00:00W Polsce rozdajemy orły, lis, wilk, kuna, koń, węże, złotelwy i kaczki, ale wciąż najbardziej rozpoznawalną, niekoniecznie prestiżową nagrodą pozostaje pewien 4-kilogramowy, pozłacany facet z mieczem dwuręcznym imieniem Oscar.
00:18I choć w większości statuetki te trafiają do amerykańskich wytwórni, Metro Goldwyn Mayer ma ich już 62 na koncie, lub amerykańskich twórców jak Walt Disney czy John Williams, to jak mówi stare powiedzenie, Polacy nie gęsi i czasem Oscary też dostają.
00:35Ktoś na pewno kiedyś tak powiedział.
00:37Zatem by wdrożyć się nieco w klimat nadchodzącej ceremonii, postanowiliśmy przyjrzeć się zagadnieniu Polski na Oscarach.
00:45Proszę włączyć czołówkę.
00:48Nasze rodzime kino ma to do siebie, że nie za często ruszamy scenariuszy pisanych w innym języku niż ojczysty.
01:02To nieco ogranicza pole do popisu.
01:04Dlatego jeśli chodzi o możliwość uczestnictwa w tym prestiżowym konkursie, zamykamy się w kategorii filmu nieanglojęzycznego, która to wprowadzona została podczas 29. edycji ceremonii w roku 1957.
01:18I szczerze, nie traciliśmy czasu.
01:21Już wtedy zgłaszaliśmy nasze produkcje i jak łatwo się domyślić, pierwszym reżyserem na liście jest nie kto inny jak Andrzej Wajda z filmem Kanał.
01:30Nie udało się jednak.
01:31I tak wiem, wcześniej istniał Oscar honorowy, przyznawany konkretnym krajom, ale nie szło nam to najlepiej.
01:38Zero statuetek.
01:39Pierwszym filmem, który jednak otrzymał nominację był Nóż w wodzie Romana Poleńskiego.
01:45Kontrowersyjny dla władz film psychologiczny z 1961 roku, który tak właściwie stał się punktem zapalnym kariery tego reżysera.
01:54Kolejnym filmem z nominacją był Faraon Kawalerowicza, a po nim kilkuletnie pasmo ciszy, które przerwał dopiero potop na podstawie prozy Sienkiewicza.
02:02I tak toczyły się cisze nominacyjne, wśród których znalazły się takie ikoniczne dzieła jak Człowiek z Żelaza czy Katyn.
02:10Co je łączy? Odpowiedzią jest nazwisko, które rozpoczęło cały konkurs.
02:14Andrzej Wajda bowiem jest najczęściej nominowanym do Oscara reżyserem w historii. W sensie w Polsce.
02:20Aż 4 nominacje plus 10 zgłoszeń filmowych.
02:23I mimo, że nie za sam film, to w roku 2000 uhonorowano go za całokształt wkładu artystycznego.
02:30Zasłużone zdecydowanie, bo nie każdy staje w szranki z Szabot, Felinim czy Kurosawą.
02:36By jednak doczekać się fizycznej statuetki, musieliśmy poczekać kilka dobrych lat, wśród których zgłaszane były nawet filmy będące adaptacjami lektur szkolnych,
02:45takie jak niezbyt globalnie chodliwe szatan z siódmej klasy, czy już bardziej rozpoznawalne Quo Vadis.
02:51Dopiero rok 2014 przyniósł nam faktyczną wygraną. Jedyną do tej pory.
02:57Filmem Ida ze scenariuszem Rebeki Lękiewicz i Pawła Pawlikowskiego, który był także reżyserem tejże produkcji.
03:04Film opowiada o postulantce z zakonu katolickiego, która dowiaduje się o swoim żydowskim pochodzeniu.
03:09I choć w Polsce nie obyło się bez kontrowersji ze strony środowisk prawicowo-konserwatywnych,
03:15to w USA film chwalony był zarówno za stronę wizualną, odnoszącą się do estetyki modernistycznej lat 60.,
03:22jak i za aktorstwo Agaty Trzebuchowskiej oraz Agaty Kuleszy.
03:26I właśnie z tymi paniami wiąże się zabawna anegdotka, bowiem jak się okazuje, prawie przegapiły one wręczenie nagrody.
03:34Wyjście na korytarz poskutkowało szaleństwem ze strony aktorek, gdy Paweł Pawlikowski całował Nicole Kidman
03:40oraz rozbawiał publiczność z Oskarem w ręce.
03:43Tylko Clint Eastwood chyba niekoniecznie wszystko rozumiał.
03:46Ale prawda jest taka, że nie tylko ta kategoria była obsadzana przez polskie nazwiska.
03:54Przecież nie trudno uświadomić sobie, że zasilamy także szeregi scenarzystów,
03:58pojawiamy się jako aktorzy i komponujemy muzykę.
04:01I to właśnie muzyk, a dokładniej rzecz biorąc Leopold Stokowski,
04:05Brytyjczyk polskiego pochodzenia, był pierwszym, powiedzmy, reprezentantem Polski,
04:10który omawianą dziś statuetkę dostał w swoje ręce.
04:13Bo tak się składa, że jeden z najbardziej ikonicznych filmów Disneya w historii,
04:17czyli Fantazja, zagwarantował honorową nagrodę za wkład w jego realizację jeszcze w 1942 roku.
04:25W tej samej kategorii odznaczył się również Bronisław Kaper
04:29za przygotowanie muzyki do filmu Charlesa Waltersa pod tytułem Lily.
04:33Kolejny chronologicznie był reżyser krótkiej formy animowanej Zbigniew Rybczyński w roku 1983.
04:39Był to iście awangardowy film, pozbawiony jakiejkolwiek fabuły,
04:45a opierał się na wprowadzeniu do niewielkiego pomieszczenia kolejnych osób
04:48wykonujących powtarzalne czynności.
04:51Do tego to pierwszy film polski uhonorowany tą nagrodą.
04:55No i zawadiackie przemówienie pana Zbigniewa to czysta poezja.
04:59Tango, the producer is Zbigniew Rybczyński, something.
05:05Ja zrobiłem film krótki, więc będę mówił bardzo krótko.
05:10I made the short film, so I will speak very short.
05:15I dopiero lata 90 okazały się momentem podbijania rynku zagranicznego,
05:20gdy dostęp do podróżowania uległ znacznemu ułatwieniu.
05:24Zyskał na tym choćby polski operator Janusz Kamiński,
05:27który otrzymał aż dwa Oscary za współpracę ze Stevenem Spielbergiem.
05:31Nie, że za samą współpracę, bo Spielberg chyba nie jest aż takim wyzwaniem.
05:35Pierwszy za listę Schindlera, a drugi za szeregowca Ryana.
05:39I ten pierwszy film mocno odbił się na polskim rankingu,
05:42gdyż za scenografię doceniono także Alana Starskiego,
05:45którym maczał palce w prawie każdym filmie nominowanym,
05:48oraz Ewie Braun, dekoratorce wnętrz.
05:51I tu robi się nieco goręcej.
05:54Roman Polański ze swojego pianistę z Adrianem Brodim
05:57otrzymał statuetkę za reżyserię w 2003 roku.
06:00Film ten poszalał w kwestii nagród,
06:02bo złotym jego mościem odznaczano także główną rolę męską,
06:06jak i scenariusz.
06:07Jan A.P. Kaczmarek za muzykę do marzyciela
06:09również zasłużył sobie na dołączenie do tego prestiżowego grona,
06:13a uścisk ręki Johna Travolty to bardzo miły dodatek.
06:24Podobnie twórcy krótkometrażowej animacji Piotruś i Wilk,
06:28będącej kooperacją brytyjsko-polską,
06:30wyprodukowaną przez łódzkie studio Semaphore.
06:35I tak prezentuje się nasz, nie ma co ukrywać,
06:38relatywnie skromny dorobek w kwestii filmowych odznaczeń
06:42dziwnym złotym ludzikiem z mieczem dwuręcznym.
06:45Czy w przyszłości coś się zmieni?
06:47Dowiemy się już niebawem podczas 91. gali rozdania Oscarów.
06:51A Wy, czy widzieliście wszystkie wymienione produkcje?
06:54A może uważacie, że nagroda należała się zupełnie innym filmom?
06:59Dajcie znać w komentarzach i jak zwykle do następnego.
