- 5 months ago
- #gmanews
- #serbisyongtotoo
- #breakingnews
24 Oras is GMA Network’s flagship newscast, anchored by Mel Tiangco, Vicky Morales and Emil Sumangil. It airs on GMA-7 Mondays to Fridays at 6:30 PM (PHL Time) and on weekends at 5:30 PM. For more videos from 24 Oras, visit http://www.gmanews.tv/24oras.
#GMANews #SerbisyongTotoo #BreakingNews
Watch the latest news stories from GMA Network's trusted news programs on the GMA Play app.
Download now on Google Play and App Store.
Also available on GMANetwork.com/GMAPlay and Android TVs!
GMA Network promotes healthy debate and conversation online. Any abusive language that does not facilitate productive discourse will be blocked from this post.
For more updates, visit this link: https://www.youtube.com/playlist?list=PLCpdvYcv59AjcPwb7dvUt3oCLasY96Dta
For live updates and highlights, click here: https://www.youtube.com/playlist?list=PLCpdvYcv59AiKdYH_GDSU7sBgfc7Cd1de
Breaking news and stories from the Philippines and abroad:
GMA News Portal: http://www.gmanews.tv
YouTube: https://www.youtube.com/@gmanews2026
Facebook: http://www.facebook.com/gmanews
TikTok: https://www.tiktok.com/@gmanews
Twitter: http://www.twitter.com/gmanews
Instagram: http://www.instagram.com/gmanews
GMA Network Kapuso programs on GMA Pinoy TV: https://gmapinoytv.com/subscribe
#GMANews #SerbisyongTotoo #BreakingNews
Watch the latest news stories from GMA Network's trusted news programs on the GMA Play app.
Download now on Google Play and App Store.
Also available on GMANetwork.com/GMAPlay and Android TVs!
GMA Network promotes healthy debate and conversation online. Any abusive language that does not facilitate productive discourse will be blocked from this post.
For more updates, visit this link: https://www.youtube.com/playlist?list=PLCpdvYcv59AjcPwb7dvUt3oCLasY96Dta
For live updates and highlights, click here: https://www.youtube.com/playlist?list=PLCpdvYcv59AiKdYH_GDSU7sBgfc7Cd1de
Breaking news and stories from the Philippines and abroad:
GMA News Portal: http://www.gmanews.tv
YouTube: https://www.youtube.com/@gmanews2026
Facebook: http://www.facebook.com/gmanews
TikTok: https://www.tiktok.com/@gmanews
Twitter: http://www.twitter.com/gmanews
Instagram: http://www.instagram.com/gmanews
GMA Network Kapuso programs on GMA Pinoy TV: https://gmapinoytv.com/subscribe
Category
🗞
NewsTranscript
00:26Good morning, mga koys.
00:27Piningin niyong nakita nga dagat, muna nalang nang nabilin.
00:31Sa videong ito, pinasirip ng content creator na si The Coys Vlog,
00:35ang lagay ng dagat sa kanilang bayan sa Jose Abad Santos sa Davao Occidental.
00:40Ilang araw na lang ang luwipas mula nang tumama ang magnitude 7.8 na lindol sa kanilang bayan.
00:45Pero ang dagat sa barangay kitayo, hindi pa rin bubabalik sa normal.
00:49Huwag yaponin balik ang dagat.
00:51O, halapat kayo nga hunasa, no?
00:54Yan mo ito mong barangay.
00:56Layo na kayo.
00:57Huwag yun na kang magdagang-dagang, Drea.
01:01Buwan na yung mga tuyo, buwan na yung mga tunok.
01:03Pati si Milya sa isla, patay na.
01:05Ganito rin ang sinapit ng dagat sa barangay Pangyan sa Glan Sarangani.
01:09Matapos ang pagyanig, kapansin-pansin daw ang pag-angat ng seabed ng dalawang metro.
01:14Dahil sa pagkatras ng tubig, lumawak tinang dalampasigan ng halos 200 meters.
01:19Ayon sa mga eksperto, hindi raw ito hudyat ng isang paparating na tsunami.
01:22Resulta ito na tinatawag na coastal uplift.
01:26Ang coastal uplift ay ang pag-angat ng bahagi ng baybayin o tabing dagat
01:29dahil sa paggalaw ng lupa sa ilalim ng crust.
01:31Yung parte ng mga dagat na naka-submerge noon, umangat siya sa lupa.
01:38Through time ito, mabagal na pag-angat tapos nags-stabilize.
01:42Dahil sa tectonic uplift, ito yung nangyari ngayon sa Sarangani.
01:48Tectonic, meaning cause seismic, kasabay ng napakalakas na lindong.
01:54Ang mga pagbabagong ito, permanente na.
01:56Dahil dyan, yung mga corals natin, yung mga seagrass, yung ibang mga hayop na nandudun,
02:03mamamatay sila eventually kasi inangat na eh.
02:05Eh kailangan nila ng tubig dagat, diba?
02:08Through time, paglipas ng panahon, magiging terrestrial ecosystem yung magte-takeover.
02:14Patuloy na mong pag-aaralan ng mga otoridad ang pagyayaring ito.
02:19Samantala, tila kabaligtara naman ang nangyari dito sa barangay San Isidro.
02:22Sa bayan pa rin ng Jose Abad Santos, ang nyugan kasing ito, nagmistula na ngayong lawa.
02:28Dahil sa patuloy na pag-aaralan ng tubig, maraming pananimang nasira.
02:32Hindi na rin madaanan ang ilang bahagi ng barangay.
02:35Kaya ang mga residente, gumagawa na ng mga balsa.
02:38Ayon sa uploadin ng video na si Nori Joy, ang mistulang lawa, dati raw talagang ilog.
02:43Pero nang mag-landslide sa kanilang lugar dahil sa lindol, bumagsak daw ang lupa sa ilog.
02:48Yung tubig, na-stuck doon siya, mismo na-landslide.
02:52Hindi makalabas, nag-overflow doon sa area.
02:56Dahil sa five consecutive days na pag-ulan.
02:59Pinag-aaralan ngayon ng LGU ang pinakaligtas na paraan para masolusyonan ang suliran nito.
03:03We urgently requested to send heavy equipment na makakatulong sa amin.
03:09Nasis po yung operation nila kasi nga po frequent pa po yung ground shaking.
03:14And there's a big possibility ng more landslide doon sa area kung saan meron pong landslide.
03:21Kung sa barangay kitayo ay lumawa kadalang pasigan at sa barangay San Isido, tila may subulpot na lawa.
03:27Ito na ba nang namataan sa Barut Island sa Dawo Occidental?
03:30Matapos silang yanigin ng lindol.
03:32Ano ito?
03:39Ayon sa mga residente ng Barut Island matapos ang lindol, may mga lumitaw na sinkhole sa ilang bahagi ng dagat.
03:45Ang sinkhole ay isang malaking butas o hukay sa lupa.
03:49Nabubuha mga ito kapag masyadong nababasa ng tubig ang lupa, lalo kapag gawa ito sa limestone.
03:54Sa kaso ng mga pinaghihinala ang sinkhole sa Barut Island, maaring humina ang lupa sa ilalim matapos ang lindol.
04:00Delikado mga ito, kaya sakaling may makita rin kayong sinkhole sa inyong lugar, huwag itong lalapitan dahil maaari itong lumaki
04:06o gumuho.
04:07At hiurat agad ito sa mga otoridad.
04:10Samantala, para malaman ng trivia sa likod ng viral na balita, i-post o i-comment lang, hashtag Kuya Kim,
04:14ano na.
04:15Laging tandaan, kimportante ang may alam.
04:18Ako po si Kuya Kim at sarap ko kayo 24.
04:27Magandang gabi mga kapuso.
04:29Ako po inyong Kuya Kim magbibigay sa inyo na trivia sa likod ng mga trending na balita.
04:33Gumuhit ang takot sa isang pamilya mula sa Negros Occidental.
04:36Sa kanila kasing biyahe pa uwi, huli sa dashcam ng kanilang sasakyan ang pagguhit sa langit na isang napakalakas na
04:43kidlat.
04:48Gumapang ang takot kay Eman at sa misis nito si Tony.
04:51Habang binabaybay kasi nila kahabaan ng kalsadang ito sa hinigaran Negros Occidental.
04:56Biklang,
04:57at kibitlat.
04:59Sobrang lakas ng tunog. Medyo nabulat din ako nun.
05:02Parang naglalaro ka lang ng video games tapos nahagisan ka ng flesh.
05:06Sa footage na ito na nai-record sa dashcam ni Eman,
05:09kita kong paano gumuhit sa kalangitan ng kidlat.
05:11Bago ito tumama sa puno ng nyug sa gilid ng kalsada.
05:15Nag-apoy agad yung mga dahon.
05:17Ang pinagpapasalamat niya,
05:19kahit ilang metro lang ang layo nila sa puno,
05:21hindi sina napahamak.
05:22More or less 15 to 20 meters lang yung distansya.
05:25Hinigpitan ko na yung manobela.
05:28Safe naman po kami lahat.
05:29Pero dahil sa insidente nito,
05:31ang misis ni Eman na trauma daw.
05:33Medyo nanginginig hanggang pag-uwi namin sa bahay.
05:36Ang kidlat na bubuo kapag nagkakaroon ng manalaking pagkakaiba
05:40sa electrical charger sa loob ng isang storm cloud.
05:43Habang umakyat at bumababa yung ice particles na ito,
05:46nagkakaroon ng separation ng charge.
05:49Sa video, cloud to ground lightning.
05:51Hahanap siya ng opposite charge niya sa ground
05:54at yun yung magkakos ng lightning.
05:57Alam niya ba na may iba't ibang klase ng kidlat?
05:59At nakadepende ito sa kanilang starting at ending points
06:02ng kanilang flash channel.
06:04Intracloud o in-cloud lighting ang tawag sa kidlat
06:07na nangyayari lamang sa isang thundercloud unit.
06:09Ang cloud to cloud lighting naman
06:11nagsisimula at nagtatapo sa dalawang magkaibang cloud unit.
06:14Habang cloud to ground lighting naman ang tawag sa kidlat
06:17na nagsisimula sa isang thundercloud
06:19at tumatama sa surface ng Earth.
06:21Ito rin ang pinakademikado.
06:23Kahit tumatagal lamang ng 0.01 hanggang 0.1 seconds
06:27sa isang lightning strike,
06:29ang taglay nitong energy
06:30nasa may gitma 300 million volts
06:32at ang peak temperature nito
06:33nasa 30,000 sa Kelvin scale.
06:36O halos nabang beses na mas mainit
06:38kesa sa surface ng araw.
06:40Yung electricity po,
06:41kayang magproduce yan ng 100 millions of voltage
06:45at kaya niyang pakuluin sa panandaliang time lang
06:48yung water na nandun sa puno.
06:51And para kumulu yun,
06:53kailangan niyang sumabog.
06:54Yung mga tuyong parts,
06:56yun po yung aapoy.
06:57Kapag sa tao naman tumama ang kidlat,
06:59maaaring itong magtulot ang kajak arrest,
07:01brain damage,
07:02o kamatayan.
07:03Pero para makaiwas sa lightning injuries,
07:06anong nga ba ang dapat gawin?
07:07Kuya team, ano na?
07:12Alam niyo ba na meron tayong tinatawag na
07:1430-30 rule?
07:15Kapag makakita ng kidlat,
07:17magbilang ng 30 seconds.
07:19Kung makarinig ka ng kulog sa loob ng 30 segundo,
07:22pumasok sa loob,
07:23at manatili mo na rin roon ng 30 minutes.
07:25At para maiwasan ang posibing pagkakuryente sa kidlat,
07:28habang tayo nasa loob,
07:29iwasan muna ang paggamit ng mga electronic gadgets
07:32at corded equipment.
07:34Huwag munang tatabi sa bintana,
07:36pinto at kongkretong sahig o pader.
07:39Samantala, para malaman ng trivia sa likod ng viral na balita,
07:41i-post o i-comment lang,
07:43Hashtag Kuya Kim, ano na?
07:44Laging tandaan,
07:46kimportante ang may alam.
07:47Ako po si Kuya Kim,
07:48at sagot ko kayo,
07:5024.
07:57Magandang gabi, mga kapuso.
07:59Ako po ngayong Kuya Kim na magbibigay sa inyo ng trivia sa likod ng mga trending na balita.
08:03Nitong lunes,
08:04isang grupo mula Orchid Island sa Taiwan
08:06ang naglayag sakay ng kanilang tradisyonal na bangka papuntang Batanes.
08:10Ang kanilang pakay,
08:11balikan ang sinaunang ruta ng kanilang mga ninuno
08:14at bisit tayo ng mga ibatan gaya nung unang panahon.
08:21Habang naglalayang paungin na Batanes ang mangingis ng sikleyo,
08:25nakasabay niya sa lahat ang grupo ng mga nalaking ito.
08:27Nasakay ng isang napakakulay na tradisyonal na bangka.
08:31Huwag na kami ng Taiwan ng open ko para i-retrieve yung bangka na inalon.
08:36Although we hear from Batanes.
08:38Ang grupo walang iba kundi mga indigenous Tao people mula Orchid Island sa Taiwan
08:43na makalipas ng 300 taon,
08:45tatangkain muling bagtasi ng malalakas na alon ng Bashi Channel
08:49para balikan ang sinaunang rutang pandagat ng kanilang mga ninuno
08:52at pagtibay ng ugnayan ng kanilang tribo ng mga ibatan ng Batanes.
08:57Noon pa man, may malalim na ugnayan ng mga tao ng Orchid Island at mga ibatan ng Batanes.
09:03Tama, no?
09:04Isa lang yung pamilya ng Limbubate ng mga Tao people mula sa Taiwan
09:08at saka yung ating mga ibatan mula sa Batanes.
09:12Dito nagmula yung teorya na Austronesians mula dito sa Maritime Southeast Asia
09:19hanggang sa Pacific Ocean, hanggang sa Afrika, ganun kalawak.
09:24Ang kanilang ugnayan, hindi lang baka sa pagkakatulad ng kanilang salita,
09:28pati na sa kanilang kultura at pamumuhay.
09:30Ang mga tao people mula sa Taiwan at mga ibatan mula sa Batanes
09:35ay mga navigators at saka mga boat builders.
09:39Pero sa paglipas ng panahon, nabawasan ng kanilang direktang ugnayan.
09:43Maaring natigil ang ugnayan dahil siguro sa mga geopolitical situations
09:47at nakita natin na ito yung naging problema.
09:51Kaya matapos ang ilang buwang paghahanda,
09:54itong lunes, lakas loob na naglayag ang 20 tao natives
09:58para bistahin ang malalapit na kaibigan ng kanilang ninuno sa Batanes.
10:02Ang tawag sa bangka na sinakya ng mga tao natives mula Orchid Island
10:06na naglayag pa Batanes, tatala.
10:09Ang tatala ay isang traditional hand-carved canoe.
10:11Gawa ito sa mga tabla ng kahoy na pinagdugtong sa tradisyonal na paraan.
10:15Itong tatala na ito ay isang canoe kung saan ginamitan ng walang tako.
10:19Ang tatala na kanilang ginamit, pinangalanan nilang Obayan.
10:23Ibig sabihin, Golden Friendship.
10:25Mahalagang bahagi ang tatala ng kultura at pakakakilanlan ng mga tao people.
10:30Itong ginagamit nila sa panguhuli noon ng mga flying fish na kanilang kinakain.
10:34Ginagamit nila mga tatala sa ilang mahalagang seremonya at pagdiriwa.
10:38At makalipas ang isang buong araw ng paglalayag,
10:41matagumpay na narating ng mga tao ang isna ng Bataan, kung saan sila sinalubong ng musika at pagtatanghal.
10:47Malaki ang mga factors kung bakit nangyari itong reunion.
10:51Makikita natin dito yung five syllabic language natin.
10:55Pinapakita na malaki ang naging kahulugan ito sa ating mga sibilisasyon, kultura, at kung sino tayo ngayon.
11:04Kung tatala ang tawag ng mga tao sa kanilang tradisyonal na mangka,
11:09alam niyo ba kung ano naman ang tawag ng mga ibatan sa kanilang sasakyang pandagat?
11:12Buya Kim, ano niya?
11:18Ito ang falua, isang tradisyonal na open deck boat na ginagamit ng mga ibatan sa mga isla ng Saptang at
11:25Batan.
11:26May haba itong 8 hanggang 12 meters at kaya magsakay ng hanggang 13 pasahero.
11:31Ito rin ang kanilang gamit sa pangangisda at para dalhin ang kanilang mga produkto sa iba't ibang mga isla.
11:36Ang mga sinaunang falua, merong 6 hanggang 10 pares ng rowers o tagasaguan.
11:42Pero ang mga modernong falua, demotor na.
11:45Nagbago man ang falua sa paglipas ng panahon, patunay pa rin sa husay at galing ng mga kapuso nating ibatan.
11:52Sa patala para malaman ng trivia sa likod ng viral na balita, iposto o comment lang,
11:56Hashtag Kuya Kim, ano na?
11:58Laging tandaan, kimportante ang may alam.
12:01Ako po si Kuya Kim, at sagot ko kayo, 24 na.
12:11Magandang gabi mga kapuso.
12:13Ako po kayo yung Kuya Kim na magbibigay sa inyo ng trivia sa likod ng mga trending na balita.
12:17Para sa mga nagkikrave ng munggurian, today is the day.
12:20Huwag lang sanang matulad sa mag-asawang ito ng lumpiantoge cravings not satisfied.
12:26Bakit kaya?
12:30Ang cravings daw kamakailanang Mr. Nipolene, lumpiang toge.
12:35Nagbidabita ako. Alala ko meron ang titirang munggo seeds.
12:38Instead na bumili ako, I just thought of doing toge, parang homegrown toge from the munggo seeds.
12:46Ang mga naitabi niyang munggo, binabad ni Pauline sa tubig.
12:49Then, nilagay ko siya by the window.
12:51Pero nang gagawin na raw sana nila itong lumpia kinabukasan, ito ang kanyang nadatnan.
12:56Nagulat na lang ako may dahon siya.
12:58Proud pa pa naman ako sa asawa ko kasi sabi ko, gagawin kita ng toge from scratch.
13:03Pinakita ko sa kanya.
13:04Tapos nagulat na lang siya.
13:06Paano kaya nasatisfy ni Pauline ang cravings ng kanyang hobby?
13:10Guya team!
13:12Ang munggo o vignaradiata ay kabilang sa pamilya ng mga legume, kasama ng sitaw, manik at iba pa mga uri
13:18ng beans.
13:19Alam niyo ba na isa ito sa pinakamurang source ng protein dito sa Pilipinas?
13:23Mayaman din ito si fiber, iron, potasyum at iba pang mahalagang nutrients.
13:29Nakaugalian natin mga Pilipino na nagluluto at nagkahain ng ginisang munggo tuwing biyernes.
13:34May dalawang pangunahing rason na pinagugatan ang tradisyong ito.
13:37Una, impluensa ito sa atin ang katolisismo.
13:40Noong panahon ng mga kasnila, maraming katoliko ang umiwan sa pagkain ng karne tuwing biyernes
13:45bilang paggunita sa pagkamatay ni Jesus.
13:48Dahil mayaman sa protina ang munggo at mas mura kaysa karne
13:51kaya ito naging popular na pamalit sa mga meat dishes.
13:55Isa pang rason, mas practical ito nung mga panahon wala pang refrigerator.
13:58Dati kasi karaniwang namamalengke ang mga tao tuwing weekend.
14:01Pagsapit ng biyernes, nauubos ng sariwang karne at gulay.
14:04Dahil hindi madaling masira at pwedeng itago ng matagalang tuyong munggo,
14:08ito naging madaling lutuin bago mamalengke.
14:10Paniniwala naman ang iba, kaya mas mainam magmunggo ng biyernes
14:14para kapag rarayumahin, weekend na kinabukasan.
14:18Ito naman togi po ito.
14:20Gayunman, wala pang matibay na scientific evidence na nagpapatulay
14:23na nakakapagdunot ng rayuma ang pagkain ng munggo.
14:26Ano naman kaya dapat gawin para munggo maging togi?
14:29What happened dun sa video ay na-germinate yung munggo seed kasi may water.
14:36Pero isang mistake na nagawa nung uploader ay niligay niya malapit sa may light source.
14:43So ang mangyayari kasi dun, magtitrigger yun sa formation or rapid development ng leaves.
14:50Sa togi kasi ang gusto natin yung crispy, yung wala pang pigment, tsaka parang baby seedling.
14:56Kapag togi kasi ang standard practice ay,
14:59ibababad sa tubig na malinis, tapos dapat itatabi mo siya sa cool and dark place.
15:06Paano kaya diniskartiyan ni Pauline ang cravings ng kanyang hubby?
15:09Sagluto ako ng ibang ula.
15:11Habang ang mga tumutubong munggo naman, tinanim na lang ni Pauline.
15:14From munggo to houseplant, real quick.
15:17Pero alam niyo ba na sa isang bayan sa norte, ang turing sa munggo, gimto?
15:26Mga kapuso, welcome sa bayan ng San Mateo sa Isabela,
15:30ang tinuturing ng munggo capital of the Philippines.
15:33Dito ang turing ng mga magsasaka sa munggo, black gold.
15:36Isa kasi ito sa mga job generating industries sa kanilang bayan.
15:40Mais at palay talaga ang pangunahay tinatanim sa kanilang bayan.
15:43Pero nakaugalian daw ng mga magsasaka na pagkatapos anihin ng palay,
15:47tinatam na nila ang lupa ng munggo.
15:50Ang natural crop rotation system na ito,
15:52nakakatulong daw para mapaganda ang soil health
15:55at maiwasan ang pagdami ng peste sa taniman.
15:58Samantala, para malaban ang trivia sa likod ng viral na balita,
16:01i-post o i-comment lang, hashtag Kuya Kim.
16:03Ano na, laging tandaan, kimportante ang may halap.
16:07Ako po si Kuya Kim at sagot ko kayo, 24 hours.
16:10Happy weekend!
16:17Nanlumo ang mga eksperto sa Australia sa tagpong bumulaga
16:20sa kanilang isinagawang drone survey sa Kapaluan, sa Indian Ocean.
16:24Mahigit labintatlong libong southern elephant baby seals
16:28ang nakita nilang patay na.
16:30Paano kaya nangyari ito?
16:32Kuya Kim, ano na?
16:37Ang kumpol ng mga islang ito na matatagpuan may 4,000 kilometers
16:41sa timog kalura ng mainland Australia,
16:44nagsisinding isolated sanctuary para sa ilang ibon at marine animals.
16:48Ito ang territory of Herd Island and MacDonald Islands.
16:55Pero sa sinagawang drone survey doon ng Australian Antarctic Program,
16:59may nadeskubo silang nakakapalumo.
17:01May 30,000 southern elephant seal pups na nakatira doon at nakamatay
17:05matapos tamaan ng bird flu.
17:07Bukod sa mga southern elephant seal pups,
17:09may mga namataan din ng mga eksperto na carcass
17:11o labi ng penguin at ebon sa Herd and MacDonald Islands.
17:15Ang mga kasong ito sa isla ang pinakaunang deteksyon
17:18ng H5 bird flu strain sa isang Australian external territory.
17:23Inaalam naman ngayon ng mga eksperto
17:24ang impact ng pagkakahawahan ng H5 bird flu strain
17:27sa breeding adult population ng southern elephant seal sa mga isla.
17:31Pero paano kaya nakarating sa isang isolated na isla
17:33ang H5 bird flu strain?
17:36Kuya Kim, ano na?
17:38Hinala nila ang H5 bird flu maaring nakarating sa isla
17:42sa pamamagitan ng wildlife mula sa Crozet Islands
17:45na 1,800 kilometers ang layo mula sa mga isla ng Herd and MacDonald.
17:49Ang mga southern elephant seal o Mirounga Leonina
17:52ang pinakabalaking seal sa planeta.
17:55Ang mga lalaking southern elephant seal
17:57maaring tumimbang na hanggang 4,000 kilos.
17:59Magkagaling din sila mga divers.
18:01Kaya nilang sunisid hanggang 1,500 meters
18:03para manghuli ng pusit at isla.
18:06Kaya sila ang may hawak ng record
18:07para sa deepest dive ng anumang air breathing vertebrate.
18:10Laging tandaan, kiimportante ang may alam.
18:14Ito po si Kuya Kim at sagot ko kayo, 24 Horas.