnikiem będą wszystkie osoby, które też powinny być stroną
03:12w postępowaniu nieprocesowym, ale same nie złożyły wniosku.
03:19Uczestnikiem może być osoba zarówno, która popiera wniosek, jak i taka, która takiego wniosku nie popiera.
03:30Z założenia pozwany jest osobą, która pozwu nie popiera, natomiast w przypadku nieprocesowego postępowania uczestnik może popierać wniosek w całej
03:44rozciągłości i bardzo często się zresztą też tak zdarza.
03:48Do postępowań takich typowych, klasycznych, procesowych to są to postępowania o zapłatę, natomiast nieprocesowe najczęstsze sprawy w Polsce to sprawy
03:59spadkowe.
04:02Różnią się one też właśnie koniecznością przeprowadzenia dowodów.
04:08W sytuacji, kiedy mamy do czynienia z procesem, to strona inicjuje postępowanie dowodowe, czyli obowiązkiem strony, czy to powoda, czy
04:18pozwanego, jest zgłaszanie wniosków dowodowych celem wykazania twierdzeń swoich własnych.
04:26Natomiast wnioskodawca oraz uczestnik oczywiście mają też prawo składać wnioski dowodowe, natomiast w postępowaniu nieprocesowym to sąd ma obowiązek dojść
04:39do prawdy tak zwanej materialnej
04:42i przez to główna inicjatywa dowodowa tak naprawdę leży po stronie sądu.
04:51Jeżeli chodzi o proces karny, to mamy do czynienia z podejrzanym, oskarżonym oraz skazanym.
05:00Podejrzanym jest osoba, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów.
05:06Oskarżonym jest osoba, wobec której wniesiono akt oskarżenia.
05:10A skazanym będzie osoba, wobec której sąd wydał wyrok skazujący.
05:17Jeżeli chodzi o oskarżycieli, możemy mieć oskarżycieli publicznych, posiłkowych lub prywatnych.
05:26Oskarżycielem publicznym będzie prokurator, ale też inne upoważnione do tego organy, takie jak policja na przykład, albo straż graniczna.
05:37Może to być też pracownik urzędów skarbowych.
05:47Oskarżycielem posiłkowym jest pokrzywdzony, który chce działać w tym charakterze, czyli jest to osoba pokrzywdzona, która chce działać obok prokuratora
05:57jak strona postępowania.
06:00Jeżeli chcemy być oskarżycielem posiłkowym, musimy złożyć w odpowiednim terminie wniosek o chęci działania jako oskarżyciel posiłkowy.
06:11W takim przypadku będziemy mogli uczestniczyć w całym procesie jako strona procesu.
06:19Jeżeli takiego wniosku nie złożymy, to po złożeniu zeznań jako osoba pokrzywdzona kończy się nasza rola.
06:27W sprawie oczywiście możemy przychodzić na sprawę, natomiast tracimy możliwość zgłaszania własnych wniosków ewentualnych dowodowych.
06:37Ostatnią osobą występującą w procesie karnym jest oskarżyciel prywatny.
06:43Jest to osoba, która jest pokrzywdzona przestępstwem, ale która samodzielnie wniosła akt oskarżenia.
06:51W polskim prawie karnym występują przestępstwa tak zwane publiczno-skargowe, jak i przestępstwa prywatno-skargowe.
07:05W sytuacji przestępstw publiczno-skargowych to organ publiczny, czyli właśnie prokurator, czy też inne organy upoważnione składają akt oskarżenia.
07:16A w przestępstwach prywatno-skargowych mamy samodzielnie złożyć akt oskarżenia.
07:25Jeżeli chodzi o oskarżenia prywatne, czyli akty oskarżenia prywatne, do takich należą, jeżeli ktoś popełnił przestępstwo, zniesławienia, zniewagi lub naruszenia
07:39nietykalności cielesnej,
07:40Dzięki za uwagę!
