Oynatıcıya atlaAna içeriğe atla
  • 6 dakika önce
Yüksel Okşak 2027 maaş zam beklentilerini değerlendirdi

Kategori

🗞
Haberler
Döküm
00:00Sevgili seyirciler, Ankara kulislerinde 2027'nin zam oranları konuşulmaya başlandı.
00:05Asgari ücrette %30'lar, emekli de %10'lar masada.
00:09Peki bu rakamlar cebe girmeden kiraya, markete ve ulaşıma nasıl yansıyacak?
00:14Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Doçent Doktor Sayın Yüksel Okşak'la
00:18milyonların cebindeki gerçek hesabı konuşacağız.
00:22Sayın Okşak yayınımıza hoş geldiniz.
00:25Merhabalar, hoş bulduk. İyi yayınlar.
00:27Çok teşekkür ediyorum.
00:28Hocam, kulislerde asgari ücret için %30, emekli için %10 bandı konuşuluyor.
00:34Sizin pencerenizden masadaki en gerçekçi senaryo hangisi?
00:38Sürpriz bir refah payı beklemeli miyiz?
00:41Tabii bu tartışma aslında vatandaşın ay sonunda elinde kalan gelir üzerinden değerlendirme yapmak lazım.
00:49Yani burada geçmişte biliyorsunuz yoğun bir enflasyon yaşadık.
00:54Yaşamaya da devam ediyoruz.
00:55Hem ne kadar aylık bazda zaman zaman gevşemeler görsek de bu enflasyon karşısında geçmiş fiyat artışlarını ne kadar karşıladık?
01:04Sorulardan bir tanesi bu bence.
01:06İkincisi yeni ücretin hangi ihtiyaçlara cevap vereceğini ortaya koymamız lazım.
01:12Yani yapılacak olan zam hem emeklide hem asgari ücrette neleri karşılayabilecek?
01:16Bir de yıl içerisindeki aşınmayı telafi edecek miyiz?
01:21Çünkü buradaki dikkat çekmemiz gereken noktalardan bir tanesi o ya ya be.
01:25Yani yıl içerisinde zaten enflasyon gelirleri eritiyor.
01:29Biz önce onu telafi edeceğiz.
01:31Yani aslında sıfır noktasına gelmemiz gerekiyor önce.
01:33Ondan sonra da yıllık artışı konuşmamız gerekiyor.
01:36Meselenin bu kısmı çok atlanıyor.
01:38O yüzden 16 Kasım itibariyle yani bugün itibariyle aslında 2027 ücret ve aylıkları malumunuz henüz daha netleşmedi.
01:47Ama 2026 net asgari ücrete baktığımızda orada 28.075 lira var.
01:51Bir rütte de 33.000 liraya tekabül ediyor.
01:54Kanundaki en düşük emekli ödeme aylığımızsa biliyorsunuz 23.552 lira.
01:59Şimdi bu özellikle emekleri ilgilendiren rakam bütün emeklerin kök aylığının aynı olmadığını bize net bir şekilde gösteriyor.
02:06Şimdi kamuoyunda tartışılan rakamlar üzerinden gidelim mesela.
02:10%25'lik bir artış öngörülse mesela asgari ücrette yeni rakam ne oluyor?
02:15Burada 35.000 liraya tekabül ediyor.
02:17%30 yapsak 36.500 lira civarı bir rakama tekabül ediyor.
02:23Yine %33'ler çok konuşuluyor.
02:26%35 de konuşulmakta %35 olduğu zaman da 37.000 Türk lirasına tekabül edebiliyor.
02:31Evet 37.900 lira civarı bir rakama tekabül ediyor.
02:34Tabii burada hani kalan aylardaki enflasyon onun da bizim için önemli ama
02:39hani burada refah payı artışı gelir mi gelmeli.
02:43Bu çok net zaten.
02:44Yani bunu biz birçok yaptığımız toplantılarda ya da işte yayınlarda yazdığımız yazılarda da söylüyoruz.
02:52İlave bir refah payı zaten o enflasyondaki aşınmanın bize hem kaybı telafi edecek hem de toparlanmasına yardımcı olacak.
03:00Bir de hani kök aylık meselesini de tartışmaya açmak lazım.
03:04Yani bir dönem tartışıldı bu.
03:05Sonra bir miktar yine gündemden düştü ama hani burada yasal taban aylık üzerinde bir kök aylık meselesini yarattığı sıkıntı var.
03:15Onu da dikkate almak lazım.
03:17Ama hani gelirin ne kadar eridiği bizim için çok önemli.
03:20Yani biz bunu real değişim diye iktisatta ifade ediyoruz.
03:23Yani bir artı nominal gelir artışını siz eğer bir artı fiyat artışına bölerseniz yani matematiksel olarak izleyiciler kolay anlasın diye
03:31söylüyorum.
03:32Yani Ekim ayı itibariyle diyeyim ben size çünkü Ekim enflasyonu en son açıklandı.
03:36Fiyat artışımız 27.57.
03:38Yıl başındaki fiyat düzenine baktığımızda yıl boyunca 28 bin lirada kalan asgari ücretinin Ekim ayı sonundaki real aslında karşılığı 22
03:47bin lira oluyor.
03:48Yani 28 alan biri 22 bin liraya gerilemiş oluyor.
03:51O yılki enflasyondan ötürü.
03:53Dolayısıyla satın alma gücü kaybı burada yüzde 21.58.
03:58Neredeyse yüzde 22'lik bir yıl içerisindeki kaybı var zaten.
04:01Hani biz yüzde 30-35'leri konuşuyoruz ya zaten bunu 22'si yıl içerisindeki kayıptan oluşuyor Yahya Bey.
04:08Ekim'e kadar.
04:09Hani bunu Kasım aralığı da eklersek yani 2 aylık enflasyonu da eklersek bu çok büyük bir rakam olmaz ama 22
04:14.5 gibi kabaca gelen aylık enflasyonları da düşünürsek yaklaşık bir kayıp var.
04:20Dolayısıyla satın alma gücündeki bu kaybı bir kere doğru hesaplamak ve ortaya koymak lazım.
04:25Onun üstüne bir şeyleri inşa etmek lazım.
04:27Yani refah artışı ya da hani yüzdelik bir artış gibi bir başka ayrım daha var izleyicilerin dikkatine sunmakta fayda görüyorum.
04:35Burada 2026 asgari ücreti mesela 2025'e göre yüzde 27 bir artışa tekabül etmişti.
04:41Yani yüzde 27'lik bir artışla bugünkü 26 rakamına gelmişti.
04:452026 rakamına.
04:46İlk 10 ayda Yahya Bey 2026'ın ilk 10 ayında 27.52'lik bir fiyat artışıyla hesapladığımızda yani bunu karşılaştığımızda
04:55zaten binde dörtlük bir eski asgari ücretin de altında kalma durumu söz konusu oluyor satın alma gücü açısından.
05:03Dolayısıyla bu iki oran yani 2025'den 2026'ya geçişteki kaybımızın bir miktar üstünde yeni bir kaybımız söz konusu 26'dan 27
05:12'ye geçerken.
05:13Dolayısıyla hani emeklilerde özellikle yılın tamamında tek bir sabit maaş varmış gibi davranmak mevcut enflasyonuz koşullarda çok mümkün değil.
05:23Hani burada Temmuz'da bir artış yapıldı.
05:25Yani 23.552 taban aylık ödemesinin haziran sonu fiyatları itibariyle yani ekip sonunda baktığımızda 21 bin liralara geliyor.
05:34Orada da bir aşınma oluyor enflasyondan kaynaklı.
05:36Dolayısıyla buradaki kayıp da emekli için son yapılan ara artışa rağmen %7.65'lik bir kayıp var.
05:44Dolayısıyla bu kayıpların telafisini doğru bir şekilde dile getirmek ve izah etmek gerekiyor.
05:50%30 zam üzerinden mesela bir matematik yapsak %30'luk bir zam bize ne kadarlık bir refah artışı sağlar diye baktığımızda
05:58bir kere Merkez Bankası zaten kendi raporu var.
06:0112 Kasım'da biliyorsunuz enflasyon raporu açıklanmıştı.
06:04Orada yıl soru tahmini bize %29.5'ti bizim.
06:0813 Kasım'da yayınlanan ankette piyasa katılımcıları anketinde piyasa katılımcıları zaten %30 bir enflasyon bekliyor.
06:14Birincisi Merkez Bankası'nın tahmini ikincisi de piyasanın beklentisi.
06:18Dolayısıyla 2026 sonunda eğer bizim enflasyonumuz tıpkı piyasa beklentisi gibi olursa yani %30'da yılı kapatırsak 30.3 cüsür diyelim 30
06:28.04 olabilir bu 30.05 olabilir çok önemli değil.
06:32Ocak 2027'deki ücret artışının bir kere 2026 yılına göre karşılaştırmasını şöyle yapabiliriz.
06:38Eğer %25'lik bir zam senaryosu konuşacaksak o zaman yeni ücret 35.000 liralara gelir.
06:45Yıl sonu enflasyon böyle olursa yine sizin beklenti diye ifade ettiğiniz o %35'lik bir zam gelirse o zaman da
06:52rakam yeni ücret 37.900-1.000 liralara gelmiş olur.
06:57Burada önümüzdeki ayların enflasyonları bizim için çok kıymetli olacak.
07:01Geçim sıkıntısının iktisadi açıklaması bizim için çok kıymetli olacak.
07:06Yani enflasyon teknik olarak aylık bazda düşüyor olabilir ama bizim için burada önemli olan özellikle aşağıda kalmış gelir gruplarının yani
07:15asgari ücretinin, emeklinin, eşçi emeklisinin hayat standardı açısından tüketim çeşitliliği açısından nereye geldiği çok önemli.
07:23Şimdi biz kişinin gelirini bölüyoruz Yahya Bey biliyorsunuz bunun bir kısmı zorunlu ihtiyaçları karşılayan bir gider oluyor.
07:30Ne bu zorunlu ihtiyaçları?
07:31Gıda gibi, temizlik gibi çeşitli alanlar.
07:33Şimdi bunun toplam maaş içerisindeki yüzdesi bizde her geçen yıl arttı.
07:39Dolayısıyla biz aslında sabit gelirlerin özellikle düşük sabit gelirlerin yani emekli ve asgari ücretli gibi sabit gelirlerin toplam maaşının içerisindeki
07:48zorunda harcamaları payı her geçen gün arttığını görüyoruz.
07:51Bu da tüketim çeşitliliğini onlar için daha zor hale getiriyor.
07:55Herkesin anlayacağı dilde söyleyelim et yerine örneğin insanlar ucuz gıdaya yöneliyorlar.
08:01Yönelmek zorunda kalıyorlar.
08:03Maaşlarının büyük bir kısmını eriyerek kaybettikleri için yani yaşam maliyeti dediğimiz şeyin aslında literatürdeki telafi edici gelir yaklaşımı tam olarak
08:12bize bu soruyu soruyor.
08:13Yani aynı refah düzeyini korumak için yeni fiyatlara ne kadar ilave yapmak gerekiyor soru işareti.
08:21Esas soru bu bence.
08:22Yani bundan 3-5 yıl önce böyle bir enflasyon sürece girmeden önce sabit gelirli ve asgari ücretli örneğin yaşam standardı
08:30neyse yani maaşının yüzde kaçı kiraydı?
08:33Yüzde kaçı zorunlu harcamalardı?
08:35Yüzde kaçı hayati harcamalara gidiyordu?
08:37Eski fotoğrafa eğer biz asgari ücretli ve emekliyi döndürebilirsek o zaman gelir kayıplarının tamamını telafi etmişizdir diye ifade etmek lazım.
08:48Uluslararası karşılaştırmalar da var.
08:50Yani burada Türkiye'nin durumu hani çok bu anlamda çok negatif diyemeyiz ama bizden çok daha iyi durumda olan ülkeler
08:57de var.
08:58Yani 2025 yılı...
08:59Sayın hocam çok özür diliyorum.
09:01Virgül koymak gerekiyor.
09:03Ankara'ya gideceğiz.
09:04Cumhurbaşkanı Erdoğan bir konuşma yapıyor.

Önerilen