00:05PAPA
00:09PAPA
00:10PAPA
00:11PAPA
00:12PAPA
00:13PAPA
00:13PAPA
00:15PAPA
00:16PAPA
00:18Sa South Korea,
00:19mabilis na tumatanda ang populasyon.
00:22Ang pahit!
00:24PAPA
00:35It's hard to grow old.
00:39No.
00:41No, it's not hard at all.
00:48Is it hard growing old?
00:51No.
00:53No, it's not hard at all.
00:56Isang kakaibang ideya
00:58ang sinusubukan dito.
01:03Ang agrikultura
01:04bilang therapy.
01:10Ang pagsasakang matagal
01:12ng pinakukunan ng kabuhayan,
01:14may iba pa nga bang
01:16may tutulong sa komunidad,
01:18lalo na sa mga nakatanda.
01:37Sa lalawigan ng Muju,
01:38South Korea,
01:40marami sa mga may edad na
01:42ang patuloy pa rin sa pagsasaka.
01:50Si Seki Yong, ang pinuno
01:52ng farming community na ito.
01:55Isa raw sa mga'y pinagmamalaki nalang produkto,
01:59ang Chion Ma.
02:00Isang mamahaling halaman
02:02na karaniwang ginagamit bilang gamot.
02:05Can you eat this?
02:07Yeah?
02:09Is it good? Can I taste it?
02:10Can I taste it?
02:14Small. Small.
02:19Balita ko.
02:20Medyo kakaiba ang lasa nito.
02:22It's delicious.
02:24It's delicious.
02:24It's delicious.
02:25Is it good for the health?
02:27Yeah.
02:28Oh, okay.
02:30Okay.
02:30You have, we have also.
02:32Adok?
02:33Yes.
02:36We're gonna share.
02:37Cheers.
02:38Let's eat it.
02:42Mmm.
02:45Mmm.
02:46Mmm.
02:46Mmm.
02:46Mmm.
02:48Mmm.
02:50Mmm.
02:51Mmm.
02:52Mmm.
02:54It's an acquired taste.
02:55Mmm.
02:59Mmm.
02:59Okay lang.
03:00Mm.
03:01Pampalakas naman daw yan.
03:02Hahaha.
03:03It's okay.
03:16Oh!
03:17Yeah!
03:22Oh!
03:25Okay!
03:25Pagpagsubok na kinakaharap ang mga magsasaka rito, ang kakulangan na makatutuwang sa pagsasaka.
03:34Ayon sa datos, mahigit kalahati ng mga magsasaka sa South Korea ay nasa edad 65 pataas.
03:42Are less and less young people working in farming in this community?
03:48Yes, regardless of those coming back to live in the villages, there is still a lack of labor force
03:54and it makes it real difficult for us during the harvest season.
04:03Para mapuna ng kakulangang ito, dumarayo sa South Korea ang seasonal workers mula sa ibang bansa,
04:11kasama na ang Pilipinas.
04:14Kamusta kayo?
04:17Magandang umaga.
04:19Good morning.
04:21Kamusta? Picture na agad.
04:23Pinoy na Pinoy.
04:29Isa si Harry sa mga Pinoy na nagtatrabaho sa tomato farm na ito.
04:35Galing siyang maragon doon, Cavite.
04:38Anong ginagawa mo ngayon?
04:40Nagtatanggal po tayo ng dahon para po masikatan po siya ng araw.
04:45Kasi po, pag hindi po siya masikatan ng araw, hindi na po siya mamumula po.
04:51Sa laki nitong taniman, kaya mo bang gano'ng katagal bago mo matapos yung isang hilerang ganito?
04:59Isang hilerang po na maabot po sa akin ng isang oras.
05:03Isang oras na?
05:04Isang oras po. Isang ganito po, isang oras. Pagtanggal lang po lang dahon.
05:08Kala ko mas matagal. Galing ha?
05:10Isang oras po.
05:12Kasi po, medyo may kaalaman na po tayo ng kaunti.
05:24Mga matatanda po yung mga naiiwan dito. Kailangan po nila na mas malalakas na pangangatawan.
05:29Ang magkakabataan, ganun.
05:31Para makakatulong nila sa kanilang pagsasaka.
05:34Sa pag-iikot mo ba, ano napansin mo? Maraming mga senior?
05:38Halos karamihan po nang nagsasaka dito. Halos senior citizen pa sa mga.
05:43Pero bukod doon, kasisipag po nila kahit matatanda na po sila.
05:47Oo, ano?
05:49Ang kababayan ni Harris na si Raymart, abalan naman sa pag-aani ng kamatis.
05:55Ano ba yung ano? Ano yung mga kinukuha mo na?
05:58Tulad po nito. Kulay po lang po. Harvestin ko na po siya.
06:02At itong ganito, yung medyo kahil, hindi pa.
06:07So, yung laki niya, hindi yun ang sukatan?
06:09Hindi po.
06:10Kasi pwedeng maliit, pwedeng malaki, basta pula na.
06:13Opo.
06:13I see. Okay. Okay.
06:16Ano ba yung mas masarap? Yung maliit o yung malaki?
06:19Mas masarap po yung maliliit po.
06:22Ah, talaga?
06:23Matamis po yun.
06:24Ganun.
06:25Pwede ba kayong kumain yan?
06:27Pwede po.
06:28Talaga?
06:28Opo.
06:28Habang yung na-harvest?
06:29Opo.
06:30Wow.
06:31Fresh na fresh.
06:32Pampalipas po ng gutom po minsan.
06:34Talaga?
06:34Ano?
06:35Kung baga, hindi kayo pinagbabawalan na kumain?
06:38Hindi po.
06:38Tiro mo nga ako?
06:40Ganito po siya, sir.
06:41Pagka mag-harvest po tayo, yung kulay pula lang po.
06:45Kailangan po, sagad po dito sa tangkay.
06:47Ah, bakit kailangan sagad sa tangkay?
06:50Kasi po, pagka hindi po siya sinagad, matutosok po yung mga kamatis po.
06:57Ah, masisira.
06:57Opo.
06:58Ah, pak.
07:03Ito.
07:04Pwede na?
07:05Pwede na po.
07:12Actually, aminin ko sa'yo hindi ako may leak sa kamatis.
07:15Magugustuhan niyo po siya.
07:16Talaga?
07:16Opo.
07:17Okay, let me try.
07:25Ang sarap ah.
07:26Parang prutas lang talaga, no?
07:28Opo.
07:31Sa paglipas na mga taon, patuloy na pinapalawak ng South Korea ang kanilang seasonal worker program.
07:39Ang hangarin, hindi lang ang mga lokal na magsasaka ang makinabang dito, kundi pati ang mga dayuhang manggagawa.
07:51Young Koreans can bring new technologies and ideas and share them with Filipinos, while Filipino workers can earn income by
08:00working in Korea.
08:07Sa Mujo, mukhang napalapit na nga sa komunidad ang mga Pilipinong seasonal worker.
08:18Isa sa mga nagpapasalamat si Jomson Song, na may sarili rin sa kahan.
08:27We thank them very much because without them, the harvesting would not have been possible just by our labor alone,
08:34or it would have been very difficult.
08:40Madalas, ipinagahanda pa rao nila ng healthy na pagkain ang mga manggagawang Pinoy.
08:48They enjoy eating kimchi.
08:51They eat well when we make Korean food for them, which is why they're lovely.
08:59Pero hindi lang sa bukid nararamdaman ang hamon ng pagtanda sa South Korea.
09:05Sa buong bansa, isa na sa bawat limang mamamayan ay edad 65 pataas.
09:12At habang dumarami sila, mas marami rin ang mga nangangailangan ng alalay.
09:4597 years old na si Jungho Yeo.
09:51Pero wala pa sa kanyang bokabolaryo ang maging homebody.
10:05Korean War veteran si Lolo Yeo.
10:08Ang paborito niyang tambayan, isang maliit na park, malapit sa kanyang bahay.
10:28Noong kabataan niya, mahilig daw si Lolo Yeong mag-swimming, hiking, at iba pang ehersisyo.
10:36Pero ngayon, may mga pagbabago na siyang nararamdaman sa kanyang katawan.
10:44Nowadays, I do have some issues in my joints and with my blood pressure.
10:48But other than that, I am very healthy.
10:51I feel healthy.
10:56Pero hindi lang ang katawan niya ang nagbabago, pati rin ang kanyang paligid.
11:06I used to have a lot of friends around the neighborhood.
11:09But unfortunately, most of them have passed away.
11:17Sa kabila ng kanyang edad,
11:21mas gusto pa rin ang Korean War veteran na manirahan sa sarili niyang bahay.
11:27I feel much more comfortable staying in my own place.
11:31I don't see a reason why I need to go to a nursing home when I have my own house.
11:41Pero may mga bagay nang, kailangan niya ng alalay.
11:49Buti na lang, may regular na dumadalaw sa kanya.
11:55Si Ye Jong Choi, isang welfare officer,
11:58ang bumibisita kayang dalawang beses sa isang linggo.
12:10Bukod kay Yeong, may mahigit sampung matatanda pa ang kanyang inaalalayan.
12:19She comes to my house and she greets me and she cleans up the house,
12:23which is very helpful.
12:26And whenever I need to go to other places,
12:29she always accompanies me.
12:32So I cannot thank her enough.
12:37At hindi lang mga gawaing bahay ang inaasikaso ni Ye Jong.
12:43Mahalaga rin sa kanyang trabaho
12:44ang simpleng pakikipagkwentuhan
12:47sa mga veterano.
12:51The main job is to listen to their past war history.
12:57I empathize with what they say.
12:59I listen and listen repeatedly.
13:10When they say thank you, that motivates me.
13:15I want to do something meaningful for the Korean veterans
13:19because they sacrifice their lives.
13:26Malaking bagay kay Lolo Yeong
13:28ang ganitong home visits.
13:33Hindi lang para may tumulong sa kanya,
13:37kundi para may makausap
13:38at makasama.
13:51Kung may mga senior citizen na gustong manatili sa sarili nilang bahay,
14:01ang iba,
14:03mas komportable sa isang nursing home.
14:07Isa na rito ang Suwon Veterans Nursing Home
14:09na pinatatakbo ng pamahalaan.
14:16Nakalaan ito para sa mga taong naglingkod sa bayan
14:20at ang kanilang pamilya.
14:23How old are you?
14:2796 years old.
14:2996?
14:31Wow!
14:33You're still very strong.
14:34Thank you!
14:35Wow!
14:38Nakilala ko si Yon Tae Kim,
14:40na isa ring veterano ng Korean War.
14:44Nasugatan siya sa kaliwang braso noong digmaan.
14:47Kaya hanggang ngayon,
14:49hindi pa rin niya ito maitaas ng maayos.
14:53What brought you to this nursing home?
14:59When you become my age,
15:01you need help from other people.
15:06Dito sa nursing home,
15:08may mga taong nakaalalay sa mga senior citizen
15:10sa pang-araw-araw na gawain.
15:14Mula sa pagkain at pagligo
15:17hanggang sa pangangalaga ng kalusugan.
15:25May pasilidad din
15:27para sa physical,
15:30psychological
15:31at occupational therapy.
15:37At may mga lugar
15:38kung saan sila pwedeng magpahangin
15:42at magpa-araw.
15:48They will always be there
15:50when you need them
15:52and anytime there's an emergency.
16:00Pero higit sa physical na kalusugan,
16:03pinahahalagahan din dito
16:05ang emosyonal na pangangailangan
16:06ng mga residente.
16:15We also prioritized
16:17helping the elderly find stability,
16:20experience joy in life,
16:22and stay motivated
16:23compared to living on their own.
16:29What is it like
16:31to live in a place
16:33with your fellow veterans
16:35and senior citizens?
16:37Do you like interacting
16:39with everyone?
16:42And does that help you also?
16:45I'm very grateful
16:47and I'm very pleased
16:48to have fellow war veterans
16:49and seniors here
16:51in this nursing home together.
16:56Thank you so much.
16:57Sa pagbisita ko dito
16:59sa nursing home,
17:00hindi mo maiwasang isipin
17:01yung sarili mong pagtanda.
17:03At kung talagang
17:05wala kang ibang mapupuntahan,
17:07magandang isipin na
17:08may ganitong klaseng pasigedad
17:10na binapatak po,
17:11sinusuportahan ng kumpayan.
17:13Sa totoo lang,
17:14medyo nakakaingit.
17:16Sana meron din sa atin.
17:18Pero hindi naman lahat
17:20ng nakatatandang veterano
17:21ay nangangailangan na
17:22ng ganitong klaseng pag-aaruga.
17:32Para sa iba,
17:33malaking bagay na may
17:35sarili silang tambayan.
17:39Para mag-ehersisyo,
17:41maglibang,
17:44at makisalamuha sa iba.
17:50Pinisita ko ang
17:51Yongsan Veterans Hall sa Seoul.
17:55Wow!
17:57Kompleto ang facilities.
18:01Papasubo ako dito.
18:16Uuuuuh!
18:18Agis to ah.
18:19Papasexy.
18:21No.
18:22No?
18:23It's good.
18:25It's nice.
18:29Sa mga mahilig mag-table tennis,
18:31may makina.
18:33Para sa mga gustong
18:34mag-practice ng solo.
18:36Wait!
18:38Ah!
18:45Ah!
18:46It's hard!
18:50It's hard!
18:51So hard!
18:54Meron din silang sariling
18:56version ng billar dito
18:57na walang bulsa
18:58ang namesa.
19:01Masubukan nga.
19:11lucky, lucky, lucky, lucky, very lucky.
19:20Bukod sa exercise at mga laro,
19:22may mga klase rin sa calligraphy,
19:25pagkanta, at iba pa.
19:28Hindi ka talaga mababa to.
19:34Many of those who participated in wars
19:37or served in the military
19:38have some form of disability
19:41or not in the best of health.
19:44They can openly use this place
19:46to engage and socialize
19:48with other people.
19:50It's all provided free of charge
19:52and this is possible
19:53because of the support
19:55from the local governments
19:56and the districts.
20:00Pero may isa pang paraan
20:02ng pag-aaruga sa mga senior
20:05na sinusubukan sa South Korea ngayon.
20:10At may kinalaman nito
20:12sa mga aktibidad
20:13na nakita natin
20:14sa simula ng kwento.
20:16Sinong mag-aakalang
20:18ang mga gawain sa bukid
20:21may ipapapalang pakinabang.
20:27Healing Agriculture
20:28ang tawag dito.
21:00Ang mga simpleng aktibidad
21:02ng pagtatanim,
21:04pag-aani,
21:05pag-ahanda ng mga prutas,
21:08maaari raw makatulong
21:10sa kalusugan ng mga lumalahok.
21:15Ang agrikultura bilang therapy
21:18seryosong isinusulong ngayon
21:20sa South Korea.
21:27Through activities such as
21:29growing and harvesting plants,
21:31interacting with animals,
21:33and experiencing rural landscapes
21:36and food,
21:38participants can improve
21:40their psychological well-being,
21:42engage in physical activity,
21:44and enjoy social interaction.
21:52Sa halip na produksyon lang
21:53ng pagkain ng layunin,
21:56ang agrikultura,
21:58mas marami raw
21:59pakinabang sa tao,
22:01at hindi lang senior citizens
22:03ang pwedeng makinabang dito.
22:09The general public
22:11can participate in these programs
22:13for just a few hours
22:14or a few days,
22:16helping them relieve stress
22:17before returning
22:19to their normal lives.
22:36Pero paano nga ba malalaman
22:38kung epektibo
22:39ang healing agriculture?
22:41Aba,
22:43pinag-aaralan talaga ito.
22:47Nakatawag sa aking pansin
22:48ng isang brain scanning device.
22:55May papakita raw dito
22:57kung ano ang naidudulot
22:58ng pagsasaka
22:59sa utak ng tao.
23:06We compared how the brain functions
23:09when people look at a building
23:11or a plant.
23:12When they look at plants,
23:14the part of the brain
23:15that recognizes something pleasant
23:17or relaxing lights up.
23:22Nang subukang amuyin ng researcher
23:24ang dahon ng eucalyptus,
23:26nag-iiba
23:27ang kulay ng kanyang utak
23:29sa monitor.
23:31Confirmed!
23:33Nakakarelax
23:34ang mga halaman.
23:42Sinusuri rin nila
23:43kung paano gumagalaw ang katawan
23:45habang nagtatanim.
23:48Dahil para sa mga nakatanda,
23:50mahalagang manatiling aktibo.
23:57Ang paglahok sa agrikuntura
23:59kahit mga simpleng aktibidad lang,
24:03may nasusukat daw na binipisyo
24:06sa talas ng utak
24:07at liksi ng pangangatawan
24:09ng mga lumalahok.
24:32sa kanilang patuloy na pagsasaliksik,
24:36umaasa ang mga researcher
24:38na lalo pa nilang maintindihan
24:39ang mga benipisyo
24:41ng healing agriculture.
24:43Lalo itong nagiging mahalaga
24:44habang tumatanda
24:46ang kanilang populasyon.
24:52Partikular sa mga veterano
24:54na karaniwang nakaranas
24:55ng matinding trauma.
24:59It's not just about
25:01providing monetary compensation,
25:03but also about
25:04providing different kinds of support
25:06at different stages
25:08of the veterans' lives.
25:11We believe that the best way
25:13to honor and respect veterans
25:19is to care for them
25:20in a holistic manner.
25:52Iba man ang sitwasyon natin
25:54sa Pilipinas,
25:55may mga hamong kinakaharap
25:57ang South Korea
25:58na pamilyar din sa atin.
26:03Paano nating tutulungan
26:04ang mga nakatatanda
26:07para manatili silang malusog,
26:11aktibo
26:13at masaya
26:15hanggat kaya.
26:20Marami pang dapat
26:21pag-aralan
26:22sa mga programang
26:23kanilang sinusubukan.
26:25Pero may mahalagang paalala
26:27ang kanilang mga kwento.
26:30Sa ating pagtanda,
26:32hindi lang dapat
26:33pamilya ang nakaalalay,
26:37kundi
26:38ang buong lipunan.
26:43Magandang gabi!
26:44Ako si Ato Maraulio
26:47at ito
26:48ang eyewitness.
26:50man doing so far lähes.
26:57areung ni
26:57o kapi
26:57she
26:57on
27:01or
27:03pang
27:20an
Comments