00:00What is the definition of loose investment, man?
00:12Mula sa pababa ng presyo ng langis hanggang sa pagtaas ng unemployment rate ng Pilipinas,
00:18pati sa mainita diskusyon sa impeachment trial at maiinit na kontrobersiyang pinag-uusapan online.
00:24Ilan lamang yan sa mga balitang umagaw ng atensyon ngayong linggo.
00:28Ano nga ba ang kwento sa likod ng mga ito?
00:30Balikan natin ang mga yan sa panibagong episode ng The Week Explained.
00:36Sa gitna ng pagbulusok ng pandaigdigang presyo ng langis kasunod ng pagkapanalo ng Democrats sa midterm elections,
00:42posible rin kaya magdulot ito ng tuloy-tuloy na rollback sa presyo ng langis sa Pilipinas?
00:47At sa pagpapatuloy ng impeachment trial ni Vice President Sara Duterte ngayong linggo,
00:52naging usapin ng umano'y loose investment ng vicepresidente sa isang kumpanya.
00:56Ano nga ba ang sinasabi ng batas pagdating sa investment ng mga public official?
01:01Safe pa ba ang personal information mo?
01:04Matapos magsumitin ang data breach notifications ng ilang government agencies,
01:08ano nga ba ang posibleng mangyari kapag na-compromise ang iyong personal data?
01:12Bakit nga ba tumaas ang youth unemployment rate sa bansa?
01:16Jensen Wang, nag-resign na bilang CEO ng American tech giant na NVIDIA,
01:21kasunod na mga ulat tungkol sa kanyang close relationship sa isang hinihinalang Chinese spy.
01:27Bakit nga ba ito nagdulot ng pangamba sa pambansang seguridad ng US?
01:31Ako si James Agustin at itong The Week Explained.
01:35Dahil mabuti ng malinaw.
01:38Presyo ng gasolina, ibaba.
01:41Yan ang when.
01:42Sa katatapos lang na midterm elections sa Amerika,
01:45naging usap-usapan ng big win ng Democrats.
01:47Kasunod nito, kapansin-pansin naman ang pagbaba ng pandaigdigang presyo ng langis,
01:52na ayon sa mga eksperto,
01:54epekto raw ng optimism o yung inaasahang paghupa ng tensyon sa Middle East.
01:58Naramdaman mismo yan dito sa Pilipinas,
02:01na mag-anunsyo ng double-digit rollback sa presyo ng gasolina kada litro ngayong linggo.
02:05Kaya naman, tanong ng marami, tuloy-tuloy na kaya ito?
02:09Matapos magwagi ng Democrats sa US midterm elections
02:12at makuha nila ang control sa Senate at House ng Amerika,
02:16bumulusok agad ang pandaigdigang presyo ng langis.
02:20Ang Brent Crude na International Benchmark o basihan ng presyo
02:24bumagsak sa $94.62 per barrel.
02:28Habang ang West Texas Intermediate Crude Oil na isa pang major benchmark
02:33naging $88.12 per barrel.
02:37Ayon sa mga analysts,
02:38epekto ito ng optimism o inaasahang paghupa ng tensyon sa Middle East
02:43bunsod ng political pressure kay US President Donald Trump na isang Republikan.
02:48Ang pagkakapanalo kasi ng Democrats ay magbibigay sa kanila ng kapangyarihang harangin
02:53ng mga gagawing hakbang ni Trump.
02:56Ayon sa Lipo Oil Associates, isang consulting firm sa Houston, Texas,
03:00pwede rin i-restrict ng Democrats ang pondo para sa Middle East war
03:04na inilunsad ni Trump noong February 2026.
03:09Ang epekto ng pagkapanalo ng Democrats sa presyo ng langis ay naramdaman natin dito sa Pilipinas
03:14ayon sa Department of Energy.
03:17Ayon sa Oil Industry Management Bureau,
03:20kasabay ng political development na ito sa US,
03:23ang inaasahang pagresolba ng sigalot sa pagitan ng US at Iran
03:26at paghupa ng pangamba sa oil supplies mula Middle East.
03:31Nitong November 10, nasa 16 pesos 80 centavos per liter
03:36ang tapies sa presyo ng kada litro ng gasolina.
03:39Ito ang kauna-unahang pagkakataon na nagkaroon ng double-digit rollback sa gasolina
03:44sumula ng sumiklabang tensyon sa Middle East.
03:47Nasa 4 pesos 10 centavos per liter naman
03:51ang rollback sa diesel at 3 pesos 70 centavos per liter sa kerosene.
03:57Malaking kaginhawaan daw ito sa mga motorista.
04:01Ang tanong ng maraming choper ngayon,
04:03magtutuloy-tuloy na kaya ang pagbabasa presyo ng petrolyo sa ating bansa?
04:12Kung si Energy Secretary Sharon Garin ang tatanungin,
04:15posible rao na hindi agad-agad mag-stabilize ang fuel prices,
04:19lalo't hindi rin stable ang palitan ng piso kontra dolyat.
04:23Naano na nang sinabi ng DOE nitong June 2026
04:26na kung magkakaroon man ang kasunduan ng Amerika at Iran
04:29na tuluyan ng itigil ang gera,
04:31posibleng abutin pa ng 6 na buwan hanggang isang taon
04:34bago bumalik sa dati ang oil prices sa Pilipinas.
04:38Dahil hindi agad masusolusyonan ang epekto ng kaguluhan sa supply ng langis.
04:45Paliwanag din ang ilang analyst sa January 2027
04:48pa manunong pa ang mga bagong miyembro ng US Congress.
04:52Kasunod nito,
04:53pipili muna sila ng mga pinuno
04:55at ipapinalize ang committee assignments
04:57bago sila makapagpasa ng mga bagong batas.
05:01Bagaman pwedeng i-pressure ng Democrats si Trump
05:03na tapusin na ang Iran War,
05:05hawak pa rin ni Trump ang veto power.
05:08Ibig sabihin,
05:09pwede pa rin niyang harangin o tutulan ang pagpasa ng anumang batas.
05:13Nananatili rin ang kanyang control sa military operations
05:16at iba pang executive actions
05:18na pwedeng maka-apekto sa supply ng langis.
05:21Sa tingin naman ng Dow Jones Energy
05:23isang market intelligence platform.
05:26Oras na matapos ang Iran War,
05:27posibleng bumaba agad ng $20 per barrel ang krudo.
05:32Pero matatagalan bago ito maramdaman sa mga gasolinahan.
05:36Ang mga barko raw kasing na-divert dahil sa tensyon
05:39ay pababalikin sa kanilang dating ruta
05:41at posibleng magdulot ito ng backlog.
05:44Ang dalang langis ng mga barko
05:46ay kailangan pang i-refine at i-proseso
05:49bago maibaba sa merkado.
05:52Sa refineries ng Russia,
05:54nagmumula ang malaking porsyento ng diesel sa global market.
05:58Wala rin daw kasiguraduhan na hindi na magkakaroon
06:00ang pag-atake sa Strait of Hormuz bago matapos ang 2026
06:03dahil pwede raw gamitin
06:05ang kasalukuyang administrasyon
06:07ang window na ito
06:08para isakatuparan ang kanilang layunin
06:11bago maupo ang mga bagong halal
06:13na mababata sa Amerika.
06:16In short,
06:17may temporary relief man tayo
06:19sa mahal na petrolyo.
06:21Hindi pa natin masasabi na may katiyaka
06:23na magtutuloy-tuloy ito.
06:25Pangako naman ng DOE is
06:26sisiguruhin daw nilang matatamasa
06:28ng mga Pilipino
06:29kung merong bawas presyo
06:31sa international oil prices.
06:32Ako po si Dana Tingkungko
06:34para sa GMA News.
06:36Loose Investment
06:37Yan ang terminong ginamit ni Gencorp
06:39in-house counsel at defense witness
06:41Suset Balucanag, Punay.
06:42Sa kontribusyon umano ni VP Sara Duterte
06:45sa isa sa fast food branches
06:46na pag-aari ng Gencorp Industries Incorporated
06:49kung saan nakatanggap umano
06:51ang vice-presidente
06:52ng buwan ng payout
06:53bilang return of capital
06:54na umabot sa 2.14 million pesos
06:57sa loob na apat na taon.
06:59Loose Investment daw ito
07:00dahil nagsimula ako muna ito
07:01sa unang kontribusyon
07:03ni VP Duterte noong 2007
07:04bago pa man magsimula
07:06mag-operate ang natural branch.
07:08Ano nga bang sinasabi ng batas
07:10pagdating sa investment
07:11ng mga public official?
07:12Alamin niyan
07:13sa explainer na ito.
07:16Sampai jumpa na ito.
