• 18 minutes ago
Değerli takipçilerimiz bizi izleyip takip ettiğiniz için çok teşekkür ederiz.
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/rlkml9DE7Bc
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social‬
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz

Category

📺
TV
Transcript
00:00:07Müzik
00:00:23Merhaba değerli izleyiciler bir özel programımızla daha sizlerle birlikteyiz.
00:00:28Programımızda Tevger Ejeren Azat'ın 10. yılında bu vesileyle kadın mücadelesine,
00:00:34yurt kadın mücadelesinin geldiği yolu ve kazanımlarını konuşacağız.
00:00:39Konuklarım ise Teja aktivistleri Hacer Özdemir ve Figen Aras.
00:00:43Hoş geldiniz programımıza.
00:00:44Merhaba, hoş bulduk. İyi yayınlar.
00:00:47Öncelikle Teja'nın 10. yılı nice nice özgürlük içerisinde birlikte mücadele dolu
00:00:56bir ömür ve yıl diliyoruz Teja'ya başlamadan önce.
00:01:02Ama elbette ki Teja'nın 10 yıllık mücadele deneyimi aslında belki yarım asra yayılan
00:01:10Kürt kadın mücadelesinin mirasıyla alınan bir yol.
00:01:15O yüzden de çok derin bir süreç bu.
00:01:20Fakat bu tamamını sormayacağım size.
00:01:23Tabii ki 50 yıllık bir mücadele şeyini konuşmak da çok güzel olurdu ama biraz özgün mücadeleyi,
00:01:29Demokratik Özgür Kadın Hareketi ile başlayan 2003 yılından bu yana gelişen özgür mücadelenin geldiği aşamayı biraz konuşalım istiyoruz programımızda.
00:01:39Teja'nın 10. yılı vesilesiyle.
00:01:42Sevgili Hacer sizle başlamak isterim öncelikle.
00:01:462003 yılında Demokratik Özgür Kadın Hareketi kuruldu.
00:01:50Bir çatı örgütü olarak özgün bir kadın yapılanması olarak kuruldu.
00:01:53O günden bu yana bu özgün örgütlülük kadın mücadelesi açısından nasıl bir perspektif oluşturdu?
00:02:00Bu deneyiminizi biraz sizden dinlemek isteriz.
00:02:04Teşekkür ederim.
00:02:05İyi oldu bu vesileyle aslında Tecai mücadelesinin tarihsel sürecinin nasıl nereden nereye geldiği de konuşmuş olacağız.
00:02:13Aslında dök ile başlayan bir süreçtir kadın hareketi olarak.
00:02:17Ama sizin de bahsettiğiniz yarım asırdır bir mücadele veriliyor.
00:02:21Bu mücadele de peyderpey işte diyelim ki siyasi parti içerisinde, kültürel çalışmalarda, kadın derneklerinde ve benzeri birçok zaman kadın mücadelesi.
00:02:35Bu kadın mücadelesi de aslında bizde ikili kimlikle mücadele başladı.
00:02:40Nasıl?
00:02:40Yani hem ulusal mücadeleyi bir yandan yürütürken bir yandan da cins mücadelesi.
00:02:44Ama bu cins mücadelesi, ulusal mücadeleyi de nasıl toplumsallaştırma ve toplumla birlikte o kadının öncülüğü, kadının işte var olma, kendini
00:02:56var edebilme.
00:02:57Çünkü daha önce kadının adı yoktu.
00:02:59Ve kadın varsa da işte birilerinin ya eşiydi ya kızıydı ya benzeri hani diyelim ki vardı.
00:03:05Mücadele içerisinde aslında Kürt özgürlük mücadelesiyle başlayan bir varlık mücadelesi de Kürt Kadın Hareketi açısından diyeyim geçerlidir.
00:03:16Ama bunu verirken yani o mücadelenin yürütürken aslında vardı.
00:03:22Ama bunu bütünlüklü daha işte ortak bir akılla nasıl ortak bir mücadeleye kavuşturma konusunda aslında kadın hareketine ihtiyaç duyuldu 2003'sinde
00:03:32bahsettiniz.
00:03:33O zaman hazırlık komisyon çalışmalarında da epey tartışmalar da yürüdü.
00:03:37Yani hareket olarak acaba Kürt Kadın Hareketi yani bizi daraltır mı yoksa işte daha çok geniş yelpazeye mi açılım yaparız
00:03:46gibi bir tartışmada yürüdü.
00:03:48Hatta şu konuda da tartışmalar oldu.
00:03:51İşte Kürt Kadın Hareketi mi olsun yoksa Kürt Kadın Hareketi sadece daraltır mı?
00:03:55Ondan sonra işte özgürlük de olsun.
00:03:58Özgürlük olmadan hani bir mücadele başlayamaz.
00:04:00Yine demokrasi de olsun. Kürt dökün aslında çıkış amacı biraz böyle de başladı.
00:04:06Ve sadece aslında Kürt Kadın Hareketi, Kürt Kadınları da barındıran bir mücadele bir harekette değil.
00:04:11Farklı kesimler de hani çok böyle fazla olmasa da ama sonuçta farklı kesimlere de hitap edin ve ortak bir mücadeleyi
00:04:20de yürüten bir yerden de bahsedebiliriz.
00:04:23Onun için 2003 ile aslında yeniden bir stratejisini de belirledi.
00:04:28Yani bu kadın hareketi olma zorlukları nelerdir?
00:04:33Daha çok hani diyelim ki bir şemsiye altında mücadeleyi daha kapsayıcı hale mi getireceğiz?
00:04:40Bu kapsayıcı hale getirince işte Kürdistan ve Bakur'da ve Türkiye'de nasıl bir yelpazeyi genişletebiliriz gibi tartışma da oldu.
00:04:49Ve 2003'te şöyle bir tartışma da hatırlıyorum oldu.
00:04:54Siyasi partide de işte diyelim kadın mücadelesi var.
00:04:57Ama bu siyasi partideki kadın mücadelesi işte dediğim yerel yönetimlerle yeni yeni hani diyelim ki bir başlama sürecimiz vardı.
00:05:06Yerel yönetimlerle nasıl bir şey bir açılım yapabiliriz?
00:05:11Bir kadın çalışması yürütebiliriz gibi.
00:05:13Daha çok mahallelerden tutalım.
00:05:15Hani diyelim ki işte sendikalarda sendikalardan işte kültürel çalışma bütün hepsini daha bütünlüklü birbirinden güç alan işte birbirinle ortaklaşan ve
00:05:25ortak aklın ortak mücadele hattın oluşma aslında stratejisini de geliştirdi.
00:05:33O dönem daha çok harekete hani ihtiyaç duyuldu.
00:05:35Bu hareket aslında bizim o diyelim mücadelemizi kapsayan ve daha çok o yelpazeyi genişleten bir yerdi de diyebilirim.
00:05:43Böyle başladık aslında kadın hareketi olarak.
00:05:45Aslında biraz endişelerle birlikte bir başlangıç olmuş ama peki ilk tartışmalarınızı yürütürken yani özgün örgütlülük bir çatı altında birçok parçayı
00:05:56bir araya getirme yani birçok alanda çalışan kadın arkadaşları bir araya getirerek yol almayı tartışırken mesela bu sancılı bir tartışma
00:06:06süreçleri de oldu mu?
00:06:07Yani özgün örgütlülük mesela bir direniş var mıydı özgün örgütlülük?
00:06:10Yani şöyle tabii ki çok fazla oldu şimdi alışkanlıklarımız var ve mesela diyelim ki kültür çalışması kendi içinde alışmış.
00:06:18Yani özgün örgütlülüğü var ama sadece kültür çalışmasıyla kültürel çalışmayla hareket eden mücadele veren çalışma yürüte.
00:06:24Yine siyasi parti diyelim ki kadın kolları vardı o dönem.
00:06:28Kadın kolları da güçlü bir örgütleme zeminimizin en aslında yapımızın en güçlü olduğu yer bir tanesi de siyasi partiydi o
00:06:36dönem.
00:06:36İşte HDP'nin neredeyse tüm ilçelerde kadın kolları vardı.
00:06:41Hani siyasi partide mesela biraz daha nasıl diyeyim güç ve örgütlülüğü daha kapsayıcı olduğu için diğer alanların da biraz daha
00:06:50nasıl diyeyim öncülük de yapıyordu.
00:06:52Onun için siyasi alan içerisinde daha çok direnç de vardı.
00:06:55İşte kadın hareketine ihtiyaç var mı işte siyasi parti içerisinde örgütlensek daha mı iyi daha kapsayıcı olur gibi böyle bir
00:07:03tartışma da açıkçası vardı.
00:07:05Şimdi basın konusunda da o dönemde yani yine basın her zaman kadın örgütlülüğü güçlüydü genelde.
00:07:10Mesela kadın işte basında geliştirmedir yetiştirme hani kadın kürt kadın hareketinin tarihi boyunca böyle bir mücadelesi de vardı.
00:07:19O arkadaşlar da hani diyelim ki o çalışmalarda vardı.
00:07:22Yine Özgün Kadın Derneklerimiz vardı.
00:07:24Özgün Kadın Derneklerimiz çok geniş değildi o dönem.
00:07:27İşte bir iki dernekten ibaretti.
00:07:29Ama farklı böyle işte sendikalarda mesela kadın örgütlülüğü vardı yine Hakeza.
00:07:34Yani aslında birçok işte göçlerden tutalım işte tutuklayıcılar.
00:07:38Emek örgütlerinden sivil toplum örgütlerini.
00:07:40Yani bütün bir de mahallelerde güçlüydü.
00:07:42Mesela mahalle komisyonları vardı birçok yerde ilde ilçede.
00:07:45Hatta delegasyon da ona göre oluştu.
00:07:48Yani ilk kurucu, döküm kurucu meclisinin oluştuğu zaman da yani mesela sadece işte kurumlardan delege seçilmedi.
00:07:56Yine işte bazen bazı güçlü olduğumuz diyelim ne bileyim Ahmet'te güçlüydük.
00:08:01Daha güçlüydük o dönem işte Van'da güçlüydük.
00:08:03Ondan sonra Batman'da hani güçlüydük.
00:08:05Urfa'da güçlüydük gibi.
00:08:07Bu güçlü olan illerden de temsili hani o örgütleme çalışmasında mahallelerde aynı çalışan şeydir.
00:08:14Bir de mesela diyelim ki nasıl diyelim dökü tanıyor.
00:08:17Yani daha doğrusu kadın hareketini tanıyor.
00:08:19Bu var olan işte diyelim ki oluşumların içerisinde yer almıyor ama avukattır ama yer almak istiyor.
00:08:26İşte sosyologtur ama yer almak istiyor.
00:08:28Ne bileyim öğretmendir.
00:08:30Sanırım o dönem Figen öğretmen olarak yanlış hatırlamıyorsam yer almıştı mesela.
00:08:36Tam hani sendika hani geçmişi de var çalışma ama hani bu kadın bir kimliğiyle de yer almak ve bu çalışmayı
00:08:44büyütme gibi birçok kadının da hani başvurduğu ve orada yer almak istediği bir şeydi, bir yaklaşımdı.
00:08:51E tartışmalar şeydi ama tartışmalar güçlü de geçti.
00:08:55Yani nasıl güçlü geçtiği mesela diyorum ya o dönem şimdi birçok yerde Teja olarak gittiğimiz zaman bize Kürt kadınları diyorlar.
00:09:02Ama mesela Teja hani hatta biz de bazen biz de şey yapıyoruz Kürt kadın hareketi olarak diyoruz ama sadece Kürt
00:09:08kadın hareketi olarak değil yani işte diğer halkları da içinde barındıran o tartışmalar çok fazla yürümüştü.
00:09:15Hani Figen de yapar eksik kaldığı yerde çünkü çok geniş bir tartışma ve benzeri yürütüldü ama kapsayıcıydı bir de şöyle
00:09:24bir şey var.
00:09:24Şimdi sen hareket olarak örgütleniyorsun ama var olan karma içerisinde de bir direnç var.
00:09:30Çünkü özgün özer örgütleme hani diyelim ki nasıl kurumların içerisinde örgütlenme ayrıdır ama bir hareket olarak çalışma başlamanı ayrıdır.
00:09:40Onun için hareket olarak işte buna ihtiyaç var mı işte bu kadar yönelim varken Kürt mücadelesine işte siyasi partisine ve
00:09:47benzeri yani dışta hani diyelim erkeklerden de bir direnç vardı bu örgütleme.
00:09:53Mesela çok merak ediyorlardı bu konferansta ne tartışılıyorlar işte niye kadın hareketi olarak ihtiyaç duydular işte var olan kurumları daha
00:09:59güçlendirme daha iyi olmaz mı gibi.
00:10:02Yani hem içe dönük bir tartışma ama hem dışa dönük bir de aynı zamanda bir Kürt kadın hareketi olarak oluşumun
00:10:09işte diyelim ki bir mücadeleye başlaması aynı zamanda yani devlet nezdinde de bir şey vardı.
00:10:17Bir saldırı bir yaklaşım vardı yani birçok yönlü aslında tartışma ama cesaretli bir yaklaşımdı.
00:10:23Bir de 12 Eylül'de hatta konferansımızı yapmıştık hatırlıyorum hani 12 Eylül'de de yani çünkü 12 Eylül döneminde yani Askeri darbenin
00:10:35kadınların da hani diyelim o dönem o işkence ve benzeri aslında.
00:10:38Ama Türkiye'deki ve Bakur'daki Kürt kadının hareketi mücadelesi de biraz o gözaltlarından sonra işte giden gelenleri cezaevlerinin kapısında o askeri
00:10:49darbesine karşı bir mücadele bir direniş de hani diyelim ki başladı.
00:10:54Bu direnişin de bir devamıydı da aslında Dökün kuruluşu.
00:10:57Hani o açıdan da o güne den gelmesi ve o günde kuruluşunu ilan etmesi bir mücadelenin yükseltmesi de ben anlamlı
00:11:05görüyorum hani o dönem o tariheden gelmesi.
00:11:08Üç günlük bir konferans ama dediğim gibi gerçekten güçlü ve sonra bütün alanları artık yayılarak işte meclis olarak oluştu.
00:11:1530 kişilik bir meclisi vardı işte bir yürütmesi vardı ve bu meclisin artık ihtiyaca göre bir çalışma yol dağıldı.
00:11:24Aynı zamanda Türkiye Kadının Hareketi ile de mesela daha işte diyelim bir siyasi parti olarak gidip bağ kurmandır işte bir
00:11:32basın olarak bir şey olarak değil bir kadın hareketi olarak hani diyelim ki bağ kurmak, o kurumsallaştırma, o kurum örgütsel
00:11:41mücadeleni daha büyütme, daha ortak zeminlerde.
00:11:46Bu şey için de mesela en çok o dönemden aslında sevinen bir grup da feministler değil.
00:11:51Muhatabımız bellidir.
00:11:52Evet ortak mücadele çok önemli çünkü en başından beri Kürt Kadın Hareketi ilk zaten mücadeleye başladığı andan itibaren ortak mücadele
00:12:01esas alarak yol aldı.
00:12:03Onu da ayrı konuşacağız.
00:12:05Ama sevgili Figen Hacer belirtti.
00:12:09Yani birçok zorluklarla aslında bir kadın hareketi çatı örgütlülüğüne dönüştü.
00:12:14Belki bu süreç.
00:12:17Ama işte Dök'ten Kejaya, Kejadan da bugün de temsilini bulan Tejaya kadar kadın mücadelesi çok önemli bir yol katetti.
00:12:26Bu yolu siz nasıl tarif edersiniz?
00:12:29Nasıl bir yol aldı kadın özgü mücadelesi?
00:12:32Aslında o günden bugüne süreklileşen, sürekli değişebilen, sürekli kendini geliştirebilen ama sürekli yaşama dair hep yeni yürütebilen bir pozisyonda oldu
00:12:44kadın hareketi.
00:12:46Yani Hacer'in anlattıkları gerçekten insanı dönemin ruhuna götürüyor.
00:12:49Gözümüze canlandırdığımızda o kadar büyük bir ihtiyaç vardı ki.
00:12:54Daha önce Demokrasi Kadın Platformu vardı.
00:12:578 Mart'larda bazen kadın cinayetlerinde bir araya geliniyordu ama yani Dök'le birlikte şeyi gördük.
00:13:03Bizler potansiyel olarak çokuz, güçlüyüz, irademiz var ama demek ki bizim bir araya gelmeye çok ihtiyacımız var.
00:13:12Dök bunu çok başardı.
00:13:13Hatta hatırlıyoruz ilk buluşmayı bir kapalı salonda yaptık, bir düğün salonunda öyle diyorduk 150-200 kadın arkadaş gelir ama 3000'den
00:13:24fazla analar böyle gümbür gümbür geldi.
00:13:27İçeri giremediler yani.
00:13:29Biz kendi görevli arkadaşlarımız, biz hep dışarıda kaldık.
00:13:32O zaman şeyi fark ettik, çok doğru bir karardı.
00:13:35Çünkü dayanışmaya çok ihtiyacımız var, örgütlenmeye çok ihtiyacımız var.
00:13:40Ama şeye çok ihtiyacımız var, kendimizi bilme, kendimizi tanıma, bir araya gelmeye çok ihtiyacımız olduğunu Dök'le birlikte gördük.
00:13:49Tabii meclisleşme de çok önemliydi, Hacer'in bahsettiği.
00:13:53Çünkü burada yerelin sözünün de karara bağlanması, iradesinin o meclise yer alması çok kıymetliydi.
00:14:01Hacer'in dediği meclisleşmede aslında birçok alan yer alıyordu.
00:14:04Yani eylem kararları, sorunların tartışılması, geleceğe dair ne yapacağız, bir kadın şiddete uğradığında örneğin bütün alanlar harekete geçebiliyordu.
00:14:15Ama eskiden baktığımızda sadece kadın derneğinin sorumluluğunda görülüyordu bu mesele.
00:14:21Dolayısıyla bilincin açığa çıkması, bilinç geliştirme, bununla birlikte kendini bilme halinin daha çok felsefik ve bilimsel düzeyde, ileri nokta ekmesi
00:14:31boyutunda Dök çok, bizim açımızdan yani kadın tarihinin arşiv açısından çok önemli.
00:14:3750 yıllık mücadelenin, özgürlük mücadelesinin katkısı var.
00:14:40Ama belki onlara da sorsak diyecekler ki binlerce yıllık kadın mücadelesinin bize de katkısı var.
00:14:46Çok da öyle süreklileşen, hiç kesilmeyen bir ilişkisel an var aslında kadın mücadelesinde.
00:14:52Keyşay'a gelindiğinde şeyi çok iyi hatırlıyorum, Hacer tabii daha iyi bilir.
00:14:57Dök artık şeye dönüştü.
00:14:59O kadar çok sorunlara cevap olmaya başladı ya da çözemesi dahi muhatap olmaya başladı, bilinmeye başladı.
00:15:07Artık bunun hareketi değil, kongreleşmeye.
00:15:11Yani muhatap alınacak yasal bir şey tarafından da, ne derler, devlet yetkilileri tarafından, bazen gökmesi çözüm sürecini hatırlıyoruz.
00:15:20Muhatap alınabilecek bir yapıya dönüşmesi çok önemliydi.
00:15:24Çünkü Dök sürecinde kırmanize edilmeye çalışılmak, illegalize edilmek gibi bir politikayla da karşılaşıyorduk.
00:15:31Ama Keyşay'a süreci bu açısından çok kıymetli.
00:15:34Yani açık açık kendine evet biz buyuz ve hem Kürt sorunun çözümünde hem kadının özgürleşme mücadelesinde çok önemliydi.
00:15:44Tabii saldırıya uğradı, çok ciddi bir saldırıya uğradı ama şeyde görüldü, Kürt kadının iradesi önemliydi.
00:15:51Fakat şeyde oluşmaya başladı bizde, sadece Kürt kadın yok yani bu mücadelede.
00:15:56Ne özgür alanlarda ne bakurda, biz birçok kimlikliyiz yani işte aramızda Ermeni arkadaşlar var, Türkiye'li arkadaşlar var.
00:16:06Bunun Alevi kimliği var, Suni kimliği var.
00:16:09O kadar çeşitli ama bu çeşitliliğin getirdiği o kesişimsellik diyoruz ya, şey çok kıymetli, sınıfsal farklılıklar bile ortadan kalkabiliyordu bu
00:16:18mücadelede.
00:16:19Çok kıymetliydi, Kejha bu noktada bu farklılıkları aslında bir iradeye dönüştürüp muhataplık noktasında daha bir vücuda bürünme haline geçti.
00:16:29Tejha boyutu tabii çok muhteşemdi yani Tejha'nın kongresidir, Tejha'daki neden birikimleri çok fazlaydı.
00:16:36Yani hem dökün hem Kejha'nın yarattığı değerler hem ideolojik olarak da büyük bir açılım sağladı.
00:16:43Arada tabii kadın kurtuluş ideolojisi, işte aileyi sorgulama, aileye dönük çözüm önerileri, bununla birlikte eşbaşkanlık sistemi,
00:16:54hani bir fermuar siyacar da bilir, fermuar sisteminden pozitif ayrımcılık, o noktalardan geldik buralara.
00:17:04Eşbaşkanlık sistemi, Dök, Kejha ve Tejha'nın büyük direnişiyle gerçekleşen bir sistem ki kolay da olmadı.
00:17:13Yani bunun arkasındaki tartışmalar, mücadeleler bence tarihe yazılacak düzeyde diye düşünüyorum.
00:17:21Çünkü çok feodal bir zihniyetle karşılaşabiliyorduk, anlamlandıramamayla karşılaşabiliyorduk.
00:17:27Düşünün ki bütün Kürdistan'da biz tek tek bunu anlatıyorduk.
00:17:31Neden eşbaşkanlık sistemi? Çünkü kadın siyaset yapamaz, kadın bunu beceremez.
00:17:36Niye kadınlar daha düne kadar yoktular da bu şey müdahale mi? Ne oluyor hani?
00:17:43Çok cesur tartışmalar da tutuldu. Mesela tecavüz kültürü gibi bir kavram.
00:17:49Mesela tecavüz kavramı mesela birçok alanda tartışıldı, birçok alanda konuşuldu.
00:17:55Günlük yaşamda kullanamayan bir kelimeydi.
00:18:08Kampanya tarzındaki bizim örgütlenme ve bilinci açığa çıkarma boyutu çok kıymetliydi.
00:18:15Yani her yıl, hatta altı ayda bir de yapıyorduk değil mi vans kampanyaları?
00:18:19Belli bir doyuma da ulaşıyordu.
00:18:21Yani dediğiniz gibi namustan tutan tedarik kavramlarına kadar ya da duamı, hatta önderliğimi savunuyorum a kadar gittiğimiz dönemler de var.
00:18:31Bu kadar cesur o dönem açısından diyoruz.
00:18:33Bütün bu kampanyalarda hem kadın varlığını sorgulama, kadın kimliğini açığa çıkarma,
00:18:40hem kadın erkek arasındaki ilişki biçimini yarattığı iktidarı sorgulama,
00:18:44hem şiddeti tanımlama ama şiddete karşı mücadele boyutunda da.
00:18:49Ben çok iyi hatırlıyorum, ikimize katıldık o seminer, panel, atölyelere.
00:18:54İnanılmaz sorgulamalar, inanılmaz altüst olmalar da yaşandı.
00:19:02Batı'da da örneğin tecavüz kültür, aslında kültür iyi bir şeydir.
00:19:06Neden başına tecavüz koydun? Biz kavram tartışmaları da yaptık.
00:19:10Kıymetlidir bütün bunlar.
00:19:11Yani insanı geliştiren, örgütü geliştiren tartışmalardır.
00:19:15Ama bakın şu anda gerçekten Türkiye toplumunda bir tecavüz kültürü yaşanıyorum.
00:19:20İşte Epstein dosyası diyoruz, bir tecavüz kültürü.
00:19:23Örnekler bitmiyor zaten bununla ilgili.
00:19:25O yüzden de hem sistem oluşumu, eş başkanlık sistemi, hem bununla birlikte örgütlenme modelindeki genişleme,
00:19:34ama çok önemli olan, beni çok etkileyen şey artık kadın kurumlarının alanların,
00:19:40o birlikte yapabilme, bir araya gelebilme koşullarının demokratik ve birbirini tanıyan,
00:19:48birbirinin alanına saygı duyan ve üreten, güzelleştiren boyutta olması çok kıymetliydi.
00:19:54Mücadeleyi ortaklaştırarak büyüten bir yerde.
00:19:57Elbette ortaklaştırarak.
00:19:58Yani örneğin basın diye bir alanımız vardı ama kadınlar elbette güçlüydü ama özgün kadın yapılanması çok daha güçlü kıldı kadın
00:20:09arkadaşları.
00:20:10Ama örneğin ben o dönemlerde kadın dernek yerindeydim.
00:20:13Her ne kadar öğretmen olsam da çok, daha çok kendimi kadın çalışmalarına yönlendiriyordum.
00:20:20Ama basınla kadın dernekleri birbirini güçlendiriyordu.
00:20:25Telefonu açtığınız anda basın...
00:20:27Bu cesarette de özgün kadın basını doğdu yani belki.
00:20:32Elbette.
00:20:32İlerleyen süreçlerde.
00:20:33Ama hani biz mesela biz kadın dernekleri, kadın kurumları basındaki kadın arkadaşlardan güç alıyorduk.
00:20:40Eminiz ki o kadın arkadaşlar da bizden güç alıyordu.
00:20:44Şey çıkıyor, nitelikli haber çıkmaya başlıyordu.
00:20:46Çünkü bir de birbirimizi eleştirip birbirimizi güçlendirebiliyorduk.
00:20:50O yüzden de bütün bu süreçlerin kendisindeki kooperatifleşme deneyimlerimiz oldu.
00:20:55Bu da çok kıymetliydi.
00:20:57Hani çünkü ekonomiden dışlanan bir kadın varlığından bahsediyoruz.
00:21:02Hani Sayın Hoca Lan diyor ya, nanı yaratan yani ekmeği yaratan kadın bugün nana muhtaç.
00:21:09Dolayısıyla şimdi ekonomiyi yeniden tanımlama, ekonomik yaşamda kadının o tarihsel birikimini açığa çıkarıp
00:21:17aslında öncülüğünü yapmasının sağ noktasında deneyimlerimiz oldu.
00:21:21Ama burada da yine diğer alanların katkısı oldu.
00:21:23Bu çok kıymetli.
00:21:24Hacer söyledi, sendikalar da dök bünyesinde eve katılıyorlardı.
00:21:29Ama daha önce örneğin sendikalarda, ben çok şahidim buna, çok güçlü kadınlar vardı ama
00:21:35kadın bilinci, kadınların bir araya gelip örgütlenme boyutu yoktu.
00:21:41Hani kadın komisyonu vardı fakat farklı bir şeydi.
00:21:43Ama bu sefer dökün o zihniyeti, dökün o kadın kurtuş ideolojisini hayata geçirme boyutundaki pratikleri
00:21:51sendikalarda inanılmaz bir özgün kadın gerçekliğini açığa çıkardı.
00:21:55Bugün KESK'te de eğitimsel ya da SES'teki genel merkezlerdeki kadın duruşunda zaten bu deneyimin karşılıklarını görebiliyoruz.
00:22:07Şüphesiz, Figen çok geniş yelpazede değerlendirdi, söyledi.
00:22:11Şüphesiz onlarca kazanımı var bu özgün örgütlülüğün.
00:22:16Ama en önemli kazanımlarından biri eş başkanlık ve eş temsiliyet oldu.
00:22:21Çünkü hem kamusal alanda görünürlük, hem siyaset alanı gibi erkek egemen bir alanda kendi varlığını ortaya koymak,
00:22:32hem de iradeyi ortaya koymak, karar mekanizmalarında yer almak kadınlar açısından çok önemli bir kazanım oldu.
00:22:41Sevgili Hacer, ben biraz bu kısmı açmanı isterim.
00:22:45Yani özellikle eş başkanlık ve eş temsiliyet, biraz önce fermuar sistemi olarak başlayan,
00:22:50bugün %50 kotasına kadar varan, eş temsiliyet dediğimiz duruma kadar varan bir kadın kazanımı söz konusu.
00:22:58Ki dünya kadın deneyimlerine de çok önemli bir örnek teşkil ediyor.
00:23:03Biraz bunu açmanı isterim.
00:23:05Aslında biz hep diyoruz siyaset partiden ibaret değil ama hep öyle de baktık biraz.
00:23:10Yani öyle bir yanılgılı yaklaşımımız da maalesef oldu.
00:23:13Onun için de kadınların siyasette yer alması öyle kolay olmadı, olmuyordu, hala da olmuyor diyeyim.
00:23:20Bizim açımızda bazı konuları belki açtık, bazı mücadelerini verdik ve bu kazanımlar aslında Türkiye'deki diğer hareketlere ve feminist hareketlere de
00:23:29mal olan bir mücadele haline geldi tabii ki.
00:23:33Ama eş başkanlık sistemine asla gelmeden de önce diyelim ki komisyon olarak örgütlendi kadın hareket, yani kadınlar olarak siyasi parti
00:23:41içerisinde.
00:23:42Sonra kollaşma, kollaşmayla biraz daha geniş yelpaze, sonra meclis, işte diyelim meclisle o tartışmaları yani dök içerisinde de çok fazla
00:23:51kadın hareketi içerisinde yaptık.
00:23:53İşte o kotadır, eşit temsiliyettir, Figen'in bahsettiği aslında onun mücadelesi öyle kolay olmadı.
00:23:59Bırakalım yönetim içerisinde mesela işte MYK oluyor, parti meclisi oluyor.
00:24:03Orada kadın kotasını hani koyuyorduk.
00:24:06Mesela işte yani diyelim ki Ayşe olabilir ama Fatma olamaz.
00:24:12İşte bilmem Figen güçlüdür, tamam yapabilir her neyse ama işte Hacer siyasetten anlamaz.
00:24:19Yani kendi kriterlerine göre erkekler kiminle anlaşabilecek.
00:24:24Kriterleri kendine göre.
00:24:25Kiminle kadın mücadelesi çok vermeyecek.
00:24:27Hani belki çok hoş bir terim değil ama kadın bilinci yani şey iyi olmayan kişiyi tercih etme daha çok fazla
00:24:35gelişiyordu maalesef.
00:24:36Ama bunun mücadelesi de vererek bir de şöyle bir yaklaşım da vardı.
00:24:40Özgün kadın çalışmasında yer alıp belli bir dönemden geçtikten sonra karma çalışmada da yer alma gibi bir perspektif.
00:24:48Ben bu perspektif çok önemli bir perspektif olduğunu düşünüyorum.
00:24:52Çünkü o zaman kadın bilincinin kadın farkındalığıdır.
00:24:55Orada kadın örgütlülüdür.
00:24:57Ortak mücadele hattı birbirini güçlendirmedir.
00:24:59Daha güçlenerek kadın geliyordu.
00:25:02Yani işte Hacer olarak biri olarak orada değildim.
00:25:04Yani bir kadın hareketi olarak orada hani varsın.
00:25:08Ve onun için daha güçlüsünde kararlarda tartışma konusunda da.
00:25:11Çünkü bir hareket senakanda hani diyelim ki var.
00:25:14Ve bu hareket toplumsallaşma konusunda da önemli bir mücadelesidir.
00:25:18Öyle verdi.
00:25:19Eş başkanlık sistemi gerçekten kıyametler koptu bir sistemdi.
00:25:22Niye kıyametler koptu?
00:25:24Bir biliyorsun siyasi partiler sürekli kapanıyordu.
00:25:27Hani sürekli siyasi partiler kapandığı için.
00:25:29İşte siz eş başkanlık da Türkiye'nin yasasında yani anayasasında böyle bir şey yok.
00:25:35İşte bir genel başkan oluyor ve bu genel başkan hani bütün partilerde de öyledir.
00:25:40Onun için o yasal olarak bile işte böyle bir yeri ve şeyi değil.
00:25:44Ve zamanı mıdır şu an bunun tartışmanın?
00:25:46Çünkü bununla birlikte siz partiyi kapattıracaksınız.
00:25:51Mesela bir bununla bizim üzerimize geldi.
00:25:53Şimdi bu önemli bir baskıydı ben söyleyeyim.
00:25:56Çünkü acaba bizim yüzümüzden parti kapatılır mı?
00:25:59İşte Kürt hareketi partisiz kalır mı?
00:26:01İşte siyaset yürütemeyecek pozisyona girer mi?
00:26:04Gibi psikolojik mi?
00:26:05Mesela bir sene bu çok etkiliyor.
00:26:07İkinci tam hani kabul ettik de peki bu kadar kadınları nereden getireceksiniz?
00:26:11Yani kadın yok ki hani birkaç işte bir avuçsunuz bununla birlikte nasıl eş başkanlık sistemini dayatıyorsunuz gibi ciddi bir şey
00:26:20başladı.
00:26:21Ama geri adım atılmadı buna.
00:26:22Geri adım atılmadı imza kampanyası başlattık.
00:26:24Ve bu imza kampanyası FİGE'nin biraz önce bahsettiği çat kapı tüm kapıları tek tek çaldık ve binlerce imza toplatıldı
00:26:32o dönem.
00:26:32Ve anayasa olarak da değişmesi için hani diyelim ki hem yasal olarak da değişmesi için bunu mücadele.
00:26:38Yani hem içte var olan işte diyelim ki egemenlikle mücadele veriyor.
00:26:42Erkek egemenlik bir mücadele.
00:26:44Onlarla bir mücadele veriyorsun bu anlayışta.
00:26:46Ama bir yandan yasal olarak da değişme için bir mücadele veriyorsun.
00:26:49Bu ikili mücadele konusunda eş başkanlık çalışmasında müthiş bir nasıl diyeyim bir mücadele verdik.
00:26:58Ama müthiş bir toplumsallaşması da bir yaklaşımda oldu.
00:27:01Ve gerçekten sahip çıkıldı.
00:27:02Sahip çıkıldı ama sonrası belli tartışmalardır.
00:27:06Hani o iktidar tartışmasıdır.
00:27:07İktidarı paylaşmama gibi bir mesele oldu.
00:27:10İktidar sallaştırıldı da öyle şeydir.
00:27:13Ama eş başkanlık meselesi böyle değil aslında.
00:27:15Eşit temsiliyettir.
00:27:17İşte diyelim ki halklardan mesela diyelim ki işte inançlardan, işte farklı farklı kesimlerden.
00:27:24Ve şu an Türkiye'nin genel olarak hani birçok partinin artık aslında kendi şeyi de uyguladığı.
00:27:31Ya eş başkanlıktır ya eş sözcülük olarak da hani bazı kurumlar şey yapıyor.
00:27:38Bu ben önemli bir aşama olduğunu düşünüyorum.
00:27:42Burada kadın hani o bahsettiğimiz mesela biz kadın kotası diyorduk.
00:27:47Ama kadın kotasını da aşan eşit temsiliyet bir mücadele.
00:27:50Bu mücadele şu an bugün baktığımızda da mesela diyelim ki feminist hareket daha önce meclise girme gibi bir şey yoktu.
00:27:57Hatta yadırgıyordu da.
00:27:59İşte siyasi çalışmaların içerisinde kadınların yer alıp almaması konusunda çok öyle güçlü bir tartışması da yoktu.
00:28:05Ama mesela feministlere diyelim ki hani şey verildi, alan açıldı.
00:28:09Yine Türkiye sol hareketlerine işte diyelim ki kadın mesela daha önce ilk başta hep erkekler verildi.
00:28:15Ama niye sadece erkekler işte kadınlar da siyaset yapabilir, milletvekili hani kota olarak paylaşılıyor genelde.
00:28:21Her partiye ve benzeri inanç çalışmasındadır işte farklı.
00:28:25Mesela bütün her yerde artık hani kadının orada yer alması, temsiliyeti.
00:28:30O açıda ben Türkiye tarihinde de yani önemli bir mücadele ve meclisin rengi değişti.
00:28:38Yani kadın mesela o dönem işte eşitlik komisyonları oluşturuldu.
00:28:43İşte kadın mücadelesiyle gelişen diğer kadınlarla mesela ortak bir bağ kuruldu.
00:28:49İşte kendi aralarınızda da ortak mücadele verin oradaki.
00:28:53Yani bu bütün toplumda tüm Türkiye toplumuna sirayet etti ve toplumsallaştı.
00:28:58O açıdan da eş başkanlık sadece hani dediğim gibi bir erkek bir kadından ibaret değil.
00:29:03Aslında o eşit temsiliyet, o toplumsallaşması ve tüm mücadelenin her yere yayılması önemliydi.
00:29:10Biz bu geceki ana davasında tutuklandığımız zaman hiç unutmuyorum.
00:29:13Polis geldi bana dedi ki eşit temsiliyet, eşit temsiliyet deyip duruyordu.
00:29:18Gözaltında al size dediğim 52 kişi tuttu, 26'sı kadındır, işte diğeri erkektir.
00:29:24Biz şeyi, kotayı tutturduk.
00:29:28Yani siz kota kota diyorsunuz, bak biz burada da şey yapıyoruz.
00:29:31Ben dedim bu konuda siz yi niyetinize bir değişim, dönüşüm yaratmışsak bile,
00:29:35bu kota söyleme aşamasına gelmişseniz bile demek ki bir şeyle kafanızda değişecek.
00:29:41Aslında hedef aldıkları şeyin ne olduğunu da etrafı olmuş.
00:29:45Ama bir kadının temsiliyeti nasıl olması gerekiyor da öğrendiler aslında.
00:29:50Zaten eş başkanlık sisteminin ilk geliş aşamasından bugüne kadar da her zaman hedef halinde oldu.
00:29:56Kesinlikle.
00:29:56Bir de şey de söylemek isterim, o dönem sevgili Aysel Tuğluk ilk eş başkanımızdı.
00:30:03Şimdi ilk eş başkan kesinlikle çok önemli bir deneyim, tecrübeydi.
00:30:09Şimdi işte eş başkanlık sistemi olsun, o da mücadelesi bizimle beraber veriyor falan.
00:30:13Sonra tabii kim olacak eş başkan sonuç hani şeye gelince herkes dedi ki aslında Aysel sen yapabiliyorsun falan dedi.
00:30:21Öyle mi?
00:30:22Şimdi ben mi yapacağım?
00:30:24Ben nasıl yapayım falan filan dedi ki ama dedi gerçi bu kadar tartışma yürüttük ve birlikte bir mücadele vereceğiz.
00:30:30Sadece ben orada tek değilim.
00:30:31Ve gerçekten hani kadın hareketi hiç yalnız da bırakmadı.
00:30:35Ve bu bir hani devamı da gelen Aysel'in de bu konuda çok emekleri, çabaları ve bir mücadelesi oldu kadın
00:30:44hareket içerisinde de.
00:30:45Çünkü erkeklerle ilk eş başkanlık yapma deneyimi de kolay bir deneyim de değil.
00:30:51Değil.
00:30:51Onun için de buradan bir böyle sevgilerimizi gönderelim.
00:30:54Evet takip ettik.
00:30:56Gerçekten çok zorlu bir deneyimdi ama çok layıkıyla ve hakkını yerine getirerek gerçekleştirdi.
00:31:04Bir de bir şey daha değinmek isterim.
00:31:06Biraz önce Figen şey söyledi ya kampanyalar.
00:31:09Şimdi kampanyalar yerelden mesela mücadelesini verdiğimiz işte mesela kimsenin namusu değiliz namusumuz özgürlüğümüzdür.
00:31:18Kampanyasının çıkış nedeni örneğin o dönem çok fazla töre cinayetleri oluyordu.
00:31:23Mesela pat pat kadınlar öldürülüyordu ve çok böyle normalleşildiği gibi aslında biraz toplumun ihtiyacı çalışma hani yürüttüğümüzde neye göre hani
00:31:33bir kampanya çalışması yürütürüm.
00:31:35Hemen o ihtiyaca göre bir kampanya çalışması ve bu kampanya bütün yani diyelim bölgedir, illerindir, katılma, işte bir yandan eğitimler
00:31:43yapılıyor, farkındalık eğitimleri, bir yandan eylemler, kadınların katılımı ve öncülüğünü yaptığı.
00:31:49Bir yandan o toplum içerisinde de kendi haklarını, mücadelesini işte diyelim ki sadece üstten bir arayış değil de tabandan, yerelden
00:31:59bir mücadele nasıl olabilir konusunda da.
00:32:01Ve bu gündem aslında işte siyasetin gündemini de belirliyordu.
00:32:05İşte diyelim ki genel merkezin gündemini de belirleyen bir yelpaze de açabiliyordu da diyebilirim.
00:32:12Siz bir şey diyecektiniz sanki sevgiliklerim.
00:32:14Yani bu program biraz arşiv niteliğinde ya.
00:32:17O yüzden hep bu espriyi çok yaptık yine de yapmaya ihtiyaç duyduk.
00:32:21Ahmet Türk ile Aysel Tuluk bir yerlere gittiklerinde işte gelen kişiler Ahmet Türkiye Başkanı ama Aysel Türkiye Yenge Başkan derlermiş.
00:32:33Hani bu bence tarih olmalı.
00:32:34Yenge Başkan'dan eş başkan.
00:32:36Nereden nereye?
00:32:38Yani başkan hepsi de demiyor.
00:32:39Yenge Başkan demiş.
00:32:40O yüzden bunu dile getirmek istedim.
00:32:42Sevgili Figen sizinle devam etmek istiyorum.
00:32:46Şimdi birçok farkındalık çalışması da yürütüldü bu süreç içerisinde.
00:32:52Özellikle de işte bilinç yükseltme, erkeği değiştirip dönüştürmeyi de içerisine kapsayan jineoloji eksenli birçok eğitim, atölyeler yapıldı.
00:33:04Birçok paneller, seminerler verildi.
00:33:06Yani jineoloji de önemli, yani özgün örgütlülük kadar önemli bir kırılma noktası yarattı aslında kadın mücadelesi açısından.
00:33:16Çok daha bambaşka bir boyuta taşıdı.
00:33:18Biraz bu jineolojinin geldiği aşama ve kadın mücadelesine kazanımları kattığı şeyleri sizden dinlemek isteriz.
00:33:28Tabii senin söylediklerine dergimizi de ekleyelim.
00:33:30Bir de kaç yıl süren televizyon programı bilgelik damarını da eklemek çok iyi olacaktır diye düşünüyorum.
00:33:38Evet, cinti ve ekranlarını da yıllarca sürdü.
00:33:41Çünkü o dergi 12 yıl boyunca tüm baskılara, yasaklamalara cezalanımı rağmen hep çıktı.
00:33:47Asla bu ay çıkmayalım demeyi de çok kıymetlidir bizim açımızdan.
00:33:51Yani biz kadın hareketimizden bahsederken aslında biraz da parçalı olan kadın yapılarının bir araya gelmesi ve birlikte o farklılıkların birlik
00:34:04olma halinin kendisinin nasıl bir forma dönüştüğünü gördük.
00:34:09Jineoloji de aslında dağılmış olan bilgi yapılanmalarının biraz böyle disiplinler adı altında parçalanmış olan yaşamın kendisini de parçalayan bilgi yapılanmasını
00:34:21ama temelde de kadına yönelik üretilmiş olan bilgileri sorgulayan, biraz da kadının hakikatini arayan bir bilim önermesi olarak ortaya çıktı.
00:34:32Önermeydi bu. Tıpkı kadın hareketi gibi, tıpkı eş başkanlık gibi jineoloji de çok anlaşılmadı.
00:34:40Bu sefer farklı farklı çevrelerden tepkiler geldi.
00:34:44İşte bu varken niye jineoloji, şu varken bu niye jineoloji diye.
00:34:49Ama jineolojinin kendisinin aslında yaşamın içinden çıkan bir bilim önermesi oldu.
00:34:55Yıllar sonra biraz farkına vardığımız bir konu oldu.
00:34:58Çünkü şeyi fark ettik, yani tarihimiz de erkek kalemiyle yazılıyor.
00:35:04Adımız da erkekler tarafından konuluyor.
00:35:07Bu şey, yani mitolojilerden dinlere, dinlerden bilime kadar, yani egemen olan ne mitoloji sorun, ne din sorun, ne de bilim
00:35:15sorun aslında ama
00:35:16iktidarla buluşan noktada bize adlar konulduysa, bir hakikatimiz eğer alt üst edilmek istendiyse,
00:35:24kendi adımızı koymak, kendi tarihimizi yazmak ve kendi özgürlük tanımımızı yapmanın bir bilim önermesiydi jineoloji.
00:35:32Tabii ki en büyük, yani jineoloji alanında çalışan arkadaşlarınızdan biri olarak en büyük desteği tabii ki dökten kejaya, kejadan tejaya
00:35:43kadın arkadaşlardan aldık.
00:35:45Şeye çok ihtiyaç vardı, yani evet örgütlü mücadele dolu bir yapıyız, hareketiz biz.
00:35:52Ama bununla birlikte ideolojiyi de politikleştirmek gibi, ya ideolojimiz de var, çok net bir ideoloji, özgürlük ideolojisi bunun adı.
00:36:01Maddeleri de bölüyoruz, yani yaşamın her alanına sirayet eden bir ideolojiden bahsederken,
00:36:06bunun biraz daha bilimsel, felsefik, sosyolojik boyutunun bütünlüklü ele alınıp değerlendirilmesi noktasında jineoloji çok iyi geldi bize.
00:36:17Siz de uzun yıllardır bunun çalışmasını da yürütüyorsanız zaten jineoloji alanında.
00:36:21Biraz şey oldu, evet yani genel bir aşk var ama jineoloji de kendine bağlayan bir şey.
00:36:27Biraz aşık olma halleri yaşanıyor jineolojide çünkü gerçekten insan kendini görüyor.
00:36:33Nasıl ki dökten bu yana örgütlenmeyle tanıştıkça kadınlar kendini seviyor ya, ben varım, ben kendimi bildim.
00:36:41Jineolojide bunun daha fazla ideolojik, daha felsefik bir yoğunlaşması yaşanıyor.
00:36:47Ve katkı sunuyor.
00:36:48Dolayısıyla bir örgüt değil jineoloji, bir ideoloji de değil ama kadın hareketinin önerdiği bir bilim, sosyal bilim de önermesi diyebiliriz.
00:36:58Çünkü bu karmaşa yaşandı bir ara.
00:37:00Sanki böyle jineoloji daha farklı bir yapıymış gibi.
00:37:04Oysa bu hem özgürlük hareketimizden doğru hem de bakurdaki kadın hareketimizden, Avrupa'dan.
00:37:10Bu hareketin biraz daha ideolojik kimliği olmaya başladı.
00:37:13Daha düşünsel yoğunlaşma, daha tarihini, kültürünü araştıran, ortaya çıkaran, köklerine gitmeye çalışan.
00:37:21Yani Şacereval Parti'de daha çok siyasetle uğraşırken ya da başka bir arkadaş basında habercilikle uğraşırken,
00:37:28jineolojide okuma, araştırma ama köylere ve mahallelere de giderek kendi tarihini, kültür, bilgisini,
00:37:36yani kadının elinden çalınan, benim elimden çalınan bilgiye tam da orada bulmak, kaybettirildiği yerde arama bulma.
00:37:45Geçen gün mesela bir Kürdistan'da bir ile gittik.
00:37:48Gerçekten yani koçar kadınlar vardı.
00:37:52Sonunda şunu söylediler, yani şimdi benim inekten sağdığım sütün yoğurda dönüşmesi kimya mı?
00:37:57Evet kimya dedik.
00:37:59Ama bu neyle oldu?
00:38:00Mesela bizim oraya gidişimiz kadın hareketimizin ilişkiselliğiyle oldu.
00:38:06Ama oradaki kadın şunu gördü, evet ben bilge bir kadınım.
00:38:10Bilgeyim ama neden benim bilgeliğime bir düşmanlık var?
00:38:13Neden yaşamdan koparılıyorum?
00:38:14Koparılmak isteniyorum.
00:38:16Bana bir düşmanlık neden, bu şiddet neden soruları zaten soruluyordu ama bu soruların kendisini daha bilimsel ortamda,
00:38:24daha fazla okuyor, çok okunluyor, çok araştırılıyor.
00:38:27Fakat tabii eleştiriler de alınarak, yaşamın dilli olmak, daha sade olmak.
00:38:33Mesela son zamanlarda biraz daha şeye dönmeye başladık.
00:38:37Bir kendi kültürümüze, kendi köklerimize, kendi doğal yaşamıza dönerek,
00:38:43bilginin hiç de böyle yukarılarda, üniversitelerde, batıda değil aslında tam da kendi coğrafyamızda, topraklarımızda yeşerdiğini görmek kıymetlidir.
00:38:53Sinoloji biraz bizi özümüzle de buluşturup da kavuşturdu.
00:38:56Kesinlikle, bu da çok kıymetli.
00:38:58Dergi çok kıymetli bizim açımızdan.
00:39:01Neden çok kıymetli?
00:39:02Çünkü dergiye bir kere çok farklı kimliklerde kadınlar da yazıyor.
00:39:05Avrupa'dan, Türkiye'li feminist arkadaşlar, dindar kadından Alevi kadınlara.
00:39:11Bir de derginin her üç ayda bir konum başlığı farklıdır.
00:39:14Bir arşivdir aslında, bir literatürdür dergi.
00:39:18Dolayısıyla hem emek boyutu çok değerlidir, hem de cesareti çok değerlidir.
00:39:24Yani bu uğurda şehadetimiz var.
00:39:26Nagiana Karsel Hevay, bu direncinden dolayı saygıyla anıyoruz kendisini.
00:39:3211 kurşunla katledildi.
00:39:3411 kurşun yani.
00:39:36Çünkü bir kadın kütüphanesi kurmak istiyordu, dergiye yazılar yazıyordu.
00:39:40Bu da bizim açımızdan çok kıymetliydi ama yani kadın hareketinin zaten geldiği bir düzey, bir iradeleşme, bir kimlik olarak kabul
00:39:48edilme süreci vardı.
00:39:50Kadın hareketinin artık daha fazla düşünsel alanda, daha ideolojik olarak belli bir bilimsel zemine yoğunlaşma noktasında jineoloji bize çok şey
00:39:59katmaya başladı diyebilirim.
00:40:01Yani aslında jineolojinin çok biz de anlatmadık başta.
00:40:05Yani bizden de kaynaklıydı ama anlayınca biraz daha sahiplenme de oldu.
00:40:11Yani Fige'nin bahsettiği gerçekten öyle zorlu da oldu.
00:40:13Ama mesela feminizmle karıştırıldı önce ve mesela Latin Amerika'da işte diyelim ki Orta Doğu'da, Avrupa'da birçok yerde jineoloji atölyeler oluştu
00:40:23ve çok sahiplendi.
00:40:25Hatta kadın o kampların yani kadınları yok neredeyse.
00:40:28Yani o çok fazla hani diyelim ki bu kamplarda Latin Amerika'da hele baya baya böyle bu konuda açılım jineolojiyle hani
00:40:35yapıldı.
00:40:36Ve Kürt Kadın Hareketi de aslında tanıldığı, bilindiği ve sahiplendiği de.
00:40:40Yine Orta Doğu'da mesela jineoloji eğitimleri çok fazla atölyelerde isteniliyordu.
00:40:45İlk başta işte diyelim ki Mısır'dır, Lübnan'dır, Tunus'tur.
00:40:49Hani kadınlar bir araya gelince de aynı zamanda hani Orta Doğu çalışmalarında, Kuzey Afrika'da da çalışmalarından da biliyorum.
00:40:55Mesela jineolojiyi en çok talep gelen hani tartışmak istenen atölyeleri ve benzeri.
00:41:01Türkiye'de başta şöyle bir direnç vardı feminist kadın hareketinde.
00:41:05Tam da şunu sorarak o zaman bağlamanızı isteyeyim.
00:41:08Konuşmanızın devamında.
00:41:10Yani jineoloji enternasyonel mücadeleyle çok önemli bir katkı sundu.
00:41:15Kadınların ortak mücadelesine mesela biraz önce jineoloji dergisinden bahsettiniz ama dergi sadece Kürt kadınlarının fikir ve düşüncelerinden oluşmuyor.
00:41:23Yani internasyonel dünya ekseninde kadınlar yazıyor.
00:41:27Oraya bilgilerini, düşüncelerini aktarıyor ki bu çok önemli bir deneyim birikimi orada bizim önümüze seriliyor.
00:41:34Tam da buradan kadın mücadelesi açısından da özgün kadın mücadelesi olarak da Kürt kadın hareketi her zaman enternasyonel mücadeleyi de
00:41:44esas aldı.
00:41:44Tam da buradan bir enternasyonel mücadele zeminine de bağlamanızı isteyeceğim.
00:41:49Kesinlikle şöyle yani çok katkısı olduğunu düşünüyorum bir de zaten onların şu konuda eleştirileri de vardı.
00:41:55Uluslararası bu katıldığımız konferans toplantılarda işte özellikle mesela diyorlar da Abdullah Öcalan sadece Kürt hareketinin önderi değil.
00:42:05Halkların önderidir ve fikirleri niye sadece kendinizle hani sınırlı tutup kendinizle işte sınırlandırıyorsunuz.
00:42:14Bana işte Ortadoğu konferansta Yemen'den eleştiri geldi mesela o dönem kadın hareketinden.
00:42:19Şundan kaynaklı diyorlar da bir eş başkanlık sistemi de tüm dünyayı kapsayan bir sistemdir.
00:42:25Kadınlara yol açan bir sistemdir.
00:42:28Düşüncesi ve hani mücadelesiyle hani diyelim ki katkı sunan kadın mücadelesiyle bir de jineoloji konusunda da işte kurucu su ve
00:42:36hani fikriyatının Kürt halkı önderinden geldiği için
00:42:40bu konuda işte bu fikriyatı bizimle de paylaşıp bizimle de ortaklaştırmanız gerektiğinin konusunda hani bir şeyleri var, bir sistemleri de
00:42:48vardı diyeyim.
00:42:49Ama şunu da var yani bununla birlikte aslında Kürt Kadın Hareketi'nin mücadelesini de tanıma.
00:42:56Çünkü yani nasıl diyeyim ulusal mücadele verilen işte diyelim ki Kolombiya'dan tut, Bask'tan tut işte bilmiyorum, Tunus'tan tutalım, Sudan'dan ve
00:43:08benzeri bu mücadele de
00:43:09mesela diyelim ki Mısır'da feminist kadın hareket mücadelesi en eski mücadele hani veren bir yerdir.
00:43:15Ama bu mücadelenin feminist mücadeleyi işte kadın bilimiyle ortaklaştırma ve bu kadın biliminin Kürt Kadın Hareketi'nin şöyle ben Dünya
00:43:27Kadın Hareketi'ne önemli bir katkı sunduğunu düşünüyorum.
00:43:30Yani biz miraslarını aldık, mirasların deneyim tecrübelerinden diyelim ki ortaklaştırdık, bir forma kavuşturduk.
00:43:36Ama pratikte birçok şeyi de geliştirerek de dünyayı da yayıldı.
00:43:41Onun için mesela direniş tarzları nasıl olur, bu direniş mücadelesi nasıl olur, işte diyelim ki feminizm bir ideoloji, bir kadın
00:43:49ideolojisi olarak hani tanımlayabiliriz.
00:43:51Ama bu kadın ideolojisine büyük bir saldırı da vardı ama bu elit de kaldı.
00:43:56Hani nasıl diyeyim toplumsallaşamadı da.
00:43:57Ama mesela jünoloji işte kadın biliminin böyle işte diyelim ki mesela en önemli hani diyelim dergide de yazılanda herkese açık
00:44:06olması.
00:44:07Herkes kendi düşünceli mesela şeyi belli olunca işte diyelim ki bu sayının ne bileyim barış sayısıdır.
00:44:13Ona göre ben de yazabilirim.
00:44:14İşte diyelim ki Latin Amerika'dan da biri yazabilir, Orta Doğu'da da feminist.
00:44:18Hani kapalı değil herkese.
00:44:20Bir bu herkese diyelim ki ortak kollektif çalışmasına haline geldi.
00:44:24Bir de bu mücadelesini genişleterek, büyüterek ve bir hani kadın kurtuluş ideolojisinden kadın politikleşmesi deniliyor ya.
00:44:35Bence bu evreye kavuşmasının bir şeyi de jünolojiyle oldu.
00:44:40Jünoloji bunu bir sağladı ve tüm dünyaya da yayıldı.
00:44:44İşte internasyonel çalışma da, işte kadın kurtuluş mücadelesini ortaklaştırma da, kadın kazanımlarına birbirinden hani hangi konuda işte dediğim zorlukları birbirine
00:44:56deneyim tecrübe olarak da aktarma konusunda da önemli bir deneyim tecrübe olduğunu düşünüyorum.
00:45:02Yani jünoloji artık kürt kadının hareketine diyor ya, işte cin şeyden lambadan çıktı, tüm dünyaya yayıldı ve bu dünyaya yayılmasının
00:45:11da aslında daha da sahiplenme ve büyümesine ve kadın ideolojisinden de pekiştiren ve güçlendiren bir mücadele alanında olduğunu düşünüyorum.
00:45:21Neredeyse jünoloji, yani şu cümleyi kurmak herhalde yanlış olmayacak, enternasyonel kadın mücadelesinin ideolojik zeminini oluşturdu demek belki.
00:45:33Biraz erken mi?
00:45:34Erken mi?
00:45:35Ama şöyle bir şey var, yani jünolojiden beni çok etkileyen bir nokta.
00:45:39Çok kesin bilgi, kesin doğru şudur demek yerine tartışmak, düşünceleri birleştirmek, buluşmak bu çok kıymetli geliyor.
00:45:48Birçok alanda feminist arkadaşlarla da Avrupalı ya da Hacer'in sıklıkla dile getirdiği, enternasyonel bazı Orta Doğulu kadınlarla buluşmalarda da
00:46:00tartışabilmek çok önemli.
00:46:02Birbirimizi güçlendirmek çok önemli.
00:46:04İnanın biz bile on yıl önce doğru dediğimiz şeyi bugün sorguluyoruz bir kavramı ya da kavramı değiştirebiliyoruz.
00:46:11Yani işte örnek verelim.
00:46:13Tersel okumalarımız değişebiliyor.
00:46:14Elbette hani diyoruz şu kelimeyi kullandık ama.
00:46:17Kürtal Könder Abdullah Hoca'nın son manifestosuyla birçok ezber de bozuldu.
00:46:22Elbette ezber de bozuldu.
00:46:23Tarih kodlarımız var, bu kodları değiştirme, bu alışkanlıklarımız, bu alışkanlıkları değiştirme, hani nasıl.
00:46:30Biz de bazı konularda çok hani doğuma tek yaklaşıyorduk, yaklaştık da.
00:46:33Ama bunlar üzerine de hani bu jünolojinin önemli bir katkısı oluyor yani.
00:46:37Tabii tarihsel boyutu hani sol sosyalist, feminist kesimlerden okuyup bir tarihsel şablon çıkardık ama yani Sanyo Can'ın kendisi de
00:46:46dedi ki bir şey dar kalmışız hani göbek tepe, biz işler.
00:46:50Bu çok değerli yani özür dilemek, öz eleştiri vermek tarihsel bilgi boyutu.
00:46:54O yüzden jünoloji kadınların, birçok kesimlerin kadınların kendini ifade edebilecek düzeyde rahat, kendini rahat hissettiği bir alan.
00:47:04Tıpkı Kürt Kadın Hareketi demeyeyim, öz Kürt Kadın Hareketi'nde nasıl ki kendini rahat ifade edebiliyorsa,
00:47:12ideolojik, teorik tartışmaları ya da yazıları, araştırmaları da değerlendirme boyutunda.
00:47:18Çünkü burada ne iktidar kavgası var, ne cezalandırma var, ne dışlama var.
00:47:24Çünkü siz sistemin üniversitesinde böyle bir tarçma yaptığınızda ya sınıfta kalacaksınız ya hapse gireceksiniz, cezalandırılacaksınız.
00:47:33Ama jünoloji özgür düşüncenin, özgür bilginin kendisinin açığa çıktığı zeminlenmek.
00:47:40Fakat Hacer'e katılıyorum, çok yayılıyor.
00:47:42Evet çok daha fazla olacak çünkü en son jünoloji Avrupa konferansı oldu.
00:47:49Yani bir arkadaşımız gitti, iki arkadaşımız yarı daha fazlası Avrupalı, Amerikalı, Latin Amerikalı kadınlardı diyor.
00:47:57Yani benim de o zaman tespitim çok şey değil.
00:48:01Yaklaşıyoruz.
00:48:02Evet yaklaşıyoruz o zaman.
00:48:03Kıymetlidir tabii ki.
00:48:05Evet şimdi devasa bir kadın hareketi yani gerçekten çok önemli.
00:48:11Sadece zaman olarak geçen yıllardan bahsetmiyoruz.
00:48:14Verilen bir de çok derin ve çok değerli bir mücadele tarihi söz konusu.
00:48:20Şimdi biraz Türkiye'li kadınlarla da ilk çıkışından bu yana Kürt Kadın Hareketi.
00:48:25Türkiye'li kadınlarla hep ortak birlikte mücadeleyi esas aldı.
00:48:29Ve ortak birlikte yürümeyi esas aldı.
00:48:30Biraz Türkiye'li kadınlarla bu buluşma zeminini sormak isterim sevgili Figen.
00:48:38Nasıl bir zemin bugün mesela işte şu an hali hazırda mesela Barış'a ihtiyacım var kadın inisiyatifiyle devam eden, eşik
00:48:47gibi platformlarla devam eden hala ortaklıklar söz konusu.
00:48:51Nasıl bir yol kat edildi Türkiye'li kadınlarla?
00:48:55Tabii bu konudan yerin daha çok deneyimi var.
00:48:59Bence daha büyük bir katkı sunacaktım.
00:49:02Ama ben en azından geneoloji noktasındaki buluşmalarımızdan.
00:49:06Bir keren tek bir ne derler tek bir Türkiye'li kadın profili yok.
00:49:12Tek bir Türkiye'li feminist kadın değil.
00:49:15Mesela bazen şey yanılgısına düşüyoruz.
00:49:17Feministler böyle yaklaşıyor, feministler şöyle.
00:49:20Oysa onlar içerisinde de farklılıklar var.
00:49:22Hiçbiri birbirine zıt değil ama farklı bakabiliyorlar.
00:49:26Farklı çözümün elleri sunabiliyorlar.
00:49:29Fakat şunu fark ettik.
00:49:31Geneolojik temelli tartışmalarda birbirimizi tanımıyoruz çok fazla.
00:49:35Ya uzaktan yazılarını bazen okuyarak ya da başkalarının söylemlerini duyarak değerlendirmeler yapıyoruz.
00:49:42Ama birbirimizi tanıdıkça çok daha samimi, çok daha birbirini anlayan ve birbirini severek bir yoldaşlığa girmeye başlıyoruz.
00:49:51Yani bu savaş süreçlerinde de böyleydi.
00:49:54Ama şu andaki çözüme dönük, müzakere sürecinde de zaten birçok feminist arkadaşı, Hacer Hacer çok daha fazla içerisinde yer aldığı
00:50:03için.
00:50:03Türkiye'li kadınlar derken sadece feminist hareketle de bir değil.
00:50:06Feminist hareketle bunun bir parçası ama işte antikapitalistler var, farklı kesimler, kendini farklı ifade eden kesimler var.
00:50:15Örneğin çok reisli bir aslında bir birleşen.
00:50:18Doğrudur. Örneğin biz antikapitalist ya da dindar ya da dikten kadınlarla bir araya geldik ve teoloji diye bir jineolojinin şeyini
00:50:30oluşturduk, atölyesini oluşturduk.
00:50:32Devasa bilgiler çıktı orada.
00:50:34Devasa bir düşünce yapısı çıktı.
00:50:36Bugün o düşünce, bilgi yapısının toparlanmasından çıkan dosyadan faydalanıyoruz.
00:50:42Yani yine orada ama dindarlık daha çok önemli ya da başka bir yerde, başka kurumlarla da bir araya gelme var.
00:50:50Bence şey çok önemli, birlikte konuşabilmek, onun adına değil, onunla ilgili değil, gerçekten onunla konuşmak bence çok kıymetli.
00:50:59Yani işte özgür kadın hareketi olarak bunu yapıyoruz.
00:51:02Jineolojide de bunu yapmanın çok kıymetli, ezidi kadınlar hakkında konuşmak yerine, ezidi kadınlarla konuşmak ve onların dilini getirmek çok kıymetli.
00:51:14Bunu Türkiye'li kadınlarla bence bu süreçte çok daha büyük emeklerle, daha fazlasıyla gerçek, çok deneyim var.
00:51:21Yani bu programda hakikaten zaman da yetmez, çok maceralarımız da var, anlayamamalarımız da var birbirimizi.
00:51:29Ama bu dönem çok daha şey açığa çıktığı, o dayanışmanın açığa çıktığı bir dönemde.
00:51:34Nasıl bir ihtiyaç oldu?
00:51:35Kesinlikle, evet bu çok kıymetli.
00:51:37Bir de sürecin öncülüğü kadınların yapacağına dair de zaten bir potansiyel var.
00:51:43Bunu hiç kimse tartışmıyor.
00:51:45Kürt kadın hareketinin ama böyle bir ilk çıkışından bu yana her zaman farklı kesimlere kendilerini örgütleme ve ifade etme zemini
00:51:55oluşturma,
00:51:55yani mücadelesinin içerisinde hep bunu esas alarak yol aldı.
00:51:59Bugün de hala aynı ama tabii ki bununla birlikte aslında Kürt kadın mücadelesinin bir de kendi esas öz bir sorunu
00:52:08var.
00:52:08Ulusal birlik gibi bir mesele var.
00:52:10Bunda da bir öncülük misyonu oynadı Kürt kadınları.
00:52:13Mesela çok önemli bu anlamda da çalışmalar yapıldı.
00:52:16Yani ulusal birlik çatısı altında da çok önemli çalışmalar yürütüldü.
00:52:20Bu çalışmalara biraz değinmenizi isteyeceğim.
00:52:23Onu geçmeden kısa bir cümle.
00:52:25Zamanımız biraz daralıyor o yüzden şey yaptım ama.
00:52:28Çok emin vermiş ya.
00:52:29Evet, yok.
00:52:29Bu kadar kıymetli bir tartışmayı da bölmek istemeyiz.
00:52:33Aslında oralarda mücadele vermek öyle kolay da olmadı.
00:52:36Yani Kürt kadın hareketinin bazı kavramlar konusunda, kampanyalar konusunda epey bir mücadele verdik.
00:52:45Yani gerçekten nasıl diyeyim kendimizi kadın hareketi olarak oralarda ortaklaştırıp şey yapana kadar çok zorlandık.
00:52:55Ama şöyle bir şey de oldu.
00:52:56Mesela bahsettim ya biz feminist kadın hareketi eskiden beri zaten stratejik bir hatı oluşturuyoruz.
00:53:02Ortak bir mücadele hakkımız var.
00:53:03Ama bu yani kaç yıldır özellikle dökten bugüne kadar.
00:53:08Mesela hem sol sosyalistlerledir, işte mütedeyinlerledir.
00:53:12İşte diyelim ki sanatçı, akademisyen.
00:53:15Bir de feministler de kendi içinde elli parçadır.
00:53:17Yani sadece bir feminist olarak da bahsettiği değil.
00:53:20Yani işte diyelim ki sol sosyalist olarak da kendini nitelendiren var.
00:53:25İşte diyelim ki karma içerisinde de kendini örgütleyen var.
00:53:27Ama farklılıklarımızla bir arada yürüme.
00:53:30İşte benzeşme değil, işte içinde erime değil.
00:53:34Hani birbirimizi eritme de değil ama o farklılığıyla ortak yürüme, ortak mücadele hatlarını kurabildik.
00:53:40Bu Kürt kadın hareketine de gelin soruna da Kürt kadınları da farklı farklı fraksiyonlar var.
00:53:46Ve bu fraksiyonların içerisinde genelde hep erkekler göründü ve erkekler öne çıktı.
00:53:52Ama kadınları bir araya getirmek ve ortak bir mücadele hattı kurmak konusunda da önemli bir deneyim oldu.
00:54:00Yani 2012'de hani diyelim ki konferanslar gerçekleşti sonra 17'dir, 19'dir aslında böyle sürekli devam eden bir mücadele hattı da var.
00:54:10Ama 2024'de iki konferans yaptık.
00:54:14Ben bu iki konferans çok önemli olduğunu düşünüyorum.
00:54:16Bir Kürt kadın parlamenterler konferansı yaptı.
00:54:19Bu Kürt kadın parlamenterler konferansı çok önemlidir.
00:54:22Çünkü Dört Parça ve Diyaspora'da da olan, mesela siyaseten de artık ayrı ayrı,
00:54:29yani diyelim yine ne bileyim KDP ayrı bir mücadele veriyor, Yeneka ayrı bir mücadele veriyor,
00:54:33Goran hani başvuru açısından da söyleyeyim.
00:54:35Ama birbirinden kopuk bir kadın bakış açısı geliştirmek, ortak bir hat oluşturma konusunda sıkıntılar vardı.
00:54:42İşte yasalardaki o değişiklikler ve benzeri.
00:54:45Yine Diyaspora'da bir sürü Kürt kadınları seçiliyor.
00:54:48Ama birbirini tanımamıyordu bile.
00:54:51Bu konferansın, o çalışmanın da önemli bir çalışma.
00:54:54Yani sadece aslında bir şey de değil.
00:54:56Mesela hem kültürel bir araya gelme, hem ulusal mücadelenin aslında genel karmanın da,
00:55:03hani erkekleri de bir araya getiren bir rol ve misyonunun olduğunu ve özellikle bu süreçtenin,
00:55:09aslında en çok bu çalışmalarının daha çok zirve kazanması gerekiyor,
00:55:14daha çok ortaklaşmanın kazanması gereken bir yerdedir.
00:55:17Bu birçok çalışma var ama bu çalışmalarımız aslında tam amacına da ulaşamadı hala.
00:55:23Yani bir yol yürüyoruz, bazen sekteye uğruyor, bazen dağılıyordu, bazen şey oluyordu.
00:55:29Ama bu süreçte biraz daha toparlanan, bir aşamaya da gelen bir çalışma oldu.
00:55:34Önümüzdeki süreç muhtemelen hani Kürt kadınların konferansı da yapılacak,
00:55:39dört parçayı da kapsayacak Diyasporan'da.
00:55:42Öyle bir çalışma da var.
00:55:43İşte mesela neresi olabilir konusunda, işte başurumu, işte bakurumu,
00:55:48belki Rojava'da da hani olma ihtimali var.
00:55:51Yani böyle bir tartışma da var, bir zemin de oluştu.
00:55:54Bir inisiyatif zaten oluştu.
00:55:55Bu inisiyatif o çalışmayı da yürütüyor.
00:55:58Ama dedim ki en önemli olan biz Kürt kadınların,
00:56:02yani Kürt kadın oluşumudur, mücadelesidir, o itfağını da önem verdiğimiz bir çalışmadır.
00:56:09Kendi içimizde o itfağı kurmadığımız sürece farklı kesimlerle ne kadar kurarsak da çok şey olmaz.
00:56:16O açıdan ikisini de paralel götürmek zorundayız.
00:56:20Yani şu önemli, bu önemli, şu geç olsun, şu yavaş olsun gibi bir lüksümüz yok.
00:56:25İç içe yürüyen bir mücadele biçimi var.
00:56:27Hem internasyonel mücadele, hem ulusal bir ilişki.
00:56:32Kürt kadınların şeyi de bu çalışmanın daha elzem kıldığı ve daha ortaklaştırıldığı da bir süreci olduğunu da söyleyebilirim.
00:56:41Tam da bu boyuttan şimdi Kürt halk önderi Abdullah Hocalı'nın 27 Şubat'ta başlattığı,
00:56:47barış ve demokratik toplum sürecinin içerisinden geçiyoruz hala.
00:56:52Bunun hem inşaat süreci var.
00:56:53Sevgili Figen, burada kadınların rolü barış deneyimi açısından Kürt kadınları deneyimli aslında.
00:57:01Daha önceki süreçlerde de aktif rol de üstlendi.
00:57:04Ama bu dönem çok daha bambaşka bir yerde duruyor, bambaşka bir süreç yaşıyoruz.
00:57:10Bu demokratik entegrasyon sürecinde kadınlar nasıl bir rol ve misyon üstleniyor?
00:57:15Yani bir boyutuyla aslında Sayın Hocalı'nın daha çok müzakereci olduğu ve
00:57:21gerçi çok da belirleyici olduğu bir noktadan önemli bir sürece gelindiği gibi görünüyor.
00:57:28Ama bir boyutuyla müzakerenin karşı tarafı olan bölümde ne yazık ki henüz daha kadına bakış açısı,
00:57:35kadına el alış biçimi, kadına dönük politikalar noktasında ciddi bir mesaj yok yani.
00:57:42Herhangi bir sinyal yok.
00:57:43Bu biz kadına için problem.
00:57:45Çünkü Sayın Hocalı'nın demokratik toplum meselesi derken, entegrasyon derken
00:57:51tek başına Kürtlerle, Türklerin ya da Kürtlerle devletin barışı ya da entegrasyondan bahsetmiyor.
00:57:58Çünkü entegrasyon dediğimiz şey böyle bir şey değil.
00:58:01Entegrasyon dediğimiz şey aslında devletin, Kürd'ün de, Türkiye'nin de, Alevi'nin de,
00:58:07Suyun'un de, kadınların da, yaşlının da önce bir varlığını kabul edip
00:58:12o varlığını kabul etmenin kendisiyle bir de kendini değiştirip dönüştürerek
00:58:17aslında o kamusallığını artık halka açmaya yani.
00:58:21Mesele bu yani.
00:58:22Devletin demokratikleşmesi, devletin cumhuriyet haline dönüşmesi.
00:58:26Bu çok önemli.
00:58:27Ama bu boyutta bir taraf yani özgürlük hareketi, kadının özgürlüğü olmadan hiçbir özgürlük olmaz,
00:58:35başarıya ulaşmaz, barış da başarıya ulaşmaz diyor.
00:58:38Ama diğer tarafta hala bir politika gelişmiyor.
00:58:42Hatta hala devam ediyor.
00:58:43Kadına yönelik şiddet, cezasızlık politikası gibi.
00:58:46Bu boyutta öyle muhatatlık noktasındaki oluşan kurumsallıklarda da kadınlar yok.
00:58:52Bu çok önemli.
00:58:54O yüzden mesela Kürd'ün hareketi derhal müdahale etti buna.
00:58:57Bu çok önemli.
00:58:59İşte Hacer çok yakından takip ediyor.
00:59:02Barış'a ihtiyacın var grubundan tutalım.
00:59:05İzleme kurullarına.
00:59:06Daha çok yakın zamanda kadın konferans.
00:59:08500 kadından oluşan çok değerli bir buluşmaydı o yani.
00:59:13Bunlar şunu gösteriyor.
00:59:15Yani Sayın Hoca'dan bir yandan diyor ki demokratik toplum inşaatının öncüsü kadınlar olmalı.
00:59:20Ama bunu neden söylüyor?
00:59:21Hem tarihsel bir geçmişi var.
00:59:23Bunların da bir sosyolojik gerçekliği var.
00:59:26Yani bu hareket hep şunu söyledi.
00:59:29Kadın özgürleşmeden toplum özgürleşmesi.
00:59:31O zaman bu sürecin de öncülüğünü o yapacaktır.
00:59:34Bir de bu çok felseflik ya da slogan var bir cümle değil.
00:59:39Gelinen noktada potansiyeli de kendisi gösteriyor.
00:59:43Siyasal alanda çok güçlenmiş bir kadın yapılanması, koca devasa bir kadın hareketi, özgür kadın hareketi, bunun bilimiyle, araştırmasıyla, bunun örgütlenmesiyle,
00:59:55basınıyla, kültürüyle bu kadar devasa bir örgütlenme.
00:59:59Beraberinde şimdi muhataplık noktasında ise kadınların, ben bedenen kadından bahsetmiyorum.
01:00:06Yani üç tane kadın oraya konulmalı, AKP oraya üç tane kadın konulmalı meselesinden.
01:00:11AKP'nin deyimiyle sembolik.
01:00:13Asla, elbette asla.
01:00:15Yoksa milletvekili sayısı olarak AKP oldukça fazla kadın vekili meclise getiriyor.
01:00:21Ama önemli olan hani o kadın kimliğini dile getirebilmek orada.
01:00:26Dolayısıyla ben bunun bir çelişki olduğunu ama bunun da yine diyalogla, müzakereyle çözülmesi gerektiğini düşünüyorum.
01:00:34Hani bir şans vermek gerekiyor gerçekten.
01:00:35Ama çok nihayet bir sorun.
01:00:38Çok ezeli var, geçmişi var.
01:00:41Bugünü çok korkunç, hala ciddi anlamda çözümler üretmemiş bir noktada bugünkü hükümet.
01:00:48Geleceğe dair bir politika yok.
01:00:50Ama bir yanıyla da Kürt Özgürlük Hareketi'nin hem geçmiş pratikleri, deneyimleri bir kadın hebun olmayı açığa çıkardı.
01:00:59Hem bugüne dair çok ciddi politikalar var.
01:01:02Bir de geleceğe dair çok ciddi bir şey var.
01:01:05Kadın oluşum hali var toplumun özgürleşmesinde ya da barışın inşasında direkt sorumluluk kadına veriliyor.
01:01:12Bu çok önemli bir şey.
01:01:13Çok ileri değilmişsiz şimdi anlatırken.
01:01:16Muhteşem bir şey bu.
01:01:17Evet yani bir taraftan kadını özne kılan, öncü kılan bir yaklaşım var.
01:01:23Bir taraftan da daha barışın konuşuluk konuşulmayacağı bile tartışma konusu olan bir erkek zihniyetiyle döşenmiş bir yapı var.
01:01:33Gerçekten ikisinin arasında büyük bir uçak var.
01:01:36Tabii ki geldiğimiz aşama gerçekten çok tarihsel bir noktada duruyor.
01:01:41Bizim cepimizden şöyle, ben kendi adıma söyleyeyim, Orta Doğu'dan başlayarak bütün dünyayı belki de etkileyecek bir süreç de yaşanabilir.
01:01:49Bu süreç gerçekten de demokratik entegrasyonla sonuçlanırsa ama düşünün bu sürecin öncüsü, önderi diyor ki kadınlar öncü olsun.
01:02:01Yani resmen kadınlara emanet ediyor ama bu neye emanet etme?
01:02:05Kadın örgütlülüğüne, kadın mücadelesine, kadın ideolojisine.
01:02:09Buna için büyük bedeller edendi, büyük değerler yaratıldı.
01:02:12Belki de 100 yıl sonra bir dönüp bakıldığında tarihi, evet yani işte Sayın Öcalan'la AKP ya da MHP arasındaki
01:02:21müzakere süreci gelişirken Kürt kadınların damgası vuracak belki de.
01:02:26Bunlar çok kıymetli şeyler.
01:02:28Bence şimdiden damgasını vurdu da kadınlar.
01:02:30Elbette, hani ben şey diyorum, tarihi yazılacak.
01:02:33Evet, aynen bekleyen pozisyondan çıkarak, kendisine rol ve misyon biçerek, bunun sorumluluğunu alarak, bu tarihi sorumluluğu alarak da bence önemli
01:02:43bir şey de yaptı, yarattı.
01:02:46Sevgili hocam senden bu konuda hem de bundan sonra atılacak adımlar açısından kadınlar nasıl bir yol izleyecek?
01:02:55Yani aslında biz kadınlar bu dönemde çok boş durmadık.
01:02:59Yani barış ve demokratik çağrı yapılır yapılmaz.
01:03:04Daha öncesi de böyle çalışma yürütülen işte BİK, daha önce işte BİL'dir şu an, KÖM'dür ve benzeri işte barışhaneleridir.
01:03:13Biliyorsunuz mesela meclise gittiler, epey yürüyüşleri yaptılar.
01:03:17Yani boş durduğumuz yok ama toplumsallaştıramadık.
01:03:21Şöyle bir gerçekliği de görmek gerekiyor.
01:03:23Mesela müzakere ve mücadele dönemidir diyoruz.
01:03:28Ama bu müzakerenin güçlenmesi de bir mücadeleye bağlıdır.
01:03:32Bu mücadele de biz kadınlar arasında aslında çok tartıştık.
01:03:36İlk başta şöyle bir handikap oldu.
01:03:40İşte kiminle barış yapılacak ve benzeri, hani işte bu var olan sistemle mi yürüyecek ve benzeri gibi.
01:03:46Gör, yani bazı gelişmeler olsa ondan sonra adım atalım gibi bazı kadın hareketler, örgütlerde diyeyim bazı kadınlarda böyle bir kaygı
01:03:58da başladı.
01:03:59Çünkü Türkiye'de şöyle bir şey de oldu.
01:04:01Biliyorsunuz barış imzacılarının yargılandığı bir dönem.
01:04:05İşte barış çalışmasının illegalize edildiği bir dönem ve benzeri.
01:04:09Ama bu süreçte, yani ben şu konuda başından beri inanıyorum.
01:04:15Kürt halkı önderinin bu süreci stratejik yaklaştığını ve bu stratejinin de süreceğini,
01:04:22bu sürecin de kadınların söylemesinin nedeni ve sürekli aslında kadınlar inandığı bir çalışmayı çabuk çabuk boş bırakmaz.
01:04:29Ve ben daha önceki hani bu iki yıl içerisinde mücadele verdik ama bu mücadele yeterli olmadığını düşünüyorum.
01:04:36Bu konuda öz eleştirisinde yaklaşmak gerektiğini düşünüyorum.
01:04:40Daha kendi içerimizde işte diyelim ki salonlarda, konferanslarla hani bazı tartışmalar yürütüldü.
01:04:46Bir de demokrasi ve barış iç iç iç iç.
01:04:49Çünkü Türkiye'nin de demokratikleşme gibi bir süreç var.
01:04:52Bu demokratikleşme de kadınların en büyük rol oynaması gerekiyor.
01:04:56Ama aynı zaman barış sürecinin evrilmesi, barışın inşası için de en çok hani biz kadınların rol oynaması gerekirken
01:05:04biz de biraz bekleme gör politikasının eksikliğine düştüğümüzü düşünüyorum.
01:05:09Yani nasıl dar kaldık?
01:05:10İşte diyelim ki bir şeydir.
01:05:12Ama bu dönem hızlı bir şekilde toparlanıp işte ona göre bir çalışma nasıl diyeyim genişletmek de gerekiyor.
01:05:20İzleme bahsettiği Figen aslında izleme grubu zaten toplantı yapacak.
01:05:24Kürt toplantısıyla birlikte dekere ettiği zaten.
01:05:27Bu dekereyle de aslında yani binlerce hani kadının olduğu, oluşumların olduğu, kurumların olduğu çağrı yapıldı.
01:05:35Yani bütün ülkelerle de aynı yürümüyor.
01:05:38Yani Türkiye'deki barış süreciyle diğer yerlerin de aynı yürümüyor.
01:05:41Türkiye'deki barış sürecinin de sadece iki tarafı arasında da değil.
01:05:45Yani işte Kürt hareketiyle, Kürt toplumunla işte diyelim ki var olan iktidar arasında da yürüyen bir süreç değil.
01:05:54Bütün herkesin bu sürecin bir parçası.
01:05:56Niye?
01:05:57Çünkü gerçekten barış sürecinin geliştiği oranda demokratikleştiği birbiriyle bağlantılıdır da bu.
01:06:03İşte ekonomik sorununda çözüleceğini, işte kadın sorununda çözüleceğini, işte Alevi sorununda çözüleceğini, ondan sonra işte Laz sorunu da çözüleceğini.
01:06:12Bu sorunlar hepsi birbiriyle bağlantılı olduğu için aslında Türkiye'nin ortak çalışma mücadelesi ve Türkiye'deki tüm kanun hareketleri bu sürecin
01:06:21içerisine girilmesi gerekiyor.
01:06:23Onun için mesela diyelim ki CHP'sinden tut, işte diyelim yeni parti.
01:06:26Yeni partiden işte hani diyelim ki diğer partilere hepsini de kapsayan, mesela bu yan yana durma konferans da bu çalışmanın
01:06:34bir parçasıydı da diyebiliriz.
01:06:36Biz yan yana gelelim, ortak tartışma yürütelim, kafamızda soru işaretleri varsa birbirimizle tartışalım, şey yapalım ama zamanı, zamanımız yok.
01:06:46Hani diyor ya dün erken değil, bugün geçtir, şimdi değil tam.
01:06:50Biz de bu kampanyamızda şimdi kadın zamanı dediğimiz için, şimdi de aslında kadın, şimdi de barış zamanıdır.
01:06:56Şimdi de demokrasi zamanıdır.
01:06:58Şimdi de adım atma zamanıdır.
01:06:59Şimdi de işte kadınların bu barışı toplumsallaşma ve inşa etme zamanıdır da aynı zamanda.
01:07:05Onun için bir tık bu çalışmamızı daha genişletip çoğaltmaya yönelik de bir, nasıl bir şey var, bir çalışma çabamız da
01:07:16var.
01:07:16Hem de bunu da 25 Kasım'a da bu şiarla aslında böyle özgücü, özradeyi büyüterek gidiyoruz aslında, o şiarla gidiyoruz.
01:07:27Bu yılki 25 Kasım tabii ki doğru söylüyorsun, farklıdır.
01:07:31Bu yılki 25 Kasım yani sadece işte kadına yönelik şiddetle mücadele günü değil de, işte bu var olan mücadelenin de
01:07:40yürüttüğümüzün,
01:07:42işte cezaevlerinden çıkan arkadaşlarımızı karşılayacağımız zamanın olmasını,
01:07:47işte geriladan gelecek kadınlarının karşılama zamanının olduğunu, Avrupa'dan gelecek kadınlarının
01:07:53ve bu sadece hani Türkiye'deki tüm kadın hareketleri de bu konuda böyle bir beklenti, böyle bir çalışma ve böyle bir
01:08:00buna evriltme.
01:08:02Onun için şeye gelirsek hani demokratik entegrasyon döneminin aslında peyderpey hayata geçme ve bunun için de ortak bir de sadece
01:08:13şey de değil.
01:08:14Yani işte sadece Kürt hareket, Kürt coğrafyasında bir mücadele değil.
01:08:19Türkiye'nin içerisinde de hem birbirimizi tanıma, hem birbirimizle ortaklaşma, hem birbirimize yan yana durarak bu mücadeleyi büyütme
01:08:27ve gelecek dönemin işte demokratik cumhuriyetinin ikinci yıl dönümünün, ikinci yüzyılının kadınların yürütebileceği,
01:08:36kadınların öncülük yapacak bir evreye gelmesi için bir mücadele de var.
01:08:40Cumhuriyeti demokratikleştirip yeni bir yüzyıl yaratmak gibi öyle önemli bir hedef ve öncülük var.
01:08:49Kadınların yüzyılı olacak.
01:08:50Evet, çok teşekkür ediyoruz. Programımızın sonuna geldik maalesef ama çünkü daha çok konu var aslında konuşacak.
01:08:59Dediğimiz gibi, başından beri söylediğimiz gibi devasa bir mücadele tarihi.
01:09:04Bu fikirlerinizi, düşüncelerinizi, deneyimlerinizi bizimle paylaştığınız için her ikinize de çok çok teşekkür ediyoruz programımıza katıldığınız için.
01:09:12Biz hepimiz de çok teşekkür ediyoruz.
01:09:14Aşırlar.
01:09:15Değerli izleyiciler, bir özel programımızın daha sonuna geldik.
01:09:19Bu özel programımızda Tevger Ejiren Azat'ın 10. yıl vesilesiyle kadın özgün mücadelesini,
01:09:27Kürt kadınlarının aldığı yolu ve kazanımlarını Tecah Aktivistleri Figen Aras ve Hacer Özdemir'le konuştuk.
01:09:34Başka bir özel programla yine karşınızda olmak dileğiyle. Hoşçakalın.
01:09:42İzlediğiniz için teşekkür ederim.