• 15 dakika önce
Sanatçı Fatoş İrwen, Zilberman'da gerçekleşen Rû Bİ Rû sergisini T24'e anlattı.

Sanatçı Fatoş İrwen ile Rû Bi Rû ve Sûr sergilerinin kavramsal arka planını ve güncel sanat dünyasının dinamiklerini konuştuğu söyleşide İrwen; belleği, mekanı ve direnci sanatına nasıl taşıdığını anlatırken, hem Türkiye’deki hem de uluslararası alandaki güncel sanat ortamına dair çarpıcı değerlendirmelerde bulundu.

T24'e abone olmak için tıklayın: https://t24.com.tr/abonelik
T24 YouTube kanalına abone olmak için tıklayın: https://bit.ly/3sQke2C
Diğer Videolar İçin Tıklayın: https://t24.com.tr/video
Ayrıcalıklardan yararlanmak için bu kanala katılın: https://www.youtube.com/channel/UCun2Dl8daN--PBivgQJZn_w/join

T24 ► http://www.t24.com.tr/
Instagram ► https://www.instagram.com/T24comtr
Facebook ►https://www.facebook.com/T24comtrr
X ► https://x.com/T24_com_tr
TikTok ► https://www.tiktok.com/@t24comtr
Bluesky ► https://bsky.app/profile/t24.com.tr
Döküm
00:00Romantize etmeye çok karşıyım ben bu durumu.
00:02Bu canlılarla ilişkilenme hali çok organik ve doğal bir şekilde ilerledi.
00:09Son dönemlerde çok fazla ekoloji temelli meseleler konuşuluyor.
00:14Öyle bir yerden bakmayı red ediyorum açıkçası.
00:16Turlar arası yararşinin yıkıldığı ekolojik bir yerden bakmıyorum diyorsun.
00:21Daha çok yaşam direnci, hayatta kalma.
00:24Saçlarımı yediğim bir takım işlerim var mesela.
00:26Ben bütün bu politik yaklaşımların biraz estetize edildiğini de düşünüyorum.
00:32Benim şansım bunu küratörsüz yapmak.
00:38Feminist hareketle gerçekleşen bir şey olmadı.
00:42Bu biraz kendi çocukluk hikayelerim, annemin ya da etrafımdaki sur içindeki kadınlarla beraber gelişen bir şey.
00:50Bu kadınların her biri feminizmle tanışmadan da bir direnç gösteriyorlardı.
01:03T24 stüdyosundayız ve bugün konuğum sanatçı Fato Şirvan.
01:07Fatoş davetimi kabul ettiğin için çok teşekkürler.
01:09Hoş geldin.
01:10Hoş bulduk. Ben teşekkür ederim.
01:12Sohbete son serginin ortaya çıkış süreciyle başlamak istiyorum.
01:16Rubiru'nun nasıl doğduğunu anlamamız açısından bir önceki sergin sur sergisinden bize bahsedebilir misin?
01:232023 tarihli sur sergisi ve o sergi aslında hep isim olarak karıştırılır.
01:31Sur, Diyarbakır Sur vs.
01:34Aslında üstüde bir şapka var.
01:36Evet, doğup büyüdüğüm bir yer aynı zamanda.
01:37Ama ben bu ikili şeyi çok seviyorum.
01:40Aslında bu İsrafil Meleği'nin üflediği sur, oradan yola çıkarak yaptığım bir iş.
01:46Ve Diyarbakır'da ve bütün o Mezopotamya'daki bütün bölgelerden topladığım bitkiler ve topraklarla başlayan bir sergiydi.
01:57Ağırlıklı ensalasyondan oluşan bir sergi.
02:00Merkezinde gene Zaman Hasadı isimli bir ensalasyonum var.
02:05Bu pamuk koçanlarını cezaevindeki kadınların saçlarının saçlarıyla doldurduğum.
02:12Aynı zamanda tepeden oraya yüzeye yansıyan Dicle Nehri, uçuşan kuşların gölgeleri şeklinde bir ensalasyonla oluştu o sergi.
02:25Daha çok bizim coğrafyanın sistemle, sömürgeyle ve benzeri iktidar mekanizmalarıyla olan ilişkisini düşünerek oluşturduğum bir sergi oldu.
02:41Toprak ağırlıklı bir sergiydi.
02:42Çünkü 40 tane tuvalin de yer aldığı, ensalasyonla beraber yere dökülen topraklar ve epey bir sonra kendiliğinden o toprakta filizlenen
02:54bitkiler de görmüş olduk o süreçte.
02:57Videolarla devam eden birazcık çok katmanlı bir sergi oldu o sergi.
03:03Çünkü bu sergiyi yaparken de, o sergiyi yaparken de biraz kendi tarihsel sürecimizi aslında gözden geçiriyorum.
03:12Hem kişisel alanımdan hem de o sosyolojik meseleler üzerinden.
03:17Bunlar çok iç içe geçen konular olmaya başlıyor.
03:20Dolayısıyla rubiru sur sürecinde aslında kafamda şekillenen bir işti.
03:27Yani tarlada işçi gibi o hasat ederken pamuk bitkilerini bir yandan oradaki arazilerden dikenleri toplamaya başladım.
03:36Çünkü dikenler benim hayatımda çok önemsediğim bir bitkidir.
03:42Malzeme diyemiyorum.
03:43Çünkü her zaman malzeme demekten kaçınıyorum.
03:46Çünkü malzeme demek biraz böyle ticari bir anlamı vurguladığı için oradan kaçınmaya çalışıyorum.
03:52Şeyde böleceğim ama hani fiziksel bir ilişki de kuruyorsun.
03:55Aslında malzeme derken onlarla kendi kişisel hayatından bütün malzemeler sergiden de dikkatimi çeken bir şey.
04:02Evet doğrudan bir ilişki var.
04:04Hiçbir dolaylı yola girmeden çünkü yaşadığım yer, büyüdüğüm yer,
04:08bütün oradaki meseleleri çok yakından içinde olarak yaşadığım bir bütün aslında.
04:16Sur sergisinde aslında bir adalet talebi, bir yüzleşme talebini zikreden bir yerde duruyor sur sergisi.
04:24Çünkü fakat biraz o insanın kendi insan olma halini de sorguladığım bir sergiydi.
04:31Çünkü biz yüzleşmeyi ya da hesaplaşmayı mahşer alanına bırakıyoruz.
04:35Yani o radikal demokrasi dediğimiz şeyi bir mahşer alanında hayal ediyoruz.
04:42İşte insanlar sur burusu öter, insanlar ölür, bir daha öter, dirilir bütün canlılar.
04:48Ve yan yana artık hesap günü gelmiştir diye bu hikayelerle büyüdüm ben aslında.
04:53Dolayısıyla eskiden beri sorduğum bir sorudur.
04:57Neden bu bilmediğimiz bir yere hapsediliyor?
05:01Yani bugün politik anlamda da mücadele verdiğimiz bir noktadayız ya.
05:05Hani hesaplaşılmasını istediğimiz pek çok şey var.
05:10Sur'da aslında şunu dedim ya sürekli o boru ötüyor, o sesi duyan hani niçevari, duyan kulaklar lazım der ya.
05:17Biraz öyle bir yerden ve toprakla oranın o coğrafyanın kokusunu, toprağını, bitkisi, yaşamını ta işte Berlin'e taşıdığım.
05:29Ama Berlin izleyicisinin de aslında kendinden çok şey bulduğu bir sergiye dönüştü.
05:35Aslında burada baktığımızda sur aynı zamanda yıkılan bir sur.
05:40Bu bir taraftan da teolojik bir gönderme ile kıyamet gününe de işaret ediyor İsrafil'in borusuna gönderme yaptığı için.
05:48Peki oradan Rubiru'ya gelirsek.
05:51Rubiru biraz kıyam düşüncesi üzerinden de ortaya çıkıyor.
05:55Yani ikinci borunun öttüğü zaman ama mahşerde toplaşma.
05:59Bu toplanmada Rubiru yüz yüze anlamına geliyor Kürtçe'de.
06:03Yüz yüze gelmek aslında bütün türler arası bütün hiyerarşinin de yıkıldığı, herkesin bir araya toplandığı ve hemhal olmak üzerinden mi
06:13daha çok yoksa bir hesaplaşma, bir oradaki adalet arayışıyla bir hesaplaşma üzerinden mi bağlamını kuruyorsun?
06:20Aslında daha çok hesaplaşmak üzerinden o bağlamı kurmaya çalışıyorum.
06:26Çünkü o hikayeler zaten hiçbir işlevi olmadan hayatımızda yer alıyor.
06:31Ve biraz bize anlatılanlarla bu süreçte bir araya getirmek istedim.
06:36Yani gerçek bir yüz yüzelik gerekiyor.
06:39Radikal bir yüz yüzeliği biz bu hayatta gerçekleştirebilir miyiz?
06:44İstanbul gibi, Türkiye gibi bir yerde yapmak benim için o daha anlamlıydı o nedenle.
06:48Çünkü ilk sergiye gelenler bir şekilde ilk başta kafaları karışıyor.
06:53Onu da çok seviyorum o kafa karıştırma hali.
06:56İşte o yıkılan surun yerine yeni inşa edilen yere baktıkları zaman
07:01aa ne güzel diyenlerle de karşılaştım.
07:05Burası acaba bir cezaevi mekanı mı diyenlerle de karşılaştım.
07:08Çünkü o kadar dünyadan habersiz insanları da çekme potansiyelini görmek beni açıkçası heyecanlandırdı.
07:17Evet bir hesaplaşmak derdin olduğu yerde, bütün bu adalet arayışının,
07:23bütün bu problemin olduğu yerden bir araya gelmek çok gerçekçi kılıyor.
07:28Ben biraz da ilk bu kıyam düşüncesiyle ve o mahşer günü dediğin ve herkesin bir araya toplandığı işini
07:37en çok, en açık şekilde anlatan Jiyan-ü Jiyan hayat ve hayat işinden biraz söz etmeni istiyorum.
07:44Cezaevi sürecine o dönemde yaptığım bir iş miydi o Jiyan-ü Jiyan?
07:49Ve bir hani flora üzerinde o zemine yayılmış iki insan bedeni diptik bir çalışmadan bahsediyoruz.
07:56Biraz bu işinden bize bahsedebilir misiniz?
07:59Orada bütün bu durumun üzerine bütün aslında görkemiyle, o bedensel görkemiyle yükselen iki kadın var.
08:07Ve o iki kadının birbirini işaret ettiğini görüyoruz.
08:10İşaret parmağıyla.
08:11Dolayısıyla bu da aslında çok eski bir hikayeden yola çıkarak yaptığım bir işti.
08:18Cezaevinde kendi çarşaflarımı işledim ama mesele daha eski.
08:23Ben hiç unutmuyorum çocukken ibadet ettiklerinde babam işaret parmağını koyardı.
08:29Sağ elinin işaret parmağı böyle uzun durur.
08:32Ve sormuştum hani bu ne demek yani secdeye vardığın yeri işaret ediyor,
08:37işte kıbleyi işaret ediyor ve sağ el parmağı.
08:41Bu benim kafamın bir köşesinde durmuştu aslında.
08:44Ve o işaret etme meselesi zaten benim biraz takıntılı da olduğum bir mesele.
08:50Çünkü birini de işaret edersiniz.
08:52Bir parmak sallama meselesi de hep bir şeye gelir, aklıma gelir.
08:56Bir de bir türlü iktidarla bir ilişki kurarak.
08:59Evet. Ve sonrasında işte sanat tarihinde Tanrı'nın eli meselesi vardır mesela.
09:05Benim çok etkilendiğim işte Mikel Anjı'nın yaratılış hikayesi.
09:09Bana göre o İslami hareketle Hristiyanlığa ait olan o Tanrı'nın eli meselesi ben çok ayrı düşünmediğim iki mesele bir
09:21araya gelmiş oldu.
09:23Ve cezaevinde bunu yaparken de ben iki kadının birbirini işaret etmesi fikrine dönüştürdüm.
09:29Onun aslında iki kadının birbirine şahitlik etmesi, iki kadının birbirini yükseltmesi, birbirine tanık olması haline.
09:37Dolayısıyla en çok feminist bir yerden bir bağ kurmuş oluyoruz.
09:41Hem de bütün o yaşamı, görkemiyle, bütün o iktidar mekanizmalarının altta erimesiyle, ayaklarının altında,
09:47işte o bilgiye dair, iktidara dönüşmüş bilgiye dair, araçlara dair materyallerin zeminde, o ayaklar altında kalmasıyla yükselen bir hayat.
10:00Benim de o işinde dikkatimi çeken şey şuydu, sınırların, konturların saçlarla işlenmiş olması.
10:09Zeynep Sayın'la podcast söyleşinizde söylediğim bir şey var, bu dikkatimi çekti.
10:14Onu okuyacağım şimdi. Girdiğin kabının şeklini almak gibi dayatılan bir durum var diyorsun cezaevi için.
10:21Ama orada kendi sınırlarını, kendi saçlarınla, içinden üreterek kuruyorsun yine.
10:28Diğer yandan baktığımızda da elde fareler var.
10:31Fareler toplumsal anlamda çok istenmeyen ama yaşama direnci çok güçlü hayvanlar.
10:37Bir yandan diğer bütün hayvanlar, aslında tüm hayvanlar alemini de temsilen bir balık ve balıkçıl kuşunu görüyoruz.
10:45Orada aslında bir arada yaşamaları çok da zor olan.
10:48Biraz bunları açabilir misin?
10:50Oradaki ilgelerin üzerinde.
10:52Evet, aslında tıpkı surdaki gibi bütün o yaşam katmanlarının çok demokratik bir yere taşımaya çalışıyorum esasında.
11:02Böyle bir arzuyla hareket ettiğimi söyleyebilirim.
11:05Çünkü o konuşmada böcekler meselesini de biz çok konuştuk.
11:09Yani böyle zapt edilmesi güç varlıklar.
11:12Fare işte biraz insanların tiksindiği ve dokunmaktan kaçındığı varlıklar.
11:19Bu varlıklarla ilgili aslında benim ta çocukluğuma dair hikayeleri de taşımış oluyorum.
11:26Bu güncel olan durumlara.
11:29Dolayısıyla sorguladığım bir mesele.
11:31Bir kuşu çok severken bir fareden tiksinmek.
11:34Orada da çocuk aklıyla hep burada bir adalet sorunu var derdim.
11:40Bir de öyle bir ortamda büyüdüm ki bütün bu canlılar.
11:43Yani bizim evimizdi.
11:44Hayvanat bahçesi gibi bir yerdi.
11:47Ve bu canlılarla ilişkilenme hali çok organik ve doğal bir şekilde ilerledi.
11:53Yani romantize etmeye çok karşıyım ben bu durumu.
11:56Yani çünkü son dönemlerde çok fazla ekoloji temelli meseleler konuşuluyor.
12:01Öyle bir yerden bakmayı red ediyorum açıkçası.
12:04O çok romantik geliyor bana.
12:06Bu türler arası hiyerarşinin yıkıldığı yani ekolojik bir yerden bakmıyorum diyorsun.
12:11Daha çok hani yaşam direnci, hayatta kalma.
12:14Tabii.
12:14Girişte yerden göğe kadar olan işine bakalım.
12:18O işte ilk.
12:19Çok çarpıcı, girer girmez.
12:21Ve aydınlatma da aslında bir aralıkta bırakıyor.
12:25Ve gece ve gündüz arası bir aralıkta kalma halini.
12:28Sergini çok besleyen bir yerde olduğunu düşünüyorum.
12:31Yeryüzü ve gökyüzü aslında materyal olarak kaya çok sert.
12:36Ve bu iki kayanın arasında aslında çok daha kırılgan gibi görünen saçlardan örülmüş bir ip bir gerilim oluşturuyor.
12:45Adalet arayışını çok net bir şekilde görebiliyoruz orada.
12:48Yerden göğe kadar deyince biz zaten onu tamamlayabiliyoruz.
12:51Evet.
12:51Peki neden gökyüzü ve yeryüzü aynı materyalde sert ve bir kayak?
12:58Yani aslında sur sergisinde de yerle gök kavramı çok iç içe geçmişti.
13:03Yani işte o tarlanın gene o kıyamet meseleleri konuşulduğu zaman yerle gök birbirine girecek.
13:12Çok uç bir hayal kurmamızı da sağlayan anlatılarla karşılaşırız.
13:18Açıkçası yerle gök meselesi ta o zamandan beri bütün bu adalet arayışları,
13:27bu toplumsallık meseleleri, aynı zamanda direnç, bunlara karşı gösterilen direnç, direnme hallerini özetleyen bir duruma dönüştü.
13:38Gerilme sıkışma hissini de yaratıyor.
13:42Kesinlikle.
13:43Yani o gerilimi yaratmayı seviyorum.
13:45Gerek oradaki o ışık atmosferle gerek bu kadar güçlü ve nasıl diyeyim otraklı bir materyalle kırılgan bir materyali bir araya
13:57getirmeyi çok seviyorum.
13:59Çünkü o gerilimi bir bedenle verebilirim.
14:02Yani aslında orada bir bedenlerin buluşması, bir araya gelmesi var.
14:06Ve artık kuşkuya yer bırakmayacak bir yerden göğe kadar.
14:11Yani o taleplerimizi, o arzularımızı, o direnme kaynaklarımızı düşünürken bazen kaygıya düşebiliriz.
14:20Bütün bunlar olurken biz bu durumun neresindeyiz?
14:23Ya da acaba haklı mıyım, haksız mıyım?
14:26Çünkü iktidar ve bilgi sistemi biraz öyle işliyor.
14:30Yani sizi kendinizden kuşkuya düşürecek bir sürü argüman, bir sürü bilgi geçişine maruz kalıyoruz.
14:36Hem kırılganlığımla hem gücümle haklıyım demeyi tercih ettiğim bir durum çıkıyor ortaya.
14:44Bir de galibanın artık kalmadığı, haklıyım dediğimiz bir yerde.
14:49Haklıyım, evet kesinlikle.
14:50Böyle ilerledi o süreç ve o işi birazcık kendi coğrafyamın materyali, taşla,
14:59aynı zamanda direnişin neredeyse bütün dünyada sembolü olmuş bir taşla,
15:06aynı zamanda bir yapı malzemesiyle bir araya getirmek istediğim bir işte.
15:11Bir de özellikle girişe koymak istedim.
15:15Hani rubiru, yani salona ilk girildiği zaman insanlar o taşla karşılaşsın.
15:22Yani onunla bir selamlaşsın istedim.
15:23Evet, hemen arkasından da aslında bir requiem bizi karşılıyor.
15:27Hani o işinde farklı zamanların aynı düzleme çekildiği, üst üste bindiği
15:34ve bunu bir dere yatağı ile aslında o metaforu kullanarak yapıyorsun.
15:38Aynı zamanda kayıp zamanın içinde ismi taşıyor.
15:42Proust'ta bir gönderme var mı?
15:43Etkilendiğim bir yazardır Proust.
15:46Benim hayatımda beni en çok etkileyen isimlerden bir tanesidir.
15:51Bir gün belki o göndermeyi doğrudan bir şekilde yapacağım şekilde de hemhal olmak isterim.
15:57Ama bu, bütün bu meselelerimizle çok ilişkili bir yerden kayıp.
16:02Çünkü bir şekilde bütün o tarih, coğrafyaya ait her şeyin aslında görülmediği,
16:10ay kuytulara itildiği, artık sulara aktığı, karıştığı ve bir göz gözelik halini engelleyen bir durum var.
16:18Bütün o coğrafyaya dair konuştuğumuzda, bütün bu politik meseleler.
16:23Biraz oradan yola çıktı ve benim bu sur sergisinden sonra çok fazla seyahat ettim.
16:29Cizre, Hakkari, Sirt, Pervari, baya dağlık alanları.
16:35Ve o dağlar arasında botan çayını görürsünüz.
16:42Laciverte yakın bir renk süzülür oradan.
16:47Zaten Dicle benim için çok önemli.
16:50Dicle, botan, bütün bu dereler, nehirler, bütün bu olan biten her şey.
16:57Zaten kendiliğinden o kadar yoğun bir tarihi, kendi içinde gizleyen, barındıran bir yapısı var ki.
17:05Dere yatağı deyince zaten biraz da sular çekilmiş.
17:09Sular çekilmiş.
17:10Ama bir yatak yine bir anlamda hafızayı da taşıdığı için içeriden baktığım bir yerden.
17:17O işinde en çok etkilendiğim de izleyiciyi aslında başka bir açıya çekmesi.
17:22Hani bir video yerleştirme var ve senin sürü etin yukarıdan aşağıya, suyun üstünden aşağıya bakan ve sanki izleyici kuyunun altından
17:32bakıyormuş gibi başka bir perspektife çekiyor.
17:35Bunu aslında işlerinin çoğunda görüyoruz.
17:38Yani sürekli yer değiştiriyor.
17:40Tekinsizlik de yaratıyor.
17:42Yani konfor alanı sunmuyor.
17:43Uzun zamandır üzerinde çalıştığım bir ensalasyon.
17:47Üzerinde yüzlerce detay var.
17:49Heykeller, anı değeri taşıyan hayatımdan nesneler.
17:55O kadar çok detay var ki işte videolar var aralardan çıkar.
17:59Bir sergiyi kurgularken çıkmaz bir sokak gibi böyle hani girip illaki sizi geriye çekip sonra etrafından dolanabileceğiniz şekilde de kurgulamak
18:10beni çok heyecanlandırmıştı.
18:12Berlin'de de onu yaptım.
18:14Berlin'de şöyleydi örneğin ensalasyon var, mekanın işte şömineler var sırt sırta veren iki tane şömine ve iki videoyu şöminenin içerisinde
18:27göstermiştim.
18:29Aşağıda kalıyor ve insanlar sergiyi gezerken sobanın yandığını zannediyorlardı.
18:35Ve eğilerek bakmak zorundalardı.
18:40Yani bir şekilde insanları gezerken bedensel olarak da zorlayan da bir şeydi.
18:45Eğilmek zorunda kalıyor.
18:46Ve eğildiği zaman işte o Dicle Nehri'nden akan kadın bedeni var.
18:52Onu izlemek durumunda.
18:54Ve şöyle güzel yanı oldu.
18:57Berlin izleyicisi mesela şunu söyledi.
18:59Bizim için sobalar çok önemli.
19:02Yani çünkü onların da trajik bir tarihi var.
19:05Ve öyle bir yerden çok güzel içeceği işte.
19:08Burada da gene mekanda o ensalasyonu kurgularken böyle yekpare etrafında rahat rahat geçsinler istemedim açıkçası.
19:16Biraz insanların gezerken de konforunu bozmak istedim esasında.
19:22Evet bir travmayı taşıyor ama aynı zamanda sadece acı da hissetmiyoruz.
19:26Hani yine o işinde hani o dikenli bitkiler üzerindeki mavi kuşlar.
19:32Onu birazcık da Hera Büyüktaşçıyan biliyorsundur.
19:35Tabii çok seviyorum.
19:35Onun da Sergisi Hayalet Kuartıt'ta.
19:37Onun da kuşları vardı.
19:39Ve bu travmalar aslında bazen birbiriyle bir sanatta bir tür bir diyalog kuruyor gibi.
19:45O da bir hafızanın taşıyıcısı olarak ateş kuşları diyebiliyorum.
19:49Senin mavi kuşlarınla onlar arasında böyle bir sanki bir bağ varmış gibi hissettirdi bana biraz.
19:56Tabii bir de bütün videolarda aslında neredeyse kuş var.
20:00Yani bir kere hani evimizin her tarafı kuşlarla doluydu.
20:06Ve dolayısıyla mavi kuş ama şöyle bir şey var cezaevindeyken.
20:09Kazinske'nin Boyalı Kuş kitabını okumuştum.
20:12Beni müthiş etkileyen bir kitaptır.
20:15Bu sergiyi yaparken de aklıma onu okuduğum an aklıma geldi.
20:23Ve o çocuğun hikayesini okuduğumda o kitaptaki işte savaş dönemindeki bir çocuğun hikayesi.
20:30Yani çok sert bir kitap.
20:32Ama inanın o kadar yabancı gelmedi ki bana.
20:34Ve o kuşları oraya o tehlikeli dokunulması güç yere koymak istedim.
20:40Dikenler üstüne koymak istedim.
20:43Bütün o detayların içerisine koymak istedim.
20:45Çünkü hala hayatım evet kesinlikle karamsar bir atmosfer çizmeyi çok sevmiyorum.
20:53Bütün bunlar olurken o kuşlar her zaman olacak.
20:59O umudun da bir taşıyıcısı olarak aynı zamanda hatı zannediyor.
21:03Ve bu umut romantik bir umut da değil.
21:05Çok gerçekçi bir yerden.
21:07Çünkü dikenler o yüzden orada var.
21:09Yani dokunması güç bir yer.
21:11Hayat böyle zaten aslına bakarsanız.
21:14Dolayısıyla o mavi kuşlar o kitap benim için çok etkileyici.
21:19Öyle onu da anmak istedim.
21:20Video işlerinde de kirpileri görüyoruz.
21:24O da dikenlerini taşıyor ve korktuğu anda yine dikenlerini çıkarabilecek bir yerde.
21:30Kirpiler, tavşan bir güvenlik kulübesinin üzerinde bir tavşan görüyoruz orada.
21:36Ve güvercinler ve bir yangın.
21:38Ama hepsinde yine bir tekinsizlik de var.
21:41Bir yandan da yıkılan sur üzerine inşa edilen o metrup villalar artık.
21:47Hala yaşanmıyor değil mi orada kimse var?
21:49Ben 3 yıl önce görmüştüm onları ama sergiye girer girmez hemen tanıdım.
21:54Zamanların sanki üst üste binmesi şunun gibi.
21:57Hani o güvercinlerin orada uçuyor olması sanki daha öncesi ki hayatlardan bir biçimde.
22:03Hani oradaki güvercin yetiştiricilerinin hani onlarla bir bağ var.
22:07Diyelim yangın aynı zamanda iki anlamlı gibi.
22:10Yani orayı çok istenmeyen bir yer durumu ama diğer yandan surun yakılmasıyla oradan taşıdığı bir hafıza var sanki.
22:18Kirpilerle ilişkili ne diyebilirsin?
22:24Çocukluk hayatım boyunca evimizde bir kirpi vardı.
22:29Ben yırtıcıları şahsi anlamda çok seviyorum ve hayatım boyunca illaki bir besledim mesela kartal da besledim bir dönem.
22:38Ama hani bunu özellikle gidip bir almak değil.
22:41Zaten hani diyelim ki yaralı bir şekilde bulup tedavi ediyorum vesaire ve benimle yaşamaya başlıyor dedim.
22:47Yani eskiden evimiz biraz böyleydi.
22:50Kirpiler benim herhalde en sevdiğim yaratıklardan bir tanesi.
22:56Dikenleri çünkü yıllarca onunla kaldım.
22:58Hatta 3-5 sene evveline kadar bile bu cezaevi sürecinden önce bir kirpim vardı hala.
23:05Ve sonra onu hevsel bahçelerine saldım.
23:07Çünkü hevsel bahçelerinin bütün orada gördüğünüz hayvanların zaten yuvası.
23:13Yani işte kurbağalar vesaire işte tavşan.
23:17Özelliği bilinçli olarak seçtim o canlıları.
23:20Yani oranın sistemini.
23:22Aslında ev sahipleri.
23:23Eko sisteminde evet.
23:24Aslında oranın gerçek ev sahipleri.
23:26İşte o kirpiler, kuşlar.
23:30Mesela Dreamer videomda orada olup da nesli tükenmiş işte kuşlar var.
23:35Kuş sesleri var.
23:37Hani artık kendisi yok sesiyle var.
23:40Burada gene bu videolarda işte nehir taşıyor mesela.
23:45Hani Dicle Nehri taşıyor bu yeni yerleşim yerine.
23:49Yani bir türlü aslında hiçbir canlı, insanda dahil olmak üzere orayı sahiplenmediler.
23:57Doğal, içselleştiremediler o yeni sur mekanını.
24:01Ama işte ne bileyim gittiğinizde görmüşsünüzdür.
24:03İşte kiliseye yakın kısımlarda turistik amaçla.
24:06İşte bazı yerler kafeye dönüştürülmüş.
24:09En sınırlı yerler demek birkaç tane vardı.
24:12Ama hayalet bir şehir gibi duruyor.
24:14Kesinlikle yani sanırım bedduam tuttu diyebilirim.
24:17Çünkü 2015-16 sürecinde oradaydım ve 17'de ben o zaman işte tutuklandım.
24:28Ve merak ediyordum açıkçası orası yıkıldıktan sonra ne yapıldığını.
24:33İşte fotoğraflar falan istediğimde dışarıdan tabii ki izin verilmiyordu o fotoğrafların elimize geçmesine.
24:39Ben 2020'de çıktıktan sonra direkt oraya gittim ve çekimler yapmaya başladım.
24:48Yeni yerini görmeye başladım.
24:51Sokak aralarında gezdim vesaire.
24:54Sonra tabii polis garip bir şekilde gene müdahale etti ve çıkardı.
24:58Ama hani bakın yeni yer yapmışsınız.
25:00İçeri giriş yasak mı?
25:01İçeri giriş yasak olmamalı.
25:04Çünkü siz yeni bir yer yaptınız ve bunların insanların kullanımını açtınız.
25:09Olabilir ama girişiniz yasak.
25:12Hala içeride mayınlar olabilir.
25:14Siz dedim yani insan aklıyla alay eden açıklamalar yapmayın bari.
25:19Dolayısıyla yaptığım çekimler üzerinden ve pandemi dönemi başlamıştı.
25:23Pandemi'de yaptığım en iyi şey çalışmak oldu gene.
25:28Ve o videolar 2020 dönemine ait işler olarak bir seri.
25:33Hep de göstermek istediğim işlerdi.
25:35Ve bu sergiyle...
25:36Bunlar sur sergisinde var mıydı?
25:38Yok hayır.
25:39Bu işler yoktu.
25:40Bunları ilk kez mi sergilerde?
25:42Evet.
25:42Hatta bir perdeli olan parçasını tütün deposunda göstermiştim solo serginde.
25:48Bir de dedemin evi olan bir video var.
25:51Hani kitapların o döndüğü, kitabın döndüğü.
25:55O Berlin'de gösterdi.
25:58Sweet Home.
25:58Evet.
25:59O dedemin evi.
26:00O da işte yıkılmaya mahkum bir ev.
26:03Ortasında koca bir boşluk var.
26:06O ev de mesela çok önemlidir benim hayatımda.
26:10Büyüdüğüm ikinci bir ev.
26:12Çocukluğumun geçtiği ev.
26:13Ve her seferinde o boşluk büyüyor.
26:16Salonun tam ortasında.
26:18Sanki bütün o tarihi yutan bir şeye dönüştü esasında.
26:23Ve birazcık da hani o evin tarihine ya da işte büyük babamın aslında alim olması işte biraz ona da atıfta
26:32bulundum.
26:33Orası çünkü bir bilgi, bir ilim yuvası.
26:35Aslında mekansal yerleştirmeleriniz her ne kadar hani mekana dair olsa da mekan ve beden arasında çok büyük bir ilişki var.
26:43Diyelim ki jiyan-ü jiyan işinizde de aynı zamanda beden de bir mekan olarak.
26:48Zaten ona çok dikkat ediyorum aslında.
26:51Yani dediğiniz şey çok doğru.
26:53Bütün o videolar, mekanlar hakikaten yani birer bedene dönüşüyor.
27:00Oradaki her bir küçük detay.
27:02İşte bir böcek.
27:03O koca bir beden yani.
27:05Dışsal olan her şey içsel de aynı zamanda ama içsel olan da bir biçimde dışarı hani mekanla da doğru.
27:12Tabii.
27:12Dolayısıyla hani coğrafya, beden, mekan konuları her biri aslında yan yana konuşuyor.
27:22Yani birbiriyle göz teması kuruyor.
27:24Kendi içinde de bir yüzleşme sunmakla beraber izleyenin de biraz bakışına tabi olmuş oluyor.
27:33Evet.
27:34Mesela gözler yine video işlerinde ve aynı zamanda o dere yatağında, yerdeki işlerinde.
27:39Onda da biraz böyle yine o çift değerliliği görüyoruz.
27:44Yani hem bir panoptik bir yerden denetleyen, gözetleyen ama aynı zamanda da tanıklığı da sanki işaret ediyor gibi.
27:52Ben hep ağzımdan şey çıkmıştım.
27:55Tarihin gözleri falan çıkmıştır bunları konuşurken kendi kendime de.
28:00Yani dediğiniz o çok anlamlılık mevcut.
28:04Sadece biz artık öyle bir noktaya geldik ki izlenmiyoruz sadece.
28:09Biz de o durumdayız.
28:10Yani bütün o çoklu anlamı barındırıyor o zaten.
28:13Sadece bizi gözetleyen gözler çok fazla var.
28:17Ama aynı zamanda yani birikmiş tarihin de gözü üstümüzde.
28:22Yani bir beklenti var aslında.
28:25Geçenlerde bir yerde okudum.
28:29Çok da hoşuma gitti.
28:30Her nesil, her yeni gelen her jenerasyon kendi özgürlükleri için başa sarmak durumunda kalıyor.
28:38Ve bu mesela çok dokunaklı geliyor bana yani açıkçası.
28:42Yani böyle bir döngü gibi.
28:44Ve dolayısıyla biraz o gözlere iyi bakmamız lazım diyorum.
28:50Yani her şey basit bir tekrara dönüşmemeli.
28:53Hayattaki benim en büyük şeylerimden bir tane.
28:56Bir kitabı da öyle okuruz ya.
28:58Yani basit bir tekrara dönüşmemek üzere okuruz.
29:01Saçları çok kullanıyorsun işlerinde.
29:04Ve aslında Mahzaminin'in katledilmesinden sonra bu feminist hareketinde bir sembolü haline geldi.
29:10Ama sen ondan çok daha öncesinde saçları kullanmaya başladın.
29:15Feminiz hareketin sembol olarak kullanmaya başlamasından sonra bir dönüşüm yaşadın mı?
29:21Yani açıkçası üretim anlamında bir dönüşüm yaşadığımı söyleyemeyeceğim.
29:27Çünkü zaten hayatımın o kadar merkezinde olan bir şey ki onu söyleyemem.
29:33Ama ben 5 yaşımdan beri biriktiriyorum onları.
29:37Ve hani biraz o inançla da şekillenen bir obsesyon diyebilirim.
29:44Çünkü atamazdık.
29:47İşte Diyarbakır'ın evlerinin delikli taşlar var.
29:50Deliklere gömerdim.
29:52Orada kalırdı.
29:53Ya da yakar atarsın atmak istediğinde.
29:56Çöpe atmazsın.
29:58İşte üstüne basıldığında hastalık yapar, baş ağrısı yapar diye bir öğreti.
30:02Bir inançla.
30:03Evet, bir batıl bir inançla.
30:06Bir süre sonra o kadar büyük bir yüke dönüşüyor ki.
30:09Yani bir oda dolusu saçım birikmiş.
30:14Yani bir odaya sığmışım aslında bir noktada.
30:18Ve bunlar yıllar içerisinde dönüşerek ilerledi.
30:21Bu tabii benim için çok hafifletici oldu.
30:23Yani bu yükün bir şeye dönüşmesi.
30:26Hafiflik de benim için hakikaten çok önemli bir şey.
30:29Yani hafiflememiz lazım.
30:31Dolayısıyla yani yükte hafif ama anlamda çok ağır bir materyale dönüştü.
30:37Cezaevi süreciyle beraber.
30:39Yoksa hani bu feminist hareketle gerçekleşen bir şey olmadı.
30:43Ben de onun hani...
30:45Orada hani çok kullanılması bugün hani sonuçlarında çok kullanıldığı bir yerde ama...
30:50Bazı işlerim görsel olarak çok kullanıldığı, işte saçlarımı yediğim bir takım işlerim var mesela.
30:56Bayağı kullanıldığı işte görselleri vesaire.
30:59Bu biraz kendi çocukluk hikayelerim, annemin ya da etrafımdaki sur içindeki kadınlarla beraber gelişen bir şey.
31:09Çünkü bizim ailede de etrafımda hep çok fazla kadın vardı.
31:12Ve bu kadınların her biri feminizmle tanışmadan da bir direnç gösteriyorlardı.
31:21Doğalında bir şey mi gösteriyor?
31:23Kesinlikle.
31:24Yani bunu da belirtmek gerekiyor.
31:26Ve hatta feminizme en büyük katkıydı.
31:29Bence onlar sundu zaten zamanında.
31:31Bazı şeyler ilk kez oluyormuş gibi yaklaşıldığı zaman açıkçası orada bir şey olmaya başlıyor.
31:37Bir tuhaf hissediyorum.
31:39Bunlar vardı.
31:39Öyle mi gerçekten?
31:40İlk kez oluyormuş gibi de...
31:43Yaklaşanlar da olabiliyor.
31:45Karşılaşıyorum çünkü.
31:46Fakat yani daha eskiye dayanan bir hikaye bu.
31:51Çok daha eskiye dayanan.
31:52Benden öncesi de var bu hikayenin.
31:54Yani çünkü gelenek dediğimiz şey binlerce yıldır üzerine katman katman birikmiş bir meseledir.
32:05Yani dolayısıyla bunlar sizi şekillendiriyor.
32:08Beni şekillendiriyor.
32:10İnanç sistemleri beni etkiliyor.
32:13Baktığımız zaman tarihsel olarak bakmayı tercih ediyorum buna.
32:17Yani güncel, pratik, eylemsel tabii ki etkilenmiş olabilirler bu eylemleri yapan arkadaşlar ki bunlardan sanat eserlerinden ve kültürden etkilenerek yapılıyor
32:28bunlar.
32:29Böyle ilerliyor.
32:30Çok organik bir biçimde ilerledi bende de.
32:33Peki biraz önce saçlarımı biriktirirken Diyarbakır'ın delikli taşlarına koyuyordum diyorsun.
32:39Bir Diyarbakır silüeti var serginde.
32:42Onun hikayesini bize önce bir anlatır mısın?
32:45Çünkü ben bunun hikayesini okudum ve gerçekten çok güzel bir hikaye.
32:49Gördüğümde etkileyici bir iş ama hikayeyle birlikte duyduğumuzda çok daha farklı bir noktaya taşınıyor.
32:57Şimdi sen hani delikli taşlar derken ve orada da birbirine biraz ben zırhlara benzetmiştim.
33:03Yan yana getirilmiş ve ortaları delikli ama bir Diyarbakır silüeti var.
33:08Bu işin oluşum sürecini bize biraz anlatır mısın?
33:11Bu iş aslında 2017 ile 20 tarihleri arasında biriktirdiğim küçük kartlar.
33:18Karton parçalarından birbirine eşit bir biçimde kopardığım parçalar.
33:24Bunları biriktirirdim.
33:26Çünkü kantin alışverişleri yaptığımız zaman bizler diyelim ki bir topkik kutu olarak geliyor ya da herhangi bir şey bir kutunun
33:34içerisinde geliyor.
33:35Bu kartonları ya da ambalajları cezaevi yönetimi içeride kalmasını istemiyor.
33:41Geri alıyor sizden.
33:42Çok şaşırmıştım neden geri alıyorlar.
33:46Çünkü bunu başka bir amaçla kullanabilirsiniz.
33:49Bunun önünü almak için.
33:52Ne bileyim bir afiş yapabiliriz, bir pankart yapabiliriz örneğin ya da üzerine resim yapabiliriz.
33:58Çok komik gelmişti bu bana.
34:01Yani kendisi de çöpe atmak üzere geri alıyor sizden.
34:04Hani bizim çöpe atmamıza da izin verilmiyor.
34:06Gülünç buldum bu meseleyi.
34:09Fakat şey olmaya başladı.
34:13Acaba ne yapabilirim mi düşünürken verdiğim her kutunun işte hani bir bütünlüğünü bozma hali sürekli bir parçayı koparıp kutuyu veriyorum.
34:23Her seferinde, her gün ve gün sayısı kadar bir karton parçası var.
34:29Birikenler ne oluyor bu arada?
34:31Birikenleri sürekli yolluyorum görüşlerde.
34:35İşte yani hatta bizimkiler isyan ediyor.
34:38Saçma sapan şeyler veriyorsunuz.
34:40Ne olduğunu anlamıyoruz falan.
34:42Yani o da benim için çok işin eğlenceli tarafı.
34:45Ve onları bir şekilde dışarıya çıkarttıktan sonra baya bir birikmişti onlarda.
34:51Ve gün sayısı kadar, 3 seneye tekabül eden gün sayısı kadar.
34:56O dönemde işte Diyarbakır cezaevi, şehrin içerisindeki cezaevinde kalıyoruz işte.
35:02Yeni mekanda değil.
35:04Yeni mekan çünkü şehrin dışında.
35:06Pencereyi kenarından şehrin silüetini görebiliyorum.
35:09Dolayısıyla o kartlar işte penceremden izlediğim şehrin silüeti.
35:17Evlerde yanan ışıklar.
35:19Çünkü oradasınız dünyanın sizden haberi yok ve dışarıyı izliyorsunuz.
35:24Yanıp sönen ışıkları izliyorsunuz.
35:27Ve ışıklı bir pano şeklinde bunların her birini makinelardan dikerek altına işte kumaş, ışıltılı bir kumaş yerleştirerek.
35:35O şehri bir gölge gibi oraya taşımak istedim.
35:39Dışarıya taşımak istedim.
35:40Yani içeriyle dışarı arasındaki o etkileşim.
35:45Çünkü orayı gündüz çok anlamlı olmuyor.
35:48Gündüz çünkü göremiyorsunuz bile yani bazen.
35:50Ama gece olunca o ışıkların etkisiyle çok daha başka bir şey.
35:54Bütün o günleri, durumları içerisiyle dışarısı arasındaki o etkileşimi, o alaca karanlığı her şeyi hissetiren.
36:05Zaten serginin genel atmosferi de biraz öyle dediniz ya yani gündüz mü gece mi belli değil.
36:11Arada derede bir zamanı işaret ediyor.
36:15Peki cezaevi sürecinde yaptığınız işler nasıl ürettiniz?
36:20Yani orada da bir sergi açtınız cezaevi içinde.
36:23Bu doğru mu yoksa sadece?
36:24Beş tane sergi açtım.
36:27Bunu nasıl yaptınız?
36:29Koğuş arkadaşlarıma yaptım.
36:32Yani şöyle.
36:33Malzemeler hani bir yokluk da var diyorsunuz ya hiçbir şey yok.
36:37Her şey elinizden alınıyor.
36:39Ama işte bir şekilde mesela tekstilleri bir şekilde muhafazaya saklıyorsunuz bir şekilde.
36:46Ve zaten çok elimde tutmadan haftalık göndermeye çalışıyorum.
36:50Çünkü mümkün değil yani hepsini birden çıkarmak ya da birikmesini sağlamak.
36:55Çünkü binlerce iş çıktı ben.
36:56İşte üç senede ben iki binden fazla iş yaptım.
36:59Ve bazıları işte bir günde yaptığım iş, bazıları işte o şeyim işi, utanç işi mesela.
37:07Üç dört senede yaptığım bir iş.
37:09Yani onu hep yanımda tutmam ve yastığımın içinde.
37:12Ya bunları da söylememek gerekiyor belki ama saklamaya çalıştım.
37:18Bazen kıyafetlerim üzerinde yani kendi üzerimde taşıdım bazı şeyleri.
37:22Dolayısıyla yani sergi de hani buradaki bir sergi gibi işte iki ay falan kalan bir sergi hayal etmemek lazım zaten.
37:30Bir günlük falan.
37:31Bir günlük.
37:32Ama o şekilde beş tane sergi açtım cezaevinde.
37:37Tabii sadece arkadaşlarımı açmış oldum.
37:39İşte duvarlar, çünkü duvarları duvarlardan.
37:42Belgeleyemiyorsunuz da fotoğraflar falan.
37:45Keşke hani en büyük eksiklik oydu.
37:47Yani keşke de hani olsa dediğim şeylerden bir tanesi.
37:51Ama sadece iş değil.
37:54Yani çünkü kitap sayfalarını çok kullandığım işler var ve o işleri bir şekilde gösterip çıkarmam gerekiyor.
38:02Bizim şimdi cumartesi günü söyleşi de olacak.
38:05Ben bu serginin kataloğunu hazırlarken bunu da söylemeden edemeyeceğim.
38:11Kitabın arkasına boş sayfalar koydum bilerek.
38:16Bunu hatta bir ara mediste çalışan bir arkadaşımla paylaşmıştım.
38:21Yayın evlerini söyleyin ya da konuşun lütfen kitapların arkasında ek boş sayfalar olsun.
38:28Neden dediler?
38:29Çünkü dedim buna cezaevinde çok ihtiyaç var.
38:32Yani ben sürekli kitapların içinde boş bulduğum sayfaları koparıp koparıp resimler yaptım.
38:37Ve şu anki kendi kataloğuma onu düşünerek boş sayfalar koymak istedim.
38:42Bunlar bir yere gittiğinde işte insanlar notlarını alsın, çizsin, bir katkısı olsun.
38:48Merak ettiğim şey şu.
38:50Cezaevine girerken de hani normal sadece geleneksel yöntemlerle değil de
38:55bir biçimde bunu öncesinde etkilendiğiniz düşünürler, sanatçılar ya da sanat eğitiminiz boyunca size yol açan, yol gösteren hocalarınız mutlaka olmuştur.
39:07Öncesindeki işçilerinizde de sanırım performanslarınız vardı.
39:11Tabii, tabii.
39:12Yani hatta cezaevine girmeden önceki gün sur fragmanları videosu performansını yapmıştım sur içinde.
39:20Ve o sergilendi o dönem tütün deposunda ve Berlin'de de gösterdik.
39:27Tabii ki çok etkilendiğim düşünür var hayatta.
39:31Yani inanılmaz, keşke iyi ki varlar dediğim.
39:34Ben biraz kendimi niçici bir yerden de bakabiliyorum hayata.
39:41Üretimlerime de biraz öyle yansıdığı tarafları oluyor bakış açısı anlamında.
39:48Ya da işte George Bateyil benim için muazzam bir düşünürdür, filozoftur.
39:54Aynı zamanda ben aslına bakarsanız sevdiğim çok fazla sanatçı var.
39:59Mesela çocukluktan beri ben Van Gogh hayranıyım.
40:02Van Gogh'un hayatı beni çok etkilemiştir.
40:04Hikayesi beni çok etkilemiştir.
40:06Her birinde bulduğum başka şeyler var.
40:09Ama mesela ben Van Gogh'dan daha çok sanki boşla daha çok bir iletişiminiz varmış gibi.
40:15Boş çok severim.
40:16Yani hani onun mesela yeryüzü zevkleri bahçesiyle sizin hani o mahşerle hani orada kurduğunuz ilişki biçim olarak hani diptik yine
40:26dediğim gibi teolojik bir yerden hani oradan referans almanız bu bağ derken sanatta tabii ki sanat tarihinden oradan diyalog kurulmadan
40:35herhangi bir sanat eseri olamaz.
40:37Kesinlikle ve ben mesela benim en büyük beni motive eden şeylerden bir tanesi inanç sistemleridir.
40:46Beni bir siyaset alanından daha çok etkiliyor inanç sistemleri.
40:50İşte İslamiyet ya da Hristiyanlık tarihine ya da bizler düştü tarihine baktığımız zaman dinler tarihine baktığımız zaman oradaki anlatılar beni
41:00çok daha fazla heyecanlandırıyor.
41:02Yani bir felsefe kitabı okumuşum kadar beni heyecanlandırır.
41:06Ben o yüzden bir de biz masallarla hikayelerle büyüyen bir nesiliz.
41:10Dolayısıyla yani anlatıcı bir anlatıcı hep oldu bizim evde.
41:15Yani annem oldu, babam oldu, büyüklerimiz oldu ve her zaman şöyle bir yan yana gelip konuşacağımız zeminler oldu.
41:23Yani bu bir dini bir mesele de anlatılabilirdi.
41:26Fantastik işte bir cine dair bir hikaye de anlatılabilir.
41:29İşte bir kitabı da okuduğu bir kitabı da mesela abim bize bir hikaye gibi anlatmıştır.
41:35Yani bunu hiç unutmuyorum ben çocukken mesela işte fareler ve insanlar kitabını kitabıyla çok sonra tanıştım.
41:43Aa bunu sen anlatmıştın falan dedim yıllar sonra.
41:46Evet biz o zaman küçüktük ve abim o fareler ve insanlar kitabını.
41:52Ve oradaki belki de fareler sizin işte hayat ve hayat işinizdeki avucun içerisine kadar.
41:58Evet.
41:58Öyle bir bilmeden belki farkında olmadan.
42:01Kesinlikle çünkü evimizde de fare var.
42:03Yani avlulu bir ev yani sürekli fare ve kediler birbirini kovalıyor.
42:09Yani bunları görerek büyüyoruz.
42:11Yani koynumuza giriyorlar bazen işte bazen öldürmek zorunda kalıyorlar ve çok üzülüyorum falan.
42:19Çünkü böcekler öldüğünde bile onları mezar yapan bir çocuktum.
42:25O nedenle yani bu hikayeler insana dair olan her şey başka canlılarla iç içe başka bir boyut kazandı esasında.
42:35Şu an baktığım zaman kendi o geçmiş hayatımdan bağımsız bugünü değerlendiremiyorum zaten.
42:43Değerlendirmek mümkün mü değil.
42:45O görseller, o fantastik dünya, işte evet boş.
42:50Yani o boşun hikayeleri, resimleri.
42:53Yani muazzam bir bilgi kaynağı aslına bakarsanız.
42:58Yani o sadece işte kuyruklu bir adam hikayesi değil yani.
43:03O muazzam bir tarihi belge niteliği taşıyor bana göre yani.
43:07Peki bugün dünyada ya da Türkiye'deki güncel sanat ortamına baktığınızda
43:12sanatçıların elindeki en önemli sorun ne sence?
43:15En önemli sorun bana göre genel olarak bunu yıllardır da konuşuyorum.
43:20Bir şekilde sanatçıların, özellikle genç sanatçıların sosyal medyayla gelişen bir anlayış var.
43:28Çok hızlı tüketilen bir takım şeyler var.
43:31Kavramların çok hızlı tüketilmesi meselesi var.
43:35İşte ne bileyim bir hafıza kelimesi o kadar çok hani neredeyse değersizleştirilecek kadar tüketilmeye başlıyor.
43:44Hep bir moda kavramı etrafında dönülen durumları aslında ben tahammül edemediğim şeylerden bir tanesi bu.
43:51Dolayısıyla ben bazen genç sanatçılarla da yan yana geldiğimde kendilerine yönelmelerini,
43:58kendilerini neredeyse kazmalarını, deşmelerini istiyorum.
44:02Orada değerli şeyler sizde var zaten.
44:05Ona bakmayı bileceksiniz.
44:07Kendinizi kurcalayın.
44:08Yani ben elimi dikerken de ben aynı zamanda bir kağıdı deşmiyorum.
44:13Ben derimi de deşiyorum.
44:15Hayır o derini deş anlamına gelmiyor bu.
44:18Kendinizi bir düşünün.
44:19Biraz sakin olun.
44:21Hemen bilinmek isteyen bir dünya var.
44:23Hemen görülmek isteyen bir dünya var.
44:26Ben her zaman şunu söylüyorum.
44:27Yıllar evvelde yani ben işte 40 yaşından sonra solo sergimi açtım.
44:32Hiç acelem yoktu.
44:35Hakikaten hiç acele etme gereği de duymadım.
44:38Bir gün yaparsam güzel olur.
44:40Ve bu insanlara ulaşırsa keyifli olur.
44:44O zaman dikkate değer bir paylaşım içerisine gireceğiz.
44:48Girebiliriz.
44:49Girmesek de girmeyiz.
44:50Yani şu an büyük bir hırs dünyası var.
44:53Maalesef çıkan eserler de biraz bunu hissettiriyor.
44:57Hani benzer materyalleri bugün çok.
44:59Hani gördüğümüz zaman senin içlerinde oradaki hem duygu hem kavramsal zeminin çok sağlam olduğunu anlayabiliyoruz.
45:08Ama diğer yandan da hani güncel sanat ortamı.
45:12Daha doğrusu hani entelejansiyenin kimliği araçsallaştırma.
45:16Hani bununla sen de karşılaşıyorsundur.
45:18Bu konu üzerine ne düşünüyorsun?
45:20Yani kimliğin araçsallaştırılması üzerinden üretimlerine karşı hani böyle bir yaklaşım görüyor musun?
45:27Ve burada tutumun ne oluyor?
45:29Yani açıkçası bu büyük bir problem.
45:32Çünkü ben cezaevinde iş yaparken bile bu dediğiniz şeyi düşünürdüm.
45:38Çünkü çok eskiden veri hani üreten biriyim.
45:41Ve birazcık onun nasıl çünkü çok sorunlu bir alan o alan ve aynı gaflete hataya da düşebiliriz bu arada.
45:53Yani çünkü öyle bir bağ kuruyoruz ki kendi yaşadığımız meselelerle.
45:57Çünkü içindeyiz o meselenin.
45:59Ya içinde olmakla dışında olmak arasında çok ciddi bir fark var.
46:03Ben o nedenle içerideyken bile bazı işleri saklardım.
46:08Günlerce yüzüne bakmazdım.
46:11Ve en sonunda çıkartırdım.
46:14Bir daha bakardım.
46:16Her ne kadar işte çağdaş sanat, güncel sanat, modern işte bir takım formları kullansak bile, kullanıyor olsam bile.
46:23Ve açıkçası onu içime sinmeyene kadar ortaya çıkarmamayı tercih ediyorum.
46:31Çok hızlı tüketmiyorum.
46:33Hızlı üretsen bile onun üzerinde çok duruyorum o durumlara düşmemek için.
46:39Çünkü yaşadığım sorunların ya da bu bahsettiğimiz o toplumsal meselelerle, kişisel hayatın çok iç içe geçtiği yerde
46:46o mesafeyi bazen kaçırabiliriz duygusuyla biraz daha dikkatli hareket etmeye çalışıyorum.
46:55Ve dikkatli hareket ettikten sonra o benden çıkmalı artık.
47:00Ve şu ana kadar da hep böyle ilerledi.
47:04Ve iş kendi hikayesini yazıyor.
47:06Yani ben artık üzerine bir şey söylemek bile istemiyorum çoğu zaman.
47:11İş kendi yolunu çiziyor.
47:13Ve nitekim öyle oldu.
47:14Örneğin işte cezaevi sürecinde yazdığım bir takım metinler vardı.
47:18Kırk tane metin.
47:20İğneyle, boşluklarla oluşturduğum bir metin serisi.
47:26Nitekim o benim için çok özel işlerden bir tanesi.
47:31Ve çünkü hani sansür karşısında kaldığım durumlar sonucu gelişen işlerdi.
47:39Ve tipik bir A4 kağıdını antik bir kağıda dönüştürüp iğne boşluklarıyla metinler yazdım.
47:47O metinler de mesela suç unsuru olmaya başladı.
47:50Çünkü şifreli olduğu zannedildi.
47:52Ve o iş kendi hakikaten çıktıktan sonra da sergilendiğinde kendi masalını, hikayesini yarattı.
48:01İşte Kafka'nın 50. yılı sergisinde Kafka'nın el yazmalarıyla, Düşamp'ın işleriyle yan yana geldi.
48:08Mesela o benim için muazzam bir tecrübe oldu.
48:12Çok güzel.
48:12Evet.
48:13Küratöryel bir takdim olduğunu düşünüyor musun bugün güncel sanat dünyasında?
48:18Mesela küratörlerle bu serginde ve Sur'da var mıydı bir küratörle çalışmadın?
48:23Oluyor.
48:24Türkiye'de özellikle, Türkiye'de bu daha yaygın.
48:27Belli başlı küratörler haricinde.
48:31Çünkü çok sevdiğim kafasına, aklına, kalbine güvendiğim küratörlerle de karşı karşıya geldim.
48:37Fakat öyle bir anlayış var.
48:39Hani yönlendirmeci bir tutum zaman zaman olabiliyor.
48:43Çünkü Türkiye ortamı biraz biliyorsunuz malum, politikanın, güncel siyasetin çok yoğun olduğu, bazen bir akışa yön verdiği durumları da yaşayabildiğimiz
48:55bir alan.
48:56Ben açıkçası bu sergiyi Sur döneminde düşünürken, acaba bunu Türkiye'de sergileyebilir miyim?
49:05Sergilemeyi istiyorum.
49:07Fakat bir şey olur mu?
49:08Muhtemelen bence bir küratörle çalışsaydım bu işler olmayabilirdi bu kadar.
49:15Çünkü benim diğer işlerim de belli bir noktadan sonra, hani böyle bir algılamaya ya da zamana ihtiyaç duyuyor gibi.
49:25Dolayısıyla daha sonra mesela Abdülmecit Efendi Köşkü'nde ilk ya da işte bir müzede ilk sergilenmedi yani bunu.
49:33Küratörsüz bir biçimde sergilediğim zaman, sergiledikten sonra o bir etkileşimin yarattığı bir durumla aslında ortaya çıkıyor.
49:42Yani biraz kendi kendince ikna eden bir durumu yarattı o, işin kendi yarattığı bir şeye dönüştü.
49:50Dolayısıyla küratör, bilmiyorum hani Türkiye'de biraz bu kavram biraz sıkıntılı.
49:57Avrupa'da çünkü çok sergi yaptım daha çok, solo sergi.
50:01Bu sur sergisinden sonra yine Berlin'de, Bundestag'da ve Avusturya'da solo'larım oldu.
50:10Yani orada daha rahat olabiliyor bunlar bu paylaşımlar.
50:15Hani küratörlerin de sanırım küratörler de kendi üzerlerinde bir tür baskı hissetmiyor değiller.
50:21Bunun üzerine de uğraşmaları gerekiyor.
50:23Yani her şeyi de bu kadar estetize etmemek gerekiyor.
50:27Ben bütün bu politik yaklaşımların biraz estetize edildiğini de düşünüyorum çoğu zaman, çoğu küratörlerce.
50:36Böyle bir sıkıntısı var.
50:37Hani benim şansım bunu küratörsüz yapmak, çok doğrudan konuşma şansına sahip oluyoruz.
50:45O yüzden de küratörün olmaması benim için çok iyi oldu aslına bakarsanız.
50:48Ve bu anlamda hakikaten galeri de beni özgür bıraktı.
50:53Bu çok önemli.
50:55Bu benim için çok kıymetli bir şeydi.
50:57Yani her şeyden daha önemliydi açıkçası.
51:00Hani acabalarım oluyor ister istemez.
51:03Fakat başlarken Moiz'de sergi günü açılışta gördü işleri yani.
51:09Kendi galerisindeki işleri.
51:11İnanarak güvendiği için de.
51:13O da benim için çok önemliydi.
51:15Yani hani tersi olmayabilirdi de.
51:18Çünkü sonuçta şöyle diyebiliriz.
51:21Hani bir ticari galeridir diyebiliriz.
51:23Hayır yani ticari olmanın ötesine de böyle geçilebiliyor işte.
51:26Yani bu bir tavır meselesi.
51:28Yolun başındaki genç sanatçılara kendi deneyimlerinden yola çıkarak nasıl bir tavsiyede bulunursun?
51:33Aslında biraz önce söylediğim gibi.
51:36Evet söyledik.
51:36Çok acele etmemelerini ben tavsiye ediyorum her zaman.
51:39Bir de hakikaten yani bir işle karşılaştığımızda o samimiyeti hani alırız ya o iş bize geçer.
51:47O nedenle zaten hani kendilerine o sadakati göstermeleri gerekiyor.
51:53Kendi hikayelerine, kendi içlerine ve dürüst.
51:57Ya o işte kurulan iliskinin bence çok dürüst olması gerekiyor.
52:00Bu yansıyor çünkü.
52:02Şimdi bazen bakıyoruz yani hani çok fazla anlam yükü, aşırı bir anlam yükü ama o iş onu karşılamayabiliyor.
52:11Bu da bazen hakikaten gülünç de olabiliyor.
52:15Yani toplumsal anlamda da baktığınız zaman bunu da bir karşılık göremeyebiliyor.
52:20Ben şeye hiç inanmıyorum.
52:23Ya toplumdur zaten, toplum anlamaz kelimesi.
52:27Çok incitici bir kelime.
52:29O kadar güzel geçiyor ki bu izleyene yaptığımız şey.
52:34O toplum elbette ki bir sanat eğitimine tabi olmamış olabilir ama kaliteyi ya da kalitesizliği yani ilk kez karşılaşıyor olsa
52:45bile yani anlayabiliyor.
52:47Ben mesela kendi işlerimi ilk cezaevindeyken annelere gösterirdim.
52:53Orada anneler vardı.
52:55İşte bir bakın ne düşünüyorsunuz siz derdim.
52:59Ve onlarla konuşurdum bunu.
53:01Hani ve bazen şey gelirdi.
53:04Çünkü yaklaşımım çok doğrudan bir gazete haberi gibi bir şey yansıtmak değil de biraz etrafında dönmek, içselleştirmek,
53:15üstüne bir yatıp kalkayım falan derim mesela.
53:19Ve bunu anlıyor insanlar.
53:22Çünkü buna değer bir meseledir bütün bu konuştuğumuz meseleler.
53:27Bütün bu dünya, coğrafya, doğa, bütün bu politik, geçmiş, tarih meselesi üzerine biraz daha düşünülmeye değer konulardır.
53:38Yani o güncel sanatın dayattığı, ay aklıma bir şey geldi meselesiyle sınırlı kalacak bir şey değil.
53:47O nedenle benim gençlere de tavsiyem biraz daha üzerine hassasiyetle durmaları etmeleri ve bol bol üretmeleri, çalışmaları.
53:55Yani çalışacaklar.
53:56Yani başka şansı yok insanların.
53:58Peki çok teşekkür ediyorum Fatoş.
54:00Çok güzel bir sohbet oldu.
54:02Ben çok teşekkür ediyorum.
54:03Tamam.

Önerilen