00:00So, the pumping station's purpose is that the water will bomb the water from the estero
00:09to quickly get out of the sea.
00:11But because of the waste, the development, the clothes, the cemented gusali
00:19that was made here in Manila, the water was destroyed.
00:24So, the pumping station's purpose is very important.
00:30Ayon sa MMDA, may 71 pumping station para sa buong Metro Manila.
00:37So, kung may ganito kalaking facility, bakit nagbabaha pa rin?
00:41Dahil then, sir, sa akin, pasunral.
00:43Minsan, wala na kaming tubig dito.
00:45Yung mga drainage naman pag nagbarang na basura,
00:48hindi kaagad po yung to grain water, hindi kaagad makapunta sa mga drainage natin.
00:52Basta nagparabod yung waste.
00:54Sa siderang daan nilip patat mong nakot sa dilig kalsa.
00:56Kaya sa oras na merong magbarang basura sa makina, tumitigil ang kanilang operasyon.
01:08At dumarating si Nagari at Joey para maibsan ang bahasa may nila.
01:15So, diligado mo yung trabaho niyo?
01:20O po, diligado po yun.
01:22Mga trabaho ng gano'n.
01:23Ano naman ang training nila para magprotectahan yung sarili?
01:28Ano lang sila, experience lang po.
01:30Kasi po dati, yung dati po namin maninisin, medyo may edad na.
01:35Kaya sila naman po ang kumalit sa training sila para...
01:39So, wala silang formal training para dito.
01:44Aminado ang MMDA na hirap sila makakuha ng mga kagaya ni Nagari at Joey.
01:50Ang tarabaho po talaga nila, laborer.
01:53So, hindi diver.
01:55Ibig sabihin yung mga training na diver, medyo mababa ang sahod para sa kanila.
02:00Para po.
02:01So, kulang yung sahod para sa professional diver.
02:04Kung sino yung marunong na willing mag-trabaho ng mag-diver,
02:09yun na lang po ang nakukuha ng ahensya namin.
02:12Sa papel, utility worker ang trabaho ni Gary.
02:16Habang laborer na contractual naman, si Joe.
02:22Sa totoo lang, sa ibang bansa,
02:25trabaho ito ng mga professional technical diver
02:28na may masusing training at kumpletong equipment na pang-dive.
02:34Mas maganda kung may tangke kayo.
02:36Sir, parang hindi ako komportable sa tangke.
02:38Nakagamit na kayo, di ba?
02:40Nakagamit na ako noon.
02:41Lumulutang ako.
02:43Pagdating sa baba, parang lulutangin.
02:48Nakaano yung pwit mo?
02:49Kakausli.
02:50May gamit din.
02:51Kung susuot ako ng scuba shoot, parang masikip sa katawang ko.
02:56Hindi ako makakilas ng maayos sa ilalim.
02:58Nalutas man nila ang problema sa pitas pumping station sa tondo.
03:12Hindi pa natatapos ang araw ni na Gary at Joe.
03:16Sunod naman nilang pupuntahan ang Libertad Pumping Station sa Pasay City.
03:25Makalipas ang kalahating oras, sumabak na ulit si Gary at Joey.
03:31Saka! Laki na saka!
03:48Andi to!
03:50Sa ilalim na to!
03:52Saka pasok dito!
03:54Laki na!
03:55Laki!
03:56Hindi namin makikita ka nila eh.
03:57So, gaano ka importante itong papel niyo?
04:04Eh, malaking bagay din sa trabaho namin to.
04:08Kasi kung wala kaming diver, hindi nila maano kung anong talaga nakaano sa ilalim ng tubig.
04:14Kung anong talaga sani para ma-operate tong thrust rake.
04:18Kaya inano kami ang diver na makatulong din talaga sa pumping station.
04:27Dito na kasi ako nakapokus. Ito na kasi ang gusto kong gawin eh.
04:32Kahit paano nakakatulong tayo sa bayan natin.
04:36Sa pagsisisin.
04:45Panibagong araw.
04:46Panibagong pumping station naman ang i-inspeksyonin.
04:51Mas makipot ang sisisirin.
05:06Unang bababa, si Joey.
05:08Isang hagdan lang ang gabay niya para hindi mawala sa tubig.
05:25Habang si Gary, maingat na nagbabantay.
05:35Soy!
05:41Huwag na ngayon sa dyan ha?
05:44Soy! Huwag na tayo sa dyan ha?
05:54Xiao!
05:56Joey, do you want to get out of here?
06:15Yes.
06:19Wala raw makitang bara si Joey, pero para makasiguro, sumunod naman bumaba si Gary.
06:49Ano?
06:51Gagin' pindadlo?
06:55Pindadlo?
06:57Adios?
07:01Kgokkak?
07:03Kgokkak?
07:07Kgokkak?
07:09Kgokkak?
07:13Kgokkak?
07:15Kgokkak?
07:17Kgokkak?
07:18I'm going to go!
07:20I'm going to go!
07:26Muntik pa lang madisgrasya si Gary.
07:28Ito, delikado.
07:30Kala ko hindi na akong makakalabas.
07:32Tumama ako sa tubo.
07:34Tumama ka sa tubo?
07:36Oo, yung pinaka-bottom niya.
07:38Pinaka-atak sa'yo ng tunnel.
07:40Pag mula sa flory.
07:42Bakit akala mo hindi ka na makakalabas?
07:44Kala ko mawawala na ako sa guide.
07:46Ang mga nararanasan ni Gary araw-araw,
07:54ilang taong din pinagdaanan ni Silvin Aplaha
07:58na mula pang tawi-tawi.
08:04Siya ang unang diver sa mga pumping station ng MMDA.
08:10So, gano'ng katagal na kayong sumisisid bilang trabahante dito sa MMDA?
08:18Simula 19 na eh. 1995.
08:201995? Okay.
08:22Doon ako nag-start.
08:24Nag-presenta ka? Nag-voluntaryo ka?
08:26Na kaya kong gawin yan? O paano ka napasok?
08:28Hindi. Kasi alam nila, Sel, marunong ako lumangoy.
08:30Noong taong 2022, napatigil siya bigla sa tungkuling ito.
08:38So, muntik na kayo?
08:40Nag-masmasad? Ganon.
08:41So, nawalan kayo ng malay?
08:42Wala lang talaga malay.
08:44Tinanggihan na nga ako tatlong hospital eh.
08:46Tinanggihan pa kayo? O. Bakit?
08:48Aywan ko. Wala doon sila espesyalista sa ulo.
08:52Hindi pa raw tiyak kung may kinalaman ang pagsisid niya sa pagkawala niya ng malay.
09:01Simula noon, si Nagari at Joey na lang ang nagtuloy ng trabaho.
09:07Maraming salamat sa pagtutok sa eyewitness, mga kapuso.
09:11Ano masasabi niyo sa dokumentaryong ito?
09:14I-comment na yan at mag-subscribe sa GMA Public Affairs YouTube channel.
